Izabel.
Neen, Heer.
Leander.
Hoe, lachjer om? ik zweer dat zal je rouwen.
Schryf dat ze lacht.
Jeronimo.
Ei, sla dat liever over, want
Myn Dochter heeft noch, Heer, van trouwen geen verstand.
Leander.
Schryf, dat hy twemaal is gevallen in myn reeden.
Jeronimo.
Vergeef me dat, myn Heer; myn kind, ei, letter hedenToch wel op.
Leander.
Zwyg jy maar, haar zal geen leet geschien.
Antwoordt op uw gemaak, ik zal zo naau niet zien.Hebt gy daar flus niet van die Exploteur ontfangenEen zeker Schrift?
Izabel.
Ja, Heer.
Jeronimo.
Dat ’s wel.
Leander.
Ik heb verlangen
Te weeten, of gy dat aan stukken hebt gescheurt,En niet gelezen?
Izabel.
Ja, ik last ’t eerst.
Jeronimo.
Op haar beurt
Antwoord zy wel.
Leander.
Vaar voort met schryven. Om wat reden
Hebt gy ’t gescheurt?
Izabel.
’K was bang dat Vaders moeilykheden
Vergrooten zouden, Heer, en dat hy grooter smartDoor ’t lezen krygen zou in zyn bekommert hart.
Jeronimo.
Dat ’s onvergeeffelyk! Processen te verscheuren;De weereld zal vergaan komt zulks noch eens te beuren.
Leander.
Hebt gy ’t dan niet uit spijt, of door versmaading totDie ’t schreef gescheurt? want zie, dat is alleen het slot.
Izabel.
Myn Heer, ’k veracht hem, noch ’k versmaa hem niet, dat ’s nader.
Leander.
Schryf, schryf.
Jeronimo.
Ik zeg u, dat zy dat heeft van haar Vader.
Zy antwoordt wel.
Leander.
Nochtans hebt gy getoont, als dat
Gy geen meer afkeer als van Rokkedragers had.
Izabel.
De Rok, myn Heer, kon my voor deze nooit behagen,Maar nu begin ik hem myn achting op te draagen.
Jeronimo.
Kom, kom myn lieve kind, ik zal zo dra ik kan,En ’t my geen geld kost, u doen trouwen zulk een man.
Leander.
Gy wilt het recht voldoen, en naar zyn wetten leven?
Izabel.
Myn Heer, ’k zal alles doen om hem myn hart te geven.
Wouter.
Heer, laat haar tekenen.
Leander.
Gy zyt gezint al ’t geen
Gy hebt gezeit te doen, niet waar? zeg ja, of neen.
Izabel.
Myn Heer, ’k verzeker u, dat ik myn woord zal houwen.
Leander.
Kom, teken. Ik en ’t recht die zullen u vertrouwen.Kom, tekent gy niet Heer?
Jeronimo.
Ja toch, ik ben bereid
Om blind te teeknen, wat myn Dochter heeft gezeit.
Leandertegen Izabel.
’T gaat alles naar myn wensch. Hy tekent onbedrevenEen goed Contrakt, dat hegt en bondig is beschreven,’K zal op zyn tekening hem stellen naar myn hand.
Jeronimo.
Wat zeit hy? o, hy is verlieft op haar verstand!
Leander.
’T zal nu wel gaan, vaarwel; ik zal u steeds bevreien.Kom Exploteur, wilt haar weêr naar haar huis geleien.En gy, myn Heer, ga meê.
Jeronimo.
Waar Heer?
Leander.
Kom, volg me.
Jeronimo.
Waar?
Leander.
Gy zult het weten, ga uit last van ’t Hof, volg maar.
Jeronimo.
Waarom, myn Heer?
ZEVENDE TOONEEL.
Leander, Jeronimo, Oratyn.
Oratyn.
Wie daar? heeft niemand niet vernoomen
Myn arme meester? door wat gat is hy ’t ontkoomen?Och, sprong hy ’t venster, of de deur uit?
Leander.
Schelm, ik wou
Dat gy gehangen waard.
Oratyn.
Och, had ik maar een touw!
Ik weet niet waar zyn zoon Leander is gebleven,En wat zyn Vaâr belangt, die is niet meêr in ’t leven,Of daar de drommel hem gevoert heeft. Arme bloed!Wast daarom dat je woud een Lykdicht hebben! moetJe sterven? ’k heb vergeefs in alle Aptekers pottenNa jou gezogt! moest jou de Duyvel zo bedotten!Och, arme meester, jy zult dood zyn, och, kont gyZo maklyk scheiden van Leander, en van my!
ACHTSTETOONEEL.
Dandynin de Schoorsteen,Leander, Jeronimo, Wouter, Oratyn.
Dandyn.
Wat zyt gy voor een volk? wat doe je daar te praaten?Wie is dat in de rok? Hoe! zyt gy Advocaten?Spreek op.
Oratyn.
Nou zul je zien, dat hy zal een voor een
De katten rechten.
Dandyn.
Zeg, hebt gy ook zorg voor heên
Myn Secretaris aan te spreeken wel gedraagen?Ga wilt hem, of ik van uw zaak weet, eerst eens vragen.
Leander.
Kom, kom, ik zal hem uit de schoorsteen haast doen gaan.Gy Exploteur, zult uw gevangen gade slaan.
Oratyn.
Myn Heer!
Leander.
Zwyg schelm, zo gy noch lust hebt in uw leven,
En volg me.
NEGENDE TOONEEL.
Dandyn, Jeronimo, de Gravin, Wouter.
Dandyn.
Za, wilt uw Requesten overgeven.
Jeronimo.
Myn Heer, men neemt my hier gevangen, zonder datGy ’t toestemt, of dat ik van iemand wierd beklat.
Gravin.
Ha, ha, daar zie ik op het huis zyn Excellentie!Wat doet hy daar?
Wouter.
Mevrouw, daar geeft hy Audientie,
De baan is voor u klaar.
Jeronimo.
Myn Heer, men komt my daar
Geweld te doen, des kom ik hier, om over haarTe klagen.
Gravin.
Och, myn Heer, ik kom my ook beklagen.
Jeronimoende Gravinop elkander wyzende.
Myn Heer, dit ’s myn party.
Wouter.
Ik moet hem ook wat plagen,
’k Wil meê party zyn, want myn zaak is even groot.
Jeronimo, de Gravin,enWouter.
Myn Heer, ik kom by u maar om een klein Exploot.
Jeronimo.
Ei, laat elk op zyn beurt zyn recht aan hem vertoogen.
Gravin.
Zyn recht! al wat hy zeit, myn Heer, dat is geloogen.
Dandyn.
Wat heeft men u gedaan?
Jeronimo, de Gravin, enWouter.
Gescholden.
Woutervoortvaarende.
Dat je ’t vat,
Ik kreeg een oorband meêr, en noch een schop in ’t gat.
Jeronimo.
Myn Heer, ik ben de neef van een van uwe Neven.
Gravin.
Heer, Jonker Jan zal u myn zaak te kennen geven.
Wouter.
Ik ben een bastert van de zoon, Heer, van uw Min.
Dandyn.
En van wat staat? Spreekt op.
Gravin.
Myn Heer, ’k ben een Gravin.
Jeronimo.
Ik ben een Burger.
Wouter.
Ik een Exploteur.
Jeronimo.
Myn Heeren...
Dandyn.
Gaat voort, ’k versta je, wilt uw zaaken maar verweeren.
Jeronimo.
Myn Heer...
Wouter.
Zie daar, daar voert de drommel hem weêr weg.
Gravin.
Ach!
Jeronimo.
Is ’t alree gedaan? ja wel; ziedaar ik zeg,
Daar speelt de henker meê; ’k begin maar zo te praaten...
TIENDE TOONEEL.
Leanderin zyn oude gewaad,Jeronimo, de Gravin, Wouter.
Leander.
M
e
ssieurs, wilt gy ons wel met rust en vreeden laaten?
Jeronimo.
Heer, kan men binnen gaan?
Leander.
Neen, Heer.
Jeronimo.
Waarom niet, Heer?
’k Had in een uur of twe gedaan, of in iets meer.
Leander.
’k Zal voor niemand niet, myn Heer, de deur ontsluiten.
Gravin.
Gy doet zeer wel, dat gy dien schreuwert houd daar buiten,Maar ik...
Leander.
Men laat geen mensch naar binnen gaan, Mevrouw.
Gravin.
Ik zal’er echter in.
Leander.
Mischien.
Gravin.
En als ik wouw?
Leander.
Door ’t venster.
Gravin.
Door de deur.
Leander.
Dat geef ik jou in vyven.
Gravin.
Ik zal’er in, al zou ik hier tot t’avond blyven.
ELFDE TOONEEL.
Dandyn, Leander, Jeronimo, Gravin, Wouter, Oratyn.
Oratyn, tegen Leander.
Laat hy zyn best nou doen, ik heb hem ’t gaan belet.Bloed! ’k heb jou vaâr, myn Heer, in ’t onderhuis gezet,Dicht by de kelder.
Leander.
’k Zeg noch eens, laat jou beleezen,
Men ziet myn Vader niet.
Jeronimo.
En als het echter wezen
En ik noodzaaklyk, om myn zaak, hem spreeken moet.
Dandyn verschynt door ’t keldergat.
Maar och, wat zie ik! Sinte Agniet, wat ben je goed!
Leander.
Wel hoe, door ’t kelder gat!
Oratyn.
’k Zeg noch, hy is betovert.
Jeronimo.
Myn Heer...
Dandyn.
Dat beest heeft my, met noch een schelm, verovert.
Jeronimo.
Myn Heer...
Dandyn.
Vertrek, gy zyt van uw verstand berooft.
Jeronimo.
Myn Heer, ei, wil je wel...
Dandyn.
Ik zeg, je breekt my ’t hooft.
Jeronimo.
Myn Heer, ik heb belast...
Dandyn.
Zwyg, wilt uw tong besnoejen.
Jeronimo.
Dat men u brengen zou...
Dandyn.
Men breng hem naar de boejen.
Jeronimo.
Een zeker Oxhooft Wyn...
Dandyn.
’k Heb daar niet meê te doen.
Jeronimo.
Van d’alderbeste zoort.
Dandyn.
Spreek op, maar met fatzoen.
Leandertegen Wouter.
Kom, past wel op, dat zy ons niet ontvluchten moogen.
Gravin.
Myn Heer, al wat hy u gezeit heeft, is geloogen.
Jeronimo.
Ik zal u zeggen Heer...
Dandyn.
Hou smoel. Spreek jy, Mevrouw.
Gravin.
Myn Heer, ik zal...
Dandyn.
Laat my myn aâm eens haalen, houw!
Jeronimo.
Myn Heer...
Dandyn.
Gy breekt my ’t hooft.
Gravin, by hem in de kelder kruipende.
Ei, hoor my eens aandachtig.
Dandyn.
Zy wurgt me, help! och, och!
Jeronimo.
Gy sleept my meê, warachtig,
Zie voor u wat gy doed, help! help! ik val.
Oratyn.
Zie daar,
Daar zyn de zotten in de kelder by elkaar.
Leander.
Loop, vlieg, en help hen wat, maar sluit aan alle zyenDe deuren toe; doch ’k wil in ’t alderminst niet lyen,Dat Heer Jeronimo nu hy ’er binnen is,Voor morgen komen zal uit zyn gevangenis.Loop, Wouter pas ’er op.
Wouter.
Wil dan het gat bewaaren.
Leander.
Za, lustig repje maar, ik zal de rest wel klaaren.
TWALEFDE TOONEEL.
Leander, Gravin.
Gravin.
O
c
h, och! nu zal die schelm myn Rechter van zyn zaak
Het schoonste zeggen! och, de waarheid roept om wraak!
door ’t kelder gat.
Myn Heer, gelooft het niet, hy heeft niet een getuigen,Hy komt, al wat hy zeit, maar uit zyn poot te zuigen.
Leander.
Mevrouw, wat praat je daar? ik bid je weest wat stil.
Gravin.
Stil! hy zal hem al doen geloven dat hy wil.Laat ik ’er meê in gaan.
Leander.
Neen, niemand zal ’er binnen.
Gravin.
’k Zie, d’alderbeste wyn werkt reeds op uwe zinnenZo wel, als op de geest uws Vaders. Gaat het zo,Pasjentie. Maar ik zweer, dat ik Jeronimo,En u, ja zelf uw vaâr die parten zal verleeren;’k Zal tegen ’t Oxhooft, en myn Rechter protesteeren.
Leander.
Ja loop, dan zyn wy van uw zotterny bevreid.Geen zot is zotter, als een mensch die gaaren pleit.
DERTIENDE TOONEEL.
Dandyn, Leander, Wouter. in zyn gewoon gewaad.
Wouter.
Waar loop je heên, myn Heer? waarachtig, ’t zal niet lukken,Je gaat te mank; ik zeg je hebt vervloekte nukken.
Dandyn.
Ik wil gaan rechten.
Leander.
Hoe, gy rechten! gy zyt krank,
Uw wond loopt prykel, en gy gaat zo schriklyk mank;Haal Meester Jan.
Dandyn.
Laat hy ter Audientie komen.
Leander.
Ei, Vader blyf toch staan gy zult...
Dandyn.
Uw tong wat toomen.
Ho, ho, nu zie ik wat ’er om gaat, gy alleenWilt met my leven naar uw eige zinlykheên:Gy draagt my achting, noch ontzag toe, en uw lellenBelet my, dat ik niet een Vonnis meêr kan vellen.Daar neem de zak, hou vast.
Leander.
Zacht, vader, zacht, uw vuur
Is al te groot, gy zyt gebonden aan geen uur,Noch dag; en zo gy niet kond zonder rechten leven,Indien gy rechten moet, waarom niet ’t huis gebleven?Recht hier, gy hoeft daarom niet uit te gaan naar’t Hof;Kom, excerceert uw gaaf; recht ons, gy hebt verlof.
Dandyn.
Zacht, schen het Hof niet, noch laat ons het Hof niet schennen;Dat’squasi vero; neen, elk moet my daar voor kennen.
Leander.
Gy zult in tegendeel een Rechter zyn, zo welVan Criminele, als van Civiele, ensineApel.Men zal uw Sentiment in ’t minst niet tegen blaffen;Ja, alles zal u stof tot Vonnissen verschaffen.Indien uw knecht een glas niet helder heeft gespoelt,Wel condemneert hem in de boeten; breekt hy ’t, koeltUw lust door ’t geesselen.
Dandyn.
Dat’s wel, dat kan niet faalen.
Maar myn Vacering, he? wie zal my die betaalen?
Leander.
Dat geld staat vast; gy kunt dat zoeken uyt zyn loon.
Dandyn.
Zyn loon! ja toch; gy spreekt met fondament myn Zoon.
Leander.
Indien uw...
VEERTIENDE TOONEEL.
Dandyn, Leander, Wouter, Oratyn.
Oratyn.
Houwt den dief! houw vast, ’t zal noch niet gaar zyn!
Leander.
Och, myn gevangen is ’t ontsnapt!
Wouter.
Dat kan niet waar zyn.
Oratyn.
De wereld zal vergaan... helpt buuren... ach!... Citroen...Uw hond... komt daar om laag, en vreet daar een Kapoen...Ja alles wat hy vind, gaat hy incorporeeren.
Leander.
Daar Vader, een Proces! nu kunt gy procedeeren.Za vat hem by de kop, loop heên.
Dandyn.
Al zacht, al zacht.
’k Wil niet dat hy hier door twe dienders werd gebracht.
Leander.
Kom, Vader, nu moet gy de weereld recht verschaffen,Gy moet dien huisdief op het strengst van daag doen straffen.
Dandyn.
’k Wil evenwel de zaak naar eisch doen; ik begeerDat elk een Advokaat op ’t minst zal hebben, eerIk voort ga, en is daar zo maklyk aan te raaken?Wy hebben der geen een.
Leander.
Geen nood, men moet ’er maaken.
Zie daar is Wouter, en daar Oratyn, ’k vertrouwDat men geen gauwer noch geen wyzer vinden zouw.Zy zyn zeer harzenloos.
Wouter.
Zacht, Heer, ik wil wel zweeren,
Dat ik zo goed ben, als ’er veel aan ’t Hof verkeeren.
Oratyn.
’k Versta me op geen Proces, noch pleiten, neen, myn Stad...
Leander.
Het zal uw eerste zyn, men zal wel maaken dat.
Oratyn.
Maar ’k ken niet lezen, Heer.
Dandyn.
Men zal ’t u wel verklaaren.
Leander.
Kom, maakt u klaar, maar laat de kuiperyen vaaren,En sluit uw oogen voor geschenken, en uw oorVoor ’t smeeken; ziet de zaak ter degen door en door.Jy Meester Oratyn, jy zult den Eischer wezen,Jy Meester Wouter den Beweerder; wilt niet vrezen.
Einde van het tweede Bedryf.
DERDE BEDRYF.
EERSTE TOONEEL.
Leander, Jeronimo, Volkert.
Jeronimo.
Ja, Heer, zo leit de zaak. Noch d’Exploteur was myNoch Commissaris niet bekent, gelooft me vry.
Leander.
Ja toch, ’k geloof het wel, myn Heer, wat moog je praaten.Maar zo gy my gelooft, zo zult gy ’t daar by laaten.’t Is doch vergeefs dat gy, dan naar uw Rechter, nuNaar uw Party, dan ’t Hof wilt loopen; geef aan uWat meerder rust, en zyt wat met u zelf bewoogen.Drie vierden van uw goed is reeds, myn Heer, vervloogen.Gy zult wel ryk zyn van gedachten, maar uw geldZal haast gesmolten, en gy arm zyn, daarom kweltU met geen rechten, noch Processen, die uw zinnenDoen hollen, gy zult doch met uw vervolg niet winnen.
Jeronimo.
Warachtig Heer, je geeft my daar een goede raad,En schoon zy haatlyk is, ’k zal evenwel die daadBeöogen. Doch ik bid, terwyl zyn Excellentie,Myn Heer, Dandyn, hier in zyn huis geeft Audientie,Dat my voor ’t minste myn verzoek werd toegestaan.Ei, staat het toe, myn Heer, ik zal naar huis toe gaan,En met myn Dochter weêr zo daatlyk herwaarts komen:De zaak wordt best uit haar onnozelheid vernoomen;Zy zal veel beter op ’t geschiede als ik, myn Heer,Antwoorden.
Leander.
Wel ga heên, maar komt zo daatlyk weêr,
Men zal u recht doen.
Volkert.
Wel, myn Heer, die vent heeft mienen.
TWEDE TOONEEL.
Leander, Volkert.
Leander.
Ikwil my heden van een vreemde list bedienen.Myn Vader is een mensch die zot is; ’k moet expresHem hier toe lokken door de smaak van een Proces.’k Heb myn dessyn wel, doch ik zal van hem begeerenDat hy den dager van elk een, wil condemneeren.Maar daar komt Vader, en ons volk aan, houd myn zy.
DERDE TOONEEL.
Dandyn, Leander, Volkert, WouterenOratyn. als Advokaten gekleed.
Dandyn.
Wat zyt gy voor een volk?
Leander.
’t Zyn d’Advocaten.
Dandyn.tegen Volkert.
Gy?
Volkert.
’k Kom om hun zwak verstand met voorgaan op te wekken.
Dandyn.tegen Leander.
Goed, goed. En gy?
Leander.
’k Zal voor vergadering verstrekken.
Dandyn.
Begin dan maar.
Volkert.
Messieurs...
Oratyn.
Al zacht, val zo niet aan.
Als jy zo schreuwt, wie zal my hooren, of verstaan?Messieurs...
Dandyn.
Zet op je hoed.
Oratyn.
Messieurs...
Dandyn.
Hoe zal ’t hier lukken,
Ik zeg, zet op je hoed, die vent heeft zotte nukken.
Oratyn.
Myn Heer, ik weet wel waar dat d’eer my toe verplicht.
Dandyn.
Wel, zet hem dan op ’t hooft.
Oratyn.zyn hoed op zettende.
Messieurs... ja, ja ’t zal licht
Het best zyn, dat ik my by ’t geen ik weet ga houwen.Messieurs, wanneer ik op ’t nauwkeurigst kom beschouwen,Al d’onstandvastigheid des Weerelds, heel verward;Wanneer ik onder zo veel menschen wit en zwart,Niet eenen vaste ster noch dwaalder zie gevloogen;Wanneer ik zie de Son, de Maan met by myn oogen;
Gevoert door beesten tot aan ’t end der Monarchike;Wanneer ik zie de Lap, de Vin, de Pool...
Wouter.
Misschien,
Heeft hy het alles in een jaar noch niet gezien.
Oratyn.
Wel zo jy beter kond als ik de zaak uitleggen,Begin maar, ik voor my, ik zal geen woord meêr zeggen.
Dandyn.
Beestachtige Advocaat, waarom liet gy hem nietHeel uitverklaaren, wat voor dingen dat hy ziet?Ik zweette gal en bloed van angst, en ’k was vol schroomen,Dat hy zou van de Pool tot aan den daad toe koomenVan zyn Capoen. Ja wel, ’k word dol, maar ’t is te laat.Verstoor hem niet op nieuw. Vaar voort maar Advokaat.
Oratyn.
Och, dat ik zeggen wou, myn Heer, heb ik vergeeten.
Leander.
Nu Oratyn, vaar voort, gy hebt u wel gekweeten.Maar hoe, je staat zo krom, wat doen uw armen byUw lyf te hangen? sta recht op, en ziet naar my.Beweeg uw armen op die wys, en wilt niet hellenOp eene zy. Nu kom gryp moet; wilt u herstellen.
Oratyn.zyn armen beweegende.
Wanneer... ik zie... ik zie...
Leander.
Wel, zeg dan wat je ziet.
Oratyn.
Men loopt in een dag uit Parys naar Rome niet.
Volkert.
Men leest...
Oratyn.
Men leest...