Hercle vero, Libane, nunc te meliust expergiscier
250atque argento comparando fingere fallaciam.
iam diu est factum quom discesti ab ero atque abiisti ad forum,8(251)
(253)ibi tu ad hoc diei tempus dormitasti in otio.
quin tu abs te socordiam omnem reice et segnitiem amove
atque ad ingenium vetus versutum te recipis tuom
serva erum, cave tu idem faxis alii quod servi solent,
qui ad eri fraudationem callidum ingenium gerunt.
unde sumam? quem intervortam? quo hanc celocem conferam?
impetritum, inauguratumst quovis admittunt aves,
260picus et cornix ab laeva, corvos parra ab dextera
consuadent; certum herclest vostram consequi sententiam
sed quid hoc, quod picus ulmum tundit? non temerariumst.
certe hercle ego quantum ex augurio eius pici intellego,
aut mihi in mundo sunt virgae aut atriensi Saureae
sed quid illuc quod exanimatus currit huc Leonida?
metuo quom illic obscaevavit meae falsae fallaciae.
Ubi ego nunc Libanum requiram aut familiarem filium,
ut ego illos lubentiores faciam quam Lubentiast?
maximam praedam et triumphum eis adfero adventu meo
270quando mecum pariter potant, pariter scortari solent,
hanc quidem, quam nactus, praedam pariter cum illis partiam.
Illic homo aedis compilavit, more si fecit suo.
vae illi, qui tam indiligenter observavit ianuam.
Aetatem velim servire, Libanum ut conveniam modo.
Mea quidem hercle opera liber numquam fies ocius.
Etiam de tergo ducentas plagas praegnatis dabo.
Largitur peculium, omnem in tergo thensaurum gerit.
Nam si huic sese occasioni tempus supterduxerit,
numquam edepol quadrigis albis indipiscet postea;
280erum in obsidione linquet, inimicum animos auxerit.
sed si mecum occasionem opprimere hanc, quae obvenit, studet,
maximas opimitates, gaudio exfertissimas
suis eris ille una mecum pariet, gnatoque et patri,
adeo ut aetatem ambo ambobus nobis sint obnoxii,
nostro devincti beneficio.
Vinctos nescio quos ait;
non placet: metuo, in commune ne quam fraudem frausus sit.
Perii ego oppido, nisi Libanum invenio iam, ubiubi est gentium.
Illic homo socium ad malam rem quaerit quem adiungat sibi.
non placet: pro monstro extemplo est, quando qui sudat tremit.
290Sed quid ego his properans concesso pedibus. lingua largior?
quin ego hanc iubeo tacere, quae loquens lacerat diem?
Edepol hominem infelicem, qui patronam conprimat.
nam si quid sceleste fecit, lingua pro illo perierat.
Adproperabo, ne post tempus praedae praesidium parem.
Quae illaec praeda est? ibo advorsum atque electabo, quidquid est.
iubeo te salvere voce summa, quo ad vires valent.
Gymnasium flagri, salveto.
Quid agis, custos carceris?
O catenarum colone.
O virgarum lascivia.
Quot pondo ted esse censes nudum?
Non edepol scio.
300Scibam ego te nescire, at pol ego, qui ted expendi, scio:
nudus vinctus centum pondo es, quando pendes per pedes.
Quo argumento istuc?
Ego dicam, quo argumento et quo modo.
ad pedes quando adligatumst aequom centumpondium,
ubi manus manicae complexae sunt atque adductae ad trabem,
nec dependes nec propendes—quin malus nequamque sis.
Vae tibi.
Hoc testamento Servitus legat tibi.
Verbivelitationem fieri compendi volo.
quid istud est negoti?
Certum est credere,
Audacter licet.
Sis amanti subvenire familiari filio,
310tantum adest boni inproviso, verum commixtum malo:
omnes de nobis carnificum concelebrabuntur dies.
Libane, nunc audacia usust nobis inventa et dolis.
tantum facinus modo inveni ego, ut nos dicamur duo
omnium dignissumi esse, quo cruciatus confluant,
Ergo mirabar quod dudum scapulae gestibant mihi,
hariolari quae occeperunt, sibi esse in mundo malum.
quidquid est, eloquere.
Magna est praeda cum magno malo.
Si quidem omnes coniurati cruciamenta conferant,
habeo opinor familiare tergum, ne quaeram foris.
320Si istam firmitudinem animi optines, salvi sumus.
Quin si tergo res solvenda est, rapere cupio publicum:
pernegabo atque obdurabo, periurabo denique.
Em ista virtus est, quando usust qui malum fert fortiter;
fortiter malum qui patitur, idem post potitur bonum.
Quin rem actutum edisseris? cupio malum nanciscier.
Placide ergo unum quidquid rogita, ut adquiescam. non vides
me ex cursura anhelitum etiam ducere?
Age, age, mansero
tuo arbitratu, vel adeo usque dum peris.
Ubinam est erus?
Maior apud forumst, minor hic est intus.
Iam satis est mihi.
Tum igitur tu dives es factus?
330Mitte ridicularia.
Mitto.9istuc quod adfers aures exspectant meae.
Animum adverte, ut aeque mecum haec scias.
Taceo.
Beas.
meministin asinos Arcadicos mercatori Pellaeo
nostrum vendere atriensem?
Memini. quid tum postea?
Em ergo is argentum huc remisit, quod daretur Saureae
pro asinis. adulescens venit modo, qui id argentum attulit.
Ubi is homost?
Iam devorandum censes, si conspexeris?
Ita enim vero. sed tamen, tu nempe eos asinos praedicas
340vetulos, claudos, quibus subtritae ad femina iam erant ungulae?
Ipsos, qui tibi subvectabant rure hue virgas ulmeas.
Teneo, atque idem te hinc vexerunt vinctum rus.
Memor es probe,
verum in tonstrina ut sedebam, me infit percontarier,
ecquem filium Stratonis noverim Demaenetum.
dico me novisse extemplo et me eius servom praedico
esse, et aedis demonstravi nostras.
Quid tum postea?
Ait se ob asinos ferre argentum atriensi Saureae,
viginti minas, sed eum sese non nosse hominem qui siet,
ipsum vero se novisse callide Demaenetum.
quoniam ille elocutus haec sic—
Quid tum?
350Ausculta ergo, scies.
extemplo facio facetum me atque magnificum virum,
dico med esse atriensem. sic hoc respondit mihi:
"ego pol Sauream non novi neque qua facie sit scio.
te non aequomst suscensere. si erum vis Demaenetum,
quem ego novi, adduce: argentum non morabor quin feras."
ego me dixi erum adducturum et me domi praesto fore;
ille in balineas iturust, inde huc veniet postea.
quid nunc consili captandum censes? dic.
Em istuc ago,
quo modo argento intervortam et adventorem et Sauream.
iam hoc opus est exasciato10; nam si ille argentum prius360
hospes huc affert, continuo nos ambo exclusi sumus.
nam me hodie senex seduxit solum sorsum ab aedibus,
mihi tibique interminatust nos futuros ulmeos,
ni hodie Argyrippo essent viginti argenti minae;
iussit vel nos atriensem vel nos uxorem suam
defraudare, dixit sese operam promiscam dare.
nunc tu abi ad forum ad erum et narra haec ut nos acturi sumus:
te ex Leonida futurum esse atriensem Sauream,
dum argentum afferat mercator pro asinis.
Faciam ut iubes.
370Ego illum interea hic oblectabo, prius si forte advenerit.
Quid ais?
Quid vis?
Pugno malam si tibi percussero,
mox cum Sauream imitabor, caveto ne suscenseas.
Hercle vero tu cavebis ne me attingas, si sapis,
ne hodie malo cum auspicio nomen commutaveris.
Quaeso, aequo animo patitor.
Patitor tu item, cum ego te referiam.
Dico ut usust fieri.
Dico hercle ego quoque ut facturus sum.
Ne nega.
Quin promitto, inquam, hostire contra ut merueris.
Ego abeo, tu iam, scio, patiere. sed quis hic est? is est,
ille est ipsus. iam ego recurro huc. tu hunc interea his tene.
volo seni narrare.
380Quin tuom officium facis ergo ac fugis?
Ut demonstratae sunt mihi, hasce aedis esse oportet,
Demaenetus ubi dicitur habitare. i, puere, pulta
atque atriensem Sauream, si est intus, evocato huc.
Quis nostras sic frangit fores? ohe, inquam, si quid audis.
Nemo etiam tetigit. sanun es?
At censebam attigisse
propterea, huc quia habebas iter. nolo ego fores conservas
meas a te verberarier. sane ego sum amicus nostris.
Pol haud periclum est, cardines ne foribus effringantur,
si istoc exemplo omnibus qui quaerunt respondebis.
390Ita haec morata est ianua: extemplo ianitorem
clamat, procul si quem videt ire ad se calcitronem.
sed quid venis? quid quaeritas?
Demaenetum volebam.
Si sit domi, dicam tibi.
Quid eius atriensis?
Nihilo mage intus est.
Ubi est?
Ad tonsorem ire dixit.
Conveni. sed post non redit?
Non edepol. quid volebas?
Argenti viginti minas, si adesset, accepisset.
Qui pro istuc?
Asinos vendidit Pellaeo mercatori
mercatu.
Scio. tu id nunc refers? iam hic credo eum adfuturum.
Qua facie voster Saurea est? si is est, iam scire potero.
Macilentis malis, rufulus aliquantum, ventriosus,
400truculentis oculis, commoda statura, tristi fronte.
Non potuit pictor rectius describere eius formam.
Atque hercle ipsum adeo contuor, quassanti capite incedit.
quisque obviam huic occesserit irato, vapulabit.
Siquidem hercle Aeacidinis minis animisque expletus incedit,
si med iratus tetigerit, iratus vapulabit.
Quid hoc sit negoti, neminem meum dictum magni facere?
Libanum in tonstrinam ut iusseram venire, is nullus venit.
ne ille edepol tergo et cruribus consuluit haud decore.
Nimis imperiosust.
Vae mihi.
410Hodie salvere iussi
Libanum libertum? iam manu emissu's?
Obsecro te.
Ne tu hercle cum magno malo mihi obviam occessisti.
cur non venisti, ut iusseram, in tonstrinam?
Hic me moratust.
Siquidem hercle nunc summum Iovem te dicas detinuisse
atque is precator adsiet, malam rem effugies numquam.
tu, verbero, imperium meum contempsisti?
Perii, hospes.
Quaeso hercle noli, Saurea, mea causa hunc verberare.
Utinam nunc stimulus in manu mihi sit.
Quiesce quaeso.
Qui latera conteram tua, quae occalluere plagis.
420abscede ac sine me hunc perdere, qui semper me ira incendit,
cui numquam unam rem me licet semel praecipere furi,
quin centiens eadem imperem atque ogganniam, itaque iam hercle
clamore ac stomacho non queo labori suppeditare.
iussin, sceleste, ab ianua hoc stercus hinc auferri?
iussin columnis deici operas araneorum?
iussin in splendorem dari bullas has foribus nostris?
nihil est: tamquam si claudus sim, cum fustist ambulandum.
quia triduom hoc unum modo foro operam adsiduam dedo,
dum reperiam qui quaeritet argentum in faenus, hic vos
430dormitis interea domi, atque erus in hara, haud aedibus habitat,
em ergo hoc tibi.
Hospes, te obsecro, defende.
Saurea, oro,
mea causa ut mittas.
Eho, ecquis pro vectura olivi
rem solvit?
Solvit.
Cui datumst?
Sticho vicario ipsi
tuo.
Vah, delenire apparas, scio mihi vicarium esse,
neque eo esse servom in aedibus eri qui sit pluris quam illest.
sed vina quae heri vendidi vinario Exaerambo,
iam pro eis satis fecit Sticho?
Fecisse satis opinor,
nam vidi huc ipsum adducere trapezitam Exaerambum.
Sic dedero. prius quae credidi vix anno post exegi;
nunc satagit: adducit domum etiam ultro et scribit nummos.
440Dromo mercedem rettulit?
Dimidio minus opinor.
Quid relicuom?
Aibat reddere quom extemplo redditum esset;
nam retineri, ut quod sit sibi operis locatum efficeret.
Scyphos quos utendos dedi Philodamo, rettulitne?
Non etiam.
Hem non? si velis, da,11commoda homini amico.
Perii hercle, iam his me abegerit suo odio.
Heus iam satis tu.
audin quae loquitur?
Audio et quiesco.
Tandem, opinor,
conticuit. nunc adeam optimum est, prius quam incipit tinnire.
quam mox mi operam das?
Ehem, optume. quam dudum tu advenisti?
450non hercle te provideram—quaeso ne vitio vortas—
ita iracundia obstitit oculis.
Non mirum factum est.
sed si domi est, Demaenetum volebam.
Negat esse intus.
verum istuc argentum tamen mihi si vis denumerare,
repromittam istoc nomine solutam rem futuram.
Sic potius, ut Demaeneto tibi ero praesente reddam.
Erus istunc novit atque erum hic.
Ero huic praesente reddam.
Da modo meo periculo, rem salvam ego exhibebo;
nam si sciat noster senex fidem non esse huic habitam,
suscenseat, quoi omnium rerum ipsus semper credit.
460Non magni pendo. ne duit, si non volt, sic sine astet.
Da, inquam. vah, formido miser, ne hic me tibi arbitretur
suasisse, sibi ne crederes. da, quaeso, ac ne formida:
salvom hercle erit.
Credam fore, dum quidem ipse in manu habebo.
peregrinus ego sum, Sauream non novi.
At nosce sane.
Sit, non sit, non edepol scio. si is est, eum esse oportet.
ego certe me incerto scio hoc daturum nemini homini.
Hercle istum di omnes perduint. verbo cave supplicassis.
ferox est viginti minas meas tractare sese.
nemo accipit aufer te domum, abscede hinc, molestus ne sis.
470Nimis iracunde. non decet superbum esse hominem servom.
Malo hercle iam magno tuo, ni isti nec recte dicis.
Impure, nihili. non vides irasci?
Perge porro.
Flagitum hominis. da, obsecro, argentum huic, ne male loquatur.
Malum hercle vobis quaeritis.
Crura hercle diffringentur,
ni istum impudicum percies.
Perii hercle. age impudice,
sceleste, non audes mihi scelesto subvenire?
Pergin precari pessimo?
Quae res? tun libero homini
male servos loquere?
Vapula.
Id quidem tibi hercle fiet,
ut vapules, Demaenetum simulae conspexero hodie.12479
484-485Quid, verbero? ain tu, furcifer? erum nos fugitare censes?
ei nunciam ad erum, quo vocas, iam dudum quo volebas.
Nunc demum? tamen numquam hinc feres argenti nummum, nisi me
dare iusserit Demaenetus.
Ita facito, age ambula ergo.
tu contumeliam alteri facias, tibi non dicatur?
tam ego homo sum quam tu.
Scilicet. ita res est.
490Sequere hac ergo
praefiscini hoc nunc dixerim: nemo etiam me accusavit
merito meo, neque me alter est Athenis hodie quisquam,
cui credi recte aeque putent.
Fortassis. sed tamen me
numquam hodie induces, ut tibi credam hoc argentum ignoto.
lupus est homo homini, non homo, quom qualis sit non novit.
Iam nunc secunda mihi facis. scibam huic te capitulo hodie.
facturum satis pro iniuria; quamquam ego sum sordidatus,
frugi tamen sum, nec potest peculium enumerari.
Fortasse.
Etiam13Periphanes Rhodo mercator dives
500absente ero solus mihi talentum argenti soli
adnumeravit et mihi credidit, nequest deceptus in eo.
Fortasse.
Atque etiam tu quoque ipse. si esses percontatus
me ex aliis, scio pol crederes nunc quod fers.
Haud negassim.