IVRead stie de himel op de rêst’ge weagenStadich-ûntweitsjend, yet de slomme yn ’t each.Wjerskynsels fen de sêfte ljachtbrân teagenOer ’t warber wiet, dat rimpels amjend seachNei ’t flûnkrjen yn de kleare striele-reagenFen wytgjend ljacht, dat oer de wolkens fleachAllyk mei ginstge wyn de skippen sileTroch ’t steatlik wiet, sêft widzjende de snilen.’t Wyt-krôljend wollich skom waerd ringen reader,As roazekrolders bloeide ’t myld yn ’t wiet.It stjerrend skaed waerd diziger en deader,Wer skôgjend d’ âlde nacht- en dage-skied:Al blider song de sé syn wûndre bea derOm sinne’ sêfte roazen oer ’t gebiet,En wider yn it East waerden de kringen,Fen blier-ûnthjit, de súvre striele-ringen.En drokker, drokker klonk it yn it wetterFen wille om pracht fen d’ iere, prûze dei.De jonge winen bliezen rouner, betterNou ’t nachtswijen wer súntsjes siigde wei—In fleurge douns hja dounsje, efkes letterLaket it ljacht tear yn hjar laitsjen mei:Earst mijen sjocht it oer de kleurge seame,Den lit it rynsk syn mylde strielen streame.En hiel it poarpren weachfjild waerd oerljachteTroch gjalpen fen de flûnker-sinnerein,Allyk it nearzich swart yn slûge nachtenTobrekt it skynfet mei syn fûnkensein’—Den swije tel moedleaze minsk’ne klachtenHwent twivel is for ljacht wer hinnetein—De sé song sêft en lûder song de sinne,Lûden, fier triljend troch de ljachtpracht hinne.Nou wiek ek fen der Friezen each de slomme,De flinter, wytgjend wjokke yn glinstrich swart,Dy’t mei syn spinnend wjokgeril lit brommeTiding fen hwet op stoarme-strânnen bart,Sadet de geast fornimt, hwet ienris kommeTroch wrede wet fen Nornen-runen moat;En d’ iersten rounen oer de wide miedenHwer wiuwend wachten drokke deiske dieden.’t Minskebestean swevet wer hinne yn swijenIentoanich, lyk in dize oer ditsen lân:Hwer d’ ieren wylje, krêftleas yn hjar lijenEn langstme om ljochte sein’ fen sinnebrân,Dy’t ienris hjar fornoege, do’t it dijenDer winterstrielen lake oer ’t slomjend strân.—Nea laket wiksel oer de libbenskriten,Noch njuentet ’t moed yn lokkich-romme riten.Oars is it mei hwa’t jimmer langjend siikjeNei wiisheits nea bidjippe silvren saed,Omdet hja swiid de warbre geast forrykjeLoaitsend hwet sims it wûnder-winend paedHjar sjên lit: ljachten, dy’t sêft-glimkjend lykjeTo lústrjen det de wei nei wierheit laet.De plicht fen ’t wêzen oant wy wer fordwineIs steech to siikjen, det wy einlings fine.Sa ek de wizen, dy’t de Fryske strânnenForlieten om to hearren frjemde wet,De toalve hwa’t it lok der lege lânnenBitroud waerd, steatlik geande sûnder smertAl scoene ringen hja de grize rânnenWeiwirden sjên fen ’t lân hjar djûr oan ’t hert:It boat lei ré, oer ’t wiet hjar fier to dragen;Heitlân farwol, oant wersjens blider dagen!....Seach men wol ea in derten famke rinnen,Mei swide libbenswille yn ’t laitsjend eachYn dau-biflûnkre fleurich bûnte finnen,Oertein mei wazich-triljend strielenreach?Oer groeijende ikkers trapet sêft hja hinne,Den dounset hja allyk in marreweach;O hwa’t dit skôge yn skimer-silvren dage,Foar him is ’t fier, do’t hy delbûke klage!Neat is op ierde hearliker as strielenFen ’t fjûr dat nôtgoud glânzgjend gloeijen docht,Dy sterk en stypjend alle tier skewiele,Elts minske ek, dy ’t mei noed nei takomst sjocht:De brân fen boppen makket ’t swakke stielen,Jowt minlik treast hwa’t drôf yn twivel socht:Dit is de ivich-treastelike seineBy alles, hwet de nacht en skierens skeine.As Maeije komt: it romme fjild mei blommenBisiedde, jowt al ljeafde-waermte op,En lústert fen it nomle, dat scil komme—Yn lije loften rûst de ljurkerop;Hwet yn Novemberwaer jamk hast forklommeBloeit wer sa blier by maitiidsblommen op,It ljeafdelibben glimket myld tomjitte...Myn broerren, wé oer hwa dit lok forstjitte!’t Folwoechsen foarjier ropt de rykste nammenDy’t ienris klinke oer winskjende wrâld,Is ôfglâns fen slomjende, ljachte flammenDy ’t ienris brânne it treastleas, tsjuster wâld,Hweryn biskimle en kwinend-âlde stammenHjar longrjend libben liede yn ivich skâd,Towile hja ’t forheegjend sicht binimmeOp ’t lok, dat seinje woe sa sêft en dimmen.Fen dat ûnthjitten lústert ’t sé-ûntweitsjenAllike goed as ’t fjûrich-gouden fjild:De weagen witte blier hjar nocht to smeitsjen,Skôgjend ho’t ljacht de prûze holle optilt,As moarns yet ier de reade loften reitsjeIt wiet det fen it streakjen efkes skril’t;Mar wiffer as de lânnen lok ûnthjitteWol ’t wetter faek syn earste laits forjitte.Hwent jimmer wennen dêr deijende machtenDy’t djip biskûle op skimer-grize grounDe swarte nachten langjend, warber wachtenOant ien fen harren nije bút wer foun.Hja âlje bang hjar treastleas-rouwe klachtenWiid klinke dy oer ’t romme djip yn ’t roun—Wyld is it wûnder det sa blij bilovetEn ringen bliere libbensblommen rovet.Jamk waerden minsken berne, dy’t al hienenYn teare jeugd de winsk nei ’t woelich wiet:Boarten de bern oan ’t strân, ho hearlik wiernenDe streakjend-sêfte weagen oan hjar fiet;Waerden hja feint, hjar ljeafste tinzen wiernenOan hwer’t al klonk der geasten noegjend liet:By sillich lok, by weadoms wûndre stounen,Jimmer dy bânnen fêster twingend bounen.Fordildich wachte ’t wiet. Laetten hjar padenDe minsken einlings ôf fen eigen gea,Blier twinkle ’t wetter; yn syn silversadenKaem ljachtpracht fen it moarntiids roazich rea—Skouwend yn skimer komme skiere skadenFoarsizzend hwet der Nornen wird wier: dea—De wolkens tommelje op, swijende weagen,Den skûrre de twirjende touwerfleagen...It boat de wizen draecht. Yet kleure kloftenFen flûnkerskynsels swiid de ljachte sé,En silverlûd’ge skommuzyk-geroftenWitte net fen ûnrêstich winkend wé,Nei stadige en tinzenswiere skoftenSinkt wei de wyt-beslantre Fryske ré:Fier rikke d’ eagen oer de djipte hinneEft hja it ljeave lân yet lôkje kinne...De sinne kliuwt allyk hjar krêften kliuweSeinjend ’t reafallich, laitsjende sébern,De glimkes oer ’t widzjende wetter wiuweOm jimmer riker pracht, en prûs to sjênPatsje de strielen weagen, dy’t yet bliuweAs roazen glimkjend: ’t lok giet net forlern—Nôtikkers hwer’t de pronk fen ieren bûgetEn minske-each ta libbenljeavjen noeget.Natûre wol de treftge wizen sprekkeFen yn Walhalla wachtsjend lean en lok:Sa scil hjar net it hege herte brekke,Om ’t fier fen eigen hiem, de plicht hjar drokTo siikjen seit nei wetten, hwerfen wekkeDe frijdom wirdt, en weinomd Loki’s flok;Ald is hjar krêft: yn moedleas ein-oertinzenWaerden hja skielk al fêster, fêster finzen.Allyk in bliere lytse ljachte wolkenSúntsjes bisilend de brânnende loft:Wiid flikkerje de fjûrge sinnedolken,Mar hy giet steatlik fierder, blank fen noft,Njuentsjend fen Walhals hege wenten, nolk enJimmer trochklonken fen muzykgeroft,Sa ek it skip, stil silend nei de strânnenDy’t wizens jaen scille oan de lege lânnen.Djip yn it East wirdt den it rea oerditsenMei wûndre wolkens, driigjend-blau bilein.Hja ha’ de glâns der dage ringen britsen,Do wierne hja oerwinnend fierder tein;Krollige koppen binne heech opstitsen,Fen kleur de klaei allyk, by staed’ge rein—Fordwoun is gau de gloed, hwer’t sêft earst sweveIt sinnefindel, det d’ Asinnen weven.Den bart wer, hwet al faek yn ’t hege barde:De sinne flechtet for it longrjend dier,De wolf, dy’t by de laits fen Loki swardeTo deijen de seinjende sinnetier,Om’t dizze jamk syn tsjustre macht fortarde,En him mei ’t fjûrrich swird sloech wounen swier:Rêd flechtet sinne ringen dêrfendinne,Moedleas, om’t dochs de wolken-wolven winne.Allyk it wyld troch hetsge hounen jageDe iepen fjilden stoarmehird oerfljocht—It loaitst net ’t ljachtsjen fen de blommedage,Allinnich is syn geast op flecht fortocht:Nei fleane hounen, hearrend ho’t it klageOm ’t neat meilydsum nomle stipe brocht—Sa ek de flecht der sinne, krêftich bliuwendAl komme wylde wolkens tichter driuwend.De blauwe tsjusternisse kliuwt al heger,Lead parset fêst de wiffe weagen dolEn altyd wirdt syn gleije gloede dreger,Fen deadlik-driigjende ûnkenwytging fol;De sinne sakket swymjend stadich leger,Wei wirdt de laits der strielen, myld en gol:De striid bigjint, for ien mar ’t libben daget—Yn skriklik swijen stil Natûre klaget.Foar d’ eagen fen de toalve earwirde wizenWounen de wolkenwolven jimmer wei:De hierren fen hjar wiuwend-wide, grize enDjipblauwe hûdseam’ kamen sinne nei,Men seach fen fierren wol de kloften rizen,Towile bang de tonge it wird forsei;Koart dûrret d’ ûre fen it sinnesinken,Neat sjocht men mear oan hege himel blinken.—It leaden klaed skouwt jimmer fierder; ringenIs hiel de himel gloedleas-glei bislein.Yet heart men net de wolf-oerwinning klingen.Wûndere stiltme is oer it wetter tein,It drôget, rimpelleas; wolkens bikringeDe blik út langjende eagen om ljacht-sein’;Sa gean’ foarby de neare en stille skoftenEn amper amje wide wetterkloften....Den boldert it rou yn de slomjende kloftenDy’t driigjend dreauwen op der sinne fjild,Droanjende ratljende tongergeroftenRoppe lûd-bearend, troch de himel trill’tDe swiere laits fen ’t deijend djier, det noft enSkatrjende wille hat, as d’ ierde skrilt.En fierder skûrt it kreakjen, oant it wetterHim krôllet ûnder ’t slaen en stoarm-gekletter.Den brekt de djipte woast de sterke bânnen,Klappend it skom mei fûle feart omheech,As treastleas fûgelt yn stoarmjende lânnenSa saeit it doelleas-twirjend wer omleech;Wiid gappet ’t wetter mei syn rûzge rânnenAs de wyn wer snijt mei flymjende feech:It wirk fen Loki’s frjeonen, wylde machtenDy ’t lang op bút fen ’t blomt der ierde wachten.Allyk in draek mei skerp ombûge bochtenWech ende wear yn stoarm syn liifpronk slacht:Boartsjende boikes yn hjar wille tochtenNet om it fallen fen de wolkennacht,Towile omheech nei hwet der doarme sochtenDe skiere ruters, jimmer wach op wacht—Sa strûst it skip, hweryn de toalve sitteDounsjend de dea ûnkearber-rêd tomjitte.Hja fiele wédoms wûndre wounen, tinkendHo’t wachtet jinsen ’t eigen ljeaflik lânOp romme wizens, dy’t hja ryklik skinkendMeidiele scoene, ta in iivge bânOan hwa’t by rotsen, heech oan séich blinkendWenje op it fiere, skombirânne strân.Sa kaem den d’ ûndergong fen d’ âlde stamme;Net mear scoe klinke hjar romrofte namme...Sa drôgje hja. Ho wirdt it wrimpen dounsjenFen ’t wiffe skip hommels sa widzjend-sêft?Weiwirden is it skriklik-droanjend gounzjenFen kringende en krimpende stoarmekrêft:Wrâlds hertslach, niis it nearzich-woelich bounzjen,Wirdt as de twirre oer steatlik-rêstge grêft.—Wol is it stiltme twisken stoarmefleagen,Allyk de doarmers jamk wer hoopjend seagen?Forheard loaitse de wizen: kleare streamenSaeije sêftread heech út de wolkens wei,Dy’t ljeafdeseine en blier ûnthjit hjar neameMei lústerklang, as treast nei ’t rou gegei;Toskoerd binne de tsjustre kloften; seamenMei roazerea biboerde prielje nei—Skomflokken rane yn ’t wiet, langjend nei rêste;Swiid twinkelje ’lyk kerskes d’ alderlêste.Allyk in fûgel, kennend ’t fiere nêst en’t Wâld, hwer nea him net de rêst forlit,—Wis fljocht er oan, en skôget ho’t de lêsteDer weagen stjert, hwer’t ljocht it strân oerjitMei glânzen—dochs syn eigen tinzen rêste,Wylst sinne him mei stypjend ljacht bisnjit,Sa doelfêst streaket ek it skip de weagenDy’t, rêstich nou, fen fiere kriten teagen.En wylst de wizen stoarjend roun hjar sjogge,Wirdt ’t harren dúdlik, ho’t it wûnder kaem,Hwet machten wylde stoarm bidarjen dogge,Allyk de tommelstream in sterke daem:Strieljend fen each hja ûnforwûndre sjoggeHwa’t driigjend ûnk sa soargjend fen hjar naem:Forseti sit oan ’t stjûr: en seinjend wanketWer Frigga’s laits, dy’t myld en minlik tanket.Loksillich hwa’t op ierd de goaden skôgen,Hja geane it libben troch yn romme rêst;Hwer’t oaren lêsten lang-swiersettich tôgenYet tinkend oan forliezen, dy ha’ wêst,Binne hja klear fen geast as flûnkerlôgen,Blier as in dou, reizgjend nei ’t nolke nêst;Hwer’t oaren oer hjar libben suchtsjend tilleFine yn hjar iivge rêst hja swiden wille.As nou de wizen, lôkjend, klear bifine:Sa kaem de god, dy’t Fryslâns loksstân wol,Den ringen hjar pleagjende soargen fordwine,En ’t wêzen wirdt fen mylde frede fol.Binijd nei ljachten loaitsend, dy’t der skineUt mylde loften, steatlik-sêft en gol,Forseti’s hillich, minlik antlit skôgjendBinne as it slomjend wiet hja rêstich drôgjend.Hwent út syn glimkjende eagen blinke goedeFoarsizzings for it lok fen ’t ljeaflik lân,En om syn lippen gliidt in laits as woe deAlfadur sels myld seinje it smeekjend strân,En Frigga wer ta skrik fen ’t machtich tsjoedeFlûnkerje litte sêfte ljeafdebrân:Ho myld nou klinkt muzyk fen widzjend wetter,Natûre smakket libbensswietens better....Allyk yn lette simmer wite plommenFen ’t prûze hoarsblomt waeit oer weeldrich fjild—Wynderjend, wiuwend wierne hja kommenEn dounsjend ha’ se ’t lichte liif optild:Hja habbe wol de willewet fornommen,Dy’t yn der blommen libben jimmer jildt—Sa driuwt it glânzgjen oer de teare weagen,Glimkes, dy’t myld út Frigga’s eagen teagen.Nou leit der earne in eilân yn de wideSâltwetterkloften dy’t it lege lânStreakjend omamje, stimmich-klear en blideGeroften rjeauntsjend oan ’t blinkende strân.Heech tilt oerein de rotsenmûrre, swideKleuren der ljachtsje as yn reinbôgebân;Allyk in wacht yn ’t wiid, wytskom-omflokkeBiharket it, ho’t leech de weagen klokke.Forseti’s eagen rikke nou dêrhinneEn folchsum strûst it boat syn winken nei:Rounom, hwer’t laket goud-mieljende sinneWize hja rêstich-richtsjend rjochte wei;Ho’t nearzge nachten den ek pleagje kinne,Seinet Forseti,—oer is ’t eang gejei—Sa sylt den nou it steatlik, doelfêst driuwenNei ’t plak, hwer foarse rotsen wytgjend kliuwe.De wizen loaitse ’t lân. Forseti swijendForlit it skip: hja folgje wûndrjend him.Rizich rint hy oer ’t strân hwer’t freedsum-wijendDe weagen sjonge mei silveren stim.En hwer in gong troch rotsen laet, fornijendHo’t ségeweld it stienblok wier to slim,Kiest hy syn paed, wyls ’t fier in skymrich ljachtsjen,Fordriuwt it ûnwis, treastleas nachtskaedwachtsjen.En lûder rûst de sé troch rotsengongen,Hweryn de wyn gjin útwyk fynt binei—It iivge, hwerfen jamk de weagen songenWaerd wer in skip yn ’t longrjend wetter wei;Wiid amje den de wylde wetterlongenEn sûge oermachtich alles swolgjend mei:Wer is it Hela, dy’t djip ûnder d’ ierdeRove hwet blier op libbens mieden tierde.Yn ’t midden bûcht de wei, dy’t harren laetteWiidút en wirdt ta timpelfoarmich plak,Hwer mânske pylders, dy’t de romte skaetten,Heechtille it swier-oerspriedend tsjuster dak;Alear hjir preesters, rûch fen antlit, daettenWyld-ôffers, bliid fen Walhal oannomd strak—Allang forstoar it folts, det ienris wenneOp dizze fiere, njoere rotsenherne.Den swaeit Forseti fûl de striidbre bileDy’t oan syn side dieden-longrjend hong(Letter yn Ragnarok de fijân swileYn swé for Dea, do’t dêr de striid ta twong)Allyk de douwen, blank fen wjokslach sile,Honear hjar wite flecht de loft trochkrong,Allyk in fjûrge slang yn leaden loftenKrôljend him winend troch de wolkenkloften.Myld-klinkend klettert ’t brûs op stoere stiennen,In wûnder triljen krûpt oer hiel de groun,Lyk as honear nei wolkens-útslaen sinneHjar fûle strielen prieljend smyt yn ’t roun:Ringen strûze de skaden dêrfendinne,Nei lytse skoftkes is it swart fordwoun—Sa springt heech op in prûze wetterbôge,Flûnkerjend, klear allyk de ljeafdelôge.Mei fyn gesûzel falle del de drippenDragend yn hjar tear-sêfte silverskatFen ljacht, ynwyt as hwer op stive klippenIn weach mei skom bisiedde wyld útspat.Sa wytgje wer dy blanke ljachte stippenUtsjongend sêft hjar wûndre seine, detWol-machtich is de god, dy klear scil riede,Hwet for it lege lân ta lok moat liede.Swijend de wizen loaitse. ’t Reauntsjend rûzjenWirdt krêftiger en waechst yn klearens oan—Men wit net eft it widzjend weagebrûzjenNou lústert yn syn iivge tinzentoan;Ef is it wol, det sêft it sulvren sûzjenRizend as sucht fen d’ ierde yn simmermoarn,De sprake is fen de God, dy’t súntsjes wiketNei hwer’t in herne om ’t hearlik ljacht yet siket?Lyk as de skimer weistjert for de strielen,Sa wirdt den ek der wizen twivel wei.Forsteanber wirde stadich wirdedielen,En ringen klinkt de kleare tael, dy swei,Sizzend hwet tsjoed wier yn der Friezen pielenWizend de wei nei wol-biljachte dei:Forseti neamt it goede for de lânnen,Seit, hwerom dylge waerden d’ eable stânnen.De wizen skôgje yn ’t ljacht, wylst hy de wettenHjar tsjut en wiist de plichten fen hjar team.Sa waerd dat nea fen ’t heitelân forgettenHwet ek útwiske waerd yn stounestream:De fjilden dy’t oan wide wounen blettenBloeije op, as Maeitiids de kastanjebeam—Foarby it ûnk, foarby it pynlik lijen,Wei wirdt it, as de goaden net mear swije.Ginstige winen den it boat wer liedeNei hwer’t yet wachtet ’t lege en skiere lân,Net wittend ho’t de golle goaden riedeTa lok fen ’t hjar forearjend fiere strân;Mei nou for skoftkes ek de sinne skiede,Net triuwt ús Loki del mei swiere hân.—De lânnen wachtsje wylst de wizen witteHwet machten fier de stoarmjende ûnken stjitte.Dû den, Forseti, tank. Dû diest myn sangenRûzjen sa sêft as mylde maitiids-rein;Minlik glimkest my ta, as ’t my wol bangeWaerd einge wer in romme ljeafdesein’,—Dû wierst de frjeon, dêr’t faken ik nei lange,Kaem fen in dei fen dildzjen einlings d’ ein:Forseti, tank. Men earje heech Dyn nammeSalang yet libbet d’ âlde Friez’ne stamme!RAERD, Now. 1914.
Read stie de himel op de rêst’ge weagenStadich-ûntweitsjend, yet de slomme yn ’t each.Wjerskynsels fen de sêfte ljachtbrân teagenOer ’t warber wiet, dat rimpels amjend seachNei ’t flûnkrjen yn de kleare striele-reagenFen wytgjend ljacht, dat oer de wolkens fleachAllyk mei ginstge wyn de skippen sileTroch ’t steatlik wiet, sêft widzjende de snilen.
’t Wyt-krôljend wollich skom waerd ringen reader,As roazekrolders bloeide ’t myld yn ’t wiet.It stjerrend skaed waerd diziger en deader,Wer skôgjend d’ âlde nacht- en dage-skied:Al blider song de sé syn wûndre bea derOm sinne’ sêfte roazen oer ’t gebiet,En wider yn it East waerden de kringen,Fen blier-ûnthjit, de súvre striele-ringen.
En drokker, drokker klonk it yn it wetterFen wille om pracht fen d’ iere, prûze dei.De jonge winen bliezen rouner, betterNou ’t nachtswijen wer súntsjes siigde wei—In fleurge douns hja dounsje, efkes letterLaket it ljacht tear yn hjar laitsjen mei:Earst mijen sjocht it oer de kleurge seame,Den lit it rynsk syn mylde strielen streame.
En hiel it poarpren weachfjild waerd oerljachteTroch gjalpen fen de flûnker-sinnerein,Allyk it nearzich swart yn slûge nachtenTobrekt it skynfet mei syn fûnkensein’—Den swije tel moedleaze minsk’ne klachtenHwent twivel is for ljacht wer hinnetein—De sé song sêft en lûder song de sinne,Lûden, fier triljend troch de ljachtpracht hinne.
Nou wiek ek fen der Friezen each de slomme,De flinter, wytgjend wjokke yn glinstrich swart,Dy’t mei syn spinnend wjokgeril lit brommeTiding fen hwet op stoarme-strânnen bart,Sadet de geast fornimt, hwet ienris kommeTroch wrede wet fen Nornen-runen moat;En d’ iersten rounen oer de wide miedenHwer wiuwend wachten drokke deiske dieden.
’t Minskebestean swevet wer hinne yn swijenIentoanich, lyk in dize oer ditsen lân:Hwer d’ ieren wylje, krêftleas yn hjar lijenEn langstme om ljochte sein’ fen sinnebrân,Dy’t ienris hjar fornoege, do’t it dijenDer winterstrielen lake oer ’t slomjend strân.—Nea laket wiksel oer de libbenskriten,Noch njuentet ’t moed yn lokkich-romme riten.
Oars is it mei hwa’t jimmer langjend siikjeNei wiisheits nea bidjippe silvren saed,Omdet hja swiid de warbre geast forrykjeLoaitsend hwet sims it wûnder-winend paedHjar sjên lit: ljachten, dy’t sêft-glimkjend lykjeTo lústrjen det de wei nei wierheit laet.De plicht fen ’t wêzen oant wy wer fordwineIs steech to siikjen, det wy einlings fine.
Sa ek de wizen, dy’t de Fryske strânnenForlieten om to hearren frjemde wet,De toalve hwa’t it lok der lege lânnenBitroud waerd, steatlik geande sûnder smertAl scoene ringen hja de grize rânnenWeiwirden sjên fen ’t lân hjar djûr oan ’t hert:It boat lei ré, oer ’t wiet hjar fier to dragen;Heitlân farwol, oant wersjens blider dagen!
....Seach men wol ea in derten famke rinnen,Mei swide libbenswille yn ’t laitsjend eachYn dau-biflûnkre fleurich bûnte finnen,Oertein mei wazich-triljend strielenreach?Oer groeijende ikkers trapet sêft hja hinne,Den dounset hja allyk in marreweach;O hwa’t dit skôge yn skimer-silvren dage,Foar him is ’t fier, do’t hy delbûke klage!
Neat is op ierde hearliker as strielenFen ’t fjûr dat nôtgoud glânzgjend gloeijen docht,Dy sterk en stypjend alle tier skewiele,Elts minske ek, dy ’t mei noed nei takomst sjocht:De brân fen boppen makket ’t swakke stielen,Jowt minlik treast hwa’t drôf yn twivel socht:Dit is de ivich-treastelike seineBy alles, hwet de nacht en skierens skeine.
As Maeije komt: it romme fjild mei blommenBisiedde, jowt al ljeafde-waermte op,En lústert fen it nomle, dat scil komme—Yn lije loften rûst de ljurkerop;Hwet yn Novemberwaer jamk hast forklommeBloeit wer sa blier by maitiidsblommen op,It ljeafdelibben glimket myld tomjitte...Myn broerren, wé oer hwa dit lok forstjitte!
’t Folwoechsen foarjier ropt de rykste nammenDy’t ienris klinke oer winskjende wrâld,Is ôfglâns fen slomjende, ljachte flammenDy ’t ienris brânne it treastleas, tsjuster wâld,Hweryn biskimle en kwinend-âlde stammenHjar longrjend libben liede yn ivich skâd,Towile hja ’t forheegjend sicht binimmeOp ’t lok, dat seinje woe sa sêft en dimmen.
Fen dat ûnthjitten lústert ’t sé-ûntweitsjenAllike goed as ’t fjûrich-gouden fjild:De weagen witte blier hjar nocht to smeitsjen,Skôgjend ho’t ljacht de prûze holle optilt,As moarns yet ier de reade loften reitsjeIt wiet det fen it streakjen efkes skril’t;Mar wiffer as de lânnen lok ûnthjitteWol ’t wetter faek syn earste laits forjitte.
Hwent jimmer wennen dêr deijende machtenDy’t djip biskûle op skimer-grize grounDe swarte nachten langjend, warber wachtenOant ien fen harren nije bút wer foun.Hja âlje bang hjar treastleas-rouwe klachtenWiid klinke dy oer ’t romme djip yn ’t roun—Wyld is it wûnder det sa blij bilovetEn ringen bliere libbensblommen rovet.
Jamk waerden minsken berne, dy’t al hienenYn teare jeugd de winsk nei ’t woelich wiet:Boarten de bern oan ’t strân, ho hearlik wiernenDe streakjend-sêfte weagen oan hjar fiet;Waerden hja feint, hjar ljeafste tinzen wiernenOan hwer’t al klonk der geasten noegjend liet:By sillich lok, by weadoms wûndre stounen,Jimmer dy bânnen fêster twingend bounen.
Fordildich wachte ’t wiet. Laetten hjar padenDe minsken einlings ôf fen eigen gea,Blier twinkle ’t wetter; yn syn silversadenKaem ljachtpracht fen it moarntiids roazich rea—Skouwend yn skimer komme skiere skadenFoarsizzend hwet der Nornen wird wier: dea—De wolkens tommelje op, swijende weagen,Den skûrre de twirjende touwerfleagen...
It boat de wizen draecht. Yet kleure kloftenFen flûnkerskynsels swiid de ljachte sé,En silverlûd’ge skommuzyk-geroftenWitte net fen ûnrêstich winkend wé,Nei stadige en tinzenswiere skoftenSinkt wei de wyt-beslantre Fryske ré:Fier rikke d’ eagen oer de djipte hinneEft hja it ljeave lân yet lôkje kinne...
De sinne kliuwt allyk hjar krêften kliuweSeinjend ’t reafallich, laitsjende sébern,De glimkes oer ’t widzjende wetter wiuweOm jimmer riker pracht, en prûs to sjênPatsje de strielen weagen, dy’t yet bliuweAs roazen glimkjend: ’t lok giet net forlern—Nôtikkers hwer’t de pronk fen ieren bûgetEn minske-each ta libbenljeavjen noeget.
Natûre wol de treftge wizen sprekkeFen yn Walhalla wachtsjend lean en lok:Sa scil hjar net it hege herte brekke,Om ’t fier fen eigen hiem, de plicht hjar drokTo siikjen seit nei wetten, hwerfen wekkeDe frijdom wirdt, en weinomd Loki’s flok;Ald is hjar krêft: yn moedleas ein-oertinzenWaerden hja skielk al fêster, fêster finzen.
Allyk in bliere lytse ljachte wolkenSúntsjes bisilend de brânnende loft:Wiid flikkerje de fjûrge sinnedolken,Mar hy giet steatlik fierder, blank fen noft,Njuentsjend fen Walhals hege wenten, nolk enJimmer trochklonken fen muzykgeroft,Sa ek it skip, stil silend nei de strânnenDy’t wizens jaen scille oan de lege lânnen.
Djip yn it East wirdt den it rea oerditsenMei wûndre wolkens, driigjend-blau bilein.Hja ha’ de glâns der dage ringen britsen,Do wierne hja oerwinnend fierder tein;Krollige koppen binne heech opstitsen,Fen kleur de klaei allyk, by staed’ge rein—Fordwoun is gau de gloed, hwer’t sêft earst sweveIt sinnefindel, det d’ Asinnen weven.
Den bart wer, hwet al faek yn ’t hege barde:De sinne flechtet for it longrjend dier,De wolf, dy’t by de laits fen Loki swardeTo deijen de seinjende sinnetier,Om’t dizze jamk syn tsjustre macht fortarde,En him mei ’t fjûrrich swird sloech wounen swier:Rêd flechtet sinne ringen dêrfendinne,Moedleas, om’t dochs de wolken-wolven winne.
Allyk it wyld troch hetsge hounen jageDe iepen fjilden stoarmehird oerfljocht—It loaitst net ’t ljachtsjen fen de blommedage,Allinnich is syn geast op flecht fortocht:Nei fleane hounen, hearrend ho’t it klageOm ’t neat meilydsum nomle stipe brocht—Sa ek de flecht der sinne, krêftich bliuwendAl komme wylde wolkens tichter driuwend.
De blauwe tsjusternisse kliuwt al heger,Lead parset fêst de wiffe weagen dolEn altyd wirdt syn gleije gloede dreger,Fen deadlik-driigjende ûnkenwytging fol;De sinne sakket swymjend stadich leger,Wei wirdt de laits der strielen, myld en gol:De striid bigjint, for ien mar ’t libben daget—Yn skriklik swijen stil Natûre klaget.
Foar d’ eagen fen de toalve earwirde wizenWounen de wolkenwolven jimmer wei:De hierren fen hjar wiuwend-wide, grize enDjipblauwe hûdseam’ kamen sinne nei,Men seach fen fierren wol de kloften rizen,Towile bang de tonge it wird forsei;Koart dûrret d’ ûre fen it sinnesinken,Neat sjocht men mear oan hege himel blinken.—
It leaden klaed skouwt jimmer fierder; ringenIs hiel de himel gloedleas-glei bislein.Yet heart men net de wolf-oerwinning klingen.Wûndere stiltme is oer it wetter tein,It drôget, rimpelleas; wolkens bikringeDe blik út langjende eagen om ljacht-sein’;Sa gean’ foarby de neare en stille skoftenEn amper amje wide wetterkloften....
Den boldert it rou yn de slomjende kloftenDy’t driigjend dreauwen op der sinne fjild,Droanjende ratljende tongergeroftenRoppe lûd-bearend, troch de himel trill’tDe swiere laits fen ’t deijend djier, det noft enSkatrjende wille hat, as d’ ierde skrilt.En fierder skûrt it kreakjen, oant it wetterHim krôllet ûnder ’t slaen en stoarm-gekletter.
Den brekt de djipte woast de sterke bânnen,Klappend it skom mei fûle feart omheech,As treastleas fûgelt yn stoarmjende lânnenSa saeit it doelleas-twirjend wer omleech;Wiid gappet ’t wetter mei syn rûzge rânnenAs de wyn wer snijt mei flymjende feech:It wirk fen Loki’s frjeonen, wylde machtenDy ’t lang op bút fen ’t blomt der ierde wachten.
Allyk in draek mei skerp ombûge bochtenWech ende wear yn stoarm syn liifpronk slacht:Boartsjende boikes yn hjar wille tochtenNet om it fallen fen de wolkennacht,Towile omheech nei hwet der doarme sochtenDe skiere ruters, jimmer wach op wacht—Sa strûst it skip, hweryn de toalve sitteDounsjend de dea ûnkearber-rêd tomjitte.
Hja fiele wédoms wûndre wounen, tinkendHo’t wachtet jinsen ’t eigen ljeaflik lânOp romme wizens, dy’t hja ryklik skinkendMeidiele scoene, ta in iivge bânOan hwa’t by rotsen, heech oan séich blinkendWenje op it fiere, skombirânne strân.Sa kaem den d’ ûndergong fen d’ âlde stamme;Net mear scoe klinke hjar romrofte namme...
Sa drôgje hja. Ho wirdt it wrimpen dounsjenFen ’t wiffe skip hommels sa widzjend-sêft?Weiwirden is it skriklik-droanjend gounzjenFen kringende en krimpende stoarmekrêft:Wrâlds hertslach, niis it nearzich-woelich bounzjen,Wirdt as de twirre oer steatlik-rêstge grêft.—Wol is it stiltme twisken stoarmefleagen,Allyk de doarmers jamk wer hoopjend seagen?
Forheard loaitse de wizen: kleare streamenSaeije sêftread heech út de wolkens wei,Dy’t ljeafdeseine en blier ûnthjit hjar neameMei lústerklang, as treast nei ’t rou gegei;Toskoerd binne de tsjustre kloften; seamenMei roazerea biboerde prielje nei—Skomflokken rane yn ’t wiet, langjend nei rêste;Swiid twinkelje ’lyk kerskes d’ alderlêste.
Allyk in fûgel, kennend ’t fiere nêst en’t Wâld, hwer nea him net de rêst forlit,—Wis fljocht er oan, en skôget ho’t de lêsteDer weagen stjert, hwer’t ljocht it strân oerjitMei glânzen—dochs syn eigen tinzen rêste,Wylst sinne him mei stypjend ljacht bisnjit,Sa doelfêst streaket ek it skip de weagenDy’t, rêstich nou, fen fiere kriten teagen.
En wylst de wizen stoarjend roun hjar sjogge,Wirdt ’t harren dúdlik, ho’t it wûnder kaem,Hwet machten wylde stoarm bidarjen dogge,Allyk de tommelstream in sterke daem:Strieljend fen each hja ûnforwûndre sjoggeHwa’t driigjend ûnk sa soargjend fen hjar naem:Forseti sit oan ’t stjûr: en seinjend wanketWer Frigga’s laits, dy’t myld en minlik tanket.
Loksillich hwa’t op ierd de goaden skôgen,Hja geane it libben troch yn romme rêst;Hwer’t oaren lêsten lang-swiersettich tôgenYet tinkend oan forliezen, dy ha’ wêst,Binne hja klear fen geast as flûnkerlôgen,Blier as in dou, reizgjend nei ’t nolke nêst;Hwer’t oaren oer hjar libben suchtsjend tilleFine yn hjar iivge rêst hja swiden wille.
As nou de wizen, lôkjend, klear bifine:Sa kaem de god, dy’t Fryslâns loksstân wol,Den ringen hjar pleagjende soargen fordwine,En ’t wêzen wirdt fen mylde frede fol.Binijd nei ljachten loaitsend, dy’t der skineUt mylde loften, steatlik-sêft en gol,Forseti’s hillich, minlik antlit skôgjendBinne as it slomjend wiet hja rêstich drôgjend.
Hwent út syn glimkjende eagen blinke goedeFoarsizzings for it lok fen ’t ljeaflik lân,En om syn lippen gliidt in laits as woe deAlfadur sels myld seinje it smeekjend strân,En Frigga wer ta skrik fen ’t machtich tsjoedeFlûnkerje litte sêfte ljeafdebrân:Ho myld nou klinkt muzyk fen widzjend wetter,Natûre smakket libbensswietens better....
Allyk yn lette simmer wite plommenFen ’t prûze hoarsblomt waeit oer weeldrich fjild—Wynderjend, wiuwend wierne hja kommenEn dounsjend ha’ se ’t lichte liif optild:Hja habbe wol de willewet fornommen,Dy’t yn der blommen libben jimmer jildt—Sa driuwt it glânzgjen oer de teare weagen,Glimkes, dy’t myld út Frigga’s eagen teagen.
Nou leit der earne in eilân yn de wideSâltwetterkloften dy’t it lege lânStreakjend omamje, stimmich-klear en blideGeroften rjeauntsjend oan ’t blinkende strân.Heech tilt oerein de rotsenmûrre, swideKleuren der ljachtsje as yn reinbôgebân;Allyk in wacht yn ’t wiid, wytskom-omflokkeBiharket it, ho’t leech de weagen klokke.
Forseti’s eagen rikke nou dêrhinneEn folchsum strûst it boat syn winken nei:Rounom, hwer’t laket goud-mieljende sinneWize hja rêstich-richtsjend rjochte wei;Ho’t nearzge nachten den ek pleagje kinne,Seinet Forseti,—oer is ’t eang gejei—Sa sylt den nou it steatlik, doelfêst driuwenNei ’t plak, hwer foarse rotsen wytgjend kliuwe.
De wizen loaitse ’t lân. Forseti swijendForlit it skip: hja folgje wûndrjend him.Rizich rint hy oer ’t strân hwer’t freedsum-wijendDe weagen sjonge mei silveren stim.En hwer in gong troch rotsen laet, fornijendHo’t ségeweld it stienblok wier to slim,Kiest hy syn paed, wyls ’t fier in skymrich ljachtsjen,Fordriuwt it ûnwis, treastleas nachtskaedwachtsjen.
En lûder rûst de sé troch rotsengongen,Hweryn de wyn gjin útwyk fynt binei—It iivge, hwerfen jamk de weagen songenWaerd wer in skip yn ’t longrjend wetter wei;Wiid amje den de wylde wetterlongenEn sûge oermachtich alles swolgjend mei:Wer is it Hela, dy’t djip ûnder d’ ierdeRove hwet blier op libbens mieden tierde.
Yn ’t midden bûcht de wei, dy’t harren laetteWiidút en wirdt ta timpelfoarmich plak,Hwer mânske pylders, dy’t de romte skaetten,Heechtille it swier-oerspriedend tsjuster dak;Alear hjir preesters, rûch fen antlit, daettenWyld-ôffers, bliid fen Walhal oannomd strak—Allang forstoar it folts, det ienris wenneOp dizze fiere, njoere rotsenherne.
Den swaeit Forseti fûl de striidbre bileDy’t oan syn side dieden-longrjend hong(Letter yn Ragnarok de fijân swileYn swé for Dea, do’t dêr de striid ta twong)Allyk de douwen, blank fen wjokslach sile,Honear hjar wite flecht de loft trochkrong,Allyk in fjûrge slang yn leaden loftenKrôljend him winend troch de wolkenkloften.
Myld-klinkend klettert ’t brûs op stoere stiennen,In wûnder triljen krûpt oer hiel de groun,Lyk as honear nei wolkens-útslaen sinneHjar fûle strielen prieljend smyt yn ’t roun:Ringen strûze de skaden dêrfendinne,Nei lytse skoftkes is it swart fordwoun—Sa springt heech op in prûze wetterbôge,Flûnkerjend, klear allyk de ljeafdelôge.
Mei fyn gesûzel falle del de drippenDragend yn hjar tear-sêfte silverskatFen ljacht, ynwyt as hwer op stive klippenIn weach mei skom bisiedde wyld útspat.Sa wytgje wer dy blanke ljachte stippenUtsjongend sêft hjar wûndre seine, detWol-machtich is de god, dy klear scil riede,Hwet for it lege lân ta lok moat liede.
Swijend de wizen loaitse. ’t Reauntsjend rûzjenWirdt krêftiger en waechst yn klearens oan—Men wit net eft it widzjend weagebrûzjenNou lústert yn syn iivge tinzentoan;Ef is it wol, det sêft it sulvren sûzjenRizend as sucht fen d’ ierde yn simmermoarn,De sprake is fen de God, dy’t súntsjes wiketNei hwer’t in herne om ’t hearlik ljacht yet siket?
Lyk as de skimer weistjert for de strielen,Sa wirdt den ek der wizen twivel wei.Forsteanber wirde stadich wirdedielen,En ringen klinkt de kleare tael, dy swei,Sizzend hwet tsjoed wier yn der Friezen pielenWizend de wei nei wol-biljachte dei:Forseti neamt it goede for de lânnen,Seit, hwerom dylge waerden d’ eable stânnen.
De wizen skôgje yn ’t ljacht, wylst hy de wettenHjar tsjut en wiist de plichten fen hjar team.Sa waerd dat nea fen ’t heitelân forgettenHwet ek útwiske waerd yn stounestream:De fjilden dy’t oan wide wounen blettenBloeije op, as Maeitiids de kastanjebeam—Foarby it ûnk, foarby it pynlik lijen,Wei wirdt it, as de goaden net mear swije.
Ginstige winen den it boat wer liedeNei hwer’t yet wachtet ’t lege en skiere lân,Net wittend ho’t de golle goaden riedeTa lok fen ’t hjar forearjend fiere strân;Mei nou for skoftkes ek de sinne skiede,Net triuwt ús Loki del mei swiere hân.—De lânnen wachtsje wylst de wizen witteHwet machten fier de stoarmjende ûnken stjitte.
Dû den, Forseti, tank. Dû diest myn sangenRûzjen sa sêft as mylde maitiids-rein;Minlik glimkest my ta, as ’t my wol bangeWaerd einge wer in romme ljeafdesein’,—Dû wierst de frjeon, dêr’t faken ik nei lange,Kaem fen in dei fen dildzjen einlings d’ ein:Forseti, tank. Men earje heech Dyn nammeSalang yet libbet d’ âlde Friez’ne stamme!
RAERD, Now. 1914.