QVIN et odoratis messis iam floribus instat:iam uer purpureum, iam uersicoloribus annifetibus alma parens pingi sua tempora gaudet.iam Phrygiae loti gemmantia lumina promuntet coniuentis oculos uiolaria soluunt,oscitat et leo et ingenuo confusa ruboreuirgineas adaperta genas rosa praestat honorescaelitibus templisque Sabaeum miscet odorem.nunc uos Pegasidum comites Acheloidas oroMaenaliosque choros Dryadum nymphasque Napaeas,quae colitis nemus Amphrysi, quae Thessala Tempe,quae iuga Cyllenes et opaci rura Lycaeiantraque Castaliis semper rorantia guttis,et quae Sicanii flores legistis Halaesicum Cereris proles uestris intenta choreisaequoris Hennaei uernantia lilia carpsitraptaque, Lethaei coniunx mox facta tyranni,sideribus tristis umbras et Tartara caelopraeposuit Ditemque Ioui letumque salutiet nunc inferno potitur Proserpina regno:uos quoque iam posito luctu maestoque timorehuc facili gressu teneras aduertite plantastellurisque comas sacris aptate canistris.hinc nullae insidiae nymphis, non ulla rapina;casta Fides nobis colitur sanctique Penates.omnia plena iocis, securo plena cachinno,plena mero, laetisque uirent conuiuia pratis.nunc uer egelidum, nunc est mollissimus annus,dum Phoebus tener ac tenera decumbere in herbasuadet et arguto fugientis gramine fontisnec rigidos potare iuuat nec sole tepentis.iamque Dionaeis redimitur floribus hortus,iam rosa mitescit Sarrano clarior ostro.nec tam nubifugo Borea Latonia Phoebepurpureo radiat uultu, nec Sirius ardorsic micat aut rutilus Pyrois aut ore coruscoHesperus, Eoo remeat cum Lucifer ortu,nec tam sidereo fulget Thaumantias arcu,quam nitidis hilares conlucent fetibus horti.quare age uel iubare exorto iam nocte suprema,uel dum Phoebus equos in gurgite mersat Hibero,sicubi odoratas praetexit amaracus umbras,carpite, narcissique comas sterilisque balausti.et tu, ne Corydonis opes despernat Alexis,formoso Nais puero formosior ipsafer calathis uiolam et nigro permixta ligustrobalsama cum casia nectens croceosque corymbossparge mero Bacchi, nam Bacchus condit odores.et uos, agrestes, duro qui pollice mollisdemetitis flores, cano iam uimine textumsirpiculum ferrugineis cumulate hyacinthis.iam rosa distendat contorti stamina iuncipressaque flammeola rumpatur fiscina calta.mercibus ut uernis diues Vortumnus abundet,et titubante gradu, multo madefactus Iaccho,aere sinus gerulus plenos grauis urbe reportetANONYMOUS54-5 A.D.246. Redeunt Saturnia Regna(Glyceranvs. Mystes)Gl.QVID tacitus, Mystes?My.curae mea gaudia, turbant:cura dapes sequitur, magis inter pocula surgitet grauis anxietas laetis incumbere gaudet.Gl.non satis accipio.My.nec me iuuat omnia fari.Gl.forsitan imposuit pecori lupus?My.haud timet hostisturba canum uigilans.Gl.uigiles quoque somnus obumbrat.My.altius est, Glycerane, aliquid, non quod patet: erras.Gl.atquin turbari sine uentis non solet aequor.My.quod minime reris, satias mea gaudia uexat.Gl.deliciae somnusque solent adamare querelas.My.ergo si causas curarum scire laboras—Gl.quae spargit ramos, tremula nos uestiet umbraulmus, et in tenero corpus summittere pratoherba iubet: tu dic quae sit tibi causa tacendi.My.cernis ut adtrito diffusus caespite pagusannua uota ferat sollemnisque imbuat aras?spirant templa mero, resonant caua tympana palmis,Maenalides teneras ducunt per sacra choreas,tibia laeta canit, pendet sacer hircus ab ulmoet iam nudatis ceruicibus exuit exta.ergo nunc dubio pugnant discrimine natiet negat huic aeuo stolidum pecus aurea regna?Saturni rediere dies Astraeaque uirgotutaque in antiquos redierunt saecula mores.condit secura totas spe messor aristas,languescit senio Bacchus, pecus errat in herba,nec gladio metimus nec clausis oppida murisbella tacenda parant; nullo iam noxia partufemina quaecumque est hostem parit. arua iuuentusnuda fodit tardoque puer domifactus aratromiratur patriis pendentem sedibus ensem.est procul a nobis infelix gloria Sullaetrinaque tempestas, moriens cum Roma supremasdesperauit opes et Martia uendidit arma.nunc tellus inculta nouos parit ubere fetus,nunc ratibus tutis fera non irascitur unda;mordent frena tigres, subeunt iuga saeua leones.casta faue, Lucina: tuus iam regnat Apollo!C. CALPVRNIVS SICVLVScirca 55 A.D.247. A Singing Match(Meliboevs. Corydon. Amyntas.)M.QVID tacitus, Corydon, uultuque subinde minaciquidue sub hac platano, quam garrulus adstrepit umor,insueta statione sedes? iuuat herbida forsanripa leuatque diem uicini spiritus amnis?C.carmina iam dudum, non quae nemorale resultent,uoluimus, o Meliboee; sed haec, quibus aurea possintsaecula cantari, quibus et deus ipse canatur,qui populos urbisque regit pacemque togatam.M.dulce quidem resonas, nec te diuersus Apollodespicit, o iuuenis, sed magnae numina Romaenon ita cantari debent, ut ouile Menalcae.C.quidquid id est, siluestre licet uideatur acutisauribus et nostro tantum memorabile pago;non mea rusticitas, si non ualet arte politacarminis, at certe ualeat pietate probari?rupe sub hac eadem, quam proxima pinus obumbrat.haec eadem nobis frater meditatur Amyntasquem uicina meis natalibus admouet aetas.M.iam puerum calamos et odorae uincula ceraeiungere non cohibes, leuibus quem saepe cicutisludere conantem uetuisti fronte paterna?dicentem, Corydon, te non semel ista notaui:'frange, puer, calamos et inanis desere Musas;i, potius glandis rubicundaque collige corna,duc ad mulctra greges et lac uenale per urbemnon tacitus porta. quid enim tibi fistula reddet,quo tutere famem? certe mea carmina nemopraeter ab his scopulis uentosa remurmurat echo.'C.haec ego, confiteor, dixi, Meliboee, sed olim:non eadem nobis sunt tempora, non deus idem.spes magis adridet: certe ne fraga rubosquecolligerem uiridique famem solarer hibisco,tu facis et tua nos alit indulgentia farre;tu nostras miseratus opes docilemque iuuentamhiberna prohibes ieiunia soluere fago.ecce nihil querulum per te, Meliboee, sonamus;per te secura saturi recubamus in umbraet fruimur siluis Amaryllidos, ultima nuper,ultima terrarum, nisi tu, Meliboee, fuisses,litora uisuri trucibusque obnoxia Maurispascua Geryonis, liquidis ubi cursibus ingensdicitur occiduas impellere Baetis arenas.scilicet extremo nunc uilis in orbe iacerem,a dolor! et pecudes inter conductus Iberasirrita septena modularer sibila canna;nec quisquam nostras inter dumeta Camenasrespiceret; non ipse daret mihi forsitan aurem,ipse deus, uacuam, longeque sonantia uotascilicet extremo non exaudiret in orbe.sed nisi forte tuas melior sonus aduocat auriset nostris aliena magis tibi carmina rident,uis, hodierna tua subigatur pagina lima?nam tibi non tantum uenturos dicere uentosagricolis qualemque ferat sol aureus ortumattribuere dei, sed dulcia carmina saepeconcinis, et modo te Baccheis Musa corymbismunerat et lauro modo pulcher obumbrat Apollo.quod si tu faueas trepido mihi, forsitan illosexperiar calamos, here quos mihi doctus Iollasdonauit dixitque: 'trucis haec fistula taurosconciliat: nostroque sonat dulcissima Fauno.Tityrus hanc habuit, cecinit qui primus in istismontibus Hyblaea modulabile carmen auena.'M.magna petis, Corydon, si Tityrus esse laboras.ille fuit uates sacer et qui posset auenapraesonuisse chelyn, blandae cui saepe canentiadlusere ferae, cui substitit aduena quercus.quem modo cantantem rutilo spargebat acanthoNais et implicitos comebat pectine crinis.C.est—fateor, Meliboee,—deus: sed nec mihi Phoebusforsitan abnuerit; tu tantum commodus audi:scimus enim, quam te non aspernetur Apollo.M.incipe, nam faueo; sed prospice, ne tibi fortetinnula tam fragili respiret fistula buxo,quam resonare solet, si quando laudat Alexin.hos potius, magis hos calamos sectare: canalisexprime qui dignas cecinerunt consule siluas.incipe, ne dubita, uenit en et frater Amyntas;cantibus iste tuis alterno succinet ore.ducite, nec mora sit, uicibusque reducite carmen;tuque prior, Corydon, tu proximus ibis, Amynta.C.ab Ioue principium, si quis canit aethera, sumat,si quis Atlantiaci pondus molitur Olympi:at mihi, qui nostras praesenti numine terrasperpetuamque regit iuuenili robore pacem,laetus et augusto felix adrideat ore.A.me quoque facundo comitatus Apolline Caesarrespiciat, montis neu dedignetur adire,quos et Phoebus amat, quos Iupiter ipse tuetur:in quibus augustos uisurae saepe triumphoslaurus fructificant uicinaque nascitur arbos.C.ipse polos etiam qui temperat igne geluque,Iupiter ipse parens, cui tu iam proximus esse,Caesar, ouas, posito paulisper fulmine saepeCresia rura petit uiridique reclinis in antrocarmina Dictaeis audit Curetica siluis.A.aspicis, ut uirides audito Caesare siluaeconticeant? memini, quamuis urgente procellasic nemus immotis subito requiescere ramis,et dixi: 'deus hinc, certe deus expulit euros.'nec mora; Parrhasiae sonuerunt sibila cannae.C.adspicis, ut teneros subitus uigor excitet agnos?utque superfuso magis ubera lacte grauenturet nuper tonsis exundent uellera fetis?hoc ego iam, memini, semel hac in ualle notauiet uenisse Palen pecoris dixisse magistros.A.scilicet omnis eum tellus, gens omnis adorat,diligiturque deis, quem sic taciturna uerenturarbuta, cuius iners audito nomine tellusincaluit floremque dedit; cui silua uocatodensat odore comas, stupefacta regerminat arbos.C.illius ut primum senserunt numina terrae,coepit et uberior sulcis fallentibus olimluxuriare seges tandemque legumina plenisuix resonant siliquis; nec praefocata malignummessis habet lolium nec inertibus albet auenis.A.iam neque damnatos metuit iactare ligonesfossor et inuento, si fors dedit, utitur auro;nec timet, ut nuper, dum iugera uersat arator,ne sonet offenso contraria uomere massa,iamque palam presso magis et magis instat aratro.C.ille dat, ut primas Cereri dare cultor aristaspossit et intacto Bromium perfundere uino,ut nudus ruptas saliat calcator in uuasutque bono plaudat paganica turba magistro,qui facit egregios ad peruia compita ludos.A.ille meis pacem dat montibus: ecce per illum,seu cantare iuuat seu ter pede laeta feriregramina, nullus obest; licet et cantare choreiset cantus uiridante licet mihi condere libro,turbida nec calamos iam surdant classica nostros.C.numine Caesareo securior ipse LycaeusPan recolit siluas et amoena Faunus in umbrasecurus recubat placidoque in fonte lauaturNais et humanum non calcatura cruoremper iuga siccato uelox pede currit Oreas.A.di, precor, hunc iuuenem, quem uos (neque fallor) ab ipsoaethere misistis, post longa reducite uitaetempora uel potius mortale resoluite pensumet date perpetuo caelestia fila metallo:sit deus et nolit pensare palatia caelo!C. tu modo mutata seu Iupiter ipse figura,Caesar, ades seu quis superum sub imagine falsamortalique lates (es enim deus): hunc, precor, orbemhos, precor, aeternus populos rege! sit tibi caeliuilis amor coeptamque, pater, ne desere pacem!M. rustica credebam nemoralis carmina uobisconcessisse deas et obesis auribus apta;uerum, quae paribus modo concinuistis auenis,tam liquidum, tam dulce cadunt, ut non ego malimquod Peligna solent examina lambere nectar.C. o mihi quae tereti decurrent carmina uersutunc, Meliboee, meum si quando montibus istisdicar habere Larem, si quando nostra uiderepascua contigerit! uellit nam saepius aureminuida Paupertas et dicit: 'ouilia cura!'at tu, si qua tamen non aspernanda putabis,fer, Meliboee, deo mea carmina: nam tibi fas estsacra Palatini penetralia uisere Phoebi.tum mihi talis eris, qualis qui dulce sonantemTityron e siluis dominam deduxit in urbemostenditque deis et 'spreto' dixit 'ouili,Tityre, rura prius, sed post cantabimus arma'.A. respiciat nostros utinam fortuna laborespulcrior et meritae faueat deus ipse iuuentae!nos tamen interea tenerum mactabimus haedumet pariter subitae peragemus fercula cenae.M. nunc ad flumen ouis deducite: iam fremit aestas,iam sol contractas pedibus magis admouet umbras.M. ANNAEVS LVCANVS (?)39-65 A.D.248. His Own EpitaphCORDVBA me genuit, rapuit Nero, praelia dixi.quae gessere pares hinc socer, inde gener.continuo numquam direxi carmina ductu,quae tractim serpant: plus mihi comma placet.fulminis in morem, quae sint miranda, citentur:haec uere sapiet dictio, quae feriet!ANONYMOUScirca 60 A.D.249. Laus PisonisSED prius emenso Titan uergetur Olympo,quam mea tot laudes decurrere carmina possint.felix et longa iuuenis dignissime uitaeximiumque tuae gentis decus, accipe nostramcartulam et ut ueri complectere pignus amoris.quod si digna tua minus est mea pagina laude,at uoluisse sat est: animum, non carmina iacto.tu modo laetus ades: forsan meliora canemuset uiris dabit ipse fauor, dabit ipsa feracemspes animum: dignare tuos aperire Penatis,hoc solum petimus. nec enim me diuitis auriimperiosa fames et habendi saeua libidoimpulerunt, sed laudis amor. iuuat, optime, tecumdegere cumque tuis uirtutibus omne per aeuumcarminibus certare meis: sublimior ibo,si famae mihi pandis iter, si detrahis umbram.abdita quid prodest generosi uena metalli,si cultore caret? quid inerti condita portu,si ductoris eget, ratis efficit, omnia quamuisarmamenta gerat teretique fluentia malopossit ab excusso dimittere uela rudenti?ipse per Ausonias Aeneia carmina gentisqui sonat, ingenti qui nomine pulsat OlympumMaeoniumque senem Romano prouocat ore,forsitan illius nemoris latuisset in umbra,quod canit, et sterili tantum cantasset auenaignotus populis, si Maecenate careret.qui tamen haut uni patefecit limina uatinec sua Vergilio permisit carmina soli.Maecenas tragico quatientem pulpita gestuerexit Varium, Maecenas alta tonantiseruit et populis ostendit syrmata Gracchi:carmina Romanis etiam resonantia chordis,Ausoniamque chelyn gracilis patefecit Horati.o decus, in totum merito uenerabilis aeuum,Pierii tutela chori, quo praeside tutinon umquam uates inopi timuere senectae,quod si quis nostris precibus locus, et mea uotasi mentem subiere tuam, memorabilis olimtu mihi Maecenas tereti cantabere uersu.possumus aeternae nomen committere famaesi tamen hoc ulli de se promittere fas estet deus ultor abest; superest animosa uoluntasipsaque nescio quid mens excellentius audet.tu nanti protende manum: tu, Piso, latentemexsere. nos humilis domus, at sincera, parentumet tenuis fortuna sua caligine celat.possumus impositis caput exonerare tenebriset lucem spectare nouam, si quid modo laetusannuis et nostris subscribis, candide, uotis.est mihi, crede, meis animus constantior annis,quamuis nunc iuuenile decus mihi pingere malascoeperit et nondum uicesima uenerit aestas.PETRONIVS ARBITER20(?)-66 A.D.250. Thorns and RosesINVENIAT, quod quisque uelit: non omnibus unum est,quod placet: hic spinas colligit, ille rosas.251. 'Come to me in my dreams'TE uigilans oculis, animo te nocte requiro,uicta iacent solo cum mea membra toro.uidi ego me tecum falsa sub imagine somni:somnia tu uinces si mihi uera uenis.252. True NobilityVNA est nobilitas argumentumque colorisingenui, timidas non habuisse manus.253. ContrastsILLIC alternis depugnat pontus et aer,hic riuo tenui peruia ridet humus.illic demersas conplorat nauita puppis,hic pastor miti perluit amne pecus.illic inmanis mors obuia soluit hiatus,hic gaudet curua falce recisa Ceres.illic inter aquas urit sitis arida fauces,hic dea fert iuncto basia multa uiro.nauiget et fluctus lasset mendicus Vlixes:in terris uiuit candida Penelope!254. Fire and IceME niue candenti petiit modo Iulia. rebarigne carere niuem: nix tamen ignis erat.quid niue frigidius? nostrum tamen urere pectusnix potuit manibus, Iulia, missa tuis.quis locus insidiis dabitur mihi tutus amoris,frigore concreta si latet ignis aqua?Iulia sola potes nostras exstinguere flammas:non niue, non glacie, sed potes igne pari.L. VERGINIVS RVFVS63 A.D.255. His Own EpitaphHIC situs est Rufus, pulso qui Vindice quondamimperium adseruit non sibi, sed patriae.P. PAPINIVS STATIVS40-96 A.D.256. Lucan's BirthdayLVCANI proprium diem frequentetquisquis collibus Isthmiae Dionesdocto pectora concitatus oestropendentis bibit ungulae liquorem.ipsi quos penes est honor canendi,uocalis citharae repertor Arcas,et tu Bassaridum rotator Euhan,et Paean et Hyantiae sororeslaetae purpureas nouate uittas,crinem comite, candidamque uestemperfundant hederae recentiores.docti largius euagentur amnes,et plus Aoniae uirete siluae,et, si qua patet aut diem recepit,sertis mollibus expleatur umbra.centum Thespiacis odora lucisstent altaria uictimaeque centum,quas Dirce lauat aut alit Cithaeron.Lucanum canimus, fauete linguis,uestra est ista dies, fauete, Musae,dum qui uos geminas tulit per artes,et uinctae pede uocis et solutae,Romani colitur chori sacerdos.Felix heu nimis et beata tellus,quae pronos Hyperionis meatussummis Oceani uides in undisstridoremque rotae cadentis audis;quae Tritonide fertilis Athenasunctis, Baetica, prouocas trapetis:Lucanum potes imputare terris!hoc plus quam Senecam dedisse mundoaut dulcem generasse Gallionem.attollat refluos in astra fontisGraio nobilior Melete Baetis;Baetim, Mantua, prouocare noli.Natum protinus atque humum per ipsamprimo murmure dulce uagientemblando Calliope sinu recepit.tum primum posito remissa luctulongos Orpheos exuit doloreset dixit: 'puer o dicate Musis,longaeuos cito transiture uates,non tu flumina nec greges ferarumnec plectro Geticas mouebis ornos,sed septem iuga Martiumque Thybrimet doctos equites et eloquentecantu purpureum trahes senatum.nocturnas alii Phrygum ruinaset tarde reducis uias Vlixiset puppem temerariam Mineruaetrita uatibus orbita sequantur:tu carus Latio memorque gentiscarmen fortior exseres togatum.ac primum teneris adhuc in annisludes Hectora Thessalosque curruset supplex Priami potentis aurum,et sedis reserabis inferorum;ingratus Nero dulcibus theatriset noster tibi proferetur Orpheus.dices culminibus Remi uagantisinfandos domini nocentis ignis.hinc castae titulum decusque Pollaeiucunda dabis adlocutione.mox coepta generosior iuuentaalbos ossibus Italis Philipposet Pharsalica bella detonabis,quod fulmen ducis inter arma diui,libertate grauem pia Catonemet gratum popularitate Magnum.tu Pelusiaci scelus Canopideflebis pius et Pharo cruentaPompeio dabis altius sepulcrum.haec primo iuuenis canes sub aeuo,ante annos Culicis Maroniani.cedet Musa rudis ferocis Enniet docti furor arduus Lucreti,et qui per freta duxit Argonautas,et qui corpora prima transfigurat.quid maius loquar? ipsa te LatinisAeneis uenerabitur canentem.Nec solum dabo carminum nitorem,sed taedis genialibus dicabodoctam atque ingenio tuo decoramqualem blanda Venus daretque Iuno;forma, simplicitate, comitate,censu, sanguine, gratia, decore,et uestros hymenaeon ante postisfestis cantibus ipsa personabo.O saeuae nimium grauesque Parcae!o numquam data longa fata summis!cur plus, ardua, casibus patetis?cur saeua uice magna non senescunt?sic natum Nasamonii Tonantispost ortus obitusque fulminatosangusto Babylon premit sepulcro.sic fixum Paridis manu trementisPeliden Thetis horruit cadentem.sic ripis ego murmurantis Hebrinon mutum caput Orpheos sequebar.sic et tu, rabidi nefas tyranni,iussus praecipitem subire Lethen,dum pugnas canis arduaque uocedas solatia grandibus sepulcris,(o dirum scelus! o scelus!) tacebis.'Sic fata est leuiterque decidentisabrasit lacrimas nitente plectro.At tu, seu rapidum poli per axemfamae curribus arduis leuatusqua surgunt animae potentiores,terras despicis et sepulcra rides;seu pacis merito nemus reclusifelix Elysii tenes in oris,quo Pharsalica turba congregatur,et te nobile carmen insonantemPompei comitantur et Catones;seu magna sacer et superbus umbranoscis Tartaron et procul nocentumaudis uerbera pallidumque uisamatris lampade respicis Neronem:adsis lucidus et uocante Pollaunum, quaeso, diem deos silentumexores. solet hoc patere limenad nuptas redeuntibus maritis.haec te non thiasis procax dolosisfalsi numinis induit figura,ipsum sed colit et frequentat ipsumimis altius insitum medullis;ac solatia uera subministratuultus, qui simili notatus aurostratis praenitet incubatque somnosecurae. procul hinc abite, Mortes:haec uitae genialis est origo.cedat luctus atrox genisque manentiam dulces lacrimae, dolorque festusquicquid fleuerat ante, nunc adoret.257. On the Death of a Favourite ParrotPSITTACE dux uolucrum, domini facunda uoluptas,humanae sollers imitator psittace linguae,quis tua tam subito praeclusit murmura fato?hesternas, miserande, dapes moriturus inistinobiscum, et gratae carpentem munera mensaeerrantemque toris mediae plus tempore noctisuidimus. affatus etiam meditataque uerbareddideras. at nunc aeterna silentia Lethesille canorus habes. cedat Phaethontia uulgifabula: non soli celebrant sua funera cygni.A tibi quanta domus rutila testudine fulgens,conexusque ebori uirgarum argenteus ordo,argutumque tuo stridentia limina cornu!heu querulae iam sponte fores! uacat ille beatuscarcer, et angusti nusquam conuicia tecti!Huc doctae stipentur aues quis nobile fandiius natura dedit: plangat Phoebeius ales,auditasque memor penitus dimittere uocessturnus, et Aonio uersae certamine picae,quique refert iungens iterata uocabula perdix,et quae Bistonio queritur soror orba cubili.ferte simul gemitus cognataque ducite flammisfunera, et hoc cunctae miserandum addiscite carmen:'occidit aeriae celeberrima gloria gentispsittacus, ille plagae uiridis regnator Eoae;quem non gemmata uolucris Iunonia caudauinceret aspectu, gelidi non Phasidis ales,nec quas humenti Numidae rapuere sub austro.'Ille salutator regum nomenque locutusCaesareum et queruli quondam uice functus amici,nunc conuiua leuis monstrataque reddere uerbatam facilis! quo tu, Melior dilecte, reclusonumquam solus eras. at non inglorius umbrismittitur: Assyrio cineres adolentur amomoet tenues Arabum respirant gramine plumaeSicaniisque crocis; senio nec fessus inertiscandet odoratos phoenix felicior ignis.258. The Marriage of Stella and ViolentillaVNDE sacro Latii sonuerunt carmine montes?cui, Paean, noua plectra moues humeroque comantifacundum suspendis ebur? procul ecce canorodemigrant Helicone deae quatiuntque nouenalampade sollemnem thalamis coeuntibus ignemet de Pieriis uocalem fontibus undam.quas inter uultu petulans Elegia propinquatcelsior adsueto, diuasque hortatur et ambitalternum fultura pedem, decimamque uiderise cupit et medias fallit permixta sorores.ipsa manu nuptam genetrix Aeneia ducitlumina demissam et dulci probitate rubentem;ipsa toros et sacra parat cultuque Latinodissimulata deam crinem uultusque genasquetemperat atque noua gestit minor ire marita.Nosco diem causasque sacri: te concinit iste(pande foris!), te, Stella, chorus; tibi Phoebus et Euhanet de Maenalia uolucer Tegeaticus umbraserta ferunt, nec blandus Amor nec Gratia cessatamplexum niueos optatae coniugis artusfloribus innumeris et olenti spargere nimbo.tu modo fronte rosas, uiolis modo lilia mixtaexcipis et dominae niueis a uultibus obstas.Ergo dies aderat Parcarum conditus albouellere, quo Stellae Violentillaeque professusclamaretur hymen. cedant curaeque metusque,cessent mendaces obliqui carminis astus,fama tace: subiit leges et frena momorditille solutus amor: consumpta est fabula uulgi,et narrata diu uiderunt oscula ciues.tu tamen attonitus, quamuis data copia tantaenoctis, adhuc optas permissaque numine dextrouota paues. pone o dulcis suspiria uates,pone: tua est. licet expositum per limen apertoire redire gradu: iam nusquam ianitor aut lexaut pudor. amplexu tandem satiare petito(contigit!) et duras pariter reminiscere noctis.Digna quidem merces, et si tibi Iuno laboresHerculeos, Stygiis et si concurrere monstrisfata darent, si Cyaneos raperere per aestus.hanc propter tanti Pisaea lege trementemcurrere et Oenomai fremitus audire sequentis.nec si Dardania pastor temerarius Idasedisses haec dona forent, nec si alma per auraste potius prensum aueheret Tithonia biga.Sed quae causa toros inopinaque gaudia uatiattulit, hic mecum, dum feruent agmine postesatriaque et multa pulsantur limina uirga,hic, Erato iucunda, doce. uacat apta mouerecolloquia, et docti norunt audire penates.Forte, serenati qua stat plaga lactea caeli,alma Venus thalamo pulsa modo nocte iacebatamplexu duro Getici resoluta mariti.fulcra torosque deae tenerum premit agmen Amorum;signa petunt, quas ferre faces, quae pectora figiimperet; an terris saeuire an malit in undis,an miscere deos an adhuc uexare Tonantem.ipsi animus nondum nec cordi fixa uoluntas.fessa iacet stratis, ubi quondam conscia culpaeLemnia deprenso repserunt uincula lecto.hic puer e turba uolucrum cui plurimus ignisore, manuque leui numquam frustrata sagitta,agmine de medio tenera sic dulce profaturuoce (pharetrati pressere silentia fratres):'scis ut, mater,' ait 'nulla mihi dextera segnismilitia; quemcumque hominum diuumque dedisti,uritur. at quondam lacrimis et supplice dextraet uotis precibusque uirum concede moueri,o genetrix: duro nec enim ex adamante creati,sed tua turba sumus. clarus de gente Latinaest iuuenis, quem patriciis maioribus ortumnobilitas gauisa tulit praesagaque formaeprotinus e nostro posuit cognomina caelo.hunc egomet tota quondam (tibi dulce) pharetraimprobus et densa trepidantem cuspide fixi.quamuis Ausoniis multum gener ille petitusmatribus, edomui et uictum dominaeque potentisferre iugum et longos iussi sperare per annos.ast illam summa leuiter (sic namque iubebas)lampade parcentes et inerti strinximus arcu.ex illo quantos iuuenis premat anxius ignistestis ego attonitus, quantum me nocte diequeurgentem ferat. haud ulli uehementior umquamincubui, genetrix, iterataque uulnera fodi.uidi ego et immiti cupidum decurrere campoHippomenen, nec sic meta pallebat in ipsa;uidi et Abydeni iuuenis certantia remisbracchia laudauique manus et saepe natantipraeluxi: minor ille calor quo saeua tepebantaequora: tu ueteres, iuuenis, transgressus amores.ipse ego te tantos stupui durasse per aestus,firmauique animos blandisque madentia plumislumina detersi. quotiens mihi questus Apollosic uatem maerere suum! iam, mater, amatosindulge thalamos. noster comes ille piusquesignifer: armiferos poterat memorare laboresclaraque facta uirum et torrentis sanguine campos,sed tibi plectra dedit mitisque incedere uatesmaluit et nostra laurum subtexere myrto;hic iuuenum lapsus suaque haut hesterna reuoluituulnera; pro! quanta est Paphii reuerentia, mater,numinis: hic nostrae defleuit fata columbae.'Finis erat: tenera matris ceruice pependitblandus et admotis tepefecit pectora pennis.illa refert uultum non aspernata rogantis:'grande quidem rarumque uiris quos ipsa probauiPierius uotum iuuenis cupit. hanc ego formaeegregium mirata decus cui gloria patrumet generis certabat honos, tellure cadentemexcepi fouique sinu; nec colla genasquecomere nec pingui crinem deducere amomocessauit mea, nate, manus. mihi dulcis imagoprosiluit. celsae procul aspice frontis honoressuggestumque comae. Latias metire quid ultraemineat matres; quantum Latonia nymphasuirgo premit quantumque egomet Nereidas exsto.haec et caeruleis mecum consurgere dignafluctibus et nostra potuit considere concha;et si flammigeras potuisset scandere sedishasque intrare domos, ipsi erraretis, Amores.huic quamuis census dederim largita beatos,uincit opes animo. queritor iam Seras auarosangustum spoliare nemus Clymeneaque dessegermina nec uiridis satis inlacrimare sorores;uellera Sidonio iam pauca rubescere taboraraque longaeuis niuibus crystalla gelari.huic Hermum fuluoque Tagum decurrere limo(nec satis ad cultus), huic Inda monilia GlaucumProteaque atque omnem Nereida quaerere iussi.hanc si Thessalicos uidisses, Phoebe, per agros,erraret secura Daphne. si in litore NaxiTheseum iuxta foret haec conspecta cubile,Gnosida desertam profugus liquisset et Euhan.quod nisi me longis placasset Iuno querelis,falsus huic pinnas et cornua sumeret aethraerector, in hanc uafro cecidisset Iuppiter auro.sed dabitur iuueni, cui tu, mea summa potestas,nate, cupis, thalami quamuis iuga ferre secundisaepe neget maerens. ipsam iam cedere sensiinque uicem tepuisse uiro.' sic fata leuauitsidereos artus thalamique egressa superbumlimen Amyclaeos ad frena citauit olores.iungit Amor laetamque uehens per nubila matremgemmato temone sedet. iam Thybridis arcesIliacae: pandit nitidos domus alta penatis,claraque gaudentes plauserunt limina cygni.Digna deae sedes, nitidis nec sordet ab astris.hic Libycus Phrygiusque silex, hic dura Laconumsaxa uirent; hic flexus onyx et concolor altouena mari, rupesque nitent quis purpura saepeOebalis et Tyrii moderator liuet aeni.pendent innumeris fastigia nixa columnis;robora Dalmatico lucent satiata metallo.excludunt radios siluis demissa uetustisfrigora, perspicui uiuunt in marmore fontes.nec seruat natura uices: hic Sirius alget,bruma tepet, uersumque domus sibi temperat annum.Exsultat uisu tectisque potentis alumnaenon secus alma Venus quam si Paphon aequore ab altoIdaliasque domos Erycinaque templa subiret.tunc ipsam solo reclinem adfata cubili:'quonam hic usque sopor uacuique modestia lecti,o mihi Laurentis inter dilecta puellas?quis morum fideique modus? numquamne uirilisummittere iugo? ueniet iam tristior aetas:exerce formam et fugientibus utere donis.non ideo tibi tale decus uultusque superbosmeque dedi, uiduos ut transmittare per annosceu non cara mihi. satis o nimiumque prioresdespexisse procos. at enim hic tibi sanguine totodeditus unam omnis inter miratur amatque,nec formae nec stirpis egens: nam docta per Vrbemcarmina qui iuuenes, quae non didicere puellae?hunc et bis senos (sic indulgentia pergatpraesidis Ausonii) cernes attollere fascisante diem; certe iam nunc Cybeleia mouitlimina et Euboicae carmen legit ille Sibyllae.iamque parens Latius cuius praenoscere mentemfas mihi, purpureos habitus iuuenique curuleindulgebit ebur, Dacasque (et gloria maior)exuuias laurosque dabit celebrare recentis.ergo age, iunge toros atque otia deme iuuentae.quas ego non gentis, quae non face corda iugali?alituum pecudumque mihi durique ferarumnon renuere greges; ipsum in conubia terraeaethera, cum pluuiis rarescunt nubila, soluo.sic rerum series mundique reuertitur aetas.unde nouum Troiae decus ardentumque deorumraptorem, Phrygio si non ego iuncta marito?Lydius unde meos iterasset Thybris Iulos?quis septemgeminae posuisset moenia Romaeimperii Latiale caput nisi Dardana furtocepisset Martem, nec me prohibente, sacerdos?'His mulcet dictis taciteque inspirat honoremconubii. redeunt animo iam dona precesqueet lacrimae uigilesque uiri prope limina questus,Asteris et uati totam cantata per Vrbem,Asteris ante dapes, nocte Asteris, Asteris ortu,quantum non clamatus Hylas. iamque aspera coepitflectere corda libens et iam sibi dura uideri.Macte toris, Latios inter placidissime uates,quod durum permensus iter coeptique laborisprendisti portus. uiduae sic transfuga Pisaeamnis in externos longe flammatus amoresflumina demerso trahit intemerata canali,donec Sicanios tandem prolatus anheloore bibat fontis: miratur dulcia Naisoscula nec credit pelago uenisse maritum.Quis tibi tunc alacri caelestum in munere claro,Stella, dies? quanto salierunt pectora uoto,dulcia cum dominae dexter conubia uultusadnuit! ire polo nitidosque errare per axisuisus. Amyclaeis minus exsultauit harenispastor ad Idaeas Helena ueniente carinas;Thessala nec talem uiderunt Pelea Tempe,cum Thetin Haemoniis Chiron accedere terriserecto prospexit equo. quam longa morantursidera! quam segnis uotis Aurora mariti!At procul ut Stellae thalamos sensere parariLetous uatum pater et Semeleius Euhan;hic mouet Ortygia, mouet hic rapida agmina Nysa.huic Lycii montes gelidaeque umbracula Thymbraeet, Parnase, sonas: illi Pangaea resultantIsmaraque et quondam genialis litora Naxi.tunc caras iniere fores comitique canorohic chelyn, hic flauam maculoso nebrida tergo,hic thyrsos, hic plectra ferunt; hic enthea laurotempora, Minoa crinem premit ille corona.Vixdum emissa dies, et iam socialia praestoomina, iam festa feruet domus utraque pompa.fronde uirent postes, effulgent compita flammis,et pars immensae gaudet celeberrima Romae.omnis honos, cuncti ueniunt ad limina fascesomnis plebeio teritur praetexta tumultu;hinc eques, hinc iuuenum questus, stola mixta laborat.felices utrosque uocant, sed in agmine pluresinuidere uiro. iamdudum poste reclinisquaerit Hymen thalamis intactum dicere carmen,quo uatem mulcere queat. dat Iuno uerendauincula et insigni geminat Concordia taeda.hic fuit ille dies: noctem canat ipse maritus!quantum nosse licet, sic uicta sopore dolosoMartia fluminea posuit latus Ilia ripa;non talis niueos tinxit Lauinia uultuscum Turno spectante rubet; non Claudia talisrespexit populos mota iam uirgo carina.Nunc opus, Aonidum comites tripodumque ministri,diuersis certare modis: eat enthea uittisatque hederis redimita cohors, ut pollet ouantiquisque lyra. sed praecipui qui nobile gressuextremo fraudatis opus, date carmina festisdigna toris. hunc ipse Coo plaudente PhiletasCallimachusque senex Vmbroque Propertius antroambissent laudare diem, nec tristis in ipsisNaso Tomis diuesque foco lucente Tibullus.Me certe non unus amor simplexque canendicausa trahit: tecum similes iunctaeque Camenae,Stella, mihi, multumque pares bacchamur ad araset sociam doctis haurimus ab amnibus undam.at te nascentem gremio mea prima recepitParthenope, dulcisque solo tu gloria nostroreptasti. nitidum consurgat ad aethera tellusEubois et pulcra tumeat Sebethos alumna;nec sibi sulpureis Lucrinae Naides antrisnec Pompeiani placeant magis otia Sarni.Eia age, praeclaros Latio properate nepotes,qui leges, qui castra regant, qui carmina ludant.acceleret partu decimum bona Cynthia mensem,sed parcat Lucina precor; tuque ipse parentiparce, puer, ne mollem uterum, ne stantia laedaspectora; cumque tuos tacito natura recessuformarit uultus, multum de patre decoris,plus de matre feras. at tu, pulcerrima formaItalidum, tandem merito possessa marito,uincla diu quaesita foue: sic damna decorisnulla tibi; longe uirides sic flore iuuentaeperdurent uultus, tardeque haec forma senescat.259. A Villa at Tibur
QVIN et odoratis messis iam floribus instat:iam uer purpureum, iam uersicoloribus annifetibus alma parens pingi sua tempora gaudet.iam Phrygiae loti gemmantia lumina promuntet coniuentis oculos uiolaria soluunt,oscitat et leo et ingenuo confusa ruboreuirgineas adaperta genas rosa praestat honorescaelitibus templisque Sabaeum miscet odorem.nunc uos Pegasidum comites Acheloidas oroMaenaliosque choros Dryadum nymphasque Napaeas,quae colitis nemus Amphrysi, quae Thessala Tempe,quae iuga Cyllenes et opaci rura Lycaeiantraque Castaliis semper rorantia guttis,et quae Sicanii flores legistis Halaesicum Cereris proles uestris intenta choreisaequoris Hennaei uernantia lilia carpsitraptaque, Lethaei coniunx mox facta tyranni,sideribus tristis umbras et Tartara caelopraeposuit Ditemque Ioui letumque salutiet nunc inferno potitur Proserpina regno:uos quoque iam posito luctu maestoque timorehuc facili gressu teneras aduertite plantastellurisque comas sacris aptate canistris.hinc nullae insidiae nymphis, non ulla rapina;casta Fides nobis colitur sanctique Penates.omnia plena iocis, securo plena cachinno,plena mero, laetisque uirent conuiuia pratis.nunc uer egelidum, nunc est mollissimus annus,dum Phoebus tener ac tenera decumbere in herbasuadet et arguto fugientis gramine fontisnec rigidos potare iuuat nec sole tepentis.iamque Dionaeis redimitur floribus hortus,iam rosa mitescit Sarrano clarior ostro.nec tam nubifugo Borea Latonia Phoebepurpureo radiat uultu, nec Sirius ardorsic micat aut rutilus Pyrois aut ore coruscoHesperus, Eoo remeat cum Lucifer ortu,nec tam sidereo fulget Thaumantias arcu,quam nitidis hilares conlucent fetibus horti.quare age uel iubare exorto iam nocte suprema,uel dum Phoebus equos in gurgite mersat Hibero,sicubi odoratas praetexit amaracus umbras,carpite, narcissique comas sterilisque balausti.et tu, ne Corydonis opes despernat Alexis,formoso Nais puero formosior ipsafer calathis uiolam et nigro permixta ligustrobalsama cum casia nectens croceosque corymbossparge mero Bacchi, nam Bacchus condit odores.et uos, agrestes, duro qui pollice mollisdemetitis flores, cano iam uimine textumsirpiculum ferrugineis cumulate hyacinthis.iam rosa distendat contorti stamina iuncipressaque flammeola rumpatur fiscina calta.mercibus ut uernis diues Vortumnus abundet,et titubante gradu, multo madefactus Iaccho,aere sinus gerulus plenos grauis urbe reportet
QVIN et odoratis messis iam floribus instat:iam uer purpureum, iam uersicoloribus annifetibus alma parens pingi sua tempora gaudet.iam Phrygiae loti gemmantia lumina promuntet coniuentis oculos uiolaria soluunt,oscitat et leo et ingenuo confusa ruboreuirgineas adaperta genas rosa praestat honorescaelitibus templisque Sabaeum miscet odorem.nunc uos Pegasidum comites Acheloidas oroMaenaliosque choros Dryadum nymphasque Napaeas,quae colitis nemus Amphrysi, quae Thessala Tempe,quae iuga Cyllenes et opaci rura Lycaeiantraque Castaliis semper rorantia guttis,et quae Sicanii flores legistis Halaesicum Cereris proles uestris intenta choreisaequoris Hennaei uernantia lilia carpsitraptaque, Lethaei coniunx mox facta tyranni,sideribus tristis umbras et Tartara caelopraeposuit Ditemque Ioui letumque salutiet nunc inferno potitur Proserpina regno:uos quoque iam posito luctu maestoque timorehuc facili gressu teneras aduertite plantastellurisque comas sacris aptate canistris.hinc nullae insidiae nymphis, non ulla rapina;casta Fides nobis colitur sanctique Penates.omnia plena iocis, securo plena cachinno,plena mero, laetisque uirent conuiuia pratis.nunc uer egelidum, nunc est mollissimus annus,dum Phoebus tener ac tenera decumbere in herbasuadet et arguto fugientis gramine fontisnec rigidos potare iuuat nec sole tepentis.iamque Dionaeis redimitur floribus hortus,iam rosa mitescit Sarrano clarior ostro.nec tam nubifugo Borea Latonia Phoebepurpureo radiat uultu, nec Sirius ardorsic micat aut rutilus Pyrois aut ore coruscoHesperus, Eoo remeat cum Lucifer ortu,nec tam sidereo fulget Thaumantias arcu,quam nitidis hilares conlucent fetibus horti.quare age uel iubare exorto iam nocte suprema,uel dum Phoebus equos in gurgite mersat Hibero,sicubi odoratas praetexit amaracus umbras,carpite, narcissique comas sterilisque balausti.et tu, ne Corydonis opes despernat Alexis,formoso Nais puero formosior ipsafer calathis uiolam et nigro permixta ligustrobalsama cum casia nectens croceosque corymbossparge mero Bacchi, nam Bacchus condit odores.et uos, agrestes, duro qui pollice mollisdemetitis flores, cano iam uimine textumsirpiculum ferrugineis cumulate hyacinthis.iam rosa distendat contorti stamina iuncipressaque flammeola rumpatur fiscina calta.mercibus ut uernis diues Vortumnus abundet,et titubante gradu, multo madefactus Iaccho,aere sinus gerulus plenos grauis urbe reportet
54-5 A.D.
(Glyceranvs. Mystes)
Gl.QVID tacitus, Mystes?My.curae mea gaudia, turbant:cura dapes sequitur, magis inter pocula surgitet grauis anxietas laetis incumbere gaudet.Gl.non satis accipio.My.nec me iuuat omnia fari.Gl.forsitan imposuit pecori lupus?My.haud timet hostisturba canum uigilans.Gl.uigiles quoque somnus obumbrat.My.altius est, Glycerane, aliquid, non quod patet: erras.Gl.atquin turbari sine uentis non solet aequor.My.quod minime reris, satias mea gaudia uexat.Gl.deliciae somnusque solent adamare querelas.My.ergo si causas curarum scire laboras—Gl.quae spargit ramos, tremula nos uestiet umbraulmus, et in tenero corpus summittere pratoherba iubet: tu dic quae sit tibi causa tacendi.My.cernis ut adtrito diffusus caespite pagusannua uota ferat sollemnisque imbuat aras?spirant templa mero, resonant caua tympana palmis,Maenalides teneras ducunt per sacra choreas,tibia laeta canit, pendet sacer hircus ab ulmoet iam nudatis ceruicibus exuit exta.ergo nunc dubio pugnant discrimine natiet negat huic aeuo stolidum pecus aurea regna?Saturni rediere dies Astraeaque uirgotutaque in antiquos redierunt saecula mores.condit secura totas spe messor aristas,languescit senio Bacchus, pecus errat in herba,nec gladio metimus nec clausis oppida murisbella tacenda parant; nullo iam noxia partufemina quaecumque est hostem parit. arua iuuentusnuda fodit tardoque puer domifactus aratromiratur patriis pendentem sedibus ensem.est procul a nobis infelix gloria Sullaetrinaque tempestas, moriens cum Roma supremasdesperauit opes et Martia uendidit arma.nunc tellus inculta nouos parit ubere fetus,nunc ratibus tutis fera non irascitur unda;mordent frena tigres, subeunt iuga saeua leones.casta faue, Lucina: tuus iam regnat Apollo!
Gl.QVID tacitus, Mystes?My.curae mea gaudia, turbant:cura dapes sequitur, magis inter pocula surgitet grauis anxietas laetis incumbere gaudet.
Gl.non satis accipio.My.nec me iuuat omnia fari.
Gl.forsitan imposuit pecori lupus?My.haud timet hostisturba canum uigilans.Gl.uigiles quoque somnus obumbrat.
My.altius est, Glycerane, aliquid, non quod patet: erras.
Gl.atquin turbari sine uentis non solet aequor.
My.quod minime reris, satias mea gaudia uexat.
Gl.deliciae somnusque solent adamare querelas.
My.ergo si causas curarum scire laboras—
Gl.quae spargit ramos, tremula nos uestiet umbraulmus, et in tenero corpus summittere pratoherba iubet: tu dic quae sit tibi causa tacendi.
My.cernis ut adtrito diffusus caespite pagusannua uota ferat sollemnisque imbuat aras?spirant templa mero, resonant caua tympana palmis,Maenalides teneras ducunt per sacra choreas,tibia laeta canit, pendet sacer hircus ab ulmoet iam nudatis ceruicibus exuit exta.ergo nunc dubio pugnant discrimine natiet negat huic aeuo stolidum pecus aurea regna?Saturni rediere dies Astraeaque uirgotutaque in antiquos redierunt saecula mores.condit secura totas spe messor aristas,languescit senio Bacchus, pecus errat in herba,nec gladio metimus nec clausis oppida murisbella tacenda parant; nullo iam noxia partufemina quaecumque est hostem parit. arua iuuentusnuda fodit tardoque puer domifactus aratromiratur patriis pendentem sedibus ensem.est procul a nobis infelix gloria Sullaetrinaque tempestas, moriens cum Roma supremasdesperauit opes et Martia uendidit arma.nunc tellus inculta nouos parit ubere fetus,nunc ratibus tutis fera non irascitur unda;mordent frena tigres, subeunt iuga saeua leones.casta faue, Lucina: tuus iam regnat Apollo!
circa 55 A.D.
(Meliboevs. Corydon. Amyntas.)
M.QVID tacitus, Corydon, uultuque subinde minaciquidue sub hac platano, quam garrulus adstrepit umor,insueta statione sedes? iuuat herbida forsanripa leuatque diem uicini spiritus amnis?C.carmina iam dudum, non quae nemorale resultent,uoluimus, o Meliboee; sed haec, quibus aurea possintsaecula cantari, quibus et deus ipse canatur,qui populos urbisque regit pacemque togatam.M.dulce quidem resonas, nec te diuersus Apollodespicit, o iuuenis, sed magnae numina Romaenon ita cantari debent, ut ouile Menalcae.C.quidquid id est, siluestre licet uideatur acutisauribus et nostro tantum memorabile pago;non mea rusticitas, si non ualet arte politacarminis, at certe ualeat pietate probari?rupe sub hac eadem, quam proxima pinus obumbrat.haec eadem nobis frater meditatur Amyntasquem uicina meis natalibus admouet aetas.M.iam puerum calamos et odorae uincula ceraeiungere non cohibes, leuibus quem saepe cicutisludere conantem uetuisti fronte paterna?dicentem, Corydon, te non semel ista notaui:'frange, puer, calamos et inanis desere Musas;i, potius glandis rubicundaque collige corna,duc ad mulctra greges et lac uenale per urbemnon tacitus porta. quid enim tibi fistula reddet,quo tutere famem? certe mea carmina nemopraeter ab his scopulis uentosa remurmurat echo.'C.haec ego, confiteor, dixi, Meliboee, sed olim:non eadem nobis sunt tempora, non deus idem.spes magis adridet: certe ne fraga rubosquecolligerem uiridique famem solarer hibisco,tu facis et tua nos alit indulgentia farre;tu nostras miseratus opes docilemque iuuentamhiberna prohibes ieiunia soluere fago.ecce nihil querulum per te, Meliboee, sonamus;per te secura saturi recubamus in umbraet fruimur siluis Amaryllidos, ultima nuper,ultima terrarum, nisi tu, Meliboee, fuisses,litora uisuri trucibusque obnoxia Maurispascua Geryonis, liquidis ubi cursibus ingensdicitur occiduas impellere Baetis arenas.scilicet extremo nunc uilis in orbe iacerem,a dolor! et pecudes inter conductus Iberasirrita septena modularer sibila canna;nec quisquam nostras inter dumeta Camenasrespiceret; non ipse daret mihi forsitan aurem,ipse deus, uacuam, longeque sonantia uotascilicet extremo non exaudiret in orbe.sed nisi forte tuas melior sonus aduocat auriset nostris aliena magis tibi carmina rident,uis, hodierna tua subigatur pagina lima?nam tibi non tantum uenturos dicere uentosagricolis qualemque ferat sol aureus ortumattribuere dei, sed dulcia carmina saepeconcinis, et modo te Baccheis Musa corymbismunerat et lauro modo pulcher obumbrat Apollo.quod si tu faueas trepido mihi, forsitan illosexperiar calamos, here quos mihi doctus Iollasdonauit dixitque: 'trucis haec fistula taurosconciliat: nostroque sonat dulcissima Fauno.Tityrus hanc habuit, cecinit qui primus in istismontibus Hyblaea modulabile carmen auena.'M.magna petis, Corydon, si Tityrus esse laboras.ille fuit uates sacer et qui posset auenapraesonuisse chelyn, blandae cui saepe canentiadlusere ferae, cui substitit aduena quercus.quem modo cantantem rutilo spargebat acanthoNais et implicitos comebat pectine crinis.C.est—fateor, Meliboee,—deus: sed nec mihi Phoebusforsitan abnuerit; tu tantum commodus audi:scimus enim, quam te non aspernetur Apollo.M.incipe, nam faueo; sed prospice, ne tibi fortetinnula tam fragili respiret fistula buxo,quam resonare solet, si quando laudat Alexin.hos potius, magis hos calamos sectare: canalisexprime qui dignas cecinerunt consule siluas.incipe, ne dubita, uenit en et frater Amyntas;cantibus iste tuis alterno succinet ore.ducite, nec mora sit, uicibusque reducite carmen;tuque prior, Corydon, tu proximus ibis, Amynta.C.ab Ioue principium, si quis canit aethera, sumat,si quis Atlantiaci pondus molitur Olympi:at mihi, qui nostras praesenti numine terrasperpetuamque regit iuuenili robore pacem,laetus et augusto felix adrideat ore.A.me quoque facundo comitatus Apolline Caesarrespiciat, montis neu dedignetur adire,quos et Phoebus amat, quos Iupiter ipse tuetur:in quibus augustos uisurae saepe triumphoslaurus fructificant uicinaque nascitur arbos.C.ipse polos etiam qui temperat igne geluque,Iupiter ipse parens, cui tu iam proximus esse,Caesar, ouas, posito paulisper fulmine saepeCresia rura petit uiridique reclinis in antrocarmina Dictaeis audit Curetica siluis.A.aspicis, ut uirides audito Caesare siluaeconticeant? memini, quamuis urgente procellasic nemus immotis subito requiescere ramis,et dixi: 'deus hinc, certe deus expulit euros.'nec mora; Parrhasiae sonuerunt sibila cannae.C.adspicis, ut teneros subitus uigor excitet agnos?utque superfuso magis ubera lacte grauenturet nuper tonsis exundent uellera fetis?hoc ego iam, memini, semel hac in ualle notauiet uenisse Palen pecoris dixisse magistros.A.scilicet omnis eum tellus, gens omnis adorat,diligiturque deis, quem sic taciturna uerenturarbuta, cuius iners audito nomine tellusincaluit floremque dedit; cui silua uocatodensat odore comas, stupefacta regerminat arbos.C.illius ut primum senserunt numina terrae,coepit et uberior sulcis fallentibus olimluxuriare seges tandemque legumina plenisuix resonant siliquis; nec praefocata malignummessis habet lolium nec inertibus albet auenis.A.iam neque damnatos metuit iactare ligonesfossor et inuento, si fors dedit, utitur auro;nec timet, ut nuper, dum iugera uersat arator,ne sonet offenso contraria uomere massa,iamque palam presso magis et magis instat aratro.C.ille dat, ut primas Cereri dare cultor aristaspossit et intacto Bromium perfundere uino,ut nudus ruptas saliat calcator in uuasutque bono plaudat paganica turba magistro,qui facit egregios ad peruia compita ludos.A.ille meis pacem dat montibus: ecce per illum,seu cantare iuuat seu ter pede laeta feriregramina, nullus obest; licet et cantare choreiset cantus uiridante licet mihi condere libro,turbida nec calamos iam surdant classica nostros.C.numine Caesareo securior ipse LycaeusPan recolit siluas et amoena Faunus in umbrasecurus recubat placidoque in fonte lauaturNais et humanum non calcatura cruoremper iuga siccato uelox pede currit Oreas.A.di, precor, hunc iuuenem, quem uos (neque fallor) ab ipsoaethere misistis, post longa reducite uitaetempora uel potius mortale resoluite pensumet date perpetuo caelestia fila metallo:sit deus et nolit pensare palatia caelo!C. tu modo mutata seu Iupiter ipse figura,Caesar, ades seu quis superum sub imagine falsamortalique lates (es enim deus): hunc, precor, orbemhos, precor, aeternus populos rege! sit tibi caeliuilis amor coeptamque, pater, ne desere pacem!M. rustica credebam nemoralis carmina uobisconcessisse deas et obesis auribus apta;uerum, quae paribus modo concinuistis auenis,tam liquidum, tam dulce cadunt, ut non ego malimquod Peligna solent examina lambere nectar.C. o mihi quae tereti decurrent carmina uersutunc, Meliboee, meum si quando montibus istisdicar habere Larem, si quando nostra uiderepascua contigerit! uellit nam saepius aureminuida Paupertas et dicit: 'ouilia cura!'at tu, si qua tamen non aspernanda putabis,fer, Meliboee, deo mea carmina: nam tibi fas estsacra Palatini penetralia uisere Phoebi.tum mihi talis eris, qualis qui dulce sonantemTityron e siluis dominam deduxit in urbemostenditque deis et 'spreto' dixit 'ouili,Tityre, rura prius, sed post cantabimus arma'.A. respiciat nostros utinam fortuna laborespulcrior et meritae faueat deus ipse iuuentae!nos tamen interea tenerum mactabimus haedumet pariter subitae peragemus fercula cenae.M. nunc ad flumen ouis deducite: iam fremit aestas,iam sol contractas pedibus magis admouet umbras.
M.QVID tacitus, Corydon, uultuque subinde minaciquidue sub hac platano, quam garrulus adstrepit umor,insueta statione sedes? iuuat herbida forsanripa leuatque diem uicini spiritus amnis?
C.carmina iam dudum, non quae nemorale resultent,uoluimus, o Meliboee; sed haec, quibus aurea possintsaecula cantari, quibus et deus ipse canatur,qui populos urbisque regit pacemque togatam.
M.dulce quidem resonas, nec te diuersus Apollodespicit, o iuuenis, sed magnae numina Romaenon ita cantari debent, ut ouile Menalcae.
C.quidquid id est, siluestre licet uideatur acutisauribus et nostro tantum memorabile pago;non mea rusticitas, si non ualet arte politacarminis, at certe ualeat pietate probari?rupe sub hac eadem, quam proxima pinus obumbrat.haec eadem nobis frater meditatur Amyntasquem uicina meis natalibus admouet aetas.
M.iam puerum calamos et odorae uincula ceraeiungere non cohibes, leuibus quem saepe cicutisludere conantem uetuisti fronte paterna?dicentem, Corydon, te non semel ista notaui:'frange, puer, calamos et inanis desere Musas;i, potius glandis rubicundaque collige corna,duc ad mulctra greges et lac uenale per urbemnon tacitus porta. quid enim tibi fistula reddet,quo tutere famem? certe mea carmina nemopraeter ab his scopulis uentosa remurmurat echo.'
C.haec ego, confiteor, dixi, Meliboee, sed olim:non eadem nobis sunt tempora, non deus idem.spes magis adridet: certe ne fraga rubosquecolligerem uiridique famem solarer hibisco,tu facis et tua nos alit indulgentia farre;tu nostras miseratus opes docilemque iuuentamhiberna prohibes ieiunia soluere fago.ecce nihil querulum per te, Meliboee, sonamus;per te secura saturi recubamus in umbraet fruimur siluis Amaryllidos, ultima nuper,ultima terrarum, nisi tu, Meliboee, fuisses,litora uisuri trucibusque obnoxia Maurispascua Geryonis, liquidis ubi cursibus ingensdicitur occiduas impellere Baetis arenas.scilicet extremo nunc uilis in orbe iacerem,a dolor! et pecudes inter conductus Iberasirrita septena modularer sibila canna;nec quisquam nostras inter dumeta Camenasrespiceret; non ipse daret mihi forsitan aurem,ipse deus, uacuam, longeque sonantia uotascilicet extremo non exaudiret in orbe.sed nisi forte tuas melior sonus aduocat auriset nostris aliena magis tibi carmina rident,uis, hodierna tua subigatur pagina lima?nam tibi non tantum uenturos dicere uentosagricolis qualemque ferat sol aureus ortumattribuere dei, sed dulcia carmina saepeconcinis, et modo te Baccheis Musa corymbismunerat et lauro modo pulcher obumbrat Apollo.quod si tu faueas trepido mihi, forsitan illosexperiar calamos, here quos mihi doctus Iollasdonauit dixitque: 'trucis haec fistula taurosconciliat: nostroque sonat dulcissima Fauno.Tityrus hanc habuit, cecinit qui primus in istismontibus Hyblaea modulabile carmen auena.'
M.magna petis, Corydon, si Tityrus esse laboras.ille fuit uates sacer et qui posset auenapraesonuisse chelyn, blandae cui saepe canentiadlusere ferae, cui substitit aduena quercus.quem modo cantantem rutilo spargebat acanthoNais et implicitos comebat pectine crinis.
C.est—fateor, Meliboee,—deus: sed nec mihi Phoebusforsitan abnuerit; tu tantum commodus audi:scimus enim, quam te non aspernetur Apollo.
M.incipe, nam faueo; sed prospice, ne tibi fortetinnula tam fragili respiret fistula buxo,quam resonare solet, si quando laudat Alexin.hos potius, magis hos calamos sectare: canalisexprime qui dignas cecinerunt consule siluas.incipe, ne dubita, uenit en et frater Amyntas;cantibus iste tuis alterno succinet ore.ducite, nec mora sit, uicibusque reducite carmen;tuque prior, Corydon, tu proximus ibis, Amynta.
C.ab Ioue principium, si quis canit aethera, sumat,si quis Atlantiaci pondus molitur Olympi:at mihi, qui nostras praesenti numine terrasperpetuamque regit iuuenili robore pacem,laetus et augusto felix adrideat ore.
A.me quoque facundo comitatus Apolline Caesarrespiciat, montis neu dedignetur adire,quos et Phoebus amat, quos Iupiter ipse tuetur:in quibus augustos uisurae saepe triumphoslaurus fructificant uicinaque nascitur arbos.
C.ipse polos etiam qui temperat igne geluque,Iupiter ipse parens, cui tu iam proximus esse,Caesar, ouas, posito paulisper fulmine saepeCresia rura petit uiridique reclinis in antrocarmina Dictaeis audit Curetica siluis.
A.aspicis, ut uirides audito Caesare siluaeconticeant? memini, quamuis urgente procellasic nemus immotis subito requiescere ramis,et dixi: 'deus hinc, certe deus expulit euros.'nec mora; Parrhasiae sonuerunt sibila cannae.
C.adspicis, ut teneros subitus uigor excitet agnos?utque superfuso magis ubera lacte grauenturet nuper tonsis exundent uellera fetis?hoc ego iam, memini, semel hac in ualle notauiet uenisse Palen pecoris dixisse magistros.
A.scilicet omnis eum tellus, gens omnis adorat,diligiturque deis, quem sic taciturna uerenturarbuta, cuius iners audito nomine tellusincaluit floremque dedit; cui silua uocatodensat odore comas, stupefacta regerminat arbos.
C.illius ut primum senserunt numina terrae,coepit et uberior sulcis fallentibus olimluxuriare seges tandemque legumina plenisuix resonant siliquis; nec praefocata malignummessis habet lolium nec inertibus albet auenis.
A.iam neque damnatos metuit iactare ligonesfossor et inuento, si fors dedit, utitur auro;nec timet, ut nuper, dum iugera uersat arator,ne sonet offenso contraria uomere massa,iamque palam presso magis et magis instat aratro.
C.ille dat, ut primas Cereri dare cultor aristaspossit et intacto Bromium perfundere uino,ut nudus ruptas saliat calcator in uuasutque bono plaudat paganica turba magistro,qui facit egregios ad peruia compita ludos.
A.ille meis pacem dat montibus: ecce per illum,seu cantare iuuat seu ter pede laeta feriregramina, nullus obest; licet et cantare choreiset cantus uiridante licet mihi condere libro,turbida nec calamos iam surdant classica nostros.
C.numine Caesareo securior ipse LycaeusPan recolit siluas et amoena Faunus in umbrasecurus recubat placidoque in fonte lauaturNais et humanum non calcatura cruoremper iuga siccato uelox pede currit Oreas.
A.di, precor, hunc iuuenem, quem uos (neque fallor) ab ipsoaethere misistis, post longa reducite uitaetempora uel potius mortale resoluite pensumet date perpetuo caelestia fila metallo:sit deus et nolit pensare palatia caelo!
C. tu modo mutata seu Iupiter ipse figura,Caesar, ades seu quis superum sub imagine falsamortalique lates (es enim deus): hunc, precor, orbemhos, precor, aeternus populos rege! sit tibi caeliuilis amor coeptamque, pater, ne desere pacem!
M. rustica credebam nemoralis carmina uobisconcessisse deas et obesis auribus apta;uerum, quae paribus modo concinuistis auenis,tam liquidum, tam dulce cadunt, ut non ego malimquod Peligna solent examina lambere nectar.
C. o mihi quae tereti decurrent carmina uersutunc, Meliboee, meum si quando montibus istisdicar habere Larem, si quando nostra uiderepascua contigerit! uellit nam saepius aureminuida Paupertas et dicit: 'ouilia cura!'at tu, si qua tamen non aspernanda putabis,fer, Meliboee, deo mea carmina: nam tibi fas estsacra Palatini penetralia uisere Phoebi.tum mihi talis eris, qualis qui dulce sonantemTityron e siluis dominam deduxit in urbemostenditque deis et 'spreto' dixit 'ouili,Tityre, rura prius, sed post cantabimus arma'.
A. respiciat nostros utinam fortuna laborespulcrior et meritae faueat deus ipse iuuentae!nos tamen interea tenerum mactabimus haedumet pariter subitae peragemus fercula cenae.
M. nunc ad flumen ouis deducite: iam fremit aestas,iam sol contractas pedibus magis admouet umbras.
39-65 A.D.
CORDVBA me genuit, rapuit Nero, praelia dixi.quae gessere pares hinc socer, inde gener.continuo numquam direxi carmina ductu,quae tractim serpant: plus mihi comma placet.fulminis in morem, quae sint miranda, citentur:haec uere sapiet dictio, quae feriet!
CORDVBA me genuit, rapuit Nero, praelia dixi.quae gessere pares hinc socer, inde gener.continuo numquam direxi carmina ductu,quae tractim serpant: plus mihi comma placet.fulminis in morem, quae sint miranda, citentur:haec uere sapiet dictio, quae feriet!
circa 60 A.D.
SED prius emenso Titan uergetur Olympo,quam mea tot laudes decurrere carmina possint.felix et longa iuuenis dignissime uitaeximiumque tuae gentis decus, accipe nostramcartulam et ut ueri complectere pignus amoris.quod si digna tua minus est mea pagina laude,at uoluisse sat est: animum, non carmina iacto.tu modo laetus ades: forsan meliora canemuset uiris dabit ipse fauor, dabit ipsa feracemspes animum: dignare tuos aperire Penatis,hoc solum petimus. nec enim me diuitis auriimperiosa fames et habendi saeua libidoimpulerunt, sed laudis amor. iuuat, optime, tecumdegere cumque tuis uirtutibus omne per aeuumcarminibus certare meis: sublimior ibo,si famae mihi pandis iter, si detrahis umbram.abdita quid prodest generosi uena metalli,si cultore caret? quid inerti condita portu,si ductoris eget, ratis efficit, omnia quamuisarmamenta gerat teretique fluentia malopossit ab excusso dimittere uela rudenti?ipse per Ausonias Aeneia carmina gentisqui sonat, ingenti qui nomine pulsat OlympumMaeoniumque senem Romano prouocat ore,forsitan illius nemoris latuisset in umbra,quod canit, et sterili tantum cantasset auenaignotus populis, si Maecenate careret.qui tamen haut uni patefecit limina uatinec sua Vergilio permisit carmina soli.Maecenas tragico quatientem pulpita gestuerexit Varium, Maecenas alta tonantiseruit et populis ostendit syrmata Gracchi:carmina Romanis etiam resonantia chordis,Ausoniamque chelyn gracilis patefecit Horati.o decus, in totum merito uenerabilis aeuum,Pierii tutela chori, quo praeside tutinon umquam uates inopi timuere senectae,quod si quis nostris precibus locus, et mea uotasi mentem subiere tuam, memorabilis olimtu mihi Maecenas tereti cantabere uersu.possumus aeternae nomen committere famaesi tamen hoc ulli de se promittere fas estet deus ultor abest; superest animosa uoluntasipsaque nescio quid mens excellentius audet.tu nanti protende manum: tu, Piso, latentemexsere. nos humilis domus, at sincera, parentumet tenuis fortuna sua caligine celat.possumus impositis caput exonerare tenebriset lucem spectare nouam, si quid modo laetusannuis et nostris subscribis, candide, uotis.est mihi, crede, meis animus constantior annis,quamuis nunc iuuenile decus mihi pingere malascoeperit et nondum uicesima uenerit aestas.
SED prius emenso Titan uergetur Olympo,quam mea tot laudes decurrere carmina possint.felix et longa iuuenis dignissime uitaeximiumque tuae gentis decus, accipe nostramcartulam et ut ueri complectere pignus amoris.quod si digna tua minus est mea pagina laude,at uoluisse sat est: animum, non carmina iacto.tu modo laetus ades: forsan meliora canemuset uiris dabit ipse fauor, dabit ipsa feracemspes animum: dignare tuos aperire Penatis,hoc solum petimus. nec enim me diuitis auriimperiosa fames et habendi saeua libidoimpulerunt, sed laudis amor. iuuat, optime, tecumdegere cumque tuis uirtutibus omne per aeuumcarminibus certare meis: sublimior ibo,si famae mihi pandis iter, si detrahis umbram.abdita quid prodest generosi uena metalli,si cultore caret? quid inerti condita portu,si ductoris eget, ratis efficit, omnia quamuisarmamenta gerat teretique fluentia malopossit ab excusso dimittere uela rudenti?ipse per Ausonias Aeneia carmina gentisqui sonat, ingenti qui nomine pulsat OlympumMaeoniumque senem Romano prouocat ore,forsitan illius nemoris latuisset in umbra,quod canit, et sterili tantum cantasset auenaignotus populis, si Maecenate careret.qui tamen haut uni patefecit limina uatinec sua Vergilio permisit carmina soli.Maecenas tragico quatientem pulpita gestuerexit Varium, Maecenas alta tonantiseruit et populis ostendit syrmata Gracchi:carmina Romanis etiam resonantia chordis,Ausoniamque chelyn gracilis patefecit Horati.o decus, in totum merito uenerabilis aeuum,Pierii tutela chori, quo praeside tutinon umquam uates inopi timuere senectae,quod si quis nostris precibus locus, et mea uotasi mentem subiere tuam, memorabilis olimtu mihi Maecenas tereti cantabere uersu.possumus aeternae nomen committere famaesi tamen hoc ulli de se promittere fas estet deus ultor abest; superest animosa uoluntasipsaque nescio quid mens excellentius audet.tu nanti protende manum: tu, Piso, latentemexsere. nos humilis domus, at sincera, parentumet tenuis fortuna sua caligine celat.possumus impositis caput exonerare tenebriset lucem spectare nouam, si quid modo laetusannuis et nostris subscribis, candide, uotis.est mihi, crede, meis animus constantior annis,quamuis nunc iuuenile decus mihi pingere malascoeperit et nondum uicesima uenerit aestas.
20(?)-66 A.D.
INVENIAT, quod quisque uelit: non omnibus unum est,quod placet: hic spinas colligit, ille rosas.
INVENIAT, quod quisque uelit: non omnibus unum est,quod placet: hic spinas colligit, ille rosas.
TE uigilans oculis, animo te nocte requiro,uicta iacent solo cum mea membra toro.uidi ego me tecum falsa sub imagine somni:somnia tu uinces si mihi uera uenis.
TE uigilans oculis, animo te nocte requiro,uicta iacent solo cum mea membra toro.uidi ego me tecum falsa sub imagine somni:somnia tu uinces si mihi uera uenis.
VNA est nobilitas argumentumque colorisingenui, timidas non habuisse manus.
VNA est nobilitas argumentumque colorisingenui, timidas non habuisse manus.
ILLIC alternis depugnat pontus et aer,hic riuo tenui peruia ridet humus.illic demersas conplorat nauita puppis,hic pastor miti perluit amne pecus.illic inmanis mors obuia soluit hiatus,hic gaudet curua falce recisa Ceres.illic inter aquas urit sitis arida fauces,hic dea fert iuncto basia multa uiro.nauiget et fluctus lasset mendicus Vlixes:in terris uiuit candida Penelope!
ILLIC alternis depugnat pontus et aer,hic riuo tenui peruia ridet humus.illic demersas conplorat nauita puppis,hic pastor miti perluit amne pecus.illic inmanis mors obuia soluit hiatus,hic gaudet curua falce recisa Ceres.illic inter aquas urit sitis arida fauces,hic dea fert iuncto basia multa uiro.nauiget et fluctus lasset mendicus Vlixes:in terris uiuit candida Penelope!
ME niue candenti petiit modo Iulia. rebarigne carere niuem: nix tamen ignis erat.quid niue frigidius? nostrum tamen urere pectusnix potuit manibus, Iulia, missa tuis.quis locus insidiis dabitur mihi tutus amoris,frigore concreta si latet ignis aqua?Iulia sola potes nostras exstinguere flammas:non niue, non glacie, sed potes igne pari.
ME niue candenti petiit modo Iulia. rebarigne carere niuem: nix tamen ignis erat.quid niue frigidius? nostrum tamen urere pectusnix potuit manibus, Iulia, missa tuis.quis locus insidiis dabitur mihi tutus amoris,frigore concreta si latet ignis aqua?Iulia sola potes nostras exstinguere flammas:non niue, non glacie, sed potes igne pari.
63 A.D.
HIC situs est Rufus, pulso qui Vindice quondamimperium adseruit non sibi, sed patriae.
HIC situs est Rufus, pulso qui Vindice quondamimperium adseruit non sibi, sed patriae.
40-96 A.D.
LVCANI proprium diem frequentetquisquis collibus Isthmiae Dionesdocto pectora concitatus oestropendentis bibit ungulae liquorem.ipsi quos penes est honor canendi,uocalis citharae repertor Arcas,et tu Bassaridum rotator Euhan,et Paean et Hyantiae sororeslaetae purpureas nouate uittas,crinem comite, candidamque uestemperfundant hederae recentiores.docti largius euagentur amnes,et plus Aoniae uirete siluae,et, si qua patet aut diem recepit,sertis mollibus expleatur umbra.centum Thespiacis odora lucisstent altaria uictimaeque centum,quas Dirce lauat aut alit Cithaeron.Lucanum canimus, fauete linguis,uestra est ista dies, fauete, Musae,dum qui uos geminas tulit per artes,et uinctae pede uocis et solutae,Romani colitur chori sacerdos.Felix heu nimis et beata tellus,quae pronos Hyperionis meatussummis Oceani uides in undisstridoremque rotae cadentis audis;quae Tritonide fertilis Athenasunctis, Baetica, prouocas trapetis:Lucanum potes imputare terris!hoc plus quam Senecam dedisse mundoaut dulcem generasse Gallionem.attollat refluos in astra fontisGraio nobilior Melete Baetis;Baetim, Mantua, prouocare noli.Natum protinus atque humum per ipsamprimo murmure dulce uagientemblando Calliope sinu recepit.tum primum posito remissa luctulongos Orpheos exuit doloreset dixit: 'puer o dicate Musis,longaeuos cito transiture uates,non tu flumina nec greges ferarumnec plectro Geticas mouebis ornos,sed septem iuga Martiumque Thybrimet doctos equites et eloquentecantu purpureum trahes senatum.nocturnas alii Phrygum ruinaset tarde reducis uias Vlixiset puppem temerariam Mineruaetrita uatibus orbita sequantur:tu carus Latio memorque gentiscarmen fortior exseres togatum.ac primum teneris adhuc in annisludes Hectora Thessalosque curruset supplex Priami potentis aurum,et sedis reserabis inferorum;ingratus Nero dulcibus theatriset noster tibi proferetur Orpheus.dices culminibus Remi uagantisinfandos domini nocentis ignis.hinc castae titulum decusque Pollaeiucunda dabis adlocutione.mox coepta generosior iuuentaalbos ossibus Italis Philipposet Pharsalica bella detonabis,quod fulmen ducis inter arma diui,libertate grauem pia Catonemet gratum popularitate Magnum.tu Pelusiaci scelus Canopideflebis pius et Pharo cruentaPompeio dabis altius sepulcrum.haec primo iuuenis canes sub aeuo,ante annos Culicis Maroniani.cedet Musa rudis ferocis Enniet docti furor arduus Lucreti,et qui per freta duxit Argonautas,et qui corpora prima transfigurat.quid maius loquar? ipsa te LatinisAeneis uenerabitur canentem.Nec solum dabo carminum nitorem,sed taedis genialibus dicabodoctam atque ingenio tuo decoramqualem blanda Venus daretque Iuno;forma, simplicitate, comitate,censu, sanguine, gratia, decore,et uestros hymenaeon ante postisfestis cantibus ipsa personabo.O saeuae nimium grauesque Parcae!o numquam data longa fata summis!cur plus, ardua, casibus patetis?cur saeua uice magna non senescunt?sic natum Nasamonii Tonantispost ortus obitusque fulminatosangusto Babylon premit sepulcro.sic fixum Paridis manu trementisPeliden Thetis horruit cadentem.sic ripis ego murmurantis Hebrinon mutum caput Orpheos sequebar.sic et tu, rabidi nefas tyranni,iussus praecipitem subire Lethen,dum pugnas canis arduaque uocedas solatia grandibus sepulcris,(o dirum scelus! o scelus!) tacebis.'Sic fata est leuiterque decidentisabrasit lacrimas nitente plectro.At tu, seu rapidum poli per axemfamae curribus arduis leuatusqua surgunt animae potentiores,terras despicis et sepulcra rides;seu pacis merito nemus reclusifelix Elysii tenes in oris,quo Pharsalica turba congregatur,et te nobile carmen insonantemPompei comitantur et Catones;seu magna sacer et superbus umbranoscis Tartaron et procul nocentumaudis uerbera pallidumque uisamatris lampade respicis Neronem:adsis lucidus et uocante Pollaunum, quaeso, diem deos silentumexores. solet hoc patere limenad nuptas redeuntibus maritis.haec te non thiasis procax dolosisfalsi numinis induit figura,ipsum sed colit et frequentat ipsumimis altius insitum medullis;ac solatia uera subministratuultus, qui simili notatus aurostratis praenitet incubatque somnosecurae. procul hinc abite, Mortes:haec uitae genialis est origo.cedat luctus atrox genisque manentiam dulces lacrimae, dolorque festusquicquid fleuerat ante, nunc adoret.
LVCANI proprium diem frequentetquisquis collibus Isthmiae Dionesdocto pectora concitatus oestropendentis bibit ungulae liquorem.ipsi quos penes est honor canendi,uocalis citharae repertor Arcas,et tu Bassaridum rotator Euhan,et Paean et Hyantiae sororeslaetae purpureas nouate uittas,crinem comite, candidamque uestemperfundant hederae recentiores.docti largius euagentur amnes,et plus Aoniae uirete siluae,et, si qua patet aut diem recepit,sertis mollibus expleatur umbra.centum Thespiacis odora lucisstent altaria uictimaeque centum,quas Dirce lauat aut alit Cithaeron.Lucanum canimus, fauete linguis,uestra est ista dies, fauete, Musae,dum qui uos geminas tulit per artes,et uinctae pede uocis et solutae,Romani colitur chori sacerdos.Felix heu nimis et beata tellus,quae pronos Hyperionis meatussummis Oceani uides in undisstridoremque rotae cadentis audis;quae Tritonide fertilis Athenasunctis, Baetica, prouocas trapetis:Lucanum potes imputare terris!hoc plus quam Senecam dedisse mundoaut dulcem generasse Gallionem.attollat refluos in astra fontisGraio nobilior Melete Baetis;Baetim, Mantua, prouocare noli.Natum protinus atque humum per ipsamprimo murmure dulce uagientemblando Calliope sinu recepit.tum primum posito remissa luctulongos Orpheos exuit doloreset dixit: 'puer o dicate Musis,longaeuos cito transiture uates,non tu flumina nec greges ferarumnec plectro Geticas mouebis ornos,sed septem iuga Martiumque Thybrimet doctos equites et eloquentecantu purpureum trahes senatum.nocturnas alii Phrygum ruinaset tarde reducis uias Vlixiset puppem temerariam Mineruaetrita uatibus orbita sequantur:tu carus Latio memorque gentiscarmen fortior exseres togatum.ac primum teneris adhuc in annisludes Hectora Thessalosque curruset supplex Priami potentis aurum,et sedis reserabis inferorum;ingratus Nero dulcibus theatriset noster tibi proferetur Orpheus.dices culminibus Remi uagantisinfandos domini nocentis ignis.hinc castae titulum decusque Pollaeiucunda dabis adlocutione.mox coepta generosior iuuentaalbos ossibus Italis Philipposet Pharsalica bella detonabis,quod fulmen ducis inter arma diui,libertate grauem pia Catonemet gratum popularitate Magnum.tu Pelusiaci scelus Canopideflebis pius et Pharo cruentaPompeio dabis altius sepulcrum.haec primo iuuenis canes sub aeuo,ante annos Culicis Maroniani.cedet Musa rudis ferocis Enniet docti furor arduus Lucreti,et qui per freta duxit Argonautas,et qui corpora prima transfigurat.quid maius loquar? ipsa te LatinisAeneis uenerabitur canentem.Nec solum dabo carminum nitorem,sed taedis genialibus dicabodoctam atque ingenio tuo decoramqualem blanda Venus daretque Iuno;forma, simplicitate, comitate,censu, sanguine, gratia, decore,et uestros hymenaeon ante postisfestis cantibus ipsa personabo.O saeuae nimium grauesque Parcae!o numquam data longa fata summis!cur plus, ardua, casibus patetis?cur saeua uice magna non senescunt?sic natum Nasamonii Tonantispost ortus obitusque fulminatosangusto Babylon premit sepulcro.sic fixum Paridis manu trementisPeliden Thetis horruit cadentem.sic ripis ego murmurantis Hebrinon mutum caput Orpheos sequebar.sic et tu, rabidi nefas tyranni,iussus praecipitem subire Lethen,dum pugnas canis arduaque uocedas solatia grandibus sepulcris,(o dirum scelus! o scelus!) tacebis.'Sic fata est leuiterque decidentisabrasit lacrimas nitente plectro.At tu, seu rapidum poli per axemfamae curribus arduis leuatusqua surgunt animae potentiores,terras despicis et sepulcra rides;seu pacis merito nemus reclusifelix Elysii tenes in oris,quo Pharsalica turba congregatur,et te nobile carmen insonantemPompei comitantur et Catones;seu magna sacer et superbus umbranoscis Tartaron et procul nocentumaudis uerbera pallidumque uisamatris lampade respicis Neronem:adsis lucidus et uocante Pollaunum, quaeso, diem deos silentumexores. solet hoc patere limenad nuptas redeuntibus maritis.haec te non thiasis procax dolosisfalsi numinis induit figura,ipsum sed colit et frequentat ipsumimis altius insitum medullis;ac solatia uera subministratuultus, qui simili notatus aurostratis praenitet incubatque somnosecurae. procul hinc abite, Mortes:haec uitae genialis est origo.cedat luctus atrox genisque manentiam dulces lacrimae, dolorque festusquicquid fleuerat ante, nunc adoret.
PSITTACE dux uolucrum, domini facunda uoluptas,humanae sollers imitator psittace linguae,quis tua tam subito praeclusit murmura fato?hesternas, miserande, dapes moriturus inistinobiscum, et gratae carpentem munera mensaeerrantemque toris mediae plus tempore noctisuidimus. affatus etiam meditataque uerbareddideras. at nunc aeterna silentia Lethesille canorus habes. cedat Phaethontia uulgifabula: non soli celebrant sua funera cygni.A tibi quanta domus rutila testudine fulgens,conexusque ebori uirgarum argenteus ordo,argutumque tuo stridentia limina cornu!heu querulae iam sponte fores! uacat ille beatuscarcer, et angusti nusquam conuicia tecti!Huc doctae stipentur aues quis nobile fandiius natura dedit: plangat Phoebeius ales,auditasque memor penitus dimittere uocessturnus, et Aonio uersae certamine picae,quique refert iungens iterata uocabula perdix,et quae Bistonio queritur soror orba cubili.ferte simul gemitus cognataque ducite flammisfunera, et hoc cunctae miserandum addiscite carmen:'occidit aeriae celeberrima gloria gentispsittacus, ille plagae uiridis regnator Eoae;quem non gemmata uolucris Iunonia caudauinceret aspectu, gelidi non Phasidis ales,nec quas humenti Numidae rapuere sub austro.'Ille salutator regum nomenque locutusCaesareum et queruli quondam uice functus amici,nunc conuiua leuis monstrataque reddere uerbatam facilis! quo tu, Melior dilecte, reclusonumquam solus eras. at non inglorius umbrismittitur: Assyrio cineres adolentur amomoet tenues Arabum respirant gramine plumaeSicaniisque crocis; senio nec fessus inertiscandet odoratos phoenix felicior ignis.
PSITTACE dux uolucrum, domini facunda uoluptas,humanae sollers imitator psittace linguae,quis tua tam subito praeclusit murmura fato?hesternas, miserande, dapes moriturus inistinobiscum, et gratae carpentem munera mensaeerrantemque toris mediae plus tempore noctisuidimus. affatus etiam meditataque uerbareddideras. at nunc aeterna silentia Lethesille canorus habes. cedat Phaethontia uulgifabula: non soli celebrant sua funera cygni.A tibi quanta domus rutila testudine fulgens,conexusque ebori uirgarum argenteus ordo,argutumque tuo stridentia limina cornu!heu querulae iam sponte fores! uacat ille beatuscarcer, et angusti nusquam conuicia tecti!Huc doctae stipentur aues quis nobile fandiius natura dedit: plangat Phoebeius ales,auditasque memor penitus dimittere uocessturnus, et Aonio uersae certamine picae,quique refert iungens iterata uocabula perdix,et quae Bistonio queritur soror orba cubili.ferte simul gemitus cognataque ducite flammisfunera, et hoc cunctae miserandum addiscite carmen:'occidit aeriae celeberrima gloria gentispsittacus, ille plagae uiridis regnator Eoae;quem non gemmata uolucris Iunonia caudauinceret aspectu, gelidi non Phasidis ales,nec quas humenti Numidae rapuere sub austro.'Ille salutator regum nomenque locutusCaesareum et queruli quondam uice functus amici,nunc conuiua leuis monstrataque reddere uerbatam facilis! quo tu, Melior dilecte, reclusonumquam solus eras. at non inglorius umbrismittitur: Assyrio cineres adolentur amomoet tenues Arabum respirant gramine plumaeSicaniisque crocis; senio nec fessus inertiscandet odoratos phoenix felicior ignis.
VNDE sacro Latii sonuerunt carmine montes?cui, Paean, noua plectra moues humeroque comantifacundum suspendis ebur? procul ecce canorodemigrant Helicone deae quatiuntque nouenalampade sollemnem thalamis coeuntibus ignemet de Pieriis uocalem fontibus undam.quas inter uultu petulans Elegia propinquatcelsior adsueto, diuasque hortatur et ambitalternum fultura pedem, decimamque uiderise cupit et medias fallit permixta sorores.ipsa manu nuptam genetrix Aeneia ducitlumina demissam et dulci probitate rubentem;ipsa toros et sacra parat cultuque Latinodissimulata deam crinem uultusque genasquetemperat atque noua gestit minor ire marita.Nosco diem causasque sacri: te concinit iste(pande foris!), te, Stella, chorus; tibi Phoebus et Euhanet de Maenalia uolucer Tegeaticus umbraserta ferunt, nec blandus Amor nec Gratia cessatamplexum niueos optatae coniugis artusfloribus innumeris et olenti spargere nimbo.tu modo fronte rosas, uiolis modo lilia mixtaexcipis et dominae niueis a uultibus obstas.Ergo dies aderat Parcarum conditus albouellere, quo Stellae Violentillaeque professusclamaretur hymen. cedant curaeque metusque,cessent mendaces obliqui carminis astus,fama tace: subiit leges et frena momorditille solutus amor: consumpta est fabula uulgi,et narrata diu uiderunt oscula ciues.tu tamen attonitus, quamuis data copia tantaenoctis, adhuc optas permissaque numine dextrouota paues. pone o dulcis suspiria uates,pone: tua est. licet expositum per limen apertoire redire gradu: iam nusquam ianitor aut lexaut pudor. amplexu tandem satiare petito(contigit!) et duras pariter reminiscere noctis.Digna quidem merces, et si tibi Iuno laboresHerculeos, Stygiis et si concurrere monstrisfata darent, si Cyaneos raperere per aestus.hanc propter tanti Pisaea lege trementemcurrere et Oenomai fremitus audire sequentis.nec si Dardania pastor temerarius Idasedisses haec dona forent, nec si alma per auraste potius prensum aueheret Tithonia biga.Sed quae causa toros inopinaque gaudia uatiattulit, hic mecum, dum feruent agmine postesatriaque et multa pulsantur limina uirga,hic, Erato iucunda, doce. uacat apta mouerecolloquia, et docti norunt audire penates.Forte, serenati qua stat plaga lactea caeli,alma Venus thalamo pulsa modo nocte iacebatamplexu duro Getici resoluta mariti.fulcra torosque deae tenerum premit agmen Amorum;signa petunt, quas ferre faces, quae pectora figiimperet; an terris saeuire an malit in undis,an miscere deos an adhuc uexare Tonantem.ipsi animus nondum nec cordi fixa uoluntas.fessa iacet stratis, ubi quondam conscia culpaeLemnia deprenso repserunt uincula lecto.hic puer e turba uolucrum cui plurimus ignisore, manuque leui numquam frustrata sagitta,agmine de medio tenera sic dulce profaturuoce (pharetrati pressere silentia fratres):'scis ut, mater,' ait 'nulla mihi dextera segnismilitia; quemcumque hominum diuumque dedisti,uritur. at quondam lacrimis et supplice dextraet uotis precibusque uirum concede moueri,o genetrix: duro nec enim ex adamante creati,sed tua turba sumus. clarus de gente Latinaest iuuenis, quem patriciis maioribus ortumnobilitas gauisa tulit praesagaque formaeprotinus e nostro posuit cognomina caelo.hunc egomet tota quondam (tibi dulce) pharetraimprobus et densa trepidantem cuspide fixi.quamuis Ausoniis multum gener ille petitusmatribus, edomui et uictum dominaeque potentisferre iugum et longos iussi sperare per annos.ast illam summa leuiter (sic namque iubebas)lampade parcentes et inerti strinximus arcu.ex illo quantos iuuenis premat anxius ignistestis ego attonitus, quantum me nocte diequeurgentem ferat. haud ulli uehementior umquamincubui, genetrix, iterataque uulnera fodi.uidi ego et immiti cupidum decurrere campoHippomenen, nec sic meta pallebat in ipsa;uidi et Abydeni iuuenis certantia remisbracchia laudauique manus et saepe natantipraeluxi: minor ille calor quo saeua tepebantaequora: tu ueteres, iuuenis, transgressus amores.ipse ego te tantos stupui durasse per aestus,firmauique animos blandisque madentia plumislumina detersi. quotiens mihi questus Apollosic uatem maerere suum! iam, mater, amatosindulge thalamos. noster comes ille piusquesignifer: armiferos poterat memorare laboresclaraque facta uirum et torrentis sanguine campos,sed tibi plectra dedit mitisque incedere uatesmaluit et nostra laurum subtexere myrto;hic iuuenum lapsus suaque haut hesterna reuoluituulnera; pro! quanta est Paphii reuerentia, mater,numinis: hic nostrae defleuit fata columbae.'Finis erat: tenera matris ceruice pependitblandus et admotis tepefecit pectora pennis.illa refert uultum non aspernata rogantis:'grande quidem rarumque uiris quos ipsa probauiPierius uotum iuuenis cupit. hanc ego formaeegregium mirata decus cui gloria patrumet generis certabat honos, tellure cadentemexcepi fouique sinu; nec colla genasquecomere nec pingui crinem deducere amomocessauit mea, nate, manus. mihi dulcis imagoprosiluit. celsae procul aspice frontis honoressuggestumque comae. Latias metire quid ultraemineat matres; quantum Latonia nymphasuirgo premit quantumque egomet Nereidas exsto.haec et caeruleis mecum consurgere dignafluctibus et nostra potuit considere concha;et si flammigeras potuisset scandere sedishasque intrare domos, ipsi erraretis, Amores.huic quamuis census dederim largita beatos,uincit opes animo. queritor iam Seras auarosangustum spoliare nemus Clymeneaque dessegermina nec uiridis satis inlacrimare sorores;uellera Sidonio iam pauca rubescere taboraraque longaeuis niuibus crystalla gelari.huic Hermum fuluoque Tagum decurrere limo(nec satis ad cultus), huic Inda monilia GlaucumProteaque atque omnem Nereida quaerere iussi.hanc si Thessalicos uidisses, Phoebe, per agros,erraret secura Daphne. si in litore NaxiTheseum iuxta foret haec conspecta cubile,Gnosida desertam profugus liquisset et Euhan.quod nisi me longis placasset Iuno querelis,falsus huic pinnas et cornua sumeret aethraerector, in hanc uafro cecidisset Iuppiter auro.sed dabitur iuueni, cui tu, mea summa potestas,nate, cupis, thalami quamuis iuga ferre secundisaepe neget maerens. ipsam iam cedere sensiinque uicem tepuisse uiro.' sic fata leuauitsidereos artus thalamique egressa superbumlimen Amyclaeos ad frena citauit olores.iungit Amor laetamque uehens per nubila matremgemmato temone sedet. iam Thybridis arcesIliacae: pandit nitidos domus alta penatis,claraque gaudentes plauserunt limina cygni.Digna deae sedes, nitidis nec sordet ab astris.hic Libycus Phrygiusque silex, hic dura Laconumsaxa uirent; hic flexus onyx et concolor altouena mari, rupesque nitent quis purpura saepeOebalis et Tyrii moderator liuet aeni.pendent innumeris fastigia nixa columnis;robora Dalmatico lucent satiata metallo.excludunt radios siluis demissa uetustisfrigora, perspicui uiuunt in marmore fontes.nec seruat natura uices: hic Sirius alget,bruma tepet, uersumque domus sibi temperat annum.Exsultat uisu tectisque potentis alumnaenon secus alma Venus quam si Paphon aequore ab altoIdaliasque domos Erycinaque templa subiret.tunc ipsam solo reclinem adfata cubili:'quonam hic usque sopor uacuique modestia lecti,o mihi Laurentis inter dilecta puellas?quis morum fideique modus? numquamne uirilisummittere iugo? ueniet iam tristior aetas:exerce formam et fugientibus utere donis.non ideo tibi tale decus uultusque superbosmeque dedi, uiduos ut transmittare per annosceu non cara mihi. satis o nimiumque prioresdespexisse procos. at enim hic tibi sanguine totodeditus unam omnis inter miratur amatque,nec formae nec stirpis egens: nam docta per Vrbemcarmina qui iuuenes, quae non didicere puellae?hunc et bis senos (sic indulgentia pergatpraesidis Ausonii) cernes attollere fascisante diem; certe iam nunc Cybeleia mouitlimina et Euboicae carmen legit ille Sibyllae.iamque parens Latius cuius praenoscere mentemfas mihi, purpureos habitus iuuenique curuleindulgebit ebur, Dacasque (et gloria maior)exuuias laurosque dabit celebrare recentis.ergo age, iunge toros atque otia deme iuuentae.quas ego non gentis, quae non face corda iugali?alituum pecudumque mihi durique ferarumnon renuere greges; ipsum in conubia terraeaethera, cum pluuiis rarescunt nubila, soluo.sic rerum series mundique reuertitur aetas.unde nouum Troiae decus ardentumque deorumraptorem, Phrygio si non ego iuncta marito?Lydius unde meos iterasset Thybris Iulos?quis septemgeminae posuisset moenia Romaeimperii Latiale caput nisi Dardana furtocepisset Martem, nec me prohibente, sacerdos?'His mulcet dictis taciteque inspirat honoremconubii. redeunt animo iam dona precesqueet lacrimae uigilesque uiri prope limina questus,Asteris et uati totam cantata per Vrbem,Asteris ante dapes, nocte Asteris, Asteris ortu,quantum non clamatus Hylas. iamque aspera coepitflectere corda libens et iam sibi dura uideri.Macte toris, Latios inter placidissime uates,quod durum permensus iter coeptique laborisprendisti portus. uiduae sic transfuga Pisaeamnis in externos longe flammatus amoresflumina demerso trahit intemerata canali,donec Sicanios tandem prolatus anheloore bibat fontis: miratur dulcia Naisoscula nec credit pelago uenisse maritum.Quis tibi tunc alacri caelestum in munere claro,Stella, dies? quanto salierunt pectora uoto,dulcia cum dominae dexter conubia uultusadnuit! ire polo nitidosque errare per axisuisus. Amyclaeis minus exsultauit harenispastor ad Idaeas Helena ueniente carinas;Thessala nec talem uiderunt Pelea Tempe,cum Thetin Haemoniis Chiron accedere terriserecto prospexit equo. quam longa morantursidera! quam segnis uotis Aurora mariti!At procul ut Stellae thalamos sensere parariLetous uatum pater et Semeleius Euhan;hic mouet Ortygia, mouet hic rapida agmina Nysa.huic Lycii montes gelidaeque umbracula Thymbraeet, Parnase, sonas: illi Pangaea resultantIsmaraque et quondam genialis litora Naxi.tunc caras iniere fores comitique canorohic chelyn, hic flauam maculoso nebrida tergo,hic thyrsos, hic plectra ferunt; hic enthea laurotempora, Minoa crinem premit ille corona.Vixdum emissa dies, et iam socialia praestoomina, iam festa feruet domus utraque pompa.fronde uirent postes, effulgent compita flammis,et pars immensae gaudet celeberrima Romae.omnis honos, cuncti ueniunt ad limina fascesomnis plebeio teritur praetexta tumultu;hinc eques, hinc iuuenum questus, stola mixta laborat.felices utrosque uocant, sed in agmine pluresinuidere uiro. iamdudum poste reclinisquaerit Hymen thalamis intactum dicere carmen,quo uatem mulcere queat. dat Iuno uerendauincula et insigni geminat Concordia taeda.hic fuit ille dies: noctem canat ipse maritus!quantum nosse licet, sic uicta sopore dolosoMartia fluminea posuit latus Ilia ripa;non talis niueos tinxit Lauinia uultuscum Turno spectante rubet; non Claudia talisrespexit populos mota iam uirgo carina.Nunc opus, Aonidum comites tripodumque ministri,diuersis certare modis: eat enthea uittisatque hederis redimita cohors, ut pollet ouantiquisque lyra. sed praecipui qui nobile gressuextremo fraudatis opus, date carmina festisdigna toris. hunc ipse Coo plaudente PhiletasCallimachusque senex Vmbroque Propertius antroambissent laudare diem, nec tristis in ipsisNaso Tomis diuesque foco lucente Tibullus.Me certe non unus amor simplexque canendicausa trahit: tecum similes iunctaeque Camenae,Stella, mihi, multumque pares bacchamur ad araset sociam doctis haurimus ab amnibus undam.at te nascentem gremio mea prima recepitParthenope, dulcisque solo tu gloria nostroreptasti. nitidum consurgat ad aethera tellusEubois et pulcra tumeat Sebethos alumna;nec sibi sulpureis Lucrinae Naides antrisnec Pompeiani placeant magis otia Sarni.Eia age, praeclaros Latio properate nepotes,qui leges, qui castra regant, qui carmina ludant.acceleret partu decimum bona Cynthia mensem,sed parcat Lucina precor; tuque ipse parentiparce, puer, ne mollem uterum, ne stantia laedaspectora; cumque tuos tacito natura recessuformarit uultus, multum de patre decoris,plus de matre feras. at tu, pulcerrima formaItalidum, tandem merito possessa marito,uincla diu quaesita foue: sic damna decorisnulla tibi; longe uirides sic flore iuuentaeperdurent uultus, tardeque haec forma senescat.
VNDE sacro Latii sonuerunt carmine montes?cui, Paean, noua plectra moues humeroque comantifacundum suspendis ebur? procul ecce canorodemigrant Helicone deae quatiuntque nouenalampade sollemnem thalamis coeuntibus ignemet de Pieriis uocalem fontibus undam.quas inter uultu petulans Elegia propinquatcelsior adsueto, diuasque hortatur et ambitalternum fultura pedem, decimamque uiderise cupit et medias fallit permixta sorores.ipsa manu nuptam genetrix Aeneia ducitlumina demissam et dulci probitate rubentem;ipsa toros et sacra parat cultuque Latinodissimulata deam crinem uultusque genasquetemperat atque noua gestit minor ire marita.Nosco diem causasque sacri: te concinit iste(pande foris!), te, Stella, chorus; tibi Phoebus et Euhanet de Maenalia uolucer Tegeaticus umbraserta ferunt, nec blandus Amor nec Gratia cessatamplexum niueos optatae coniugis artusfloribus innumeris et olenti spargere nimbo.tu modo fronte rosas, uiolis modo lilia mixtaexcipis et dominae niueis a uultibus obstas.Ergo dies aderat Parcarum conditus albouellere, quo Stellae Violentillaeque professusclamaretur hymen. cedant curaeque metusque,cessent mendaces obliqui carminis astus,fama tace: subiit leges et frena momorditille solutus amor: consumpta est fabula uulgi,et narrata diu uiderunt oscula ciues.tu tamen attonitus, quamuis data copia tantaenoctis, adhuc optas permissaque numine dextrouota paues. pone o dulcis suspiria uates,pone: tua est. licet expositum per limen apertoire redire gradu: iam nusquam ianitor aut lexaut pudor. amplexu tandem satiare petito(contigit!) et duras pariter reminiscere noctis.Digna quidem merces, et si tibi Iuno laboresHerculeos, Stygiis et si concurrere monstrisfata darent, si Cyaneos raperere per aestus.hanc propter tanti Pisaea lege trementemcurrere et Oenomai fremitus audire sequentis.nec si Dardania pastor temerarius Idasedisses haec dona forent, nec si alma per auraste potius prensum aueheret Tithonia biga.Sed quae causa toros inopinaque gaudia uatiattulit, hic mecum, dum feruent agmine postesatriaque et multa pulsantur limina uirga,hic, Erato iucunda, doce. uacat apta mouerecolloquia, et docti norunt audire penates.Forte, serenati qua stat plaga lactea caeli,alma Venus thalamo pulsa modo nocte iacebatamplexu duro Getici resoluta mariti.fulcra torosque deae tenerum premit agmen Amorum;signa petunt, quas ferre faces, quae pectora figiimperet; an terris saeuire an malit in undis,an miscere deos an adhuc uexare Tonantem.ipsi animus nondum nec cordi fixa uoluntas.fessa iacet stratis, ubi quondam conscia culpaeLemnia deprenso repserunt uincula lecto.hic puer e turba uolucrum cui plurimus ignisore, manuque leui numquam frustrata sagitta,agmine de medio tenera sic dulce profaturuoce (pharetrati pressere silentia fratres):'scis ut, mater,' ait 'nulla mihi dextera segnismilitia; quemcumque hominum diuumque dedisti,uritur. at quondam lacrimis et supplice dextraet uotis precibusque uirum concede moueri,o genetrix: duro nec enim ex adamante creati,sed tua turba sumus. clarus de gente Latinaest iuuenis, quem patriciis maioribus ortumnobilitas gauisa tulit praesagaque formaeprotinus e nostro posuit cognomina caelo.hunc egomet tota quondam (tibi dulce) pharetraimprobus et densa trepidantem cuspide fixi.quamuis Ausoniis multum gener ille petitusmatribus, edomui et uictum dominaeque potentisferre iugum et longos iussi sperare per annos.ast illam summa leuiter (sic namque iubebas)lampade parcentes et inerti strinximus arcu.ex illo quantos iuuenis premat anxius ignistestis ego attonitus, quantum me nocte diequeurgentem ferat. haud ulli uehementior umquamincubui, genetrix, iterataque uulnera fodi.uidi ego et immiti cupidum decurrere campoHippomenen, nec sic meta pallebat in ipsa;uidi et Abydeni iuuenis certantia remisbracchia laudauique manus et saepe natantipraeluxi: minor ille calor quo saeua tepebantaequora: tu ueteres, iuuenis, transgressus amores.ipse ego te tantos stupui durasse per aestus,firmauique animos blandisque madentia plumislumina detersi. quotiens mihi questus Apollosic uatem maerere suum! iam, mater, amatosindulge thalamos. noster comes ille piusquesignifer: armiferos poterat memorare laboresclaraque facta uirum et torrentis sanguine campos,sed tibi plectra dedit mitisque incedere uatesmaluit et nostra laurum subtexere myrto;hic iuuenum lapsus suaque haut hesterna reuoluituulnera; pro! quanta est Paphii reuerentia, mater,numinis: hic nostrae defleuit fata columbae.'Finis erat: tenera matris ceruice pependitblandus et admotis tepefecit pectora pennis.illa refert uultum non aspernata rogantis:'grande quidem rarumque uiris quos ipsa probauiPierius uotum iuuenis cupit. hanc ego formaeegregium mirata decus cui gloria patrumet generis certabat honos, tellure cadentemexcepi fouique sinu; nec colla genasquecomere nec pingui crinem deducere amomocessauit mea, nate, manus. mihi dulcis imagoprosiluit. celsae procul aspice frontis honoressuggestumque comae. Latias metire quid ultraemineat matres; quantum Latonia nymphasuirgo premit quantumque egomet Nereidas exsto.haec et caeruleis mecum consurgere dignafluctibus et nostra potuit considere concha;et si flammigeras potuisset scandere sedishasque intrare domos, ipsi erraretis, Amores.huic quamuis census dederim largita beatos,uincit opes animo. queritor iam Seras auarosangustum spoliare nemus Clymeneaque dessegermina nec uiridis satis inlacrimare sorores;uellera Sidonio iam pauca rubescere taboraraque longaeuis niuibus crystalla gelari.huic Hermum fuluoque Tagum decurrere limo(nec satis ad cultus), huic Inda monilia GlaucumProteaque atque omnem Nereida quaerere iussi.hanc si Thessalicos uidisses, Phoebe, per agros,erraret secura Daphne. si in litore NaxiTheseum iuxta foret haec conspecta cubile,Gnosida desertam profugus liquisset et Euhan.quod nisi me longis placasset Iuno querelis,falsus huic pinnas et cornua sumeret aethraerector, in hanc uafro cecidisset Iuppiter auro.sed dabitur iuueni, cui tu, mea summa potestas,nate, cupis, thalami quamuis iuga ferre secundisaepe neget maerens. ipsam iam cedere sensiinque uicem tepuisse uiro.' sic fata leuauitsidereos artus thalamique egressa superbumlimen Amyclaeos ad frena citauit olores.iungit Amor laetamque uehens per nubila matremgemmato temone sedet. iam Thybridis arcesIliacae: pandit nitidos domus alta penatis,claraque gaudentes plauserunt limina cygni.Digna deae sedes, nitidis nec sordet ab astris.hic Libycus Phrygiusque silex, hic dura Laconumsaxa uirent; hic flexus onyx et concolor altouena mari, rupesque nitent quis purpura saepeOebalis et Tyrii moderator liuet aeni.pendent innumeris fastigia nixa columnis;robora Dalmatico lucent satiata metallo.excludunt radios siluis demissa uetustisfrigora, perspicui uiuunt in marmore fontes.nec seruat natura uices: hic Sirius alget,bruma tepet, uersumque domus sibi temperat annum.Exsultat uisu tectisque potentis alumnaenon secus alma Venus quam si Paphon aequore ab altoIdaliasque domos Erycinaque templa subiret.tunc ipsam solo reclinem adfata cubili:'quonam hic usque sopor uacuique modestia lecti,o mihi Laurentis inter dilecta puellas?quis morum fideique modus? numquamne uirilisummittere iugo? ueniet iam tristior aetas:exerce formam et fugientibus utere donis.non ideo tibi tale decus uultusque superbosmeque dedi, uiduos ut transmittare per annosceu non cara mihi. satis o nimiumque prioresdespexisse procos. at enim hic tibi sanguine totodeditus unam omnis inter miratur amatque,nec formae nec stirpis egens: nam docta per Vrbemcarmina qui iuuenes, quae non didicere puellae?hunc et bis senos (sic indulgentia pergatpraesidis Ausonii) cernes attollere fascisante diem; certe iam nunc Cybeleia mouitlimina et Euboicae carmen legit ille Sibyllae.iamque parens Latius cuius praenoscere mentemfas mihi, purpureos habitus iuuenique curuleindulgebit ebur, Dacasque (et gloria maior)exuuias laurosque dabit celebrare recentis.ergo age, iunge toros atque otia deme iuuentae.quas ego non gentis, quae non face corda iugali?alituum pecudumque mihi durique ferarumnon renuere greges; ipsum in conubia terraeaethera, cum pluuiis rarescunt nubila, soluo.sic rerum series mundique reuertitur aetas.unde nouum Troiae decus ardentumque deorumraptorem, Phrygio si non ego iuncta marito?Lydius unde meos iterasset Thybris Iulos?quis septemgeminae posuisset moenia Romaeimperii Latiale caput nisi Dardana furtocepisset Martem, nec me prohibente, sacerdos?'His mulcet dictis taciteque inspirat honoremconubii. redeunt animo iam dona precesqueet lacrimae uigilesque uiri prope limina questus,Asteris et uati totam cantata per Vrbem,Asteris ante dapes, nocte Asteris, Asteris ortu,quantum non clamatus Hylas. iamque aspera coepitflectere corda libens et iam sibi dura uideri.Macte toris, Latios inter placidissime uates,quod durum permensus iter coeptique laborisprendisti portus. uiduae sic transfuga Pisaeamnis in externos longe flammatus amoresflumina demerso trahit intemerata canali,donec Sicanios tandem prolatus anheloore bibat fontis: miratur dulcia Naisoscula nec credit pelago uenisse maritum.Quis tibi tunc alacri caelestum in munere claro,Stella, dies? quanto salierunt pectora uoto,dulcia cum dominae dexter conubia uultusadnuit! ire polo nitidosque errare per axisuisus. Amyclaeis minus exsultauit harenispastor ad Idaeas Helena ueniente carinas;Thessala nec talem uiderunt Pelea Tempe,cum Thetin Haemoniis Chiron accedere terriserecto prospexit equo. quam longa morantursidera! quam segnis uotis Aurora mariti!At procul ut Stellae thalamos sensere parariLetous uatum pater et Semeleius Euhan;hic mouet Ortygia, mouet hic rapida agmina Nysa.huic Lycii montes gelidaeque umbracula Thymbraeet, Parnase, sonas: illi Pangaea resultantIsmaraque et quondam genialis litora Naxi.tunc caras iniere fores comitique canorohic chelyn, hic flauam maculoso nebrida tergo,hic thyrsos, hic plectra ferunt; hic enthea laurotempora, Minoa crinem premit ille corona.Vixdum emissa dies, et iam socialia praestoomina, iam festa feruet domus utraque pompa.fronde uirent postes, effulgent compita flammis,et pars immensae gaudet celeberrima Romae.omnis honos, cuncti ueniunt ad limina fascesomnis plebeio teritur praetexta tumultu;hinc eques, hinc iuuenum questus, stola mixta laborat.felices utrosque uocant, sed in agmine pluresinuidere uiro. iamdudum poste reclinisquaerit Hymen thalamis intactum dicere carmen,quo uatem mulcere queat. dat Iuno uerendauincula et insigni geminat Concordia taeda.hic fuit ille dies: noctem canat ipse maritus!quantum nosse licet, sic uicta sopore dolosoMartia fluminea posuit latus Ilia ripa;non talis niueos tinxit Lauinia uultuscum Turno spectante rubet; non Claudia talisrespexit populos mota iam uirgo carina.Nunc opus, Aonidum comites tripodumque ministri,diuersis certare modis: eat enthea uittisatque hederis redimita cohors, ut pollet ouantiquisque lyra. sed praecipui qui nobile gressuextremo fraudatis opus, date carmina festisdigna toris. hunc ipse Coo plaudente PhiletasCallimachusque senex Vmbroque Propertius antroambissent laudare diem, nec tristis in ipsisNaso Tomis diuesque foco lucente Tibullus.Me certe non unus amor simplexque canendicausa trahit: tecum similes iunctaeque Camenae,Stella, mihi, multumque pares bacchamur ad araset sociam doctis haurimus ab amnibus undam.at te nascentem gremio mea prima recepitParthenope, dulcisque solo tu gloria nostroreptasti. nitidum consurgat ad aethera tellusEubois et pulcra tumeat Sebethos alumna;nec sibi sulpureis Lucrinae Naides antrisnec Pompeiani placeant magis otia Sarni.Eia age, praeclaros Latio properate nepotes,qui leges, qui castra regant, qui carmina ludant.acceleret partu decimum bona Cynthia mensem,sed parcat Lucina precor; tuque ipse parentiparce, puer, ne mollem uterum, ne stantia laedaspectora; cumque tuos tacito natura recessuformarit uultus, multum de patre decoris,plus de matre feras. at tu, pulcerrima formaItalidum, tandem merito possessa marito,uincla diu quaesita foue: sic damna decorisnulla tibi; longe uirides sic flore iuuentaeperdurent uultus, tardeque haec forma senescat.