Chapter 5

In-sure,diogelu,digolledu

In-tend,meddwl,bwriadu

In-tense,angerddol,tanbaid

In-tent,bwriad,amcan;llwyrfrydig

In-ter,claddu,daiaru

In-to,i,i fewn i

In-trigue,cuddneges:cuddnegeseua

In-trude,ymwthio i fewn;ymyryd

In-trust,ymddiried

In-vade,rhuthro i,rhuthro

In-veigh,difrio,cablu

In-vent,dyfeisio,dychymmygu

In-verse,gwrthdroëdig

In-vert,gwrthdroi;trawsddodi

In-vest,gwisgo,urddo;gosod mewn meddiant

In-vite,gwahodd,galw

In-voice,llwythrestr

In-voke,galw ar,ymbil

In-volve,dyrysu;cymmysgu

In-ure,cynnefino,arferu

In-ward,mewnol;o'r tu fewn

In-wards,coludd,perfedd

Ire-land,Iwerddon

I-ris,yr enfys,bwa y gwlaw

I-ron,haiarn:haiarnu

Is-land,ynys

Is-sue,mynediad allan;canlyniad;hiliogaeth:tori,codi;cyhoeddi

Isth-mus,cyfyngdir,lleindir

Itch-ing,cos,cosfa,ysfa

I-tem,amnaid;pen;pwngc;hefyd:cofnodi

It-self,ei hun,ei hunan

Jail-er,ceidwad carchar

Ja-pan,arliwio,barneisio

Jaun-dice,y melyni,y cryd melyn

Jave-lin,picell,gwaewffon

Jeal-ous,eiddigeddus;amhëus

Jel-ly,gludgawl,sew

Jeop-ard,peryglu,enbydu

Jew-el,gem,em,glain,tlws

Jew-ess,Iuddewes

Jock-ey,marchogwr:hergwthio

Join-er,cyssylltwr,asiedydd

Jour-nal,coflyfr;rhestrydd

Jour-ney,taith:teithio

Joy-ful,llawen,gorfoleddus

Judg-ment,barn,barnedigaeth

Ju-ly,Gorphenaf

Junc-tion,cydiad;undeb

Junc-ture,cydiad;cysswllt

Ju-ry,rheithwyr

Jus-tice,cyfiawnder,barn;ynad,ustus

Keen-ness,craffder;gorawydd

Keep-er,ceidwad,gwarcheidwad

Keep-ing,cadwraeth

Ken-nel,ty cŵn;ffos budreddi

Ker-nel,cnewyllyn,bywyn

Ket-tle,callawr,crochenyn,tegell

Key-hole,twll y clo

Kid-ney,aren,elwlen

Kin-dle,ennyn,cynneu

Kind-ly,yn garuaidd;yn rhywiog

Kind-ness,cymmwynas,rhadlonedd

Kin-dred,cystlynedd,perthynas;cydrywiol;perthynol

King-dom,teyrnas,breninaeth

Kins-man,câr,cyfnesaf

Kitch-en,cegin

Kit-ten,mabcath,cath fechan

Know-ing,gwybodus,deallus

Know-ledge,gwybodaeth,dealltwriaeth

Knuck-le,migwrn:migyrnu

La-bel,llabed,crogiedydd

La-bour,llafur,trafael:llafurio,gweithio

Lad-der,ysgol,llettring

Lad-en,llwythedig

Lad-ing,llwyth;baich,pwn

La-dle,lledwad;llwy

La-dy,arglwyddes,pendefiges

Lamb-kin,oenan,oenyn,oenig

La-ment,galaru,cwynfan

Lan-cet,fflaim

Land-ed,tiriog;wedi tirio

Land-lord,meistr tir;tafarnwr

Land-mark,ffin,cyffin,terfyn

Land-scape,tirolwg;arbeiaeth

Lan-guage,iaith:ymadrodd

Lan-guid,llesg,methedig,egwan

Lan-guish,nychu,methu,dihoeni

Lan-tern,erllen,llusern

Lap-wing,cornchwigl

Large-ness,mawredd,helaethder

Last-ing,parhäus,cryf

Latch-et,carai esgid

Late-ly,yn ddiweddar

La-tent,dirgel,cuddiedig

Lath-er,sebondrwyth

Lat-ter,diweddarach,hwyrach

Lat-tice,dellt:delltu

Laugh-ing,chwerthiniad

Laugh-ter,chwerthin,chwardd

Laun-der,dyfrgafn

Laun-dry,golchdy,golchfa

Lau-rel,llawrwydd,llawryf

Law-ful,cyfreithlawn

Law-suit,cwyn cyfraith

Law-yer,cyfreithiwr

Lay-er,haen,gwanaf;gwely

Lay-man,lleygwr

La-zy,diog,swrth

Lead-er,arweinydd;blaenor

Leap-year,blwyddyn naid

Learn-ing,dysg,ysgoleigdod

Leath-er,lledr;croen

Leav-en,surdoes:surdoesi

Lec-ture,llith,darlith:darlithio

Led-ger,cyfriflyfr,gorsaflyfr

Le-gal,deddfol,cyfreithlawn

Leg-ate,cenadwr

Le-gend,llithlyfr;ffugchwedl

Le-gion,lleng,llu

Lei-sure,odfa,ennyd,hamdden

Length-en,estyn,hwyhau

Lep-er,gwahanglaf

Lep-rous,gwahanglwyfus

Les-see,dalysgrifiad

Les-son,gwers:gwersu,dysgu

Let-ter,llythyren;llythyr:llythyru

Lev-el,gwastadedd;gwastad:gwastadhau;annelu

Le-ver,trosol,gwif

Le-vite,Lefiad

Lev-y,cyllid,teyrnged,treth

Lewd-ness,anlladrwydd

Li-ar,celwyddwr

Li-bel,cabldraith:enllibio

Li-cence,trwydded,rhyddid

Li-cense,cenadu,trwyddedu

Life-less,difywyd;marwaidd

Life-time,hoedl;einioes

Light-en,llewyrchu;ysgafnhau

Light-ning,mellten,llucheden

Like-ly,tebygol;cyffelyb

Like-ness,tebygolrwydd;llun

Like-wise,felly,hefyd

Lim-ber,llipa,ystwyth

Lim-it,terfyn,ffin:terfynu

Lim-ner,eiluniwr,delweddwr

Lim-pid,tryloyw,dysglaer

Lin-en,llian,lliain

Lin-guist,ieithydd

Lin-ing,gwrthlain

Lin-net,llinos,llinosen

Lin-tel,gwarddrws,capan drws

Li-on,llew

Liq-uid,gwlyb,gwlybwr

Liq-uor,gwlybwr,diod

Lisp-ing,bloesgedd,bloesgni

Lis-ten,gwrando,clustfeinio

Lit-ter,cludai;torllwyth:gwasarnu

Lit-tle,bach,bychan;ychydig

Live-ly,bywiog;heinif

Liv-er,yr iau,yr afu;bucheddwr

Liv-ing,bywioliaeth;personiaeth;byw;yn fyw

Liz-ard,geneugoeg,gwedresi

Load-stone,ehedfaen,tynfaen

Loath-some,ffiaidd,atgas

Lob-by,cyntedd,cynteddfa

Lob-ster,ceimwch,llegest

Lo-cal,lleol;sefydlog

Lo-cate,llehau;sefydlu

Lock-et,addurnglo

Lodge-ment,lluest;sefydliad;sefyllfa

Lof-ty,uchel,dyrchafedig

Log-ic,rhesymeg

Loi-ter,gohirio,llercio

Long-ing,hiraeth,blys;hiraethol

Loose-ness,y dolur rhydd;dirywiaeth

Lord-ship,arglwyddiaeth

Lo-tion,golchdrwyth

Loud-ness,uchder,crochder,trwst

Love-ly,cariadusol,hawddgar

Lov-ing,cariadus,caredig

Low-er,duwch,prudd-der:gollwng;iselu

Low-ing,brefiad,rhuad

Low-ness,iselni,iselder,gwaeledd

Loy-al,ffyddlawn,cywir

Lu-cid,claer,dysglaer,goleu

Luck-y,llwyddiannus,ffodiog

Lu-cre,elw,ennill,budd

Lug-gage,cludlwyth

Luke-warm,claiar,llugoer

Lum-ber,hen ddodrefn;diddefnydd

Lu-nar,lloerawl,lleuadol

Lus-cious,tra melys,gorfelys

Lust-ful,cnawdwyllt,anllad

Lus-tre,gloywder,dysgleirder

Lus-ty,gwrol,cryf,grymus;corphol;iach

Ly-ing,celwyddiad;gorweddiad;celwyddus:yn gorwedd

Ma-chine,peiriant;offeryn

Mad-am,meistres,arglwyddes

Mad-der,y wreiddrydd

Mad-ness,gorphwyll,cynddaredd

Mag-got,cynrhonyn

Mag-ic,dewiniaeth;swynawl

Mag-net,ehedfaen,tynfaen tryfaen

Mag-pie,pi,piogen

Maid-en,gwyryf;gwyryfol

Main-ly,yn benaf,yn alluog

Main-tain,dal,cynnal,amddiffyn;porthi

Ma-jor,uchgadben;mwyaf

Mak-er,creawdwr;gwneuthurwr

Mak-ing,gwneuthuriad

Mal-ice,cenfigen;llid

Ma-lign,niweidiol:niweidio

Mal-let,gordd bren,gordd

Malt-kiln,odyn frag

Mal-treat,cam drin

Malt-ster,bragydd,bragwr

Mam-mon,Mammon;cyfoeth

Man-age,rheoli,trefnu;llywodraethu

Man-date,arch,gorchymmyn

Man-ger,preseb,cafn ebran

Man-gle,cigyddio;llyfnhau

Man-hood,oedran gwr,dyndeb

Man-kind,dynolryw

Man-ly,glew,gwrol;dynol

Man-na,bara nefol,manna

Man-ner,modd,dull,agwedd

Man-ners,moesau;ymarweddiad

Man-or,arglwyddiaeth,maenan

Man-sion,trigfa,cartref

Man-tle,mantell,cochl

Ma-nure,tail,gwrtaeth:gwrteithio

Man-y,llawer,aml,lluosog

Mar-ble,mynor,marmor;marmoraidd:mynori,mynorliwio

Mar-gin,ymyl,cwr,goror

Ma-rine,morfilwr;morawl

Mar-ket,marchnad:marchnata

Mar-quis,ardalydd,ardalwr

Mar-riage,priodas;neithior

Mar-row,mer,madrudd

Mar-ry,priodi,ymbriodi

Mar-shal,cadlywydd:iawndrefnu

Mar-tial,milwraidd,rhyfelgar

Mar-tyr,merthyr:merthyru

Mar-vel,rhyfeddod,syndod:rhyfeddu,synu

Ma-son,saer maen,saer ceryg

Mas-sive,trwm,pwysfawr,mawr

Mas-ter,meistr:meistroli

Ma-tron,hynaf-wraig,gwreigdda

Mat-ter,defnydd;mater,helynt

Ma-ture,addfed;oedog;mewn oed

Max-im,arwiredd,gosodedig

May-or,maer

Mead-ow,dôl,gweirglawdd

Mean-ing,ystyr,meddwl

Mean-ness,salwedd,gwaelder

Mean-while,yn y cyfamser

Mea-sles,y frech goch

Meas-ure,mesur;llestraid;ffordd;trefn:mesuro,mesur

Med-al,bathodyn

Med-dle,ymyru,ymyraeth

Meek-ness,llareidd-dra,tiriondeb

Meet-ing,cyfwrdd;cyfarfod

Mel-low,addfed:addfedu

Mem-ber,aelawd,aelod

Mem-brane,pilen,croenyn

Men-tal,meddyliol

Men-tion,crybwyll:crybwyllo

Mer-cer,sidanydd

Mer-chant,masnachwr

Mer-cy,trugaredd,tosturi

Mere-ly,yn unig,yn hollol

Mer-it,haeddiant:haeddu

Mer-ry,llawen,hoenus

Mes-sage,cenadwri,neges

Mes-suage,ty a thyddyn,ty a gardd

Met-al,delid,mettel

Me-ter,mesurydd

Meth-od,trefn,ffordd,modd

Me-tre,mydr,mesur

Met-tle,mettel;awch;calon

Mid-dle,canol,hanner

Mid-day,hanner dydd,canol dydd

Mid-night,canol nos

Mid-wife,byd-wraig

Might-y,galluog,cadarn

Mi-grate,treiglo,symmud trigias

Mil-dew,y gawod,melgawod

Mild-ness,tiriondeb,tynerwch

Mile-stone,careg filldir

Mill-dam,cronfa,argae melin

Mill-er,melinydd

Mill-pond,llyn melin

Mill-ion,buna,miliwn

Mim-ic,dynwaredydd:dynwaredu

Mind-ful,meddylgar,gofalus

Min-er,mwngloddiwr

Min-gle,cymmysg:cymmysgu

Mi-nor,un dan oed;bychan;llai

Min-strel,clerwr,cerddwr

Mi-nute,bach,manwl

Min-ute,munud:cofnodi

Mi-nutes,cofnodau

Mir-ror,drych;cynllun

Mis-chief,drwg,drygioni:drygu

Mis-deed,drwgweithred

Mi-ser,cybydd,crintachwr

Mis-lead,camarwain

Mis-sion,anfoniad,cenadaeth

Mis-take,camgymmeriad,gwall

Mis-tress,meistres,dysgawdwraig

Mis-trust,drwgdyb,pryder

Mi-tre,capan côr,meitr

Mix-ture,cymmysg;cymmysgiad

Mod-el,cynllun:cynllunio

Mod-ern,newydd,diweddar

Mod-est,llednais,gwylaidd

Moist-ure,irdra,lleithdra

Mo-lest,ystuno,aflonyddu

Mo-ment,meidyn,amrantiad

Mon-arch,brenin,teyrn

Mon-day,dydd Llun

Mon-ey,mwnai,arian bathol

Moor-ing,angorfa,angorle

Mon-ster,cynfil,anghenfil

Mon-strous,anghenfilaidd,gwrthun

Month-ly,misol,bob mis

Moon-light,goleuleuad,lloergan

Mo-ral,moeswers;moesol

Mo-rals,moesau;ymarweddiad

Mo-rass,cors,siglen

Mor-bid,heintiol,afiach

Morn-ing,bore,boreu;boreuol

Mo-rose,anynad,anniddig

Mor-row,mory,y fory

Mor-sel,tamaid,safnaid

Mor-tal,marwol;angeuol

Mor-tals,daiarblant,marwolion

Mor-tar,cymrwd,mâl-lestr

Mort-gage,arwystl:arwystlo

Mort-main,meddiant anaralladdwy

Most-ly,gan mwyaf,yn amlaf

Moth-er,mam

Mo-tion,chwyf,chwim;ysgogiad;cynnygiad

Mo-tive,cynhyrfiad;egwyddor

Mot-to,arwyddair,arwyddwers

Move-ment,symmudiad

Mov-ing,cynhyrfiol,ymsymmudol

Mould-er,troi yn llwch,malurio

Mould-ings,addurngerfiadau

Mould-y,llwyd,brithlwyd

Moun-tain,mynydd,moel

Mourn-er,galarwr,cwynfanwr

Mourn-ful,galarus,trist,trwm

Mourn-ing,arwylwisg;galar

Mouth-ful,safnaid,tamaid

Mud-dy,lleidiog,lleidlyd

Mun-dane,bydol,bydawl

Mur-der,llofruddiaeth:llofruddio

Mur-mur,grwm,murmur:gwrgnach

Mur-rain,pla,milbla

Mus-cle,cyhyr,llyweth

Mu-sic,cerddoriaeth;peroriaeth

Mus-tard,ceddw,mwstardd

Mus-ter,byddinbrawf:byddino;profi

Mus-ty,llwyd;drewllyd

Mut-ton,cig dafad,mollt

Muz-zle,geneu;penffrwyn:penffrwyno

Myr-tle,myrtwydd

My-self,mi fy hun

Nail-er,hoelydd,hoeliwr

Na-ked,noeth,llwm;anarfog

Name-ly,wrth enw;sef,hyny yw

Nar-rate,traethu

Nar-row,cul,cyfyng:culhau

Na-sal,trwynol

Nas-ty,brwnt;aflan,budr

Na-tion,cenel,cenedl

Na-tive,brodor,priodor;genedigol

Na-ture,anian,natur;y byd;rhyw

Naugh-ty,diriaidd;drwg

Na-val,llyngesawl;morawl

Na-vel,bogel;y canol

Nau-seous,gwrthwyneblyd,ffiaidd

Neap-tide,llanw isel

Near-er,nes,nesach,agosach

Neat-ness,destledd,tlysni

Need-ful,dir,rhaid,cyfreidiol

Nee-dle,nydwydd;gwachell

Need-y,anghenog,tlawd

Neg-lect,diofalwch:esgeuluso

Neigh-bour,cymmydog

Nei-ther,nid yr un or ddau;na,nac,ychwaith

Neigh-ing,gweryriad

Neph-ew,nai

Nerv-ous,giawg,giawl,gewynog;nerthol,cryf

Nes-tle,nythu;adeinio

Nest-ling,nythgyw,cywyn

Neth-er,is,isach,iselach

Net-tle,danadl poeth:pigo;cyffroi

Nev-er,erioed;byth

Neu-ter,amhleidiol;canolydd

New-ness,newydd-deb

New-ly,o newydd,yn ddiweddar

Nick-name,llysenw:llysenwi

Nig-gard,crinwas,cybydd:crintach

Nim-ble,cyflym,heinif

Nip-pers,gefail,gefeilan

No-ble,ardderchog,godidog;boneddig

Nois-y,trystfawr,bloeddfawr

Non-sense,ffoledd,ffregod

Non-suit,anhawl:dihawli

North-ward,tua 'r gogledd

Nos-tril,ffroen

No-ted,nodedig,hynod

Noth-ing,dim,diddym

No-tice,sylw,rhybydd

No-tion,tyb,barn,rhith

Nov-el,newydd chwedl;newydd

Nou-rish,maethu,magu

Nox-ious,afiach,niweidiol

Nui-sance,blinbeth,casbeth

Num-ber,rhif,rhifedi:rhifo

Nup-tial,priodasol

Nup-tials,priodas,neithior

Nur-ture,maeth,maethiad:meithrin,addysgu

Oat-meal,blawd ceirch

O-bey,ufuddhau,ymostwng

Ob-ject,gwrthrych,nod:eithro,gwrthwynebu

Ob-late,llethbegynol

O-blige,rhwymo;boddio

Ob-lique,gŵyr,lleddf; ystlysol

Ob-long,hirgul,cul

Ob-scene,brwnt,aflan

Ob-scure,aneglur;anhawdd:tywyllu;dyrysu

Ob-serve,dal sylw,sylwi;parchu,ufuddhau

Ob-struct,attal,rhwystro

Ob-tain,cael,caffael,cyrhaeddyd

Ob-trude,ymwthio;trawsgymmell

Oc-cult,cuddiedig,dirgel

Oc-cur,dygwydd;dyfod i gof

O-cean,cefnfor,yr eigion

O-dour,arogl,sawyr

Of-fals,syrth;gweddillion

Of-fence,camwedd,trosedd;tramgwydd

Of-fend,troseddu;tramgwyddo

Of-fer,cynnyg,cais:offrymu

Of-fice,swydd;gwasanaeth;swyddfa

Off-sets,ysgewyll;bonflagur

Off-spring,hiliogaeth,hil

Oft-en,yn fynych,yn aml

Oint-ment,enaint,eli

Ol-ive,olewydden

O-men,argoel,rhagarwydd,coel

O-mit,gadael heibio;esgeuluso

One-ness,undod,unedd

On-ly,unig;yn unig;ond

On-ward,ym mlaen,rhagof

O-paque,tywyll,anoleu

O-pen,agored;amlwg;rhydd

Op-pose,gwrthwynebu;cyferbynu

Op-press,gorthrymu,gorthrechu

Op-tic,dremyr;golygawl,tremawl

Op-tion,dewisiad:dewis

O-ral,o enau i enau;geiriol

Or-bit,cylchdro,cylchdaith

Or-chard,perllan,afallach

Or-dain,gosod,trefnu;urddo

Or-der,trefn,rheol:trefnu;erchi

Or-ders,gorchymmynion;urddau

Or-gan,organ;offeryn,peiriant

Or-phan,plentyn amddifad;amddifad

Os-trich,estrys

Oth-er,all,arall,llall

Ot-ter,dyfrgi,dwfrgi

O-val,hirgrwn,wyfal

O-ven,ffwrn

O-ver,ar,uchben,tros,rhy,trosodd

Our-selves,ni ein hunain

Out-break,toriad allan

Out-cast,crwydryn;alldud

Out-cry,gwaedd,bloedd,dolef

Out-do,rhagori,blaenu ar

Out-er,allanol,nes allan

Out-fit,darpariad i fordaith

Out-law,herwr;ysbeiliwr:dinoddi

Out-line,amlinell;brasluniad

Out-live,byw yn hwy,goroesi

Out-rage,dirdra,trais;terfysg:dirtreisio;sarhau

Out-side,y tu allan;allanol

Out-ward,allanol;i barthau tramor

Own-er,perchenog,meddianydd

Ox-ford,Rhydychain

Oys-ter,llymarch,llymarchen

Pack-age,pynordal

Pack-et,sypyn;llythyrgod

Pad-dle,rhodl;rhwyf:rhodli;rhywyfo

Pad-lock,clo march,clo egwyd

Pa-gan,cenedlddyn,pagan

Pain-ful,poenus,gofidus;llafurus

Paint-ing,paentiad;llun,darlun

Pa-lace,llys,plas,palas

Pal-ate,taflod y genau,gorchfannedd;archwaeth,blas

Pal-ing,cledrgae paliswaith

Pal-sy,parlys,haint y gïau

Pal-try,distadl,gwael

Pam-phlet,llyfran,llyfryn

Pan-cake,cremmog,crammwyth

Pan-el,pennill,pedronglyn o esdyllwaith

Pan-ic,dychryn,arswyd;disymmwyth

Pan-nel,panel,ystrodur

Pa-pal,pabawl,pabaidd

Pa-per,papur:papuro

Pa-pist,pabydd

Pa-rade,rhodres;rhwysg,ymddangosfa

Par-cel,sypyn;cyfran:rhanu,dyranu

Par-don,maddeuant:maddeu

Pa-rent,tad neu fam,rhiant

Par-ing,piliad;crawen

Par-ings,pilion,naddion,creifion

Par-ish,plwy,plwyf;plwyfol

Par-lour,parlawr,gwestgell

Par-son,offeiriad,person

Par-take,cyfranu;cyfranogi

Par-tial,rhanol,hannerog;pleidiol

Part-ing,gwahaniad;ymadawiad

Part-ly,mewn rhan,o ran

Part-ner,cydwedd,cyfranogwr;cyfaill

Part-ridge,coriar,petrusen

Par-ty,un,rhyw un;plaid;achos

Pas-sage,tramwyfa,trosglwydd;gwers,ymadrodd

Pas-sion,dyoddefaint;gwŷn,nwyd;gwylltineb;traserch

Pas-sive,y goddefai,y dioddefai

Pass-port,taithdrwydded

Pas-time,darchware,difyrwch

Pas-tor,bugail;gweinidog

Pas-ture,porfa:porfäu

Pat-ent,breintlythyr;agored,cyhoedd

Pa-tience,amynedd,ymaros

Pa-tient,dyn claf,claf;amyneddus

Pa-tron,tadog,noddwr,ymgeleddwr

Pat-tern,llun,cynllun

Pave-ment,palmant,llechlawr

Pay-ment,tâl;taledigaeth

Peace-ful,heddychol,heddychlawn

Peas-ant,gwladeiddiwr

Peb-ble,gröyn,caregan

Ped-ler,gwicawr,gwicwr

Peer-age,cyfurddoriaeth,pendefigaeth

Peev-ish,anynad,anfoddog,croes

Pe-nal,cosbawl,ponydiawl

Pen-ance,penyd;cyfarchwel

Pen-cil,pwyntel:paentio,darlunio

Pend-ant,dibynydd;clustdlws;baner

Pend-ing,yn dibynu;dan ystyriaeth

Pen-man,ysgrifenydd,cyfansoddwr

Pen-ny,ceiniog

Pen-sion,talwobr,talddogn

Pen-sive,athrist,prudd,meddylgar

Peo-ple,maon,pobl

Pep-per,poethlys,pupur

Per-ceive,dirnad,canfod

Per-fect,perffaith:perffeithio

Per-form,cyflawni,cwblhau;chware

Per-fume,perarogl:perarogli

Per-haps,ysgatfydd,efallai

Per-il,perygl,enbydrwydd

Per-ish,marw,trengi,diflanu

Per-jure,tyngu anudon,anudoni

Per-mit,trwyddedlythyr:caniatau,goddef

Per-plex,dyrysu;dwysflino

Per-sist,sefyll at;dal at;taeru

Per-son,dyn,gwr neu wraig,un;dynsawd;dull

Per-spire,anadlu trwodd;chwysu

Per-suade,darbwyllo;annog;eiriol

Per-tain,perthyn:perthynu

Per-vade,tryddedu;treiddio,ymledu

Per-verse,gwrthgas:gwyrdroi

Per-use,tryddarllen,darllen

Pet-als,blodeuddail

Pet-ty,back,gwael,isel

Phan-tom,tremyniad,drychiolaeth

Phi-al,costrelig;ffiol

Phon-ics,seinddysg

Phys-ic,meddyginiaeth

Phys-ics,anianyddiaeth,dansoddiaeth

Pick-axe,cyfegydd,caibfwy ell

Pick-et,pigbawl;gwyliwr

Pic-ture,llun,darlun:darlunio

Pierc-ing,llym,tostlym,treiddiol

Pil-fer,chwiwladrata,chwiwbigo

Pil-grim,pererin:pererinio

Pil-low,gobenydd,clustog:clustogi

Pi-lot,llonglywydd,llywiedydd

Pim-ple,piloryn,pisgen

Pin-cers,gefail,gwrthrimyn

Pin-fold,gwarchae

Pin-ion,asgell;hual,aden:esgyllrwymo,hualu

Pin-nace,ysgafnlong,badlong

Pi-ous,duwiol,crefyddol

Pi-rate,morleidr

Pis-tol,llawddryll

Pis-ton,diblath,gwasglath,ceuffon

Pitch-er,piser,cunnog

Pitch-fork,pig,pigfforch

Pit-y,trugarhau,tosturi

Piv-ot,corddyn,colyn;pegwn

Pla-card,hysbysiad,egluryn

Plain-ness,gwastadrwydd;gonestrwydd

Plain-tiff,cwynwr,hawl-blaid

Plan-et,planed,goruchiad

Plas-ter,cymmrwd,plastar

Plat-form,llwyfan;esgynlawr

Plat-ter,dysgl,noe

Play-ful,chwareugar

Plead-ing,arddaliad,dadleuad

Plead-ings,cynghawsaeth

Pleas-ant,hyfryd,teg;llon,tirion

Pleas-ing,boddus,boddhaol;hoff

Plea-sure,hyfrydwch;difyrwch

Plen-ty,helaethrwydd,amledd;digonedd

Pli-ant,hyblyg,ystwyth

Plough-share,swch

Plu-mage,plu;esgyll

Plumb-er,plymiwr,plwmweithydd

Plun-der,ysbail:anrheithio

Plu-ral,lliosog,lluosog

Ply-ing,plygiad;ymroddiad

Poach-ing,herw-hela

Pock-et,llawgell,llogell:llogellu

Po-em,pryddest,cân,cerdd

Poe-sy,awenyddiaith;barddoneg

Po-et,awenydd,prydydd,bardd

Poign-ant,llym,pigog

Point-er,pwyntiwr;cyfeirgi

Poi-son,gwenwyn:gwenwyno

Po-lar,pegynawl

Po-lice,dinaslywodraeth,treflywiaeth

Pol-ish,caboledd:caboli

Po-lite,moesawg,moesgar

Pol-lute,halogi,diwyno

Pom-pous,rhwysgfawr,gorwych

Pon-der,ystyried,myfyrio

Pon-tiff,archoffeiriad,y Pab

Po-ny,corfarch;merlyn,merlen

Poor-ly,yn salw;gwael

Pop-lar,poplysen

Po-rous,chwysdyllog;tyllog

Por-poise,llemidydd

Port-age,arian clud;porthdal

Por-tend,argoeli,darogan

Port-er,porthor,drysor

Por-tion,rhan,cyfran;cynnysgaeth

Port-hole,cyflegrdwll,gwndwll

Por-trait,arlun,llun;arluniad

Por-tray,arlunio;paentio

Pos-sess,meddu,meddiannu,perchenogi

Pos-set,posel,meiddlyn

Post-age,llythrdoll

Post-pone,troi heibio;oedi,gohirio

Post-script,olysgrifen

Pos-ture,ystum,sefyllfa;agwedd

Po-tent,erddrym,galluog,cryf

Pot-ter,crochenydd,priddlestrydd

Poul-tice,sugaethan;meddalai

Poul-try,dôf-adar;adarfa

Pound-er,pwyedydd;cyflegr

Pow-der,llwch,pylor:llychu

Pow-er,gallu,nerth;awdurdoa

Prac-tice,arfer,arferiad

Prac-tise,arferu,ymarfer

Pray-er,gweddi,deisyfiad

Preach-er,pregethwr

Preach-ing,pregethiad

Pre-cede,blaenori,blaenu

Pre-cept,gorchymmyn,cyfraith

Pre-cinct,cylchran,terfyn

Pre-cious,gwerthfawr,drud

Pre-cise,pendant,penodol;cywir

Pre-clude,rhagrwystro,rhagattal

Pre-dict,rhagfynegi;daroganu

Pref-ace,rhaglith:rhagymadroddi

Pre-fect,rhaglaw

Pre-fer,dewis o flaen,blaenberchi

Pre-fix,blaenddod,arddodiad:darddodi

Preg-nant,beichiog;ffrwythlawn

Prel-ate,esgob

Pre-lude,rhagchware;cynarawd

Pre-mier,cynwas,prif weinidog;blaenaf,penaf,prif

Pre-mise,rhagosod,cynseilio

Pre-pare,paratoi,darparu

Pres-age,rhagarwydd,arwydd:darogan

Pre-scribe,rhagnodi,cyfarwyddo

Pres-ence,gŵydd,presennoldeb

Pre-sent,anrheg;presennol:anrhegu;dangos

Pre-serve,cyffeithfwyd:cadw,noddi,gwared;cyffeithio

Pre-side,rheoli,rhageistedd

Pres-sure,gwasgiad,gwasgfa

Pre-sume,tybio,meddylied;anturio

Pre-tence,cyfrith;ymhoniad

Pre-tend,lledrithio,ffugio

Pret-ty,pefr,tlws

Pre-vail,tycio,llwyddo,gorchfygu

Pre-vent,rhagodi;rhwystro

Priest-hood,offeiriadaeth

Pri-mate,prif esgob

Prim-er,cynlyfr;penllythyren

Prin-cess,tywysoges

Print-er,argraffydd,argraffwr

Print-ing,argraffyddiaeth

Pri-or,penmynach;cyntaf,blaenorol

Pri-son,carchar,carchardy

Pri-vate,cuddfa,uniged;cyfrin,dirgel;unig;neillduol

Priv-y,cyfrin,dirgel,cudd

Pro-bate,cymmynbrawf

Prob-lem,dyrys destyn,dyfnbwngc

Pro-ceed,cynnyrchiant,ennill;dilyn,myned ym mlaen;deillio,tarddu

Pro-cess,mynediad ym mlaen;cynghawsedd

Pro-claim,cyhoeddi

Proc-tor,dirprwywr,dadleuwr

Pro-cure,ceisio,caffael;prynu

Pro-duce,cynnyrch:dwyn allan;cynnyrchu,deilliaw

Prod-uct,daill,cynnyrch

Pro-fane,halog;halogedig:halogi

Pro-fess,proffesu,cyffesu;dilyn

Prof-fer,cynnygiad:cynnyg

Pro-file,ystlyswyneb,ystlyswedd

Pro-fit,budd,elw:buddio,ennill

Pro-found,dwfn,gorddwfn;mawr

Pro-fuse,trahael,afradus

Pro-gress,mynediad ym mlaen,ymdaith,cynnydd

Pro-ject,dyfais,cynllun:dyfeisio

Pro-logue,rhagymadrodd,rhagarawd

Pro-long,estyn,hwyhau,oedi

Prom-ise,addaw,addewid:addaw,addo

Pro-mote,dwyn ym mlaen;dyrchafu

Pro-noun,rhagenw

Pro-nounce,traethu,cyhoeddi,acenu

Proof-sheet,prawflen,proflen

Pro-pel,gyru ym mlaen

Pro-pense,tueddol,chwannog

Prop-er,priod,priodol;cymhwys

Proph-et,proffwyd

Pro-pose,cynnygiad:bwriadu;cynnyg

Pro-rogue,gordori,gohirio

Pros-pect,ardrem,rhagolwg

Pros-per,llwyddo;cynnyddu

Pros-trate,ar lawr:ymostwng

Pro-tect,amddiffyn,noddi

Pro-test,gwrthfarn:gwrthdystio

Pro-tract,oedi,gohirio,estyn

Pro-trude,gwthio ym mlaen,hyrddu

Proud-ly,yn falch;yn rhyfygus

Prov-erb,dareb,diareb

Pro-vide,darpar,darparu

Prov-ince,talaeth;gorchwyliaeth

Prov-ing,profiad:yn profi

Pro-voke,annog,cyffroi,blino

Prov-ost,uchelfaer,arlywydd

Prox-y,dirprwy

Pru-dence,callineb,pwyll

Pru-dent,synwyrol,deallus

Pry-ing,chwileniad;chwilgar

Pub-lic,cyffredin,gwladwriaeth;cyhoeddus

Pub-lish,cyhoeddi,gosod allan

Pud-ding,poten

Pud-dle,corbwll;lleidiog

Pul-let,cywen,cyw iar

Pul-ley,chwerfan

Pul-pit,areithle,areithfa

Pul-pous,bywynaidd;meddal

Pun-gent,llym,irad,tost

Pun-ish,cosbi,ceryddu

Pu-pil,canwyll llygad;dysgybl

Pup-py,colwyn,ci bach

Pur-blind,cibddall

Pur-chase,pryniad:prynu

Pure-ly,purion,yn bur

Purg-ing,carthiad:rhyddni

Pur-loin,darnguddio;lladrata

Pur-port,amcan,ystyr:arwyddo

Pur-pose,amcan,bwriad:amcanu

Pur-sue,canlyn:ymlid

Pur-suit,ymlid,erlid

Pus-tule,pendduyn,goryn

Pu-trid,braenllyd,llygredig

Put-ty,sythdoes,glud

Puz-zle,dyryswch:dyrysu

Qua-drant,pedryran

Quak-ing,cryn,cryndod;crynawl

Quar-rel,amrafael:amrafaelio

Quar-ry,cloddfa:ysglyfio

Quar-ter,pedwareddran;parth,man;crynog,pêg;gorsaf:pedwaru;llettya

Quar-to,pedwarplyg

Qua-ver,crychyn:crychnodi

Que-rist,gofynwr,holydd

Que-ry,holiad,gofyniad:gofyn,holi

Ques-tion,gofyniad:holi,gofyn

Quick-en,bywhau;brysio

Quick-sand,traeth byw,sugndraeth

Qui-et,llonyddwch;llonydd:llonyddu

Quil-let,clytyn,garddan

Quiv-er,saethgawell:crynu

Quo-tient,cynniferydd

Rab-bit,cwningen

Rab-ble,gwerinos,dynionach

Rab-id,cynddeiriog,gorphwyllog

Ra-dix,gwreiddyn;dechreuad

Raf-ter,ceibren,tylath

Rag-ged,carpiog,bratiog

Rag-ing,cynddeiriogiad;gwyllt,creulawn

Rail-ing,cledrgae;canllawiad

Rai-ment,dillad;gwisg

Rain-bow,enfys,bwa 'r gwlaw

Rain-y,gwlawog

Rais-ing,codiad,dyrchafiad

Ral-ly,gwawdio;adfyddino

Ram-ble,gwib,gwibdaith:gwibio

Ram-mer,hyrddiedydd;gordd

Ram-ming,hyrddiad,pwyad

Ram-pant,ar y rhuthrnaid;afreolus

Ram-part,gwrthglawdd,rhagfur

Ran-cid,mws,drewllyd

Ran-cour,hen lid,cenfigen

Ran-dom,antur;damweiniol;ar antur,heb feddwl

Rang-ing,trefniad;crwydrawl

Ran-sack,gorchwylio;ysbeilio

Ran-som,prydwerth:prynu

Rap-id,chwyrn;gwyllt

Rap-ture,perlewyg,gorllonedd

Rare-ly,yn anaml,yn brin

Ras-cal,dyhiryn

Rash-ness,byrbwylldra

Ra-tio,dogn,cyfran;cyfartaliaeth

Rath-er,yn hytrach,o flaen

Rat-tle,rhugl:rhugldrystio

Ra-ven,cigfran

Ra-vine,crigyll,morgilfach

Rav-ing,penwendid;penwan

Rav-ish,treisio;gorlloni

Ra-zor,ellyn

Reach-ing,cyrhaeddiad

Read-ing,darlleniad

Read-y,parod;hwylus,medrus

Re-al,gwir,gwirioneddol;diffuant

Reap-er,medwr,medelwr

Rear-guard,olfyddin,olwarchadlu

Rea-son,rheswm:rhesymu

Re-bate,rhigoli,toli

Re-bel,gwrthryfelwr:gwrthryfela

Re-bound,gwrthnaid:gwrthneidio

Re-build,adadeiladu,ailadeiladu

Re-buke,cerydd:ceryddu

Re-but,olgilio

Re-call,gwrthalw,adalw

Re-cant,dadgyffesu,dad-ddywedyd

Re-cede,encilio:ymattal

Re-ceipt,derbyneb,taleb

Re-ceive,derbyn;caffael

Re-cent,newydd,gonewydd

Re-cess,cil,encil;ciliad

Re-cite,adrodd,datgan

Reck-less,diofal,difeddwl

Reck-on,cyfrif,rhifo;barnu

Re-claim,adferu,dychwelyd

Re-cline,lledogwyddo,lledorwedd

Re-cord,cofiant,coflyfr:coffäu,cofrestru

Re-cruit,adlenwad:adlenwi,codi gwyr

Rec-tor,person,periglor

Re-cur,adredeg,adgyrchu

Red-dish,lledgoch,cochlyd

Re-deem,prynu,rhyddhau

Re-doubt,rhag-gaer,rhagfur

Re-dress,esmwythâd:iawni,ysgafnhau

Re-duce,ennill,adferu;iselu,goresgyn

Re-fer,gosod ar,cyfeirio at,golygu

Re-fine,puro,coethi

Re-fit,adgyweirio,aildaclu

Re-flect,adlewyrchu;adfyfyrio;gwarthruddo

Re-flux,gwrthlif,adlif

Re-form,diwygiad:diwygio

Re-fract,gwrthdori,dadlewyrchu

Re-frain,attal,ffrwyno:ymarbed

Re-fresh,adloni,dadebru

Ref-uge,nawdd,noddfa

Re-fund,ad-dalu,adferu

Re-fuse,ysgubion,gwehilion:nacäu,gomedd

Re-fute,gwrthbrofi,dadbrofi

Re-gain,adgaffael,ailennill

Re-gal,breiniol,teyrnol

Re-gale,gwledd,breninwledd

Re-gard,golygiad;parch:golygu;parchu

Re-gent,llywydd:rhaglywyddu

Re-gion,ardal,bro;awyrbarth;lle

Re-gret,gofid,blinder:gofidio

Re-hearse,datgan;prawfdraethu

Re-ject,gwrthod;anghymmeradwyo

Re-joice,llawenhau,llawenychu

Re-lapse,adlithriad:adlithro

Re-late,adrodd;perthynu

Re-lax,llac:llacau,llwfrhau

Re-lay,newidfeirch;bwlch,adwy

Re-lease,rhyddhâd:rhyddhau

Re-lent,tyneru;edifarhau

Rel-ic,gweddill,gwarged

Rel-ict,gweddw,gwraig weddw

Re-lief,cymhorth,cynnorthwy

Re-lieve,cynnorthwyo;symmud

Rel-ish,blas,chwaeg:blasu,archwaethu

Re-ly,hyderu,ymddiried

Re-main,aros,trigo;parhau

Re-mains,gweddillion;corph y marw

Re-mand,gwrthalw,adanfon

Re-mark,nod,nodiad:nodi,sylwi

Re-mind,adgofio,ailgoffa

Re-miss,llac,esgeulus,hwyrfrydig

Re-mit,dychwelyd,adanfon,trosglwyddo

Re-morse,ymgno,dwysbigiad

Re-mote,pell,anghyfagos

Re-move,mud;symmudfa:mudo,symmudo,symmud

Rend-er,rhwygwr:talu,ad-dalu

Re-new,adnewyddu

Re-nounce,ymwrthod,gwadu

Re-nown,bri,clod:enwogi

Rent-al,ardrethlyfr,rhentlyfr

Re-pair,cyweiriad:adgyweirio

Re-past,pryd o fwyd,adlonbryd

Re-pay,ad-dalu,talu yn ol

Re-peal,diddymiad:diddymu

Re-peat,mynychnod:ailadrodd,adrodd

Re-pel,gwrthguro,cilgwthio

Re-pent,edifarhau


Back to IndexNext