SENTENCES FOR TRANSLATION.
SENTENCES FOR TRANSLATION.
1. After the death of Cyrus, the leaders of the Greek warriors did not know what to do. 2. In the course of the following day, one of the leaders of the enemy sent a messenger (205) with deceitful promises about help. 2. He said "Assemble in our leader's tent, in order that you may all discuss the matter." 3. The Greek leaders went, although they suspected danger, because they did not know how else to save their men. 4. But they never returned, and soon the Greeks understood that the barbarians had killed them. 5. They wept tears of despair, and said "The barbarians will inevitably destroy us, for we are in a foreign land, where we know neither the languages nor the roads, and the peoples are without exception hostile to us." 6. But the leaders-of-lesser-rank said "Obey us and follow us, and we shall do our best to save you!" 7. Their return, across hot plains and snow-covered mountains, made-more-difficult by hunger and by the unceasing attacks of the barbarians, is related in the history written by a famous Greek historian. 8. One can still read this interesting narrative, in Greek or in a translation.
LESSON LVIII.
LESSON LVIII.
PERMISSION AND POSSIBILITY.
PERMISSION AND POSSIBILITY.
269.Permission is usually expressed by the use ofpermesi,lasi, or the imperative mood:
Ĉu vi permesas ke mi restu?May I(do you permit me to)stay?Jes, mi permesas (jes, restu),yes, you may(yes, stay).Ne estas permesate eniri tien,it is not allowed to enter there.Lasu lin veni,let him come.
270.The idea of possibility or probability is given by the use of some such adverb aseble,kredeble,verŝajne, etc.:
Eble li obeos al vi,he may(perhaps he will)obey you.Kredeble li sukcesos,probably he will succeed.Verŝajne vi estas prava,you are probably right.Eble oni lin savus,they might(possibly they would)save him.Ili nepre ne batis lin,they could not have(surely did not)beat him.Tio estas neebla!That can not be(that is impossible)!
THE PREFIXGE-.
THE PREFIXGE-.
271.Words formed with the prefixge-indicate the two sexes together:
gepatroj,parents.geavoj,grandparents.genepoj,grandchildren.gefiloj,son(s) and daughter(s).gefratoj,brother(s) and sister(s).geedzoj,husband(s) and wife (wives).gesinjoroj,Mr. and Mrs., lady (ladies) and gentleman (gentlemen).
gepatroj,parents.geavoj,grandparents.genepoj,grandchildren.gefiloj,son(s) and daughter(s).gefratoj,brother(s) and sister(s).geedzoj,husband(s) and wife (wives).gesinjoroj,Mr. and Mrs., lady (ladies) and gentleman (gentlemen).
THE SUFFIX-AĈ-.
THE SUFFIX-AĈ-.
272.The suffix-aĉ-has a disparaging significance:
domaĉo,a hovel.hundaĉo,a cur.obstinaĉa,obstinate.pentraĉi,to daub.popolaĉo,rabble, mob.ridaĉi,to guffaw.
domaĉo,a hovel.hundaĉo,a cur.obstinaĉa,obstinate.pentraĉi,to daub.popolaĉo,rabble, mob.ridaĉi,to guffaw.
INTERJECTIONS.
INTERJECTIONS.
273.Interjections are words used to express feeling or call attention. Among the more common interjections are:
Adiaŭ!Farewell!(171).Fi!Fie!Ho!Oh! Ho!Hura!Hurrah!Nu!Well!Ve!Woe!(Ho ve!Alas!).
Adiaŭ!Farewell!(171).Fi!Fie!Ho!Oh! Ho!Hura!Hurrah!Nu!Well!Ve!Woe!(Ho ve!Alas!).
Verbs in the imperative, and adverbs, are frequently used as interjections, asAtentu!Look out!Aŭskultu!Hark!Bonvenu!Welcome!Antaŭen!Forward!Bone!Good!For!Away!Ja!Indeed!Jen!There! Behold!
The interjectionfiis sometimes used as a disparaging prefix, like-aĉ-(272), asfibirdo,ugly bird,fiĉevalo,a sorry nag.
Vocabulary.Aleksandri-o,Alexandria.Amerik-o,America.Aristotel-o,Aristotle.Aŭstrali-o,Australia.bibliotek-o,library.eduk-i,to bring up, educate.Egipt-o,Egypt.estim-i,to esteem.firm-a,firm.fond-i,to found, establish.hispan-o,Spaniard.kapabl-a,capable.komun-a,common, mutual.kontinent-o,continent.Krist-o,Christ.milion-o,million.spite,in spite of.vast-a,vast, extensive.
Vocabulary.Aleksandri-o,Alexandria.Amerik-o,America.Aristotel-o,Aristotle.Aŭstrali-o,Australia.bibliotek-o,library.eduk-i,to bring up, educate.Egipt-o,Egypt.estim-i,to esteem.firm-a,firm.fond-i,to found, establish.hispan-o,Spaniard.kapabl-a,capable.komun-a,common, mutual.kontinent-o,continent.Krist-o,Christ.milion-o,million.spite,in spite of.vast-a,vast, extensive.
ALEKSANDRO GRANDA.
ALEKSANDRO GRANDA.
Permesu ke mi diru kelkajn vortojn pri la vivo de Aleksandro Granda, kiu ne estis matura viro sed havis nur dudek jarojn kiam li fariĝis reĝo. Liaj gepatroj estis tre zorge edukintaj lin, kaj la filozofo Aristotelo, kiun li tre alte estimis, estis unu el liaj instruistoj. Aleksandro firme tenadis sian propran reĝolandon, kaj ankaŭ Grekujon, kiun lia patro estis venkinta; krom tio, li faris militadojn kontraŭ diversaj fremdaj landoj, unue en Azio, tiam en Afriko, kie li fondis urbon, kaj ĝin nomis Aleksandrio. Aleksandrio nepre estis belega riĉa urbo. Tietroviĝisposte la fama Aleksandria biblioteko. Se ĝi ne estus detruita de fajro, en la daŭro de iuj militadoj, ni sendube konus multe pli bone la sciadon de la antikvaj grekoj, kiuj verŝajne estis la plej klera popolo iam vivinta en Eŭropo. Venkinte Egipton, Aleksandro reiris en Azion, ĝis tre orienta kaj suda partoj, venkante ĉiujn ĉie, kvazaŭ ili estus la plej malkuraĝaj popolaĉoj en la mondo. Sed spite ĉies petoj li estis obstinaĉe nezorgema pri sia sano, kaj subite, ho ve, li mortis pro febro, tricent dektri jarojn antaŭ Kristo. Se li ne estus tiel frue mortinta, kiel multe li estus eble elfarinta! Li esperis venki Hispanujon, Italujon, kaj, mallongavorte, tiom de la okcidenta mondo kiom li jam posedis de la orienta. Tiam li celis kunigi ĉion en unu vastan imperion, kvazaŭ por fari el la mondo unu grandan familion. Li intencis ke la milionoj da enloĝantoj akceptu komunajn leĝojn kaj kutimojn, eĉ komunan lingvon, — kredeble la grekan. Eble li ja havis la kapablecon por fari ĉion ĉi. Estas pro tio ke oni ofte aŭdas la diron "Aleksandro sopiris je aliaj mondoj por venki." Tamen, kiel malgranda estis tiu mondo kiun li konis! La tiamuloj konis nur malgrandan parton de Afriko, de Azio, eĉ de Eŭropo. Ili sciis nenion pri Anglujo, aŭ pri la vastaj kontinentoj Aŭstralio, norda kaj suda Amerikoj.
The use oftroviĝi, and also ofsin trovi,kuŝi,stariandsidi, in a sense not greatly differing from that ofesti, avoids the monotonous repetition of forms ofesti, just as English useslie,sit,perch, etc., in narration for similar reasons:
Multaj vilaĝoj troviĝas tie,many villages are (situated) there.Egipto troviĝas en la nordorienta parto de Afriko,Egypt is (found) in the northeastern part of Africa.Li sin trovis sola en la dezerto,he found himself (he was) alone in the desert.La urbo kuŝis inter du lagoj,the city lay between two lakes.Sur la montflanko sidis vilaĝeto,on the mountainside perched a tiny village.
SENTENCES FOR TRANSLATION.
SENTENCES FOR TRANSLATION.
1. Alexander the Great wished to unite the whole world into one vast empire. 2. He intended that all the different peoples should conform to common laws and that their sons-and-daughters should speak one common language, and in spite of their love for their national languages, should leave-off speaking them. 3. Possibly he might have accomplished his object to some extent (217), if he had not died suddenly when he was only thirty-two years old. 4. His soldiers marched weeping past his tent, to bid farewell to their dying leader. 5. They must have esteemed him very highly! 6. It was Alexander who founded the city of Alexandria, in Egypt, where approximately three hundred years before Christ the famous Alexandrian library was located. 7. It contained an enormous collection-of-books — almost seven hundred thousand. 8. Alas, this extensive library was destroyed by fire! 9. Alexander, who "sighed for other worlds to conquer," did not even know of the existence of North and South America, Australia, or even of England and Northern Europe. 10. Beside his Asiatic empire, he knew very little of Asia, even of China, with its millions of inhabitants. 11. How small the world was in those days!
LESSON LIX.
LESSON LIX.
THE POSITION OF UNEMPHATIC PRONOUNS.
THE POSITION OF UNEMPHATIC PRONOUNS.
274.An unemphatic personal, indefinite or demonstrative pronoun very frequently precedes the verb of which it is the object. This is especially true if the verb in question is an infinitive:
Mi volas lin vidi,I wish to see him.Li povos tion fari,he will be able to do that.Vi devus ion manĝi,you ought to eat something.Ĉu vi ĝin kredis?Did you believe it?Se li min vidus, li min savus,if he should see me, he would save me.
Cf. in other languages, as in Germanich möchte ihn sehen, Frenchje veux le voir, Latinse alunt, me defendi, etc. That such pronounsareunemphatic can be seen from Englishlet her come(=let'er come),make him stop(=make'im stop), etc., in which the unemphatic formser, im, replacehim, her, in pronunciation (cf. the Greek enclitic pronounsμοϋ, μοί, μέ, σον, σοι, σέ, οϋ, οι, έ, the Sanskrit enclitic formsmā, me, tvā, te, nas, vas, enam, enat, enām,alsosīm, and the Avestanī, īm). The same phenomenon is indicated inprithee(=pray thee), and in the spellingsgimme(=give me),lemme(=let me), in dialect stories.
SOME INTRANSITIVE VERBS.
SOME INTRANSITIVE VERBS.
275.Some intransitive verbs have English meanings which do not differ in form from thetransitiveEnglish verbs to which they are related. In Esperanto the suffix-ig-(214) must be used when the transitive meaning is desired. Some examples are given in the following table:
Verb.Intransitive Use.Transitive Use.Boli . . .La akvo bolasThe water boilsLi boligas la akvonHe boils the waterBruli . . .La fajro brulasThe fire burnsLi bruligis la paperonHe burned the paperĈesi . . .La bruo ĉesasThe noise stopsLi ĉesigas la bruonHe stops the noiseDaŭri . . .La bruo daŭrasThe noise continuesLi daŭrigas la bruonHe continues the noiseDegeli . . .La glacio degelasThe ice thawsLi ĝin degeligas per fajroHe thaws it with fireDroni . . .La knabino dronisThe girl drownedLa viro ŝin dronigisThe man drowned herEksplodi . . .Pulvo eksplodasGunpowder explodesLi ĝin eksplodigosHe will explode itHalti . . .Li haltis timigiteHe halted in alarmLi haltigis la soldatojnHe halted the soldiersLumi . . .La suno lumasThe sun shinesLi lumigis la lamponHe lighted the lampPasi . . .La tempo pasasTime passesTiel li pasigis la tagonThus he passed the dayPendi . . .Ĝi pendas de branĉoIt hangs on a branchLi ĝin pendigis de branĉoHe hung it on a branchSoni . . .La saluta pafo sonisThe salute soundedOni sonigis la salutan pafonThey sounded the saluteSonori . . .La sonorilo sonorisThe bell rangOni sonorigis la sonorilonThey rang the bell
Verb.Intransitive Use.Transitive Use.Boli . . .La akvo bolasThe water boilsLi boligas la akvonHe boils the waterBruli . . .La fajro brulasThe fire burnsLi bruligis la paperonHe burned the paperĈesi . . .La bruo ĉesasThe noise stopsLi ĉesigas la bruonHe stops the noiseDaŭri . . .La bruo daŭrasThe noise continuesLi daŭrigas la bruonHe continues the noiseDegeli . . .La glacio degelasThe ice thawsLi ĝin degeligas per fajroHe thaws it with fireDroni . . .La knabino dronisThe girl drownedLa viro ŝin dronigisThe man drowned herEksplodi . . .Pulvo eksplodasGunpowder explodesLi ĝin eksplodigosHe will explode itHalti . . .Li haltis timigiteHe halted in alarmLi haltigis la soldatojnHe halted the soldiersLumi . . .La suno lumasThe sun shinesLi lumigis la lamponHe lighted the lampPasi . . .La tempo pasasTime passesTiel li pasigis la tagonThus he passed the dayPendi . . .Ĝi pendas de branĉoIt hangs on a branchLi ĝin pendigis de branĉoHe hung it on a branchSoni . . .La saluta pafo sonisThe salute soundedOni sonigis la salutan pafonThey sounded the saluteSonori . . .La sonorilo sonorisThe bell rangOni sonorigis la sonorilonThey rang the bell
A transitive use of such intransitive verbs would be like using the English intransitive verb "learn" for the transitive verb "teach," as in the "I'll learn you" (for "I'll teach you") of illiterate speech.
THE SUFFIX-ER-.
THE SUFFIX-ER-.
276.The suffix-er-is used to form words expressing units or component parts of that which is indicated in the root:
fajrero,spark(of fire).monero,coin.neĝero,snowflake.sablero,grain of sand.
fajrero,spark(of fire).monero,coin.neĝero,snowflake.sablero,grain of sand.
THE PREFIXESBO-ANDDUON-.
THE PREFIXESBO-ANDDUON-.
277.The prefixbo-indicates relationship by marriage. To indicate half-blood relationship, or step-relationship,duon-(166) is used:
bopatro,father-in-law.bofratino,sister-in-law.duonpatro,stepfather.duonfrato,half-brother.
bopatro,father-in-law.bofratino,sister-in-law.duonpatro,stepfather.duonfrato,half-brother.
CORRESPONDENCE.
278.a. Letters should be dated as indicated in the following:
Bostono, je la 24a de decembro, 1912a.Nov-Jorko, la 24an decembro, 1912a.Sirakuzo, 24/XII/1912.
b.The usual methods of address are (to strangers and in business letters):Sinjoro, Sinjorino, Estimata Sinjoro, Karaj Sinjoroj, Tre estimata Fraŭlino,etc.; (to friends and relatives)Kara Fraŭlino, Karaj Gefratoj, Kara Amiko, Kara Mario, Patrino mia,(placing the possessive adjective after the noun in this way gives an affectionate sense, as in English "Mother mine," etc) etc.; (to persons whose opinions on some subject are known to agree with those of the writer)Estimata (Kara) Samideano(follower of the same idea).
c.Among the more usual forms of conclusion are (to strangers and in business letters):Tre fidele la via, Tre vere, Kun granda estimo, Kun plej alta estimo,etc., (to friends):Kun amika saluto, Kun ĉiuj bondeziroj, Kun samideanaj salutoj, Frate la via,etc.
Vocabulary.adres-o,address.apart-a,separate.bedaur-i,to regret.ĉef-a,chief.do,so, then.fontan-o,fountain.hotel-o,hotel.ink-o,ink.konven-a,suitable.kovert-o,envelope(for letters).krajon-o,pencil.mend-i,to order(of stores, etc).Nov-Jorko,New York.numer-o,number(numeral).ofic-o,office, employment.poŝt-o,post(letters, etc.).respekt-o,respect.special-a,special.stat-o,state(political body)tram-o,tram.
Vocabulary.adres-o,address.apart-a,separate.bedaur-i,to regret.ĉef-a,chief.do,so, then.fontan-o,fountain.hotel-o,hotel.ink-o,ink.konven-a,suitable.kovert-o,envelope(for letters).krajon-o,pencil.mend-i,to order(of stores, etc).Nov-Jorko,New York.numer-o,number(numeral).ofic-o,office, employment.poŝt-o,post(letters, etc.).respekt-o,respect.special-a,special.stat-o,state(political body)tram-o,tram.
Ĉef-is often used in descriptive compounds (167, b), asĉefkuiristo,chief (head) cook, chef,ĉefurbo,chief city, capital,ĉefanĝelo,archangel.
KELKAJ LETEROJ.
KELKAJ LETEROJ.
Sirakuzo, la 2an de marto, 1911.
Kara Amiko,
Sendube vin surprizos ricevi leteron skribitan de mi ĉe hotelo en ĉi tiu urbo, ne tre malproksime de via propra oficejo! Via bofrato, kiun mi okaze renkontis hieraŭ en la poŝtoficejo, donis al mi vian adreson. Ĝis nun, mi estas tiel okupata ke mi ne havis la tempon eĉ por telefoni al vi. Sed nun mi havas du aŭ tri minutojn da libera tempo, kaj mi tuj ekkaptas la okazon por skribi letereton, petante ke vi vespermanĝu kun mi hodiaŭ vespere, ĉe la hotelo kie, kiel vi vidas, mi loĝas de antaŭ unu tago. (Pardonu, mi petas,kemi finas ĉi tiun leteron per krajono, sed mi ĵus eltrovis ke restas neniom plu da inko en mia fontanplumo.) Venu je la sesa, se tiu horo estas konvena. Bedaŭrinde (unfortunately), mi devos forresti de la hotelo la tutan posttagmezon, pri komercaj aferoj, alie mi vin renkontus ĉe la tramvojo, kie haltas la tramveturiloj (streetcars). Estos plej bone, mi opinias, ke vi iru rekte al mia ĉambro, numero 26, kie mi senprokraste vin renkontos, se mi ne estos efektive jam vin atendanta. Ni esperu ke la ĉefkuiristo preparos al ni bonan manĝon! Mi esperas ke vi malatentos la falantajn neĝerojn, kaj nepre venos, responde al mia iomete subita invito, ĉar ni ja havos multe da komunaj travivaĵoj por priparoli. Do ĝis la baldaŭa revido je la vespermanĝo!
Kun plej amikaj salutoj,
Roberto.
The wordtialmay be omitted from the combinationtial ke(83), if the meaning is obvious.
Boston, 13/VII/1911.
Wilson kaj Jones,
Nov-Jorko.
Estimataj Sinjoroj:—
Bonvolu sendi al mi per revenanta poŝto vian plej novan prezaron (price-list). Ni baldaŭ bezonos iujn novajn meblojn por niaj oficejoj, precipe skribtablojn, tablojn konvenajn por skribmaŝinoj (typewriters), kaj specialajn librujojn, farotajn laŭ niaj bezonoj. Se viaj prezoj estas konvenaj, ni sendube volos mendi de vi tian meblaron.
Kun respekto,
J. F. Smith,
ĉe Brown kaj Brown.
Nov-Jorko, 17/VII/1911.
Sinjoro J. F. Smith,
ĉe Brown kaj Brown,
Nov-Jorko.
Estimata Sinjoro:—
Ni havas la honoron sendi al vi en aparta koverto nian plej novan prezaron, al kiu ni petas ke vi donu vian atenton, precipe al paĝoj 15-29. Tie vi trovos priskribitaj niajn plej bonajn oficejajn meblarojn. Ni senpage metos ĉiujn aĉetitajn meblojn sur la vagonaron, sed kompreneble ni ne pagos la koston de la sendado.
Ni plezure fabrikos specialajn librujojn laŭ viaj bezonoj, kaj volonte ricevos viajn ordonojn pri tio. Niaj prezoj estos kiel eble plej malaltaj.
Esperante ke la meblaroj priskribitaj en nia prezaro, kune kun la tie-presitaj prezoj, estos plene kontentigaj, kaj certigante al vi ke ni zorge plenumos ĉiun mendon, ni restas,
Tre respekte la viaj,
Wilson kaj Jones.
Bostono, la 27an Majo.
Sinjoro B. F. Brown,
Sirakuzo, Nov-Jorka Ŝtato.
Kara Sinjoro:—
Vian adreson ni dankas al niaj komunaj amikoj Sinjoroj Miller kaj White, kaj per ĉi tio ni permesas al ni proponi al vi niajn servojn por la vendado de tiaj infanludiloj, kiajn vi fabrikas. Ni havas bonegajn montrajn fenestrojn (show-windows), en nia butiko, preskaŭ meze de la ĉefstrato en la urbo, kaj en nia butiko troviĝas sufiĉe da grandaj vitramebloj (show-cases). Tial ni povus tre oportune administri tian aferon. Ni multe ĝojos se vi respondos kiel eble plej baldaŭ, sciigante al ni kiom da procento vi donos, kaj kiajn aranĝojn vi volus fari. Ni certigas al vi ke en ĉiu okazo ni penos fari nian eblon por via plej bona intereso.
Kun alta estimo,
D. Rose.
LESSON LX.
LESSON LX.
SOME TRANSITIVE VERBS.
SOME TRANSITIVE VERBS.
279.Some transitive verbs have English meanings which do not differ in form from theintransitiveEnglish verbs to which they are related (conversely to the use explained in 275). In Esperanto the suffix-iĝ-(232), or a different root, must be used when an intransitive meaning is desired. Following are the more common verbs of this character, together with examples of the intransitive use of several of them:
balanci,to balance.etendi,to extend, to expand.fermi,to close, to shut.fini,to end, to finish.fleksi,to bend, to flex.hejti,to heat.klini,to incline, to bend.kolekti,to gather,to collect.komenci,to begin,to commence.mezuri,to measure.montri,to show.movi,to move.paŝti,to pasture, to feed.renversi,to upset,to overturn.rompi,to break.ruli,to roll, (a wheel,ball, etc.).skui,to shake.streĉi,to stretch.svingi,to swing.ŝanceli,to cause tovacillate.ŝanĝi,to change.ŝiri,to tear.turni,to turn.veki,to wake.verŝi,to pour.volvi,to roll(around something).
balanci,to balance.etendi,to extend, to expand.fermi,to close, to shut.fini,to end, to finish.fleksi,to bend, to flex.hejti,to heat.klini,to incline, to bend.kolekti,to gather,to collect.komenci,to begin,to commence.mezuri,to measure.montri,to show.movi,to move.paŝti,to pasture, to feed.renversi,to upset,to overturn.rompi,to break.ruli,to roll, (a wheel,ball, etc.).skui,to shake.streĉi,to stretch.svingi,to swing.ŝanceli,to cause tovacillate.ŝanĝi,to change.ŝiri,to tear.turni,to turn.veki,to wake.verŝi,to pour.volvi,to roll(around something).
La laboro nun finiĝas,the work is now coming to an end.La glavo fleksiĝis,the sword bent.La folioj disvolviĝas,the leaves unroll (develop).Ĉiu kutimo ŝanĝiĝos,every custom will change.La vintro jam komenciĝas,the winter is already beginning.Mi vekiĝos je la sesa,I shall awake at six (o'clock).La montrilo ŝanceliĝis,the indicator trembled (vacillated).Vasta ebenaĵo etendiĝis antaŭ li,a vast plain extended before him.
ELISION.
ELISION.
280.Elision is not common, and its use in writing as well as in speaking is best avoided. It occurs most frequently in poetry.
a.The-aof the article may be elided before a word beginning with a vowel, or after a preposition ending in a vowel:
"L' espero, l' obstino kaj la pacienco.""De l' montoj riveretoj fluas.""Kaj kantas tra l' pura aero."
b.The final-oof a noun may be elided in poetry. The original accent of the noun remains unchanged:
"Ho, mia kor', ne batu maltrankvile.""Sur la kampo la rozet'."
c.The final-eof an adverb is very rarely elided (except in the expressiondank' al, which occurs in prose as well as in poetry):
"Ke povu mi foj' je eterno ekdormi!"Dank' al vi, mi sukcesis,thanks to you, I succeeded.
THE PREFIXEKS-.
THE PREFIXEKS-.
281.The prefixeks-is used to form words expressing a previous incumbent of a position, or removal from such position:
eksprezidanto,ex-president.eksreĝo,ex-king.eksigi,to put out of office, to discharge.eksiĝi,to withdraw from one's office, to resign.
THE PREFIXPRA-.
THE PREFIXPRA-.
282.The prefixpra-is used to form words expressing precedence in the line of descent, or general remoteness in past time:
praavo,great grandfather.pranepo,great grandson.prapatroj,forefathers, ancestors.pratempa,primeval.
praavo,great grandfather.pranepo,great grandson.prapatroj,forefathers, ancestors.pratempa,primeval.
THE SUFFIXES-ĈJ-AND-NJ-.
THE SUFFIXES-ĈJ-AND-NJ-.
283.The suffix-ĉj-is used to form affectionate diminutives, from the first syllable or syllables of masculine names or terms of address. The suffix-nj-forms similar feminine diminutives:
Joĉjo,Johnnie, Joe.Paĉjo,Papa.Manjo,May, Mamie.Panjo,Mamma.
Joĉjo,Johnnie, Joe.Paĉjo,Papa.Manjo,May, Mamie.Panjo,Mamma.
WEIGHTS AND MEASURES.
WEIGHTS AND MEASURES.
284.
National systems of weights and measures translated into international form (as
mejlo
,
mile
,
funto
,
pound
) cannot convey a very definite meaning to one not familiar with the particular system used. Consequently the metric system (already used by scientists everywhere and by the general public in many countries) is adopted for the international system of weights and measures:
Length and Surface.
Length and Surface.
milimetro,millimeter(.0394 inch).centimetro,centimeter(.3937 inch).decimetro,decimeter(3.937 inches).metro,meter(39.37 inches).dekametro,dekameter(393.7 inches).hektometro,hektometer(328 feet 1 inch).kilometro,kilometer(3280 feet 10 inches; .62137 mile).kvadrata metro,square meter(1550 square inches).hektaro,hektare(2.471 acres).
milimetro,millimeter(.0394 inch).centimetro,centimeter(.3937 inch).decimetro,decimeter(3.937 inches).metro,meter(39.37 inches).dekametro,dekameter(393.7 inches).hektometro,hektometer(328 feet 1 inch).kilometro,kilometer(3280 feet 10 inches; .62137 mile).kvadrata metro,square meter(1550 square inches).hektaro,hektare(2.471 acres).
Weight.
Weight.
gramo,gram(15.432 grains avoirdupois).dekagramo,dekagram(.3527 ounce avoirdupois).hektogramo,hektogram(3.5274 ounce avoirdupois).kilogramo,kilogram(2.2046 pounds avoirdupois).
gramo,gram(15.432 grains avoirdupois).dekagramo,dekagram(.3527 ounce avoirdupois).hektogramo,hektogram(3.5274 ounce avoirdupois).kilogramo,kilogram(2.2046 pounds avoirdupois).
Capacity.
Capacity.
decilitro,deciliter(6.1022 cubic inches; .845 gill).litro,liter(.908 quart, dry measure; 1.0567 quart, liquid).dekalitro,dekaliter(9.08 quart, dry measure; 2.6417 gallons).hektolitro,hektoliter(2 bushels 3.35 pecks; 26.417 gallons).kilolitro,kiloliter(1.308 cubic yards; 264.17 gallons).
decilitro,deciliter(6.1022 cubic inches; .845 gill).litro,liter(.908 quart, dry measure; 1.0567 quart, liquid).dekalitro,dekaliter(9.08 quart, dry measure; 2.6417 gallons).hektolitro,hektoliter(2 bushels 3.35 pecks; 26.417 gallons).kilolitro,kiloliter(1.308 cubic yards; 264.17 gallons).
THE INTERNATIONAL MONEY SYSTEM.
THE INTERNATIONAL MONEY SYSTEM.
285.Names of national coins translated into international form (asdolaro,dollar,cendo,cent) cannot convey a very definite meaning to persons not familiar with these coins. Consequently the system devised for international use (not for actual coins, but for calculation and price quotations) is based upon a unit called thespeso. The multiples of this unit are thespesdeko(10spesoj),spescento(100spesoj), andspesmilo(1000spesoj). Tenspesmilojhave approximately the value of a five-dollar gold piece, twenty marks, twenty-five francs, one pound sterling, etc. Thespesmilo, equivalent to about $0.4875 in the money of the United States and Canada, is the unit commonly used. (To reduce dollars tospesmiloj, multiply by 2.051.)
ABBREVIATIONS.
ABBREVIATIONS.
286.The following abbreviations are often used (for those of the metric system see any English dictionary):
Dro., Doktoro,Dr.Fino., Fraŭlino,Miss.Pro., Profesoro,Prof.Sro., Sinjoro,Mr.Sino., Sinjorino,Mrs.Ko., K-io., Kompanio,Co.No., N-ro., Numero,No.&, kaj, &.Sm., spesmilo(j).Sd., spesdeko(j).k. t. p., kaj tiel plu,and so forth.k. c., kaj ceteraj,etc.k. sim., kaj simila(j),et. sim.t. e., tio estas,i.e.e., ekzemple,e.g.p.s., postskribaĵo,P.S.
Dro., Doktoro,Dr.Fino., Fraŭlino,Miss.Pro., Profesoro,Prof.Sro., Sinjoro,Mr.Sino., Sinjorino,Mrs.Ko., K-io., Kompanio,Co.No., N-ro., Numero,No.&, kaj, &.Sm., spesmilo(j).Sd., spesdeko(j).k. t. p., kaj tiel plu,and so forth.k. c., kaj ceteraj,etc.k. sim., kaj simila(j),et. sim.t. e., tio estas,i.e.e., ekzemple,e.g.p.s., postskribaĵo,P.S.
Vocabulary.abon-i,to subscribe to, take.aparat-o,apparatus.aŭtomat-a,automatic.bov-o,ox.dimensi-o,dimension.ekzempl-o,example.fokus-o,focus.fotograf-i,to photograph.funkci-i,to function, work.kamer-o,camera.led-o,leather.metal-o,metal.moment-o,moment.negativ-o,negative.objektiv-o,lens, objective.original-o,original.plat-o,plate(photographic, etc)prov-i,to try.reklam-i,to advertise.streĉ-i,to stretch(trans.).
Vocabulary.abon-i,to subscribe to, take.aparat-o,apparatus.aŭtomat-a,automatic.bov-o,ox.dimensi-o,dimension.ekzempl-o,example.fokus-o,focus.fotograf-i,to photograph.funkci-i,to function, work.kamer-o,camera.led-o,leather.metal-o,metal.moment-o,moment.negativ-o,negative.objektiv-o,lens, objective.original-o,original.plat-o,plate(photographic, etc)prov-i,to try.reklam-i,to advertise.streĉ-i,to stretch(trans.).
Cf.the difference betweenprovi,to tryin the sense of testing, making an essay or endeavor,peni,to tryin the sense of taking pains or making an effort, andjuĝi,to tryin a judicial sense.
PRI LA KAMERO.
PRI LA KAMERO.
Bostono, 12/XI/1910.
Brown kaj Ko.,
Nov-Jorko.
Sinjoroj:—
Vidinte vian reklamon en gazeto al kiu mi abonas, mi skribas por peti ke vi sendu al mi priskribaĵon de via kamero nomita "La Infaneto," kiun eble mi deziros provi.
Bonvolu ankaŭ sendi dekduonon da platoj, 6 x 9 centimetrojn, por kiu miĉikune sendas spesmilon kaj duonon.
Kun respekto,
J. C. Smith.
The particleĉi(used withtiu, tio, ties, ĉiu, ĉio) may also be used with certain adverbs, asĉi sube,here below,ĉi supre,here above,ĉi kune,herewith, etc.
Nov-Jorko, 18an novembro, 1910.
Kara Sinjoro:—
Respondante al via estimata letero de la 12a, ni donas ĉi sube mallongan priskribaĵon de nia bonega fotografilo nomita "La Infaneto."
"La Infaneto" kamero havis neesperitan sukceson, kaj estas vendita po miloj da ekzempleroj. Ĉie oni unuvoĉe laŭdas ĝian malgrandan kaj tamen bonegan konstruon, kaj ankaŭ ĝian firman samtempe facilan funkciadon. Ĝi ne estas pli granda ol monujo, tial ĝi ne bezonas pli multe da spaco ol tiu, kaj povas esti portata kaj uzata treege konvene.
La dimensioj de la fermita kamero estas 8 x 5 x 6.5 centimetroj. La pezo, kun objektivo, tri platingoj, kaj malbrila (ground) vitro, estas 365 gramoj. "La Infaneto" estas konstruita tute el metalo, kaj kovrita de bonega bovledo. Kiam oni malfermas la aparaton, la objektivo samtempe enfokusiĝas, tiamaniere ke la kamero estas preta por uzado post unu sekundo, ĉar la objektivfermilo (shutter) estas ĉiam streĉita. Sekve: neniaj preparadoj, nenia prokrasto je la ekfotografado.
La negativoj estas klaraj ĝis la bordo, kaj tial konvenaj por pligrandigo. Cetere, oni scias ke bona pligrandigo ofte pli kontentigas ol malgranda originalo. Precipe ĉe promenoj kaj vojaĝoj oni tial volonte preferas la malgrandan "Infaneton," por poste pligrandigi la negativojn.
Por la pligrandigo ni fabrikas specialajn taglum-pligrandigajn aparatojn, kies prezoj estas malaltaj (vidu en nia prezaro).
Ni ne ŝanĝis la konstruon de "La Infaneto" de post 1909, ĉar ĝis nun ĝi estas ĉiurilate kontentiga. Sole la rapideca reguligo de la momenta (instantaneous) fermilo estas plibonigita, ĉar ni ĝin fabrikas kun speciala aŭtomata fermilo, kiu estas aranĝita por malfermoj daŭraj (time exposures), kaj momentaj, je unu sekundo ĝis unu centono da sekundo.
Esperante ke ni baldaŭ ricevos mendon de vi, kaj certigante al vi ke ni tre zorge plenumos iun ajn mendon, ni restas.
Tre respekte la viaj,
Brown & Ko.
Per C.
ESPERANTO-ENGLISH VOCABULARY.
ESPERANTO-ENGLISH VOCABULARY.
The following vocabulary includes all roots used in the preceding Lessons, all primary words of the language, and a large number of additional roots (to facilitate original composition). No attempt has been made, however, to include all of the roots in the language, for which an Esperanto-English Dictionary should be consulted.
References are to sections, unless the page (p.) is given. For other parts of speech than those indicated under each root or primary word, see Word Formation,116,120,159,171. See also the references given under each prefix and suffix. For formation of compound words, see160,167,176,184. The following abbreviations are used: adj. = adjective; adv. = adverb; conj. = conjunction; intrans. = intransitive; prep. = preposition; trans. = transitive; — = repetition of the word.
A.
abel-o
, bee.
abi-o
, fir.
abiturient-o
, bachelor of arts (A.B.).
abomen-a
, abominable.
abon-i
, to subscribe to, take (magazine, etc.).
abrikot-o
, apricot.
acer-o
, maple (tree).
acid-a
, acid, sour.
-aĉ-
,
derogatory suffix
(
272
).
aĉet-i
, to buy.