1. Ik segg de Wahrheit in Christus un leeg nich, wat min Geweten in den heiligen GEist betügen deiht.Kap.1, 9.
2. Dat ik grote Trurigkeit un unuphörliche Wehdag in minem Harten hebben doh.
3. Ik harr geern wullt verbanntsin vun Christus för mine Bröder, de min Fründ’ sünd na dat Fleesch.2. Mos. 32, 32.
4. De dar sünd vun Israel, weken tohört de Kindschaft un de Herrlichkeit un de Bund un dat Gesetz un de Gottesdeenst un de Tosag’;5. Mos. 7, 6.
5. Vun weke ok sünd de Vaders, ut weke Christus herkummt na dat Fleesch, de dar is GOtt öwer alles, hoch gelavt in Ewigkeit. Amen.Matth.1, 1-23.Luk.3, 23.
6. Awer ik segg düt nich, dat GOttes Wort darum ut si. Denn dat sünd nich alle Israeliter, de vun Israel sünd.4. Mos. 23, 19. 2, 28. Joh.8, 39.
7. Ok nich alle, de vun Abraham sin Samen sünd, sünd darum ok Kinner, sonnern in Isaak schall di de Samen beropen sin.1. Mos. 21, 12. Gal.4, 28.Ebr.11, 18.
8. Dat heet: GOtt Sin Kinner sünd nich de na dat Fleesch Kinner sünd, sonnern de Kinner vun de Tosag’ ward för Samen rekent.
9. Denn dat is en Wort vun de Tosag’, wenn he spreken deiht: Um düsse Tied will ik kamen un Sara schall en Söhn hebben.1. Mos. 18, 10.
10. Dat is awer nich blot darmit so, sonnern ok as Rebekka swanger war vun den enigen Isaak, unsern Vader.1. Mos. 25, 21.
11. Ehr de Kinner geboren weern un weder Gudes noch Schlechtes dahn harrn, up dat GOtt Sin Vörsatz bestahn dä na de Uterwählung, war to ehr seggt,
12. Nich ut Verdeenst vun de Warke, sonnern ut Gnad vun den Beroper, also: de Grötere schall deenstbar warrn den Lütteren.1. Mos. 25, 23. 2. Sam. 8, 14.
13. As denn schreven steiht: Jakob hef Ik leev hatt, awer Esau hef Ik haßt.Mal. 1, 2. 3.
14. Wat schüllt wi denn darto seggen? Is denn GOtt ungerecht? Gewiß nich!5. Mos. 32, 4.
15. Denn He sprickt to Moses: Weken Ik gnädig bün, de bün Ik gnädig un över wen Ik Mi erbarmen doh, över den erbarm Ik Mi!2. Mos. 33, 19.
16. So liggt dat nu nich an Jemand sin Willen oder Lopen, sonnern an GOtt Sin Erbarmen.
17. Denn de Schrift seggt to Pharao: Eben darum hef Ik di erweckt, dat Ik an di Min Macht wiesen doh, up dat Min Nam verkündigt ward in alle Länner.2. Mos. 9, 16. Kap.14, 4.17.
18. So erbarmt He Sik nu över wen He will un verstockt wen He will.
19. So seggst du to mi: Wat schellt He uns denn? Wer kann Sinen Willen wedderstahn?
20. Ja, leeve Minsch, wer büst du denn, de du mit GOtt rechten wist? Sprickt ok en Wark to sinen Meister: Warum makst du mi so?Hiob. 9, 12. Weish. 12, 12. Jes. 45, 9.
21. Hett nich en Püttjer Macht, ut en Klumpen to maken een Fatt to Ehren, un dat annere to Unehren?
22. Darum, wenn GOtt Torn bewiesen un Sin Macht kund dohn wull, hett He mit groteGeduld dragen de to dat Verdarven torichte Fatt vun den Torn.Kap.2, 4.2. Pet.2, 2.
23. Up dat He kund dä den Riekdom vun Sin Herrlichkeit an de Fät vun Barmhartigkeit, de He torecht makt hett vör de Herrlichkeit,Eph.1, 4.7.Kol.1, 27.
24. Weke He beropen hett, nämlich uns, nich alleen ut de Juden, sonnern ok ut de Heiden.
25. As He denn ok dörch Hosea spreken deiht: Ik will dat Min Volk heeten, dat Min Volk nich weer un Min Leev, de nich Min Leev weer.Hos. 2, 23. Pet. 2, 10.
26. Un schall geschehn an den sülvigen Ort, darto ehr seggt is: Ji sünd nich Min Volk, schüllt se Söhns vun den lebendigen GOtt heeten.Hos. 1, 10. Jes. 65, 1.
27. Jesaias awer röpt över Israel: Wenn de Tall vun de Kinner Israel würr sin as de Sand an dat Meer, so ward doch dat Övrige selig warrn.Jes. 10, 22. 23. Röm.11, 5.
28. Denn dat ward en Verdarven un Stüern vör sik gahn to Gerechtigkeit un de HErr ward datsülvige Stüern dohn up de Eer.
29. Un as Jesaias tovör seggt: Wenn uns de HErr Zebaoth keen Samen harr överblieven laten, so weern wi as Sodom warn un gliek as Gomorra.Jes. 1, 9. 1. Mos. 19, 24.
30. Wat schüllt wi nu hier seggen? Dat wüllt wi seggen: De Heiden, de nich hebbt na de Gerechtigkeit tracht, hebbt de Gerechtigkeit kregen; ik segg awer vun de Gerechtigkeit, de ut den Gloven kamen deiht.Kap.10, 20.
31. Israel awer hett na dat Gesetz vun de Gerechtigkeit trachtet, un hett dat Gesetz vun de Gerechtigkeit nich överkamen.Kap.10, 2.
32. Warum dat? Darum dat se dat nich ut den Gloven, sonnern ut de Warke vun dat Gesetz söken doht. Denn se hebbt sik stött an den Steen vun den Anstot.
33. As schreven steiht: Süh, Ik legg in Zion enen Steen ton Anstot un enen Fels to Argernis, un wer an Em gloven deiht, de schall nich to Schanden warrn.Jes. 8, 14. Kap.28, 16.Matth.21, 42.
1. Leeve Bröder, mins Hartens Wunsch is, un ik bä ok GOtt för Israel, dat se selig ward.
2. Denn ik gev ehr dat Tügnis, dat se ivert um GOtt, awer mit Unverstand.Gal.1, 14.
3. Denn se erkennt de Gerechtigkeit nich, de vör GOtt gellen deiht un sökt ehre egene Gerechtigkeit vör GOtt uptorichten un sünd nich de Gerechtigkeit, de vör GOtt gellen deiht, unnerdahn.Kap.9, 31.32.Ps.69, 28.
4. Denn Christus is dat End vun dat Gesetz; wer an Em gloven deiht, de is gerecht.Matth.5, 17.Joh.3, 18.
5. Moses awer schrift wol vun de Gerechtigkeit, de ut dat Gesetz kamen deiht. Weke Minsch dat deiht, de ward darin leven.3. Mos. 18, 5. Luk.10, 28.Gal.3, 12.
6. Awer de Gerechtigkeit ut den Gloven sprickt also: Sprick nich in dinen Harten: Wer will rup na den Himmel fahren? (Dat is nicks anners, as Christus hendal haln.)5. Mos. 30, 12.
7. Oder wer will hendal in dat Deepe fahren? (Dat is nicks anners as Christus vun de Doden haln.)
8. Awer wat seggt se? Dat Wort is di neeg, nämlich in dinen Mund un in dinen Harten.5. Mos. 30, 14.Düt is dat Wort vun den Gloven, dat wi predigen doht.1. Tim.4, 6.
9. Denn so du JEsus bekennen deihst mit din Mund, dat He de HErr si, un glovst in din Hart, dat Em GOtt vun de Doden uperweckt hett, so warrst du selig.
10. Denn so man vun Harten gloven deiht, so ward man gerecht, un so man mit den Mund bekennen deiht, so ward man selig.Ps.116, 10.
11. Denn de Schrift sprickt: Wer an Em gloven deiht, de ward nich to Schanden warrn.Jes. 28, 16. Ps.25, 3.
12. Hier is keen Unnerscheed twischen en Jud un en Grieche, dar is altomal een HErr, riek över alle, de Em anropen doht.Apost.10, 34.
13. Denn wer den HErrn Sinen Nam ward anropen, schall selig warrn.Joel. 3, 5. Apost.2, 21.
14. Woans schüllt se awer anropen an den se nich gloven doht? Woans schüllt se awer gloven, vun den se nicks hört hebbt? Woans schüllt se awer hörn ahn en Prediger?
15. Woans schüllt se awer predigen, wenn se nich schickt ward? As denn schreven steiht: Wa leevlich sünd de Föt vun de, de den Freden verkündigen, de dat Gude verkündigen doht.Jes. 52, 7.
16. Awer se sünd nich alle dat Evangelium gehorsam. Denn Jesaias sprickt: HErr, wer glovt an uns Predigt?2. Thess.1, 8.Jes. 53, 1. Joh.12, 38.
17. So kummt de Gloven ut de Predigt, dat Predigen awer dörch GOtt Sin Wort.Joh.17, 20.
18. Ik segg awer: Hebbt se dat nich hört? Twar in alle Lande is ja ehr Klang utgahn un in de ganze Welt ehr Wort.Ps.19, 5.Jes. 49, 6. Kol.1, 23.
19. Ik segg awer: Hett Israel dat nich insehn? De Eerste, Moses sprickt: Ik will jug iwersüchtig maken över dat, dat nich min Volk is, un över en unverständig Volk will ik jug vertörnen.5. Mos. 32, 21.
20. Jesaias awer dörf wol seggen: Ik bün funnen vun de, de mi nich söcht hebbt un bün kamen to de, de nich nach mi fragt hebbt.Kap.9, 30.Jes. 65, 1.
21. To Israel awer sprickt He: Den ganzen Dag hef Ik Min Hann utstreckt na dat Volk, dat sik nich seggen leet, un dat wedderspreken deiht.Jes. 65, 2.
1. So segg ik nu: Hett denn GOtt Sin Volk verstött? Dörchut nich! Denn ik bün ok en Israeliter, vun Abraham sin Samen, ut Benjamin sin Geschlecht.Jer. 31, 37.
2. GOtt hett sin Volk nich verstött, dat He tovör utersehn hett. Oder weet ji nich, wat de Schrift vun Elias seggt? Woans he vör GOtt treden deiht gegen Israel un sprickt:
3. HErr, se hebbt Din Propheten dod makt un Din Altars umstött, un ik bün alleen övrig bleven, un se staht mi na min Leven.1. Kön. 19, 10. 14.
4. Awer wat seggt nu de göttliche Antwort: Ik hef Mi laten överblieven söben dusend Mann, de nich ehr Knee bögt hebbt vör Baal.1. Kön. 19, 18.
5. Also geiht dat ok nu, in düsse Tied, mit düsse, de na de Gnadenwahl överbleven sünd.Kap.9, 27.
6. Is dat awer ut Gnad, so is dat nich ut Verdeenst vun de Warke, sunst war Gnade nich Gnade sin. Is dat awer ut Verdeenst vun de Warke, so is de Gnade nicks, sünst weer Verdeenst nich Verdeenst.5. Mos. 9, 4. 5.
7. Wat denn nu? Wat Israel söken deiht, dat krigt Israel nich; de Wahl awer krigt dat, de annern awer sünd verstockt.Kap.9, 31.
8. As schreven steiht: GOtt hett ehr geven enen schleperigen Geist, Ogen dat se nich sehn, Ohren dat se nich hörn doht bet up den hütigen Dag.Luk.8, 10.
9. Un David sprickt: Lat ehren Disch to en Schling warrn un to en Jagdspieß, un to en Fall, ehr to Vergeltung.Ps.69, 23.24.
10. Mak ehre Ogen blind, dat se nich sehn doht, un bög ehr Rügg alltied.
11. So segg ik nu: Sünd se anlopen, dat se fallen schüllt? Gewiß nich! Sonnern ut ehr Tall is de Heiden dat Heil wedderfahren, up dat se up de iwersüchtig warrn schulln.Apost.13, 46.
12. Denn so ehr Fall de Welt ehr Riekdom is, un de Schaden de Heiden ehr Riekdom is, wo veel mehr ward dat de Fall sin, wenn ehr Tall vull weer!Hos. 1, 10.
13. Mit jug Heiden rede ik, denn dewiel ik de Heiden ehr Apostel bün, will ik min Amt priesen;
14. Ob ik mag de, weken min Fleesch sünd, to iwern anreizen un etliche vun ehr selig maken.1. Tim.4, 16.
15. Denn wenn ehr Verlust de Welt ehr Versöhnung is, wat ward dat anners sin, as Leven vun de Doden nehmen?
16. Is dat Eerstlingsbrod hillig, so is ok de ganze Deeg hillig, un so de Wottel hillig is, so sünd ok de Telgen hillig.
17. Ob nu awer etliche vun de Telgen afbracken sünd, un du, de du en willen Ölbom weerst, büst mank ehr proppt un hest Andeel kregen an de Wottel un den Saft vun den Ölbom.Jer. 11, 16.
18. So wes’ nich stolt gegen de Telgen. Büst du awer stolt gegen se, so schast du weeten, dat du de Wottel nich drägen deihst, sonnern de Wottel dricht di.
19. So sprickst du: De Telgen sünd intwei braken, darmit ik darin proppt warr.Apost.13, 46.
20. Dat is gut redt. Se sünd intweibraken wegen ehren Ungloven, du steihst awer dörch den Gloven. Wes’ nich stolt, sonnern wes’ bang.1. Cor.10, 12.
21. Hett GOtt de natürlichen Telgen nich verschont, dat He vellicht di ok nich verschonen ward.
22. Darum seh up GOtt Sin Gutheit un Sinen Ernst, de Ernst an de, weke fulln sünd, de Gutheit awer an di, so fern as du an de Gutheit blieven deihst, sunst warst du ok afhaut warrn.Joh.15, 2.4.Ebr.3, 14.
23. Un düsse, so se nich blievt in den Ungloven, ward se inproppt warrn. GOtt kann se wedder inplanten.2. Cor.3, 16.
24. Denn so du ut den Ölbom, de vun Natur wild weer, büst uthaut un gegen de Natur in den guden Ölbom inproppt, woveelmehr ward de natürlichen inproppt in ehren egenen Ölbom!Jer. 11, 16.
25. Ik will jug nich vörentholn, leeven Bröder, düsse Heemlichkeit, up dat ji nich stolt sied. Blindheit is Israel tom Deel wedderfahrn, so lang bet de Fülle vun de Heiden ingahn is.Luk.21, 24.
26. Un also dat ganze Israel selig ward, as schreven steiht: Ut Zion ward kamen, de dar erlösen un afwenden deiht dat gottlose Wesen vun Jakob.2. Cor.3, 16.Jes. 59, 20. Ps.14, 7.
27. Un düt is Min Testament mit ehr, wenn Ik ehr Sünnen warr wegnehmen.Jer. 31, 33.
28. Na dat Evangelium hol Ik se för Fiende wegen jug, awer na de Erwählung hef Ik se leev, um de Vaders wegen.
29. GOtt Sin Gaven un Beropung könnt Em nich leed dohn.
30. Denn gliekerwies as ok ji fröher GOtt nich glovt hebbt, nu awer hebbt ji över ehren Ungloven Barmhartigkeit kregen;
31. Also weern ok düsse nu unglövig, so dat ji nu Barmhartigkeit kriegen künnt, darmit ok se begnadigt warrn kunnen.
32. Denn GOtt hett alles beslaten unner den Ungloven, up dat He Sik över alle erbarmen dä.Gal.3, 22.Ps.145, 9.Sir. 18, 12.
33. O, wat för ene Deepe vun Riekdom, vun Weisheit un Erkenntniß GOttes. Wa ganz unbegrieplich sünd Sine Gerichte un unutforschlich Sin Weg!Hiob. 11, 7. Ps.36, 7.
34. Denn wokeen hett den HErrn Sin Sinn erkennt? Oder wokeen is Sin Ratgever west?Hiob. 15, 8. Jes. 40, 13. Jer. 23, 18. 1. Cor.2, 16.
35. Oder wokeen hett Em wat fröher geven, dat em dat wedder ward vergollen?Hiob. 41, 2.
36. Denn vun Em un dörch Em un to Em sünd alle Dinge. Em si Ehre in Ewigkeit! Amen.
1. Ik vermahn jug, leeven Bröder, dörch GOtt Sin Barmhartigkeit, dat ji jug Liever hengeven doht to en Opfer, datdar lebendig, heilig un GOtt wolgefällig si, wat jug vernünftige GOttesdeenst sin schall.Kap.6, 13.1. Thess.4, 3.
2. Un stellt jug nich düsse Welt gliek, sonnern verwandelt jug dardörch, dat ji jug Gemöth nie makt, up dat ji utpröven mögt, wat dar si GOtt Sin Will, nemlich dat Gude, Wolgefällige un Vullkamene.Eph.4, 23.5, 10.17.
3. Denn ik segg dörch de Gnade, de mi geven is, jedereen mank jug, dat nüms mehr vun sik holln schall, as sik dat gehört, to holln, sonnern dat he vun sik mit Maten holln deiht, jedereen, so as GOtt em todeelt hett dat Mat vun den Gloven.1. Cor.7, 7.17.Kap.12, 11.Eph.4, 7.
4. Denn up glieke Wies, as wi an en Liev veele Lidmaten hebbt, awer alle Lidmaten nich desülvigen Geschäfte hebbt.1. Cor.12, 12.Eph.4, 25.
5. Also sünd wi veele en Liev in Christus, awer unner eenanner is ener den annern sin Lidmaat.1. Cor.12, 27.
6. Un hebbt mancherlie Gaven, na de Gnad de uns geven is.1. Cor.12, 4.
7. Hett jemand de Gav to wiessagen, so gescheeg dat in Övereenstimmung mit den Gloven. Hett jemand en Amt, so paß he up dat Amt. Lehrt jemand, so paß he up de Lehr.1. Pet.4, 10.11.
8. Vermahnt jemand, so paß he up dat Vermahnen. Givt jemand, so gev he eenfaltiglich. Regiert jemand, so si he sorgfaldig. Övt jemand Barmhartigkeit, so doh he dat mit Lust.Matth.6, 3.2. Cor.8, 2.Kap.9, 7.13.
9. Lat de Leev nich falsch sin. Haßt dat Böse, hangt an dat Gude.1. Tim.1, 5.Ps.97, 10.
10. De bröderliche Leev mank jug si hartlich. Een keem den annern mit Ehrerwiesung tovör.Eph.4, 3.
11. West nich ful in dat, wat ji dohn schüllt. West brünstig in den GEist. Schickt jug in de Tied.Offenb.3, 15.Eph.5, 16.
12. West fröhlich in Hoffnung, geduldig in Bedröfnis, lat nich af vun dat Gebet.Luk.10, 20.1. Thess.5, 17.
13. Nehmt jug de Hilligen ehr Noth an. Gevt geern Harbarg.1. Mos. 18, 3. 19, 2. 3. Ebr.13, 2.
14. Segent de jug verfolgt, segent un flucht nich.Matth.5, 44.1. Cor.4, 12.Apost.7, 59.
15. Freut jug mit de Fröhlichen un weent mit de Weenenden.Matth.25, 36.
16. Hebbt eenerlei Sinn unner jug. Trachtet nich na hoge Dinge, sonnern hollt jug to de Niedrigen.
17. Hollt jug nich sülvst för klok. Vergellt nüms Böses mit Böses. West jeden Minschen gegenöver up sin Best bedacht.Jes. 5, 21. 1. Thess.5, 15.
18. Is dat möglich, so veel an jug is, so hebbt mit alle Minschen Freden.Mark.9, 50.Ebr.12, 14.
19. Rächt jug nich sülvst, mine Leeven, sonnern makt Ruum för den Torn, denn dat steiht schreven: De Rache is Min, Ik will vergellen, sprickt de HErr.3. Mos. 19, 18. Matth.5, 39.1. Cor.6, 7.5. Mos. 32, 35. Ps.94, 1.Ebr.10, 30.
20. So nu dien Fiend hungert, so gif em wat to eten, hett he Döst, so gif em wat to drinken, wenn du dat deihst, so warrst du fürige Kahlen up sin Kopp sammeln.Spr. 25, 21. 22. Matth.5, 44.
21. Lat di nich vun dat Böse överwinnen, sonnern överwinn dat Böse mit dat Gude.Weish. 7, 30.
1. Jedereen si unnerdahn de Obrigkeit, de Macht över em hett. Denn dar is keen Obrigkeit, as alleen vun GOtt. Wo awer en Obrigkeit is, de is vun GOtt verordnet.
2. Wer sik nu gegen de Obrigkeit setten deiht, de weddersett sik GOtt Sin Ordnung. De sik awer weddersetten doht, ward över sik en Strafordeel kriegen.
3. Denn de Regenten sünd nich dar as Afschreckung för dat gude Wark, sonnern för dat Böse. Wist du di awer nich fürchten vör de Obrigkeit, so doh dat Gude, so warrst du Lov vun desülvige hebben.Luk.22, 25.
4. Denn se is GOtt Sin Deenerin, di to nutz. Deihst du awer Böses, so wes’ bang, denn se driggt dat Swert nich umsunst, se is GOtt Sin Deenerin, en Rächerin to de Straf över den, de schlecht handelt.Ps.82, 6.
5. Darum is dat nödig, unnerdahn to sin, nich alleen vun wegen de Straf, sonnern wegen dat Geweten.1. Pet.2, 13.
6. Ut de Orsak mütt ji ok Stüern geven, denn se is GOtt Sin Deener, de düt Amt tohört.
7. So gevt nu jedereen wat ji schuldig sünd; Stüern den, de Stüern tokummt, Toll den, de Toll tokummt, Ehrfurcht den, de Ehrfurcht tokummt, Ehre den, de Ehre tokummt.Matth.22, 21.Mark.12, 17.
8. West nüms wat schuldig, denn dat ji ju mank enanner leev hebbt, denn wer den annern leev hett, de hett dat Gesetz vullbrocht.
9. Denn wat dar seggt is: Du schast nich ehebreken; du schast nich dod maken; du schast nich falsch Tügnis geven, lat di nicks gelüsten; un so dar en anner Gebot mehr is, dat ward in düt Wort begreepen: Du schast din Neegsten leev hebben as di sülvst.
10. De Leev deiht den Neegsten nicks Böses. So is nu de Leev de Erfüllung vun dat Gesetz.
11. Un dewiel dat wi dat weet, nemlich de Tied, dat de Stunn dar is uptostahn vun den Schlap, sintemal unser Heil nu neeger rückt is, as dar wi toeerst glövig worrn sünd.2. Cor.6, 2.
12. De Nacht is vörbi, de Dag is herbi kamen, so lat uns afleggen de Warke vun dat Licht.1. Joh.2, 8.Eph.5, 11.
13. Lat uns ehrbar wandeln, as bi Dag, nich mit Freeten un Supen, nich in Untocht un Utschweifungen, nich in Hader un Need.Luk.21, 34.Eph.5, 18.Jak.3, 14.
14. Sonnern treckt an den HErrn JEsus Christus un plegt datFleesch, doch so, dat dat nich giel ward.Gal.3, 27.Kol.3, 10.
1. Den Swachen in den Gloven nehmt up un verwirrt de Geweten nich.Kap.15, 1.
2. De Een glovt, he kann allerlei eten, de awer swach is, den lat Krutwark eten.1. Mos. 1, 29. Kap.9, 3.
3. Weke eten deiht, lat den nich den verachten, de nich itt, un weke nich eten deiht, lat den den nich richten, de itt, denn GOtt hett em upnahmen.Kol.2, 16.
4. Wer büst du, dat du en fremden Knecht richten deihst? He steiht oder fallt sin HErr, he ward awer wol stahn, denn GOtt is mächtig genog em to holln.Matth.7, 1.Röm.2, 1.Jak.4, 12.
5. De Een hollt mehr vun den enen Dag, as vun den annern, de anner awer hollt alle Dag’ gliek. Jedereen wes’ in sin Övertügung gewiß.Gal.4, 10.
6. Weke nu en besonnern Dag fiern deiht, de deiht dat den HErrn to Leev, un weke nich up den Dag holln deiht, de hollt den HErrn to Leev nich darup. Weke eten deiht, de deiht dat den HErrn to Leev, denn he dankt GOtt, weke nich eten deiht, de itt nich den HErrn to Leev un dankt GOtt.5. Mos. 8, 10. 1. Cor.10, 31.
7. Denn keen vun uns levt för sik sülvst, un keen starvt för sik sülvst.
8. Levt wi, so levt wi för den HErrn, starvt wi, so starvt wi för den HErrn. Darum, starvt oder levt wi, so hört wi den HErrn to.Gal.2, 20.1. Thess.5, 10.
9. Denn darto is Christus ok storven un uperstahn un wedder lebendig warn, dat He sowohl över Lebendige as över Dode Herr sien schall.Apost.10, 42.2. Cor.5, 15.
10. Du awer, wat richst du din Broder? Oder du anner, wat verachst du din Broder? Wi ward alle vör Christus Sin Richtstohl henstellt warrn.Luk.6, 37.
11. Na dat dar schreven steiht: So wahr as Ik leven doh, sprickt de HErr, vör Mi schüllt alle Knee sik bögen, un alle Tungen schüllt GOtt bekennen.Jes. 45, 23. Phil.2, 10.
12. So ward jedereen för sik sülvst GOtt Rekenschaft geven.
13. Darum lat uns nich mehr Een den annern richten, sonnern dat richtet veelmehr, dat nüms sin Broder Anstot oder Argernis geven schall.Matth.18, 7.
14. Ik weet un bün gewiß in den HErrn JEsus Christ, dat dar nicks Gemeenes is an sik sülvst, ahn alleen de dat reken deiht för gemeen, densülvigen is dat gemeen.Matth.15, 11.
15. Wenn awer din Broder een Spies wegen bedröwt ward, so wandelst du all nich mehr na de Leev. Min leeve Broder, richt doch nich den mit din Spies to Grunn, för den Christus storven is.
16. Darum sorgt darvör, dat ju Schatz nich verlästert ward.
17. Denn dat Riek GOttes is nich Eten un Drinken, sonnern Gerechtigkeit un Freden un Freud in den heiligen GEist.Luk.17, 20.
18. Wer darinnen Christus deenen deiht, de is GOtt gefällig un de Minschen angenehm.1. Thess.2, 15.
19. Darum lat uns na dat streven, wat to’n Freden deent, un wat to de Beterung an enanner deent.Kap.12, 18.15, 2.
20. Min Leeve, terstör nich um de Spies’ willen GOtt Sin Wark. Alle Ding’ sünd twar rein, awer schädlich is Allns för den Minschen, de dat mit Anstot it.v.15.Apost.10, 15.Matth.15, 11.
21. Dat is beter, du itst keen Fleesch un drinkst keen Wien, oder sonst wat, woran sik din Bröder en Anstot neemt oder in Swachheit fallt.1. Cor.8, 13.
22. Hest du den Gloven, so hef em bi di sülvst vör GOtt. Selig is, de sik sülvst keen Geweten makt in dat, wat he vör recht hollt.1. Joh.3, 21.
23. Wer awer daröwer twiefelt un doch eten deiht, de is verdammt, denn dat geschüt nich ut den Gloven. Wat awer nich ut den Gloven geschehn deiht, dat is Sünn.Tit.1, 15.Ebr.11, 6.
1. Wi awer, de wi stark sünd, schüllt de Swachen ehr Gebreklichkeit dregen un nich Wolgefalln an uns sülvst hebben.Kap.14, 1.1. Cor.9, 22.Gal.6, 1.
2. Jedereen mank uns schall sik awer so stellen, dat he sin Neegsten gefallen deiht to dat Gude un to de Beterung.1. Cor.9, 19.Kap.10, 24.33.
3. Denn Christus harr ok keen Wolgefalln an sik sülvst, sonnern as dar schreven steiht: De Schimp vun de, de di schimpen doht, is öwer mi fulln.Ps.69, 10.Jes. 53, 4.
4. Wat awer tovör schreven is, dat is uns to Lehr schreven, up dat wi dörch Geduld un Trost ut de Schrift, de Hoffnung fast holt.Kap.4, 23.24.1. Cor.10, 11.
5. De GOtt awer vun de Geduld un vun den Trost gev jug, dat ji eens gesinnt sied unner enanner, na JEsus Christus,Phil.3, 16.
6. Up dat ji eendrächtig mit een Mund lavt GOtt un den Vader vun unsen HErrn JEsus Christus.
7. Darum neemt jug unner enanner up, gliek as jug Christus upnahm hett, to GOtt Sin Ehr.
8. Ik segg awer, dat JEsus Christus is en Deener west vun de Beschniedung, um de Wahrheit GOttes willen, to bestätigen de Tosag’, de de Vaders makt is.Matth.15, 24.Apost.3, 25.
9. Dat de Heiden awer GOtt lavt um de Barmhartigkeit willen, as schreven steiht: Darum will ik di laven mank de Heiden un vun din Nam singen.Kap.11, 30.Ps.18, 50.2. Sam. 22, 50.
10. Un noch eenmal sprickt de Schrift: Freut jug, ji Heiden, Sin Volk.5. Mos. 32, 43. Ps.67, 5.
11. Un noch een Mal: Lavt denHErrn, alle Heiden, un priest Em, alle Völker.Ps.117, 1.
12. Un awermal sprickt Jesaias: Dar ward sien de Woddel Jesse, un de uperstahn ward, to herrschen över de Heiden, up den ward de Heiden höpen.Jes. 11, 10. Offenb.5, 5.
13. Awer de GOtt vun de Hoffnung füll jug mit alle Freud un Freden in den Gloven, dat ji ümmer rieker ward in de Hoffnung, dörch de Kraft vun den heiligen GEist.Kap.14, 17.
14. Ik weet dat awer ganz wol vun jug, leeven Bröder, dat ji sülvst vull vun gude Gesinnung sünd, erfüllt mit alle Erkenntnis, dat ji jug unner enanner vermahnen künnt.2. Pet.1, 12.1. Joh.2, 21.
15. Ik hef awer doch wagt un jug schreven, leeve Bröder, jug to vermahnen, um de Gnad willen, de mi vun GOtt geven is,
16. Dat ik schall sien en Deener Christi mank de Heiden, indem ik utricht dat Presteramt vun GOtt Sin Evangelium, up dat de Opfer vun de Heiden GOtt angenehm ward, hilligt dörch den heiligen GEist.Kap.11, 13.
17. Darum hef ik de Ehr in JEsus Christus, dat ik GOtt deenen doh.
18. Denn ik dörft nicks reden, wenn nich Christus datsülvige dörch mi wirken dä, de Heiden to den Gehorsam to bringen, dörch Wort un Wark.Matth.10, 19.20.Röm.1, 5.16, 26.
19. Dörch Kraft vun Teken un Wunner un dörch de Kraft vun den GEist GOttes, also dat ik vun Jerusalem an un umher bet na Illyrien, alles mit dat Evangelium vun Christus erfüllt hef;Mark.16, 17.
20. Un hef mi besonners beflietigt, dat Evangelium to predigen wo Christus Sin Nam nich bekannt weer, up dat ik nich up en fremden Grund fortbuen dä;2. Cor.10, 15.16.
21. Sonnern as schreven steiht: Weken nich vun Em verkündigt is, de schüllt dat sehn un weke nich hört hebbt, de schüllt dat verstahn.Jes. 52, 15.
22. Dat is ok de Orsak, darum ik veele Mal verhinnert bün, to jug to kamen.Kap.1, 13.1. Thess.2, 18.
23. Nu ik awer nich mehr Platz hef in düsse Länner, awer Verlangen hef to jug to kamen na veele Jahr;1. Thess.3, 10.
24. Wenn ik in Hispanien reisen warr, so will ik to jug kamen. Denn ik höp, dat ik dar dörchreisen un jug sehn warr un vun jug darhen leitet warrn much, so doch, dat ik mi tovör en beten mit jug erquicken kann.1. Cor.16, 6.
25. Nu awer fahr ik hen na Jerusalem, de Hilligen to deenen.Apost.18, 21.19, 21.20, 22.
26. Denn de ut Macedonien un Achaja hebbt ut frien Stücken en gemeensame Stüer tosamen leggt för de annern Hilligen to Jerusalem.1. Cor.16, 1.2. Cor.8, 1.Kap.9, 2.12.
27. Se hebbt dat ut frien Stücken dahn un sünd ok ehr Schuldners. Denn wenn de Heiden ehr geistlichen Göder sünd deelhaftig warn,is dat billig, dat se ehr ok in irdische Göder deenen doht.1. Cor.9, 11.
28. Wenn ik nu düt utricht un düsse Frucht verseegelt hef, will ik dörch jug in Hispanien trecken.
29. Ik weet awer, wenn ik to jug kamen doh, dat ik mit vullen Segen vun dat Evangelium Christi kamen warr.Kap.1, 11.
30. Ik vermahn jug awer, leeven Bröder, dörch unsen HErrn JEsus Christus un dörch de Leev vun den GEist, dat ji mi helpen doht to strieden mit Beden för mi to GOtt.2. Cor.1, 11.Phil.1, 27.2. Thess.3, 1.
31. Up dat ik redd warr vun de Unglövigen in Juda, un dat min Deenst, den ik na Jerusalem doh, angenehm warr de Hilligen.
32. Up dat ik mit Freud to jug kamen doh dörch GOtt Sin Willn un mi mit jug erquicken kann.
33. De GOtt awer des Fredens wes’ mit jug alle! Amen.Kap.16, 20.
1. Ik befehl jug awer unse Swester Phöbe, de dar is Diakonissin vun de Gemeen to Kenchrea,
2. Dat ji se upnehmen doht in den HErrn, as dat de Hilligen tokummt, un ehr bistaht in alle Geschäfte, wobi se jug nödig hett. Denn se hett ok veele bistahn, ok mi sülvst.
3. Gröt’ de Priscilla un den Aquila, min Helpers in Christus JEsus.Apost.18, 2.26.
4. Weke hebbt ehr Hals för min Leven insett, weke nich blot ik dank, sonnern ok alle Gemeenen mank de Heiden.
5. Gröt’ ok de Gemeen in ehr Hus. Gröt’ Epänetus, minen Leevling, weke is de eerste mank de ut Achaja in Christus.1. Cor.16, 15.19.
6. Gröt’ Maria, de veel Möh un Arbeit mit uns hatt hett.
7. Gröt’ Andronikus un Junias, min Verwandten un Mitgefangenen, de dar sünd rühmlich bekannt bi de Apostel un vör mi west in Christus.
8. Gröt Amplias, min Leeve in den HErrn.
9. Gröt’ Urban, unsen Helper in Christus un Stachyn, min Leeve.
10. Gröt’ Apelles, den Bewährten in Christus. Gröt’ de dar sünd vun Aristobulus sin Lüd’.
11. Gröt’ Herodiones, min Fründ. Gröt’ de dar sünd vun Narcissus sin Lüd’ in den HErrn.
12. Gröt’ de Tryphena un de Tryphosa, weke in den HErrn arbeit hebbt. Gröt’ Persis, de Leeve, weke in den HErrn veel arbeit hett.
13. Gröt’ Ruffus, den Uterwählten in den HErrn, un sin un min Moder.Mark.15, 21.
14. Gröt’ Asyncritus, un Phlegontus, Hermas, Patrobas, Hermes un de Bröder bi se.
15. Gröt’ Philogus, un de Julia, Nereus un sin Schwester, un Olympas un alle Hilligen bi se.
16. Gröt’ jug unner enannermit den hilligen Kuß. Et gröt’ jug alle Gemeenen Christi.1. Cor.16, 20.
17. Ik vermahn awer jug, leeve Bröder, dat ji upsehn doht up de, de dar Trennung un Argernis anricht, de Lehr towedder, de ji lehrt hebbt un gaht vun desülvigen.Matth.7, 15.Tit.3, 10.
18. Denn düsse deent nich den HErrn JEsus, sonnern ehr egen Buk, un dörch söte Wör’ un herrliche Reden verföhrt se de unschuldigen Harten.Phil.3, 19.Ezech. 13, 18. 2. Cor.2, 17.Kol.2, 4.
19. Denn jug Gehorsam is mank jedereen utkamen. Darum freu ik mi öwer jug. Ik will awer, dat ji klok sied up dat Gude un eenfoltig up dat Böse.
20. Awer de GOtt des Fredens ward in korten den Satan unner jug Föt perren. De Gnad vun unsen HErrn JEsus Christus wes’ mit jug!
21. Jug gröt’ Timotheus, min Helper, un Lucius, un Jason, un Sosipater, min Fründ.Apost.6, 1.2.Phil.2, 19.
22. Ik, Tertius, gröt jug, de ik düssen Bref schreven hef, in den HErrn.
23. Jug gröt’ Gajus, min un de ganze Gemeen ehr Weerth. Jug gröt’ Erastus, de Rentenmeister vun de Stadt un Quartus, de Broder.1. Cor.1, 14.Apost.19, 22.
24. De Gnad unses HErrn JEsu Christi wes’ mit jug alle! Amen.
25. Den awer, de jug stark maken kann na min Evangelium un min Predigt vun JEsus Christus, dörch weke dat Geheemnis apenbart is, dat vun de Welt her verswegen west is,Eph.1, 9.3, 5.9.
26. Nu awer apenbart un kund makt dörch de Propheten ehr Schriften, up den ewigen GOtt Sin Befehl, den Gehorsam vun den Gloven uttorichten mank alle Heiden.2. Tim.1, 10.Röm.1, 5.
27. Den alleen wiesen GOtt sin Ehr dörch JEsus Christus, in Ewigkeit! Amen.1. Tim.1, 17.Jud. v.25.
An de Römer schickt dörch Phöbe, de in Deenst vun de Gemeen to Kenchrea weer.