[Inhoud]XXX. VERHAEL.Krackeel tuſſchen Spaenſe ende Portugijſe Slaven.[239]Ick hebbe in mijn voorgaende verhael geſproken van een Chriſtelijcke Kerck die inde ſtadt van Argiers inde Bain van de Duane is: Eenighe Portugijſe Slaven waren Meeſters van het Autaer van deſe Kerck: in het Iaer 1641. den 15. Auguſti. Op onſe lieve Vrouwen Feeſt-dag, was het Autaer wel verçiert, ende onder andere verçierſels waren op het Autaer het Wapen van het Koninghrijck van Portugael, met deſe woorden:Exaltat humiles & deponit ſuperbos. Na dat den dienſt gedaen was, ende de Chriſtenen by na alle gheretireert waren, quamender twee Spaenſche Slaven in, ofte om te bidden, ofte om de vercieringen van den Autaer te ſien, ende komende dicht by den Autaer, een vande ſelve die voor drie ſtuyvers Latijn konde, begon te leſen ’t vvelck op het Wapen van Portugael geſchreven vvas: De andere vraeghde vvat het te ſegghen vvas: Zijn Cameraet antvvoorde hem: Dat beteeckent,Godt verheft de nedrighen, ende vernedert de hoovaerdighen; het vvelcke is tot verachtinge van onſe Spaenſe Natie (vvant in het ſelfde Iaer vvas Portugael ghereſolveert:) ſonder meer ceremonien treckt een van de Spaignaerts het Wapen af, breeckt het in ſtucken ende vvorpt de ſtucken over de[240]Vloer. Dat wierde ſoo haeſt niet vernomen van een Portugijſe ſlaef, ofte de Spaignaert kreegh eenigen Vuyſt-ſlaghen voor aleer hy uyt de Kerck koſt komen ende uyt de Deure gaen. De Spaignaerts retireerden haer al defenderende uyt de Kerck door een plaets van de Bain: Ende hoewel de plaets vol Portugijſen was, quamenſe op de ſtraet: Yeder een voeghde ſich terſtont ronts om de Vechters. Die tot den Koningh van Spaignen geaffectioneert waren, hielpen de Spaignaerts: Maer de Portugijſen lieten oock niet in groot ghetal hare Lants-Luyden te aſſiſteren, ſoo datſe in minder dan een half uyr als tvvee legers van Chriſten ſlaven vvaren, die tegens malkander vochten met Vuyſt-ſlaghen, ſteenen, ende ſtocken. De Turcken ſiende dit rumoer vande ſlaven, vraeghden vvat de oorſaecke daer van vvas, ende als ſy de ſelfde verſtaen hadden, ſeyde ſy tot de ſlaven, honden, canaillen, ende vvilde, ſoeckt eerſt u liberteyt, ende gy ſult daer na op u ghemack diſputeren de krackeelen van uvve Koningen in het Velt, ende niet alhier: Ende daer op ſcheyden ſy de vechters met ſtocken, ende joeghen yeder een na zijn Logement.[241][Inhoud]XXXI. VERHAEL.Een Slaef moet niet al te ſeer betrouwen op de al te groote courtoiſie van zijn Patroon.Wanneer den Hertogh van Brigance in het Iaer 1641. ſich Meeſter hadde gemaeckt van het Koninckrijck van Portugael, ſondt hy eenighe Afgeſanten aen alle de Gouverneurs vande Eylanden ende plaetſen die met Garniſoen verſien waren, om haer aen ſijn zijde te trecken, aleer den Koningh van Spaignen aldaer ordre ſoude gheſtelt hebben: Onder andere Afgeſanten waſſer een Religieus, de welcke noch ſijnde in het geſicht van de Riviere van Liſbon, vande Turckſe Zee-Roovers ghenomen wierde, ende hy wierde ſlaef binnen de Stadt van Argiers ghebracht. By geval was ick aende Zee-Kant, ende wanneer die goede Pater aen ’t Landt quam, hiete ick hem in ’t Latijn wellekom, ſeggende dat ick droevigh was over zijn ongeluck, ende dat hy de eerſte Religieus van[242]ſijn ordre was die ick in dat Landt gheſien hadde. Hy antwoorde my met een Graviteyt ſonder my aen te ſien: Godt gheve dat ick de laetſte magh zijn. Men brocht hem inde Stadt, ende na twee daghen wierde hy op de Marckt neffens andere ſlaven verkocht. Mijn Meeſter Alli Pegelin kocht hem voor 1200. ſtucken van achten, ende gaende van de Marckt voor aleer hy inde Bain quam, alwaer de ſlaven ordinaris reſideren, ging hy na ſijn nieuvven Patroon, om hem een compliment te maecken, ende zijn dienſt te preſenteren. Alli Pegelin, die een looſen Vos vvas, ende de humeur ende de qualiteyt van de Slaven vvilde doorſien, om ſich daer van te dienen vvanneerſe van haer rantſoen ſouden ſpreecken, maeckte hem een ſchoonen toon, ende ſeyde tot den Religieus die bloots-Hooft was, ick bidde u deckt u Hooft, ick ſie wel dat ghy een perſoon van importantie ſijt, ende dat ghy de miſerien van de Zee niet gewoon ſijt: Neen voorwaer, ſeyde de Religieus, ende de Soldaten hebben alle mijn Bagagien genomen. Waer op Pegelin antwoorde: De Soldaten ſijn qualijck opgebrocht, datſe de perſonen van uwe qualiteyt niet en reſpecteren, ende indien ghy Linnen, Laken, ofte Gelt van[243]doen hebt, ick ſal het u doen geven: Den Religieus antwoorde dat hy dat alles van noode hadde. Daer op gaf Pegelin ordre aen een Iode, dieder tegenwoordigh was, datmen, den Religieus Laecken tot een Kleedt, ſes Hembde ende 15. ſtucken van achten ſoude geven, ende hy ſondt den Religieus na de Bain alwaer wy waren. De ſelfden avont quam de Pater wandelen op het plat van de Bain. Wy vraeghden aen de Religieus eenige tijdingen van het ghene in het Chriſtenrijck paſſeerde, ende wat hem docht van onſe gemeene Patroon. Hy ſeyde ons, dat onſe Patroon een courtois ende redelijck menſche vvas. Hy heeft my mijn Hooft doen decken, ende grootelijcx vertrooſt, ende heeft my noch Hembden, Laecken ende Gelt doen gheven. Voorvvaer (ſeyde hy) daer ſijn vele Chriſten Princen die ſoo veel faveur aen een Slaef niet ſouden doen ſonder hem te kennen. Wy antvvoorden hem: Verſeeckert u dat ghy de eere die hy u heeft gedaen in u het Hooft te doen decken, Laecken, Hembden ende Gelt te gheven, met den intereſt wel betalen ſult. Maer hy gheckte met ons. Hy ſeyde alle daghen de Mis inde Kerck van onſe Bain, ende alle de Portugijſe Slaven quamen de Mis hooren, de[244]welcke gedaen ſijnde brochten ſy den Religieus tot aende Poort van de Bain, hy laetſt marcherende, ende dan vertrock yeder een met veleBaiſe las manos. Dit leven vvas goet voor een Slaef, maer na dat hy eenighe Iaren daer gheweeſt was, ende hadde doen vraghen, hoe veel Pegelin voor zijn rantſoen begeerde, antwoorde men hem 12. duyſendt ſtucken van achten: Welcken eyſch den Religieus ſoo ſeer verſchrickte ende bedroefde, dat hy weynigh daghen daer na ſterf. Het was een ſeer deuchtſaem Man gelijck ick in een ander Verhael ſal ſeggen, maer de oorſaecke van alle ſijn ongeluck was de al te groote courtoiſie van Alli Pegelin.[Inhoud]XXXII. VERHAEL.Van een Religieus die ſijn Gheloof door ſwackheydt verſaeckte wanneer hy binnen Argiers Slaef was, ende die door zijn berouw een Martelaer wierde.[245]Pater Ioſephus een Religieus van de ordre van S. Dominicus na dat hy eenige Iaren in Weſt-Indien gheleeft hadde, wierde in ’t wederkeeren na Spaignen zijn Vaderlandt (want hy was in Valencia geboren) van de Zee-Roovers van Argiers genomen: Men verkocht hem na de ghewoonte, ende alſoo de gierigheydt het Wit van de Turcken is, vraeghde hem zijn Patroon, ofte hy een goet rantſoen ſoude willen betalen, ſoomen hem in vryheydt ſtelde. Pater Ioſephus, die van een fraeye ende vrolijcke humeur was, ghelijck ghy verſtaen ſult, ſeyde, ja, met conditie dat hy wel getracteert ſoude worden, dat hy goede cier ſoude maecken, dat hy op een Materas ſoude ſlapen, ende dat hy niet en ſoude arbeyden, ende dat hy dan ſes duyſent Ducaten voor ſijn rantſoen ſoude betalen. Den Patroon meenende dat hy de ſes duyſendt Ducaten hadde, tracteerde de Pater Ioſephus volghens het verſpreck. Na dat de Pater een Iaer langh goede cier hadde gemaeckt, wel gegeten, wel geſlapen, ende ondertuſſchen niet gearbeydt: De Patroon ſiende datter gheen apparentie was van Gelt voor ſijn rantſoen te krijgen, commandeerde een andere ſijne Slaef, een Spaignaert van geboorte, den Pater hondert[246]ſlaghen met ſtocken te gheven onder aen zijne Voeten, ſijnde een ordinaris ſtraffe in Barbarien. Deſen armen menſche wierde vaſt ghebonden aen een inſtrument ’t welck daer toe bequaem was, inde Turckſe ſpraecke ghenaemtFalaca. Pater Ioſephus ſiende den Spaignaert nader komen, ſeyde hem: Neemt acht Chriſten, ſiet voor u wat ghy doet: Gy weet dat ick een Prieſter ben, ende indien ghy my raeckt, ſijt gy gheexcommuniceert. Den goeden Spaignaert ſeyde tot ſijn Patroon: Ick ben een Chriſten, ende u Slaef, ſlaet my ſoo veel gy wilt, ick en wil niet geexcommuniceert ſijn. De Patroon die loos was, riep een ander van zijne Slaven, een Portugijs van geboorte, die wel blijde was dat hy ſoodanighen commiſſie over een Spaignaert ſoude executeren, ſpottende met de excommunicatie. Wanneer Pater Ioſephus van deſe ſlaghen geneſen was als hy op de ſtraten quam, ende ſijne Vrienden de Slaven hoorde klaghen over haer ongeluck, ſeyde hy haer al lacchende: Iſſer yemant die geen hondert ſlaghen met ſtocken ſoude willen verdragen om een gants Iaer goede cier te maecken, ende een Hondt een Turck te bedriegen? Zijn Patroon ſiende datter gheen apparentie van rantſoen was, verkocht[247]hem met groot verlies: Want hy was voor een bedrieger bekent: Zijn nieuwe Patroon ſondt hem inde Bain van de Duane, alwaer een vande vier Chriſten-Kercken is die tot Argiers zijn. De Prieſters woonen by na alle inde Bain, alwaer de Chriſten Kercken ſijn, ende onderhouden haer met Aelmoeſſen dieſe van de Slaven ontfangen: Ende wanneerſe aen haer Patroon ordinaris drie ſtucken van achten ter Maendt betalen, laetmenſe met vrede. In het Iaer 1640. vonde ick hem in het voorſz Bain vande Duane, maer alſoo het meeſtendeel van de Slaven Portugijſen zijn, hadde Pater Ioſephus, die een Spaignaert was, altoos krackeel met haer. Waerom zijn Patroon hem toeliet te komen woonen inde Bain van Alli Pegelin mijn Patroon. Ick maeckte groote kenniſſe ende Vrientſchap met hem, ter oorſaecke van ſijn goede humeur. Ende alle Sondaeghs wanneer ick vry van arbeyden was, hoorde ick zijne predikatien, die gheleert ende wel-ſpreeckende waren. Hy maeckte geerne goede cier, ende hiel veel vande Patriarch Noë, die de Wijngaert geplant heeft. Wy brochten hem op ſeeckere dagh inde Herberghe, alwaer door gebreck van Wijn-Glaſen wy ons dienden van een Lamp van de Kerck[248]die van Glas was, ende daer in de Wijn aen Pater Ioſephus heel goet dacht te zijn ende droncker twee Lampen van uyt yeder van een pint, ende met die laſt verliet hy de Vrienden: Weynigh tijts daer na kreeg ick mijn vryheydt, ende Pater Ioſephus bleef daer tot het Iaer 1645. ſoo dat hy gheen apparentie ſiende om ſijn vryheydt te krijgen, ofte miſſchien dat hy getrocken wierde van een libertijns leven die den Alcoran toelaet, hy ſich felven ſoo ſeer vergat, dat hy het Chriſten Gheloof verſaeckte, ſich ſelven Mahometan maeckende met een extraordinariſe blijtſchap van alle de Moren ende Turcken, die hem op een Paert ſetten met een Pijl inde Handt, hem op die maniere leydende door alle Straten van de Stadt als in Triomph; ende beſpottende de Chriſtenen ſeyden, ſiet daer uwen grooten Papas (ſoo noemenſe de Prieſters) dien gy ſoo hoogh geeſtimeert hebt ghehadt: Deſe vreemde actie miſhaegde de Chriſtenen ſooCatholijcken, Gereformeerden, end Schiſmatiken ſeer. Het gebeurde door Godts toe-latingh, dat op die tijdt tot Argiers Slaven waren een Pater Ieſuyt, ende een Pater Carmelijt, tot Genua geboren, genaemt Frater Angelus, een ſeer deughtſaem Man, dien ick wel gekent[249]hebbe. Deſe twee Paters waren ſeer droevig over de ſchandelijcke faute van Pater Ioſephus begaen, als mede over de ſchandale die alle Chriſtenen daer over ontfangen hadden, vindende onder haer goee aen Pater Ioſephus een vermaninge te doen, die doen Iſouf genaemt wierde, ende hem te vertoonen de groote ergerniſſe die hy aen ſoo veel Chriſten Slaven gegeven hadde: Die duyſendt mael meer miſerien uyt gheſtaen hadden als hy, ende die nochtans volherden met ſoo veel ſtantvaſtigheydt, ende lijtſaemheydt in het Chriſtelijcke Geloof. Met ſoodanige ende diergelijcke vermaningen wierde Iſouf ſoo ſeer bewogen, dat hy aen deſe eerwaerdige Paters beloofde, dat hy de verderfelijcke Mahometaenſe Religie ſoude verlaten, ende ſich verſoenen met de Heylige Moeder de Kerck: Daerom hy verſocht te biechten, ende de gratie om het Heylige Sacrament des Autaers te ontfangen: Het welcke hy dien ſelfden nacht ſeer ſecretelijck dede: Want indien de Turcken geweten hadden dat deſe twee Paters haer gemoeyt hadden met een Renegado te bekeeren, ſouden ſy in groot perijckel geweeſt ſijn van verbrandt te worden. ’s Anderendaegs verſcheen Iſouf op de ſtraten op zijn Chriſtens gekleedt,[250]het welcke de gantſche Stadt ſeer dede verwonderen. Hy wierde gevangen genomen, ende van de Officiers van de Iuſtitie voor de Vierſchaer gebrocht, diemen in dat Landt noemt deDuane. Men vraegde hem waerom hy de Kleederen van ſijn Religie verandert hadde? Hy antwoorde reſolutelijck dat hy een Chriſten Prieſter ende Religieus was: Ende aengaende ’t gene dat gepaſſeert was, dat hy dat gedaen hadde door ingeven vanden Duyvel. Op dit antwoort vonden de Rechters goet hem hondert ſlagen met Stocken onder aen zijne Voeten te geven, om deſe ſcrupulen uyt ſijn gemoet te verdrijven.Deſe ſententie wierde geexecuteert, maer te vergeefs, want hy volherde ende ſeyde volſtandig dat hy als een Chriſten wilde ſterven. Sy dreygden hem met de doot, ende ſiende eyndelijck dat alle deſe dreygementen gheen voordeel deden, verweſen ſy hem levendig verbrandt te worden met een kleyn Vyer. De Sauſen (ſijnde de Officiers van de Juſtitie) brachten hem buyten een Poort van de Stadt, genaemt de Poort vanBaboloet, ende deden aldaer een Ancker van een Galeye inde Aerde vaſt maken, ende bonden Pater Joſephus heel vaſt aen het Ancker, de welcke in de laetſte tijdt[251]van zijn leven de moet niet verloor, want hy badt Godt ende de Chriſtenen die der in groote meenigte tegenwoordig vvaren, om vergiffeniſſe, haer vermanende datſe ſtantvaſtig inde Chriſtelijcke Religie vvilden blijven. Ondertuſſchen brachtmen door ordre van de Sauſen Hout, ’t vvelckmen vijf Voeten rontſom hem in forme van een circkel ſtelde, men ſtack het Vyer aen, vvelckers Vlamme de couragie van den Heylige Martelaer vermeerderde: Die meer als te vooren Godt badt om vergiffeniſſe wegen de ſchandale die hy de Chriſtenen aengedaen hadde, haer recommanderende het Chriſtelijcke Geloof te behouden. Eyndelijck zijnde van den Roock verſtickt: Viel hy op de Aerde, eyndigende zijn leven, gevende aen alle de Chriſten Slaven een exempel van een ware Religieus, ende van een groot berouw hebbende Chriſten.[Inhoud]XXXIII. VERHAEL.Van het voornemen dat wy ghenomen hadden om ons Meeſter te maecken van het Schip ’t welck ons na Tituan bracht.[252]Ick hebbe in het diſcours van mijn Reyſe in ’t korte mentie gemaect dat wy onder 24. Chriſtenen reſolutie genomen hadden met gewelt ons Meeſter te maecken van het Turckſe Schip, in het welcke wy tweemael geimbarqueert vvaren om de Reyſe na Tituan te doen: Ende vvy vvaren tvveemael genootſaeckt door de contrarie Wint vvederom binnen Argiers te komen. Wanneer vvy op Zee in dat Turcks Schip vvaren, hadden vvy geremarqueert dat de Schipper ſijn Ambacht niet vvel en koſt, ende dat de wacht die hy tegens ons geſtelt hadde, niet ſuffiſant was, ende niet wel ghediſponeert, ende dat het minſte gedeelte van de Turcken van het Schip Soldaten waren ende het meeſte gedeelten Coopluyden: Ende dat deſe Natie ſeer curieus is over hare Wapenen, dat alle haer Muſquetten ende courtelaſſen, ingepackt waren in Laecken voeringen, ende wel bewonden, door vreeſe dat de lucht de ſelfde mochte doen roeſten. Wy hadden oock geſien datter eenige halve Pijcken waren inde Stiermans Hutte boven de Kejuyt alwaer de Schipper ende zijn Luytenant ſliepen. Wanneer wy de tweedemael aen Landt waren, die de entrepriſe van deſe daedt ſoude doen, ſtelde ons voor, datter middel was wanneer wy noch eens[253]geimbarqueert ſouden ſijn, deſe Turcken de Neck te breecken ons Meeſter van het Schip te maecken, ende neffens onſe vryheydt groote rijckdom te verkrijgen: Want daer waren 24. Ioden by na alle Iuweliers. Deſe twee hoopen vermeerderden onſe couragie: Den voornaemſte aennemer ſal hier Borenaud genaemt worden.Monſieur Caloen ende ick waren ſeecker van onſe vryheydt ſonder ons in eenigh perijckel te ſtellen, ende ons ingagerende in deſe ſaecke, liepen wy perijckel van doot geſlagen te worden, ofte ten minſten hondert ſlagen met een Touw op onſe Buyck te krijghen, indien de ſelfde ontdeckt hadde geworden: Nochtans om de liberteyt vande andere Slaven onſe Vrienden te verkrijgen, beloofden wy vande partye te ſijn. Wanneer wy voor de derdemael imbarkeerden, verſchool den aenvangher in een Biſcuyt-Sack een pongard, twee groote Turckſe Meſſen, ende twee ponden Buſkruyt: Ende de voorſz Sack wierde gebracht in ’t Voor-onder alwaer de Chriſtenen ſliepen: De Windt wierde goet, wy geraeckte in weynig uyren vande Kuſt van Argiers af: Wy begonnen te delibereren hoe ende wanneer ons voornemen ſoude in ’t werck geſtelt worden, ende yeder een gaf[254]ſijnen raedt: de reſolutie vvierde ghenomen, dat wy die in ’t Voor-onder ſliepen, de twee Meſſen met de Poignard voor Wapenen ſouden hebben, ende dat vvy ons ſouden dienen van een Arpoen ende tvvaelf Schoppen die voor in ’t Schip vvaren, alvvaer vvy ſliepen, ende vvaer van die van het Schip haer dienden om de Ballaſt te laden ende te ontladen. De anderen acht Chriſten Slaven ſliepen op het verdeck, vvant ſy moſten by daegh ende by nacht de Zeylen vvaernemen: Ende gelijck ick op een andere plaets geſeyt hebbe, dienen de Turcken haer van Chriſten Slaven voor Boots-Geſellen: Deſe hadden voor Wapenen tvvee Yſere Klooten van ſes ponden, waer mede ſy voornamen de Schipper ende de Luytenant inde Hutte boven de Kejuyt te dooden, ende om leeg te vvorpen de halve Pijcken vooren verhaelt: Ende op de ſelfde tijdt ſouden de andere tvvaelf om hals brenghen drie ofte vier Turcken die de vvacht aen ’t Roer hielen, ende inde kejuyt gaen alvvaer de reſterende Turcken ſliepen met hare Wapenen beſlommert als ick geſeyt hebbe, ende haer aldaar te dooden. Ende op dat de vier Turcken die de vvacht aen ’t Roer hadden, niet ſouden remarqueren vvanneer de ſeſtien Chriſtenen die in het[255]Voor-onder ſliepen, uyt ſouden komen, waren de acht Chriſtenen die op het verdeck ſliepen, vier ofte vijf nachten aen malkander ghekomen Toback te nemen voor het Deurtje onder het welcke wy waren, op dat wy wanneer het voornemen ſoude aengaen alle te ghelijck op het verdeck ſouden ſijn ſonder van de wacht vernomen te worden: Ende indien de Turcken inde Kejuyt al te groote reſiſtentie ſouden gedaen hebben, was de ordre dat wy ons ſouden begeven voor in ’t Schip, alwaer wy vier van onſe Compagnons die Conſtapels waren, ſouden laten, ende ſy ſouden twee ſtucken Geſchut gekeert hebben om na achteren te ſchieten uyt yeder ſtuck een kleyne Sack vol ſteenen. Deſe twee ſtucken waren beſtant om het gantſche voor Schip van de Turcken te ſuyveren, ende haer na den Duyvel te ſenden. Aengaende de Ioden, daer was geen vreeſe voor, want ſy ſliepen heel onder in het Schip, van waerſe maer een teffens koſten uyt komen, om op het verdeck te komen, ſo dat een Chriſten haer alle koſten ingheſloten houden. Den dagh wierde geappointeert den laetſten Ianuary, een uyre voor den dag. Wy waren de gantſchen nacht voor in ’t Schip, met hoope, vreeſe, ende ſtilte, ſonder ſlapen, verwachtende[256]het teecken (het welcke was driemael, met de Handt te kloppen op het Deurtje van het Voor-onder,) het welcke wy met hulpe van onſe Cameraets boven op, moſten ende koſten openen: Ende alſoo wy een Sant-Looper hadden, hiel yeder een ſich gereet wanneer de geſtelde uyre gekomen was. Maar daer wierde geen teecken gegeven, ende wanneer de Son gereſen was, ende het Deurtje door ordre van de Schipper geopent wierde, excuſeerde ſich den Aennemer die by ons quam, dat de Turcken dien nacht al te ſcherpe wacht hadden gehouden. Sijne excuſe ſoude na mijn oordeel wettelijcker gheweeſt ſijn, indien hy geſeyt hadde, dat hy geen couragie gehadt hadde om zijn voornemen in ’t werck te ſtellen.[Inhoud]XXXIV. VERHAEL.De curioſiteyt wordt voldaen met der tijt ende patientie.In het Iaer 1639. voer ick van Engelandt na S. Lucar in Spaignen, ende na dat ick 12. dagen in Zee was geweeſt, ſonder eenig[257]Landt te ſien, nam de Schipper van ons Schip met ſijne Graed-Boogh de hooghte van de Son, maeckende ſijn rekeninghe na de obſervantien vanden Stier-Man, dat wy op de hoogte van Portugael waren, ende dat wy voor den avont ſouden ſien twee Eylanden genaemt deBerlingas. Komende by deſe twee Eylanden, vernamen wy twee Schepen die de Zee kruyſten. Onſen Capiteyn genaemt Vincent Arris, ſeer ervaren in de Zee-Vaert, oordeelde dat het twee Turckſe Zee-Roovers waren, ende daerom commandeerde hy datmen de Kogels in het Geſchut ſoude afſchieten, ende inde plaets van de ſelfde de ſtucken met Schroot ſoude laden, ſeggende dat indien die twee Schepen ons ſouden willen attacqueren, ſy by nacht by ons ſoude komen, ende wanneerſe dicht by komen, hy haer meer ſoude beſchadigen met de Schroot als met Kogels: Het bevel van de Capiteyn wierde in ’t werck geſtelt. Ondertuſſchen quam de nacht aen, ende de twee Schepen waren uyt het geſicht. De Paſſagiers onder de welcke ick mede was, vreeſde datmen by nacht ſoude moeten vechten. De Capiteyn ſeyde dat hy van die opinie niet en was. Wy waren achter op het Schip ende droncken yeder een een Glaeſje Spaenſe[258]Wijn, ende daar mede gingen wy ſlapen. De Capiteyn ſtelde de ordinaris wacht maer alſoo wy met het voor-Zeyl voeren en koſte de ſentinelle die achter in ’t Schip was niet voor uyt ſien: Het gebeurde dat als wy ontrent een uyr gheſlapen hadden ſeeckere jongen die de wacht hiel voor in ’t Schip, vernam twee Schepen, ende begon te roepen, alarm. De groote Boot was op het verdeck. Deſe twee Schepen waren alreede ſoo na by, dat niemant ſich op het verdeck dorſte begeven om de Boot in Zee te werpen: Want wanneer de Boot op het verdeck is, kanmen ſonder groote ongelegentheydt ſich niet defenderen, noch verhinderen dat de Vyandt niet in ’t Schip en kome. Alle de Boots-Geſellen die ontrent 60. in getal waren, waren op een oogenblick gereet om te vechten: By yeder ſtuck Geſchut was een Conſtapel met twee Compagnons. De Capiteyn beval dat men alle de Poorten ſoude toe doen, ende datmen het licht ſoude uyt doen, ende dat men heel ſtille ſoude ſijn: Ende gaf ordre aende Conſtapels van d’ eene ſijde van het Schip, dat de derde Klop die hy met ſijn Voet ſoude doen, een teecken ſoude ſijn dat yeder een ſijn Poort ſoude open doen, de ſtucken uyt halen, ende Vyer geven. Hy[259]hadde oock ordre gegeven aen acht Trompetters die hy hadde; datſe blaſen ſouden wanneer het Geſchut ſoude afgheſchoten worden: De twee Turckſe Zee-Roovers waren ondertuſſchen ſoo na by gekomen, datter maer en gebrack aen Boort te komen ende met eenen in ons Schip te enteren met het Rappier inde Handt. Terſtont geeft de Capiteyn het teecken, ende de ordren wierden ſoo prompt geexecuteert, dat de Poorten in een oogenblick open waren, de ſtucken toegeſtelt, ende Vyer gegeven: Ende op de ſelfde tijdt begonnen de Trompetten alarm te blaſen, ende de ſtilte veranderde in groot gheluyt, ende alſoo de voorſz twee Schepen ſeer na by waren, hoorden wy perfect de ſtucken Yſer uyt ons Geſchut geſchoten, door haer Schepen paſſeren, ende het gekrijt van die daer in waren. Na het afſchieten, vvierden de ſtucken ingehaelt, de Poorten geſlooten, ende de Trompetten continueerden den alarm te blaſen. Dit geluyt by nacht met den Roock gemaeckt, vvas machtigh de ſtoutſte van ons Volck te doen beven: De tvvee Schepen vernomen ende gevoelt hebbende dat vvy niet en ſliepen, paſſeerden ſonder te antvvoorden. Onſe Capiteyn vernemende datſe gepaſſeert vvaren, liep op het verdeck,[260]nam het groote Zeyl in, ende maeckte lucht, het vvelcke noodigh vvas, vvant den Roock van onder geen opening hebbende maeckte een dicke duyſterheydt.Alles ſijnde in goede defenſie geſtelt, verdubbelde de Capiteyn de wacht, ende gaf ordre dat yder een tegens het aenkomen van den dag ſich gereet ſoude houden. ’s Anderendaegs voor het op komen vande Sonne, ſagen wy de twee Schepen die recht na ons toe quamen. De Capiteyn riep alle zijn Volck op den overloop; haer incouragerende met weynig woorden, ende toonende de Vlaggen vande twee Schepen, die Turcken waren, ende ſeggende dat de middel om de Slavernye te ontgaen was wel te vechten: Ende doe dede hy eenige Gebeden ſeggen op haer maniere, ende wy Paſſagiers die Catholijcks waren, baden op onſe maniere. Men gaf yeder een twee Glaſen met Wijn, ende men trock het groote Zeyl in voor een teecken dat wy geen luſt hadden te vluchten, ende de roode Vlagge wierde achter op het Schip geſtelt tot een teecken van vechten: De twee Schepen ſiende de grootheydt van ons Schip, ſoo veel Volcks op de Overloop, ende de reſolutie om te vechten, en dorſten niet approcheren. ’t Welck onſe Capiteyn ſiende[261]dede hy een ſtuck Geſchut afſchieten als om haer uyt te tarten, ende ſiende datſe geen luſt hadden daer van te eten, lietmen de Zeylen wederom vallen. Wy vervorderden onſe Reyſe, ende quamen weynigh daghen daer na tot S. Lucar, Godt danck. Ik hadde een groote curioſiteyt om te weten ’t gene inde twee Turckſe Schepen gepaſſeert was, na dat ſy onſe ſchooten ontfanghen hadden, want die van binnen hadden dapper getier gemaeckt, ende ſiende de Turckſe Vlagghe, wenſte ick oock te weten uyt wat Haven van Barbarien, ſy ghegaen waren, ende hoe veel Volck ende Geſchut die ſchepen op hadden, ende de reden waerom ſy ſoo na by onſe ſchepen ſijnde, ende niet een Menſch op den Overloop tot defenſie was, ſy ons niet en abordeerden, antwoordende op ons Geſchut met de ſelfde ſprake.In het Iaer 1641. vvanneer ick vvoonde met Cataborne Moſtafa in de Funduck, gelijck ick in mijn Reyſe verhaelt hebbe, gingh ick ’s avonts met de Chriſten Slaven van de ſelfde Funduck boven op het plat, om de diſcourſen van de Chriſtenen van verſcheyden Natien te verſtaen. Dien avont pratenſe van de reſcontres op Zee, ende dat menighmael door het beleydt van de Capiteyn[262]het Schip de perijckelen ontgaet, ende wanneerder verſchil is tuſſchen de Capiteyn ende de Officiers ende Soldaten, datſe nimmermeer yets doen dat deught, ende voornamentlijck in de Vry-buyterſe Schepen. Daer op verhaelde een Franſe Slaef dat vvanneer hy ontrent tvvee Iaren geleden de Zee kruyſte met de Vry-buyters van Argiers op de Kuſt van Portugael, tvvee Vry-buyters meenden op ſekere nacht een Engels Schip te attacqueren, ende dat door eenigh verſchil tuſſchen de Capiteyn ende Officiers, het Engels ſchip niet geattacqueert vvierde. Ick ſeyde alſdan dat ick op het Engels ſchip vvas: ende ſeght my de reden vvaerom ſy, ſo na by ſijnde, gelijck ghy vveet, vvanneer vvy afſchoten, niet en dorſten aborderen? vvaerom ſchotenſe niet ten minſten eens af? Hy antvvoorde my: ſy dachten niet dat men haer geſien hadde, ende alſoo het groote Schip daer ick op vvas, ſonder het minſte geluyt gehoort te hebben, op een oogenblick op een ſijde eenige ſtucken Yſers ontfingh, ende vvy al teffens ſoo veel Trompetten hoorden, quam’er ſoodanigen ſchrick, vreeſe ende confuſie, dat de Officiers ende ſoldaten recht uyt ſeyden aen de Capiteyn, vvy willen anders niet als by daegh vechten: Ende[263]vvanneer de Turcken’s anderendaeghsde groote van u ſchip ſagen, neffens de couragie van uvve Capiteyn, haddenſe geen luſt meer te vechten. Ick verſtonde op een vreemde vvijſe ’t gene ick vvenſchte te vveten, ende niet geerne op die vvijſe als ick het dede.[Inhoud]XXXV. VERHAEL.De Onnoſele beſchuldight.De Patroneſſe van mijn Cameraet Monſieur Caloen, hadde twee Neven, ſonen van haer Dochter, de eene ghenaemt Moſtafa, die een van de vijf Turcken was, van de welcke in het diſcours van mijn Reyſe gementioneert is: de ander vvas genaemt Amet, die ordinaris vvoonde in een plaiſier-huys buyten de ſtadt van Argiers. Deſe Groot-Moeder van Moſtafa ende Amet vvas een oude moeyelijcke Vrouvve, die in haer Huys Monſieur Caloen niet konde lijden, ende om eerlijck van hem ontſlagen te ſijn, ſontſe hem by haer Neef Amet op haer plaiſier-huys, ende ick vvoonde by mijn Patroon Mahomet Celibi Oiga. Ick hadde[264]in abſentie van mijn Cameraet Monſieur Caloen, getracteert met een Iode dat hy ons ſoude geven 70. ſtucken van achten, met conditie dat de Ridder Philips de Cherf endeMonſieurCaloen ende ick een vviſſel-Brief ſouden gheven, als ofte vvy hondert ſtucken van achten ontfangen hadden. De Ridder ende ick hadden de Wiſſel-Brief onderteeckent, maer de Iode vvilde hebben datMonſieurCaloen de Wiſſel-Brief mede ſoude onderteeckenen, ende het ſchip waer mede de Wiſſel-Brief ſoude gaen, vvas gereet om te vertrecken: Ende boven dat vvas het twee dagen daer na der Ioden Paeſſche: Door Monſieur Caloen de Wiſſel-Brief te doen onderteeckenen ende die hem toe te ſenden betaemde niet: Want indien men ghevveten hadde dat vvy credijt hadden, ſoude het ſelfde ons quaet gedaen hebben ende onſe vryheydt geretardeert. Om mijn voornemen te bedecken, ging ick by de Patroneſſe van Monſieur Caloen, ende ick ſeyde haer, datſe behoorde haren Slaef ’s anderendaegs voormiddag inde Stadt te laten komen, om dat hy na ſijn Landt moſte ſchrijven, ende het Schip ghereet was t Zeyl te gaen. Ende alſoo Moſtafa een van de vijf Turcken was die in Vlaenderen waren om tegens ons verwiſſelt te worden,[265]dachte ſy dat deſe Brief de vryheydt van haer Neef ſoude vervorderen: Ende ſy ſonde dien ſelfden avont een expreſſen na haer plaiſier-Huys, om haer Neef Amet te ſeggen dat hy de Slaef ’s anderendaeghs voor de middag inde Stadt ſoude ſenden. Amet hadde oock voor ſijn ſelven een Franſe Slaef in het ſelfde plaiſier-Huys, die ſorge over de Wijngaerden droeg, ende vande Toback die hy geplant hadde: Ende alſoo de Landts-luyden van dat Landt groote Dieven ſijn, quamenſe ’s avonts de Druyven ende de Toback ſtelen: Ende om die Dieven te verdrijven, hadde Amet een oudt ſeer verroeſt Rappier, die hy aen Monſieur Caloen gaf, om die tot Argiers te doen accommoderen, ende wederom te brengen wanneer hy op het plaiſier-Huys wederom ſoude komen, om die aen de Franſe Slaef te geven, die daer mede de Dieven ſoude verjagen: Monſieur Caloen quam met het Rappier inde Stadt, ende juyſt op de ſelfde tijdt als Monſieur Caloen tot Argiers quam, wierde ontdeckt een voornemen van eenige Nederduytſe Slaven, die eenighe Wapenen, een Zeyl, ende eenige Riemen om te roeyen begraven hadden, met opſet om met een Barck te vluchten, ende haer vande voorſz dingen te dienen.[266]Het deſſein wierde ontdeckt, ende de genen welcke geattrappeert wierden, wierden gecondemneert dat yeder twee hondert ſlagen met een ſtock ſoude krijgen. De executie van dit vonnis maeckte dat deſſein publijck onder het Volck, ſoo dat de Patroneſſe van Monſieur Caloen verſtaen hebbende dat de aennemers Hollantſe Slaven waren, diemen met de Duynkerckers voor Landts-Luyden hout, ende dat het deſſein ondeckt wierde juyſt op de ſelfde tijdt als Monſieur Caloen in de Stadt gekomen was, ende dat door mijn aenhouden, ende dat hy noch een Rappier met hem brocht, beſloot de Patroneſſe daer uyt dat wy van die partye moſten ſijn. Zy beſchuldigde ons, ende de voornaemſte oorſaecke daer van was het Rappier: Ende ſonder onſe excuſen te hooren, dedemen tachtig ponden Yſer aen onſe Beenen: Ende indien haer Soon Moſtafa niet geweeſt ware inde macht van onſe Ouders, ſouden wy getracteert ſijn geweeſt als de anderen, te weten twee hondert Slagen met een ſtock ghekregen hebben, hoewel wy onſchuldig waren.[267][Inhoud]XXXVI. VERHAEL.Getrouwigheyt, ſtantvaſtigheyt, vergeldinghe ende danckbaerheydt.In het Iaer 1640. namen de Turckſe Zee-Roovers op den Oceaen in een Schip ettelijcke Nederlantſe Slaven, onder de welcke was een Capiteyn, die een Lackay hadde, die wy alhier Morin ſullen noemen, aen de welcke de Nederlanders recommandeerden voor aleer ſy in Handen vande Turcken vielen, dat hy niet ſoude ſeggen, wie ſy waren, ende indien hy daer in ſecreet was, datſe hem ſouden afloſſen. De nieuwe Slaven wierden tot Argiers ghebracht, ende volgens de gewoonteverkoftende dien volgende waren de Meeſter ende de Knecht in gelijcke qualiteyt, reſpect ende Rijckdom. Ende alſoo het eenigſte Wit van de Turcken is de gierigheydt, hadde de Capiteyn wanneerſe noch in het Schip waren, Morin vijftig ſlagen met een ſtock op zijn Buyck doen geven, om te weten de naem ende de qualiteyt van ſijn Meeſter ende[268]van zijn compagnons. Morin ſeyde dat hy de naem van ſijn Meeſter niet en wiſt, noch oock van de andere, alleen dat ſijn Meeſter ende zijn compagnons malkander noemden Monſieur. Deſe ſtantvaſtigheydt was ſijn Meeſter ende aen de Nederlandtſe Cameraets die op het Schip genomen waren ſeer aengenaem, onder de welcke eenen was die wy Tiberius ſullen noemen, vviens Ouders Rijck vvaren, die aen Morin ſeyde, blijft getrouvv ende ſtantvaſtig, ende ſoo haeſt als ick in vryheyt ſal ſijn, ſal ick u afloſſen: Een vveynig tijdt daer na verkreeg Tiberius zijn vryheydt, neffens een van zijn compagnons, ende vvanneer hy in zijn Vaderlandt gekomen vvas, verhaelde hy zijne Ouders de volſtandigheydt ende getrouvvigheydt van Morin: De Ouders van Tiberius oordeelden dat de belofte van Morin te verloſſen behoorde gehouden te vvorden: Ende derhalven bevvogen zijnde door de ſtantvaſtigheydt ende getrouvvigheydt van deſe ſlaef, gavenſe eenige Coopluyden van Livorne ordre datmen hem ſoude verloſſen, ende datmen hem met de eerſte ſchepen na Engelandt ofte Hollandt ſoude ſenden. Morin vvierde door de Ioden af-gekocht, ende gelevert in Handen vande voorſz Coopluyden van[269]Livorne, de vvelcken volgens haer ordre Morin vvilden in een Hollandts ſchip vvech ſenden, maer Morin vvilde geenſints daer toe verſtaen, ende vvilde niet ſcheep gaen, gevende voor reden dat hy liever wilde ſterven in een Chriſten Landt, als ſich noch eens te ſtellen in perijckel van een Slaef van de Turcken te ſijn: Waer over de Coopluyden goet vonden Morin te laten gaen in compagnie van eenige Hollanders, die tot Livorne af-gekocht waren, ende die te Lande na Nederlandt gingen. Morin komende in Nederlandt vonde een van de Compagnons van Tiberius genaemt Carel, die deſe ſaecke hadde helpen uyt-voeren: Morin hem ſiende op de volle ſtraet, wierp ſich ſelfs heel plat op de Aerde, hem kuſſende de Voeten. Carel was beſchaemt, want alle het Volck vergaderderontsomhem om de ceremonien te ſien: Morin ſeyde hem: Waer is Tiberius? Carel antwoorde hem, rijſt op, ende ick ſal u in ſijn Huys brengen. Morin rijſt op, ende gaet met Carel: Soo haeſt als hy in het geſicht van Tiberius quam, deſen getrouwen, deſen erkennende, ende deſen onnooſele, trock uyt ſijn Dye-ſack ſes aſpren Turcks Gelt, ende een Vier-ſlag: Ende ſeyde hem met een compliment op ſijn maniere,[270]Monſieur, gy hebt my af-gekocht, ende tot vergeldinge geve ick alles wat ick inde Werelt hebbe, ende ick ſal alle mijn leven lang voor u bidden. Dit complement geſchiede met ſoodanigen oprechtigheydt dat de aenſienders, onder de welcke ick mede was, ſeer wel te vreden waren te ſien de erkenteniſſe ende de getrouwigheydt van Morin: Waer over Tiberius ſich op nieuws verobligeert vindende, dede Morin Kleederen ende Linnen gheven, ende ſtelde hem in ſtaet om een eerlijck Man te dienen.[Inhoud]XXXVII. VERHAEL.Schip-braeck in de Haven.Wanneer ick in het Huys van de Baſſa was, hebbe ick aldaer een Spaenſe Slaef gekent, genaemt Ian de Sijlva; Deſen Ian hadde eenige Iaren langh den Koning van Spaignen voor Soldaet gedient inde Stadt van Oran in Africa, gelegen ſijnde vijf daghen Reyſens van Argiers: De Borgers ſpreecken daer de Moorſe ſpraeck, door dien deſe Stadt vande Moren genomen[271]wierde inde tijdt van de Koning Ferdinandus, als mede ten aenſien van de groote commercie dieſe heeft met de Moren. Deſen Ian ſprack ſeer perfect de Moorſe ſprake na dat hy langhen tijdt tot Argiers Slaef hadde geweeſt ſonder eenige hoope van verloſt te worden, nam hy een reſolutie van wech te loopen, ſich vertrouwende op ’t gene dat hy de ſpraecke ſeer wel konde: Ende om ſijn deſſeyn tot executie te brenghen, trock hy de Turckſe Kleederen van ſijn Patroon aen, hy ging te Peerde ſitten met een lancie inde Handt, de Turban op het Hooft, ende een Zweert aen zijn zijde. Op die maniere begon hy ſijn Reyſe geluckigh. Na dat hy vier dagen gereyſt hadde, quam hy in een Dorp Moſtaga, recht op de middagh, ende alſoo het de koſtuyme van alle de Meſquiten van Babarien is, op de middagh met een Vaendel een teecken te geven om te doen gedencken Godt te dancken met een Gebedt in haer ſpraecke ordinaris genaemtSala, de welcke geſchiet met vele geſten, met de armen ende Handen, haer legghende op de Knyen, ende ziende na het Ooſt, ende Weſten, Ian de Sijlva tradt mede van ’t Peert, maeckende mede de geſten, gelijck ſy, ende ſich toonende een Mahometaen te zijn. Maer de[272]Mooren remarqueerden terſtont dat onſen Ruyter niet vaſt was in zijn Ceremonien ende ſonder regard te nemen dat hy haer ſpraecke konde, ende dat hy op zijn Turcks gekleet was, arreſteerdenſe hem, ſy namen hem zijne kleederen af, ende bevindende dat hy geen Mahometaen was, ſondenſe hem wel gebonden in goede bewaringe binnen Argiers, alwaer hy drie hondert ſlaghen met een ſtock kreegh, wanneer hy meende dat hy zijn vryheydt verkregen hadde. Gy ziet hier een waerachtigh Schipbraeck inde Haven.[273][Inhoud]Anno 1621. is by reſolutie van haer Ho: Mo: goet gevonden een beſendingh ofte Ambaſſade te doen, aen die van Argiers ende Tunis: waer toe dat worde gebruyckt, den Heer Cornelis Pinacker, doen ter tijdt Proffeſſor tot Groningen, die inde voornoemde qualiteyt naer Barbaryen inde voorghenoemde Plaetſen worde gheſonden, over Marceillen ende Toulon, alwaer ick in zijne Suitte ben gekomen, ende van daer met twee Schepen van Oorlogh van onſen ſtaet worde naer Argiers ghebracht: Capiteynen waren Auquer Claeſſz Buyſ-Man van Hooren, ende Ioris van Cats vanden Haegh van daen, ende tot Argiers wel ghearriveert, ende volghens ſijne inſtructie ende commiſſie, met die van Argiers een accoort van vrede gemaeckt, ende naer dat wy 6 a 7 weecken daer waren gheweeſt, van daer naer Tunis gegaen, daer wy van gelijck oock met zijn geaccordeert.Inden tijdt dat wy tot Argiers waren, is geſtorven Capiteyn Auquer Claeſſz Buyſ-Man, ende worde buyten de Stadt begraven, op een ſtuck Landts dat gekocht was door eenen Simon den Danſſer, in ſijn leven een ſeer fameuſen Roover, ende daer worde gemaeckt over het Graf een Sepulture[274]van ſteen; Maer doen ick van Tunis wederom quam, was dat al te mael geruineert; De Turcken ſeyden dat het de Spaenſche Chriſtenen gedaen hadden, andere ſeyden dat het de Renegaden gedaen hadden, in ſomma het was gedaen ende bleef gedaen.[Inhoud]Van de grouwelijcke ende BarbariſcheIuſtitien, die aldaer ſijn gedaenin mijnen tijdt dat ick aldaerben gheweeſt.Naer dat ick wederom van Tunis tot Argiers was ghekomen, inde Maent van October 1621. ſoo worden in Argiers gevangen gebracht twee Spaenſe Prieſters, die van Majorc meynden over te ſchepen op de Kuſt van Barbaryen wierden onderwegen genomen, ende beſchuldight dat het Spionnen waren, die vanden Koning van Spaignen met Brieven over ende weder geſonden worden, aen den Coningh Kock, die daer in ’t Gebergte woont, ende een groote Vyandt van die van Argiers is: Deſe twee Papas ofte Prieſters worden den derden dag naer dat ſy in Argiers waren gebracht, buyten[275]de Poort van Bablewet gebracht, ende aldaer half doot geworght, ende doen het Vel af-getrocken, de Vellen met ſtroo opgevult, ende de Lichamen tot Aſſchen verbrant; ende de opgevulde Vellen wierden op den Rugge van een Chriſten Slaef gebonden, ende wierden alſoo met Pijpen ende Trommelen door alle de Straten vande Stadt gebracht, ende daer naer op-gehangen aen de Poort van Babaſon.Anno 1622. heeft de Duwan een Iode doen branden, om dat hy op ſijn Broot dat ſy maken tegens Paeſſchen, eenige Caracters ofte Letters hadde geſet, dat ſoo wat vremt ſtont inde oogen vande Turcken; ende het ſcheen dat het Kooren of den Tarwe wat meer golde als ordinaris; ſoo wierde de Iode beklaeght, ende met het Broot voor de Duane gebracht, ende doen wierde geſeyt dat ſy met duyren tijdt ſouden geſtraft worden, ſoo wanneer dat over ſulcken ſuperſtitie, die men met het Broot dede, niet geſtraft en wierde: Daer met ſoo wierde den armen Iode na ’t Vuyr gebracht, ende levendigh verbrant.Oock in den ſelven tijdt wierdender twee Renegaden in den Haeck gheſmeten, om dat ſy hadden willen wegh loopen na Chriſten-lant; den eenen vvas in 3. a 4. uyren[276]doot, ende den anderen leefden ontrent 4. dagen.Ick hebbe oock gheſien in mijnen tijdt, datter een Tagerin, dat ſijn van die Mooriſques, die in ’t Iaer van 1608. ende negen uyt Spaignen worden geſeyt, deſen ſelven was een Koopman van Zy-Laecken in Argiers, ende hadde verſuymt ’s avonts ſijnen Winckel te ſluyten; De wacht gelijckmen hier ſoude mogen ſeggen de Klapper-Luyden die beſtalen den Winckel; Den Koopman gingh klagen dat hy beſtolen was; Men onderſocht wie daer de wacht hadde ghehadt, ende naer examinatie ſoo worde bevonden, dat den Koopman ſijnen Winckel niet en hadde gheſlooten, ende dat hy oorſaeck hadde gegeven tot de Dievery: Ende alſoo de Dievery daer ſeer wordt geſtraft, want het ſijn ſelver al-te-mael Dieven, ofte altijdt Dieven aen-houders, ſoo worden deſe twee Dieven ghecondemneert gekruyſt te worden, ende de Koopman tuſſchen haer beyden opgehangen, om dat hy oorſaeck was vande Dievery.Anno 1624. worde den Conſul van haer Ho: Mo: Wynant de Keyſer, van een Engelſche Renegado, die Capiteyn was, met een Vuyſt inden Rugge geſtoten, dat hy ter neder viel; Hy opſtaende ſtiet den[277]Renegado vvederom dat ſijnen Tulbant van ’t Hooft viel, waer over een groote rumoer in de Duaen ontſtondt, ende den Conſul vvorde ghecondemneert met Stocken doot geſlagen te vvorden, ende vvorde ſoo dadelijcken ter neder geſmeten, ende gaven hem 180. ſlagen met Eſſche ſtocken inde volle Duaen op ſijn Billen: Doen vvilden ſy hem omkeeren, om hem op den Buyck te ſlaen tot dat hy doot vvas: Maer den Baſſa ſiende datter noch leven in vvas, heeft voor hem ghebeden, ende gheſeyt ick ſal hem voort ſtraffen in zijn Beurs, ende vvierde doen van de aerde opgenomen, ende in een gat geleyt daer men hier geen Hondt en ſoude leggen, ende daer lagh hy drie dagen: Ondertuſſchen vvierdet met den Baſſa afgemaeckt, met 5000. Realen van achten, ende dat Gelt moſter vveſen aleer hy uyt de Gevangeniſſe koſt komen: Ende het Gelt betaelt vveſende, vvorde hy t’ Huys ghebracht in een Mat, ende omcingelt met 8 a 10 Sehoſſen; Ende ten vvaer dat hy ſulcken Guarde gehadt hadde, ſoude noch vvel perikul geloopen hebbe, om doot geſmeten te vvorden van ’t gheboeft ofte canalie, ende lagh daer over te Bedt meer als 4. Maenden, aleer hy vvas gheneſen; In fin den Conſul hadde de ſmart, ende verloor[278]meeſt alle zijne middelen. Dit was noch het grootſte quaet dat daer uyt volghde, dat de Roovers van Argiers in Zee liepen, ende namen den eenen Hollander voor, ende den anderen naer, ſoo dat het was al ofte de vrede gebroocken was gheweeſt, want watter opgebracht wierde dat bleef’er: Want den Conſul en dorſt qualijck meer ſpreecken, want ſijn credijt was hem benomen; Ende dat te meer doen de Turcken ſagen, dat haer Ho: Mo: het gene dat aen haren Conſul was gedaen, haer niet aen en trocken, ſoo ſijn ſy van tijdt tot tijdt ſtouter geworden, ſoo dat wy op het leſt by haer niet meer geacht en wierden als van te vooren.Anno 1625. wierter een Turckſe Vrouw beſchuldigt, dat ſy met een Chriſten te doen hadde gehadt; Den Chriſten koſt ſijn ſelven vryen met te Renegeren, ghelijck hy oock dede, maer de Vrouw wierde in eenen Leeren Sack gheſteken, ende inde Zee geworpen: Dit ſijn de Wetten daer.Op den ſelven tijdt ſoo vergaf den Baſſa ſijn ſelven, uyt vreeſe dat hy ſoude moeten vallen inde Handen vande Militie; alſoo hy de betalingh niet konde doen: Dit was eenen Reſſep Baſſa, ende was den gene die den Conſul, nevens de Duaen, ſoo[279]hadde doen ſtaen, ende de 5000. Realen van achten hadde doen geven.In ’t ſelve Iaer wierde een Spaignaert geanpalleert, om dat hy het Dochterken van ſijn Patroon, dat ontrent 8. Iaren out was, met ſijn Vinger geforceert hadde, dat het bloede: De Moeder dat ghewaer wordende, heeft het aen haer Man geſeyt, die het ſijn Slaef den Spaignaert opſtreede, die in ’t eerſte niet wilde bekennen, maer viel daer naer door de Mande, ende bekende: Doen heeft ſijn Patroon hem geſeyt, wilt ghy nu Renegeren, ende mijn Dochter trouwen ſoo wanneer dat ſy bequaem is, ick ſalder 10000. ſtucken van achten met geven, ende en ſal over u niet klagen, want ſoo wanneer dat ick ging klagen, ſoo ſult gy moeten ſterven? Waer op den Slaef antwoorden, liever te ſterven als te Renegeren: Den Patroon heeft hem tot 3 a 4 malen die preſentatie ghedaen, maer den conſtanten Don Iohan heeft vaſt op ſijn Chriſten Geloof blijven ſtaen. Doen heeft den Patroon gaen klaghen, over het gene dat ſijn Slaef Don Iohan aen ſijn Dochterken hadde gedaen: Doen wierde de voornoemden Don Iohan de Slaef inde Duaen by ſijn Patroon ontboden, ende hem worde ghevraeght ofte hy ſulcks hadde gedaen aen het[280]Dochterken van ſijn Patroon? Heeft bekent ja ſoo wierde hem ghevraeght ofte hy wilde Renegeren, ende het Dochterken Trouwen, ofte te ſterven? Heeft geſeyt liever ſterven als Renegeren: Daer op wierde hy geſententieert gheampaleert te worden, ende wierde naer buyten gebracht; ick heb hem ſien gaen met de Pael op zijn Schouder, met een groote couragie naer Babaſon, dat is de plaets daermen ordinaris Recht doet, gaende met een groote couragie daer naer toe, ende ſeyde een yegelijcken van zijn kenniſſe adieu, ende gaf’er de Handt: Siet wat een ſtantvaſtigheydt dat dit was voor een Spaenſchen Don, een Perſoon van ontrent 3 a 34 Iaren oudt; Hy hadde dickmael voor zijn rantſoen ghepreſenteert 15 a 16 hondert Realen van achten voor datem, maer den Patroon wilde hem niet minder laten gaen als 2000. Realen van achten. Daer naer hebbe ick verſtaen, dat de Vrouw van zijn Patroon, ende deſen Don Iohan malkanderen wel kenden, ende dat deſe Vrouw hadde verſtaen, dat Don Iohan noch ſomwijlen noch by een ander gingh, waer over deſe Vrouw met Ialouſie was ingenomen, ende ſy op ſulcken manier haer revenſie nam, deſe Vrouwen zijn ſeer vigoreus ſoo wanneer ſy jaloers[281]worden; en ſoo extravagant om haer te revengieren, dat ſy niet aen en zien ofte ſy haer ſelven te kort doen ofte niet, maer het was een groote ſtantvaſtigheydt van Don Iohan in zijn Geloove.In dat ſelve Iaer is wederom in Argiers ghekomen den Heer Cornelis Pinaker als Ambaſſadeur, met twee Schepen van Oorlogh, de Capiteynen waren Ioncker Cornelis Moens, ende Liedekercken: Deſe Ambaſſade geſchiede overmits datter ſoo veel klachten quamen, dat die vanAlgiersende Tunis geen vrede en hielde, ende dat ſy al namen wat ſy bekomen koſten, ende den Ambaſſadeur ſtelde daer eenen anderen, met name Pieter Martenſz Koy, van Schiedam van daen, daer mede dat het ſcheen dat die van Argiers wel te vrede vvaren; ende beloofden beterſchap, ende de vrede vvel te onderhouden, ende dat vvierde ſoo vaſt geſtelt; Ende daer over vertrock den Ambaſſadeur naer Tunis, daer hy oock eenen Conſul bracht, een ſeer fray Man, die langh by den Heer Hage in Conſtantinopolen hadde ghevvoont, met name Lamberto Verhaer.Anno 1626. iſſer een Moor, vveſende een Maneboet, dat zijn Heylige Prieſters onder haer, vvoonende in ’t Geberchte van[282]Tremeſen, tuſſchen Fez ende Tremeſen, opgeſtaen tegens die van Argiers, ende kreeg terſtont eenen grooten aenhangh; alſoo hy het Volck vvijs maeckten, dat hy vvas den Fatan, die de heele Werelt ſoude brengen onder het Geloove van Mahomet, en hy dede onder zijn Volck groote miraculen, ſoo dat hy worde onder haer gehouden voor eenen grooten Sanct, ende zijnen aenhang was wel meer als 20. a 25. duyſendt ſterck, nam in het heel Koninckrijck van Tremeſen, met de Stadt, dat een heele fraye Stadt is, reſorterende onder Argiers: Daer leyt oock aen de Stadt een Caſteel, daer was alle het Garniſoen op ghevlucht, ſoo dat hy dat niet Meeſter konde worden; Hy plonderde de Stadt ende quam ſoo trecken naer Argiers: Daer noch van daen weſende drie dagh reyſen, liet de Stadt op eyſſchen; Die van Argiers ſtonden heel verſet ende verſlagen, wiſten qualijck watmen deſen H. Man tot antwoort geven ofte ſenden ſoude, ende de Poorten wierden geſloten gehouden, ende men reſolveerden hem met een Leger van 12000. Man in ’t ghemoet te trecken, gelijck oock geſchiede. Ondertuſſchen hadde hy zijn Volck wijs gemaeckt dat ſy couragie ſoude nemen, datter voor haer eenen goeden buyt ſoude weſen,[283]ende niemant van ſijn Volck en ſoude doot blijven; gelijcker tot noch toe, in alle de Victorien die hy hadde gehadt, niet een gebleven en was. Op dit geloove gingen ſy als wilde Menſchen op haren Vyandt aen, ende dreven die van Argiers twee mael te rugh, en waren ten naeſten by haer Geſchut quijt: Ende alſoo die van Argiers eenig ſecours van Ruyterye kregen, hebben ſy de Bataille wederom aengevangen, ende kregen den Fatan aen het wijcken, ende daer wierden eenige van zijn Volck doot geſchooten: Doen ſy dat ſagen dat ſy bedroogen waren van den Fatan, zijn ſy op de vlucht gekomen, den Fatan met zijn Luytenant ghevangen, ende over de 3. a 4000. op de plaets doodt: Den Fatan wierde met zijn Luytenant het Vel afghetrocken, ende dat met Stroo opgevolt ende naer Argiers gebracht, nevens 7. a 8. hondert aſgeſlagen Koppen; Den Fatan met ſijn Luytenant wierde rontsom door alle de Straten van Argiers, op ſtocken met Pijpen ende Trommelen voor gedragen, ende 2. a 300. vande aſgeſlaghen Koppen, ſteeckende op Rietten, achter haer gedragen van principaelſte Officieren van den Fatans Leger, ende wierde gebracht buyten de Poort van Babaſon, ende aldaer opgehangen. Dit is[284]het eynde geweeſt van deſe Fatan, die alles wilde bekeren tot het Geloove van Mahomet.Anno 1627. begoſten die van Argiers al wederom de Hollanders te nemen, ende in Argiers op te brengen: Onder anderen ſoo wierter opgebracht eenen Iohan Corneliſz Knap van Medenblick, willende met Schip ende goet, dat toe quam Elias Trip, Coopman tot Amſterdam, naer Livorne: welck Schip ende goet genen prijs koſt weſen, volgens het accoort dat den Heer Ambaſſadeur Pinaker, ontrent twee Iaren geleden, met haer gemaeckt hadde; maer alſoo op het Schip van deſen Schipper Iohan Corneliſz Knap, een Renegado was, die hy in Engelandt hadde aenghenomen, voor een Boots-Geſel, alſooder een van zijn Volck was wegh geloopen, ſoo nam hy deſen Renegado inde plaets, niet wetende dat het een Renegado was: Den Schipper inde Straet komende ontrent Cabo de gaet, wierde genomen van een Roover van Argiers, niet tegenſtaende dat den Schipper ſeyde, ſiet vvat gy doet, ick ben een Hollander, ende Schip en goet komt in Hollandt thuys, ende ick proteſteer van ’t gene dat my geſchiet: Het mocht niet helpen, moſt met naer Argiers. In Argiers[285]komende, vvat gaen de Reeders van den Roover doen? Die koopen deſen Renegado om, ende ſeggen dat hy ſoude ſeggen, dat het Schip onder meeſt vvas geladen met Metalen Geſchut, ende Amunitie van Oorlog voor den Hertoch van Florentie. Deſen Schelmſen Renegado neemt dat aen te doen om het gevvin van ’t Gelt; Want de Reeders vviſten vvel, ſoo vvanneer dat het aengenomen vvierde, ende ghelooſt, dat als dan Schip ende goet inden loop ſoude blijven, vvant daerom vvaſt haer te doen, ende hadden oock tot dien eynde veel Vrinden inde Duaen op haer Handt ſien te krijgen. Ondertuſſchen quam den Conſul vande Hollantſche Natie dit ter Ooren, die ſocht oock Vrienden inde Duaen te maken, ende ſeyde al datter geſeyt was, dat het geloogen ende verſiert was, ende dat ſulcx in ’t Schip niet ſoude gevonden werden: Echter ſo blijft dit werck ſoo 3. a 4. dagen ſtaen in de balance, Den Conſul dede zijn beſt aen d’ een zijde, ende de Reeders deden haer beſt aende andere zijde, ende picqueerden malkanderen, ende daer onder ſpeelde oock Chriſtenen ende Ioden, die ick niet ſal noemen om redenen. Op den dagh dat de Duaen vergaderde, wierde den Conſul met den Schipper Iohan Corneliſz[286]Knap, voor Duaen ontboden, ende daer wierde den Schipper valſchelijck overtuygt van den Renegado, ende meer andere Schelmen: Den Conſul ſeyde dat het niet waer en was, in fin daer vielen groote diſpuyten, ende alſoo, ja ſoo groot, datter tot twee reyſen Arros quam inde Duaen: Arros is te ſeggen een Oploop, ſoo hart waren de twee partyen tegen malkander, te weten die vanden Conſul, ende die vande Reeders vanden Roover; Duerde meer als twee uyren. Ten is oock niet vremt datſe malkanderen qualijck konden verſtaen, want de groote Duaen beſtaet in 15. a 16. hondert Perſonen: In Somma met een groot rumoer ende geroep, wierde den Schipper gecondemneert inde Haeck geworpen te worden, ſijn Schrijver ghebrandt, ende den Stier-Man gerabraeckt: Den Conſul met den Schipper riepen, ſiet wat gy doet; Ick hebbe geen ſchult, ontloſt het Schip en laet my ſoo langh leven, ende ſoo het ſoo bevonden wort ſoo ſtraft my dan. Van gelijcken ſeyde den Conſul oock, ſoo wanneer dat het ſoo worde bevonden, worpt mijn nevens den Schipper inden Haeck: Maer alles mocht niet helpen; Den Schipper met ſijn twee Maets moſten de doot ſmaecken. Den Schipper[287]was een ſwaer-Lijvigh Man, leefde van 12. uyren tot ’s avonts ontrent 9. uyren: Den anderen dagh daer aen ſoo begoſtmen het Schip te loſſen, ende alles geloſt weſende, ſoo en heeft men niet ter Wereldt ghevonden, waer mede men den Schipper hadde beſchuldight: Evenvvel ſoo bleef Schip ende goedt in de loop, ende men hadde groote moeyten dat men het Volck vry koft. Den Conſul hadde door de groote alteratie de doodt gheſet, ende en hadde daer naer noyt geſonden dagh, ende ſtierf ontrent 6. Maenden daer naer. Wat ſalmen ſeggen van ſulcken Volck, is daer vvel vrede mede te houden of te maecken?[288]
[Inhoud]XXX. VERHAEL.Krackeel tuſſchen Spaenſe ende Portugijſe Slaven.[239]Ick hebbe in mijn voorgaende verhael geſproken van een Chriſtelijcke Kerck die inde ſtadt van Argiers inde Bain van de Duane is: Eenighe Portugijſe Slaven waren Meeſters van het Autaer van deſe Kerck: in het Iaer 1641. den 15. Auguſti. Op onſe lieve Vrouwen Feeſt-dag, was het Autaer wel verçiert, ende onder andere verçierſels waren op het Autaer het Wapen van het Koninghrijck van Portugael, met deſe woorden:Exaltat humiles & deponit ſuperbos. Na dat den dienſt gedaen was, ende de Chriſtenen by na alle gheretireert waren, quamender twee Spaenſche Slaven in, ofte om te bidden, ofte om de vercieringen van den Autaer te ſien, ende komende dicht by den Autaer, een vande ſelve die voor drie ſtuyvers Latijn konde, begon te leſen ’t vvelck op het Wapen van Portugael geſchreven vvas: De andere vraeghde vvat het te ſegghen vvas: Zijn Cameraet antvvoorde hem: Dat beteeckent,Godt verheft de nedrighen, ende vernedert de hoovaerdighen; het vvelcke is tot verachtinge van onſe Spaenſe Natie (vvant in het ſelfde Iaer vvas Portugael ghereſolveert:) ſonder meer ceremonien treckt een van de Spaignaerts het Wapen af, breeckt het in ſtucken ende vvorpt de ſtucken over de[240]Vloer. Dat wierde ſoo haeſt niet vernomen van een Portugijſe ſlaef, ofte de Spaignaert kreegh eenigen Vuyſt-ſlaghen voor aleer hy uyt de Kerck koſt komen ende uyt de Deure gaen. De Spaignaerts retireerden haer al defenderende uyt de Kerck door een plaets van de Bain: Ende hoewel de plaets vol Portugijſen was, quamenſe op de ſtraet: Yeder een voeghde ſich terſtont ronts om de Vechters. Die tot den Koningh van Spaignen geaffectioneert waren, hielpen de Spaignaerts: Maer de Portugijſen lieten oock niet in groot ghetal hare Lants-Luyden te aſſiſteren, ſoo datſe in minder dan een half uyr als tvvee legers van Chriſten ſlaven vvaren, die tegens malkander vochten met Vuyſt-ſlaghen, ſteenen, ende ſtocken. De Turcken ſiende dit rumoer vande ſlaven, vraeghden vvat de oorſaecke daer van vvas, ende als ſy de ſelfde verſtaen hadden, ſeyde ſy tot de ſlaven, honden, canaillen, ende vvilde, ſoeckt eerſt u liberteyt, ende gy ſult daer na op u ghemack diſputeren de krackeelen van uvve Koningen in het Velt, ende niet alhier: Ende daer op ſcheyden ſy de vechters met ſtocken, ende joeghen yeder een na zijn Logement.[241][Inhoud]XXXI. VERHAEL.Een Slaef moet niet al te ſeer betrouwen op de al te groote courtoiſie van zijn Patroon.Wanneer den Hertogh van Brigance in het Iaer 1641. ſich Meeſter hadde gemaeckt van het Koninckrijck van Portugael, ſondt hy eenighe Afgeſanten aen alle de Gouverneurs vande Eylanden ende plaetſen die met Garniſoen verſien waren, om haer aen ſijn zijde te trecken, aleer den Koningh van Spaignen aldaer ordre ſoude gheſtelt hebben: Onder andere Afgeſanten waſſer een Religieus, de welcke noch ſijnde in het geſicht van de Riviere van Liſbon, vande Turckſe Zee-Roovers ghenomen wierde, ende hy wierde ſlaef binnen de Stadt van Argiers ghebracht. By geval was ick aende Zee-Kant, ende wanneer die goede Pater aen ’t Landt quam, hiete ick hem in ’t Latijn wellekom, ſeggende dat ick droevigh was over zijn ongeluck, ende dat hy de eerſte Religieus van[242]ſijn ordre was die ick in dat Landt gheſien hadde. Hy antwoorde my met een Graviteyt ſonder my aen te ſien: Godt gheve dat ick de laetſte magh zijn. Men brocht hem inde Stadt, ende na twee daghen wierde hy op de Marckt neffens andere ſlaven verkocht. Mijn Meeſter Alli Pegelin kocht hem voor 1200. ſtucken van achten, ende gaende van de Marckt voor aleer hy inde Bain quam, alwaer de ſlaven ordinaris reſideren, ging hy na ſijn nieuvven Patroon, om hem een compliment te maecken, ende zijn dienſt te preſenteren. Alli Pegelin, die een looſen Vos vvas, ende de humeur ende de qualiteyt van de Slaven vvilde doorſien, om ſich daer van te dienen vvanneerſe van haer rantſoen ſouden ſpreecken, maeckte hem een ſchoonen toon, ende ſeyde tot den Religieus die bloots-Hooft was, ick bidde u deckt u Hooft, ick ſie wel dat ghy een perſoon van importantie ſijt, ende dat ghy de miſerien van de Zee niet gewoon ſijt: Neen voorwaer, ſeyde de Religieus, ende de Soldaten hebben alle mijn Bagagien genomen. Waer op Pegelin antwoorde: De Soldaten ſijn qualijck opgebrocht, datſe de perſonen van uwe qualiteyt niet en reſpecteren, ende indien ghy Linnen, Laken, ofte Gelt van[243]doen hebt, ick ſal het u doen geven: Den Religieus antwoorde dat hy dat alles van noode hadde. Daer op gaf Pegelin ordre aen een Iode, dieder tegenwoordigh was, datmen, den Religieus Laecken tot een Kleedt, ſes Hembde ende 15. ſtucken van achten ſoude geven, ende hy ſondt den Religieus na de Bain alwaer wy waren. De ſelfden avont quam de Pater wandelen op het plat van de Bain. Wy vraeghden aen de Religieus eenige tijdingen van het ghene in het Chriſtenrijck paſſeerde, ende wat hem docht van onſe gemeene Patroon. Hy ſeyde ons, dat onſe Patroon een courtois ende redelijck menſche vvas. Hy heeft my mijn Hooft doen decken, ende grootelijcx vertrooſt, ende heeft my noch Hembden, Laecken ende Gelt doen gheven. Voorvvaer (ſeyde hy) daer ſijn vele Chriſten Princen die ſoo veel faveur aen een Slaef niet ſouden doen ſonder hem te kennen. Wy antvvoorden hem: Verſeeckert u dat ghy de eere die hy u heeft gedaen in u het Hooft te doen decken, Laecken, Hembden ende Gelt te gheven, met den intereſt wel betalen ſult. Maer hy gheckte met ons. Hy ſeyde alle daghen de Mis inde Kerck van onſe Bain, ende alle de Portugijſe Slaven quamen de Mis hooren, de[244]welcke gedaen ſijnde brochten ſy den Religieus tot aende Poort van de Bain, hy laetſt marcherende, ende dan vertrock yeder een met veleBaiſe las manos. Dit leven vvas goet voor een Slaef, maer na dat hy eenighe Iaren daer gheweeſt was, ende hadde doen vraghen, hoe veel Pegelin voor zijn rantſoen begeerde, antwoorde men hem 12. duyſendt ſtucken van achten: Welcken eyſch den Religieus ſoo ſeer verſchrickte ende bedroefde, dat hy weynigh daghen daer na ſterf. Het was een ſeer deuchtſaem Man gelijck ick in een ander Verhael ſal ſeggen, maer de oorſaecke van alle ſijn ongeluck was de al te groote courtoiſie van Alli Pegelin.[Inhoud]XXXII. VERHAEL.Van een Religieus die ſijn Gheloof door ſwackheydt verſaeckte wanneer hy binnen Argiers Slaef was, ende die door zijn berouw een Martelaer wierde.[245]Pater Ioſephus een Religieus van de ordre van S. Dominicus na dat hy eenige Iaren in Weſt-Indien gheleeft hadde, wierde in ’t wederkeeren na Spaignen zijn Vaderlandt (want hy was in Valencia geboren) van de Zee-Roovers van Argiers genomen: Men verkocht hem na de ghewoonte, ende alſoo de gierigheydt het Wit van de Turcken is, vraeghde hem zijn Patroon, ofte hy een goet rantſoen ſoude willen betalen, ſoomen hem in vryheydt ſtelde. Pater Ioſephus, die van een fraeye ende vrolijcke humeur was, ghelijck ghy verſtaen ſult, ſeyde, ja, met conditie dat hy wel getracteert ſoude worden, dat hy goede cier ſoude maecken, dat hy op een Materas ſoude ſlapen, ende dat hy niet en ſoude arbeyden, ende dat hy dan ſes duyſent Ducaten voor ſijn rantſoen ſoude betalen. Den Patroon meenende dat hy de ſes duyſendt Ducaten hadde, tracteerde de Pater Ioſephus volghens het verſpreck. Na dat de Pater een Iaer langh goede cier hadde gemaeckt, wel gegeten, wel geſlapen, ende ondertuſſchen niet gearbeydt: De Patroon ſiende datter gheen apparentie was van Gelt voor ſijn rantſoen te krijgen, commandeerde een andere ſijne Slaef, een Spaignaert van geboorte, den Pater hondert[246]ſlaghen met ſtocken te gheven onder aen zijne Voeten, ſijnde een ordinaris ſtraffe in Barbarien. Deſen armen menſche wierde vaſt ghebonden aen een inſtrument ’t welck daer toe bequaem was, inde Turckſe ſpraecke ghenaemtFalaca. Pater Ioſephus ſiende den Spaignaert nader komen, ſeyde hem: Neemt acht Chriſten, ſiet voor u wat ghy doet: Gy weet dat ick een Prieſter ben, ende indien ghy my raeckt, ſijt gy gheexcommuniceert. Den goeden Spaignaert ſeyde tot ſijn Patroon: Ick ben een Chriſten, ende u Slaef, ſlaet my ſoo veel gy wilt, ick en wil niet geexcommuniceert ſijn. De Patroon die loos was, riep een ander van zijne Slaven, een Portugijs van geboorte, die wel blijde was dat hy ſoodanighen commiſſie over een Spaignaert ſoude executeren, ſpottende met de excommunicatie. Wanneer Pater Ioſephus van deſe ſlaghen geneſen was als hy op de ſtraten quam, ende ſijne Vrienden de Slaven hoorde klaghen over haer ongeluck, ſeyde hy haer al lacchende: Iſſer yemant die geen hondert ſlaghen met ſtocken ſoude willen verdragen om een gants Iaer goede cier te maecken, ende een Hondt een Turck te bedriegen? Zijn Patroon ſiende datter gheen apparentie van rantſoen was, verkocht[247]hem met groot verlies: Want hy was voor een bedrieger bekent: Zijn nieuwe Patroon ſondt hem inde Bain van de Duane, alwaer een vande vier Chriſten-Kercken is die tot Argiers zijn. De Prieſters woonen by na alle inde Bain, alwaer de Chriſten Kercken ſijn, ende onderhouden haer met Aelmoeſſen dieſe van de Slaven ontfangen: Ende wanneerſe aen haer Patroon ordinaris drie ſtucken van achten ter Maendt betalen, laetmenſe met vrede. In het Iaer 1640. vonde ick hem in het voorſz Bain vande Duane, maer alſoo het meeſtendeel van de Slaven Portugijſen zijn, hadde Pater Ioſephus, die een Spaignaert was, altoos krackeel met haer. Waerom zijn Patroon hem toeliet te komen woonen inde Bain van Alli Pegelin mijn Patroon. Ick maeckte groote kenniſſe ende Vrientſchap met hem, ter oorſaecke van ſijn goede humeur. Ende alle Sondaeghs wanneer ick vry van arbeyden was, hoorde ick zijne predikatien, die gheleert ende wel-ſpreeckende waren. Hy maeckte geerne goede cier, ende hiel veel vande Patriarch Noë, die de Wijngaert geplant heeft. Wy brochten hem op ſeeckere dagh inde Herberghe, alwaer door gebreck van Wijn-Glaſen wy ons dienden van een Lamp van de Kerck[248]die van Glas was, ende daer in de Wijn aen Pater Ioſephus heel goet dacht te zijn ende droncker twee Lampen van uyt yeder van een pint, ende met die laſt verliet hy de Vrienden: Weynigh tijts daer na kreeg ick mijn vryheydt, ende Pater Ioſephus bleef daer tot het Iaer 1645. ſoo dat hy gheen apparentie ſiende om ſijn vryheydt te krijgen, ofte miſſchien dat hy getrocken wierde van een libertijns leven die den Alcoran toelaet, hy ſich felven ſoo ſeer vergat, dat hy het Chriſten Gheloof verſaeckte, ſich ſelven Mahometan maeckende met een extraordinariſe blijtſchap van alle de Moren ende Turcken, die hem op een Paert ſetten met een Pijl inde Handt, hem op die maniere leydende door alle Straten van de Stadt als in Triomph; ende beſpottende de Chriſtenen ſeyden, ſiet daer uwen grooten Papas (ſoo noemenſe de Prieſters) dien gy ſoo hoogh geeſtimeert hebt ghehadt: Deſe vreemde actie miſhaegde de Chriſtenen ſooCatholijcken, Gereformeerden, end Schiſmatiken ſeer. Het gebeurde door Godts toe-latingh, dat op die tijdt tot Argiers Slaven waren een Pater Ieſuyt, ende een Pater Carmelijt, tot Genua geboren, genaemt Frater Angelus, een ſeer deughtſaem Man, dien ick wel gekent[249]hebbe. Deſe twee Paters waren ſeer droevig over de ſchandelijcke faute van Pater Ioſephus begaen, als mede over de ſchandale die alle Chriſtenen daer over ontfangen hadden, vindende onder haer goee aen Pater Ioſephus een vermaninge te doen, die doen Iſouf genaemt wierde, ende hem te vertoonen de groote ergerniſſe die hy aen ſoo veel Chriſten Slaven gegeven hadde: Die duyſendt mael meer miſerien uyt gheſtaen hadden als hy, ende die nochtans volherden met ſoo veel ſtantvaſtigheydt, ende lijtſaemheydt in het Chriſtelijcke Geloof. Met ſoodanige ende diergelijcke vermaningen wierde Iſouf ſoo ſeer bewogen, dat hy aen deſe eerwaerdige Paters beloofde, dat hy de verderfelijcke Mahometaenſe Religie ſoude verlaten, ende ſich verſoenen met de Heylige Moeder de Kerck: Daerom hy verſocht te biechten, ende de gratie om het Heylige Sacrament des Autaers te ontfangen: Het welcke hy dien ſelfden nacht ſeer ſecretelijck dede: Want indien de Turcken geweten hadden dat deſe twee Paters haer gemoeyt hadden met een Renegado te bekeeren, ſouden ſy in groot perijckel geweeſt ſijn van verbrandt te worden. ’s Anderendaegs verſcheen Iſouf op de ſtraten op zijn Chriſtens gekleedt,[250]het welcke de gantſche Stadt ſeer dede verwonderen. Hy wierde gevangen genomen, ende van de Officiers van de Iuſtitie voor de Vierſchaer gebrocht, diemen in dat Landt noemt deDuane. Men vraegde hem waerom hy de Kleederen van ſijn Religie verandert hadde? Hy antwoorde reſolutelijck dat hy een Chriſten Prieſter ende Religieus was: Ende aengaende ’t gene dat gepaſſeert was, dat hy dat gedaen hadde door ingeven vanden Duyvel. Op dit antwoort vonden de Rechters goet hem hondert ſlagen met Stocken onder aen zijne Voeten te geven, om deſe ſcrupulen uyt ſijn gemoet te verdrijven.Deſe ſententie wierde geexecuteert, maer te vergeefs, want hy volherde ende ſeyde volſtandig dat hy als een Chriſten wilde ſterven. Sy dreygden hem met de doot, ende ſiende eyndelijck dat alle deſe dreygementen gheen voordeel deden, verweſen ſy hem levendig verbrandt te worden met een kleyn Vyer. De Sauſen (ſijnde de Officiers van de Juſtitie) brachten hem buyten een Poort van de Stadt, genaemt de Poort vanBaboloet, ende deden aldaer een Ancker van een Galeye inde Aerde vaſt maken, ende bonden Pater Joſephus heel vaſt aen het Ancker, de welcke in de laetſte tijdt[251]van zijn leven de moet niet verloor, want hy badt Godt ende de Chriſtenen die der in groote meenigte tegenwoordig vvaren, om vergiffeniſſe, haer vermanende datſe ſtantvaſtig inde Chriſtelijcke Religie vvilden blijven. Ondertuſſchen brachtmen door ordre van de Sauſen Hout, ’t vvelckmen vijf Voeten rontſom hem in forme van een circkel ſtelde, men ſtack het Vyer aen, vvelckers Vlamme de couragie van den Heylige Martelaer vermeerderde: Die meer als te vooren Godt badt om vergiffeniſſe wegen de ſchandale die hy de Chriſtenen aengedaen hadde, haer recommanderende het Chriſtelijcke Geloof te behouden. Eyndelijck zijnde van den Roock verſtickt: Viel hy op de Aerde, eyndigende zijn leven, gevende aen alle de Chriſten Slaven een exempel van een ware Religieus, ende van een groot berouw hebbende Chriſten.[Inhoud]XXXIII. VERHAEL.Van het voornemen dat wy ghenomen hadden om ons Meeſter te maecken van het Schip ’t welck ons na Tituan bracht.[252]Ick hebbe in het diſcours van mijn Reyſe in ’t korte mentie gemaect dat wy onder 24. Chriſtenen reſolutie genomen hadden met gewelt ons Meeſter te maecken van het Turckſe Schip, in het welcke wy tweemael geimbarqueert vvaren om de Reyſe na Tituan te doen: Ende vvy vvaren tvveemael genootſaeckt door de contrarie Wint vvederom binnen Argiers te komen. Wanneer vvy op Zee in dat Turcks Schip vvaren, hadden vvy geremarqueert dat de Schipper ſijn Ambacht niet vvel en koſt, ende dat de wacht die hy tegens ons geſtelt hadde, niet ſuffiſant was, ende niet wel ghediſponeert, ende dat het minſte gedeelte van de Turcken van het Schip Soldaten waren ende het meeſte gedeelten Coopluyden: Ende dat deſe Natie ſeer curieus is over hare Wapenen, dat alle haer Muſquetten ende courtelaſſen, ingepackt waren in Laecken voeringen, ende wel bewonden, door vreeſe dat de lucht de ſelfde mochte doen roeſten. Wy hadden oock geſien datter eenige halve Pijcken waren inde Stiermans Hutte boven de Kejuyt alwaer de Schipper ende zijn Luytenant ſliepen. Wanneer wy de tweedemael aen Landt waren, die de entrepriſe van deſe daedt ſoude doen, ſtelde ons voor, datter middel was wanneer wy noch eens[253]geimbarqueert ſouden ſijn, deſe Turcken de Neck te breecken ons Meeſter van het Schip te maecken, ende neffens onſe vryheydt groote rijckdom te verkrijgen: Want daer waren 24. Ioden by na alle Iuweliers. Deſe twee hoopen vermeerderden onſe couragie: Den voornaemſte aennemer ſal hier Borenaud genaemt worden.Monſieur Caloen ende ick waren ſeecker van onſe vryheydt ſonder ons in eenigh perijckel te ſtellen, ende ons ingagerende in deſe ſaecke, liepen wy perijckel van doot geſlagen te worden, ofte ten minſten hondert ſlagen met een Touw op onſe Buyck te krijghen, indien de ſelfde ontdeckt hadde geworden: Nochtans om de liberteyt vande andere Slaven onſe Vrienden te verkrijgen, beloofden wy vande partye te ſijn. Wanneer wy voor de derdemael imbarkeerden, verſchool den aenvangher in een Biſcuyt-Sack een pongard, twee groote Turckſe Meſſen, ende twee ponden Buſkruyt: Ende de voorſz Sack wierde gebracht in ’t Voor-onder alwaer de Chriſtenen ſliepen: De Windt wierde goet, wy geraeckte in weynig uyren vande Kuſt van Argiers af: Wy begonnen te delibereren hoe ende wanneer ons voornemen ſoude in ’t werck geſtelt worden, ende yeder een gaf[254]ſijnen raedt: de reſolutie vvierde ghenomen, dat wy die in ’t Voor-onder ſliepen, de twee Meſſen met de Poignard voor Wapenen ſouden hebben, ende dat vvy ons ſouden dienen van een Arpoen ende tvvaelf Schoppen die voor in ’t Schip vvaren, alvvaer vvy ſliepen, ende vvaer van die van het Schip haer dienden om de Ballaſt te laden ende te ontladen. De anderen acht Chriſten Slaven ſliepen op het verdeck, vvant ſy moſten by daegh ende by nacht de Zeylen vvaernemen: Ende gelijck ick op een andere plaets geſeyt hebbe, dienen de Turcken haer van Chriſten Slaven voor Boots-Geſellen: Deſe hadden voor Wapenen tvvee Yſere Klooten van ſes ponden, waer mede ſy voornamen de Schipper ende de Luytenant inde Hutte boven de Kejuyt te dooden, ende om leeg te vvorpen de halve Pijcken vooren verhaelt: Ende op de ſelfde tijdt ſouden de andere tvvaelf om hals brenghen drie ofte vier Turcken die de vvacht aen ’t Roer hielen, ende inde kejuyt gaen alvvaer de reſterende Turcken ſliepen met hare Wapenen beſlommert als ick geſeyt hebbe, ende haer aldaar te dooden. Ende op dat de vier Turcken die de vvacht aen ’t Roer hadden, niet ſouden remarqueren vvanneer de ſeſtien Chriſtenen die in het[255]Voor-onder ſliepen, uyt ſouden komen, waren de acht Chriſtenen die op het verdeck ſliepen, vier ofte vijf nachten aen malkander ghekomen Toback te nemen voor het Deurtje onder het welcke wy waren, op dat wy wanneer het voornemen ſoude aengaen alle te ghelijck op het verdeck ſouden ſijn ſonder van de wacht vernomen te worden: Ende indien de Turcken inde Kejuyt al te groote reſiſtentie ſouden gedaen hebben, was de ordre dat wy ons ſouden begeven voor in ’t Schip, alwaer wy vier van onſe Compagnons die Conſtapels waren, ſouden laten, ende ſy ſouden twee ſtucken Geſchut gekeert hebben om na achteren te ſchieten uyt yeder ſtuck een kleyne Sack vol ſteenen. Deſe twee ſtucken waren beſtant om het gantſche voor Schip van de Turcken te ſuyveren, ende haer na den Duyvel te ſenden. Aengaende de Ioden, daer was geen vreeſe voor, want ſy ſliepen heel onder in het Schip, van waerſe maer een teffens koſten uyt komen, om op het verdeck te komen, ſo dat een Chriſten haer alle koſten ingheſloten houden. Den dagh wierde geappointeert den laetſten Ianuary, een uyre voor den dag. Wy waren de gantſchen nacht voor in ’t Schip, met hoope, vreeſe, ende ſtilte, ſonder ſlapen, verwachtende[256]het teecken (het welcke was driemael, met de Handt te kloppen op het Deurtje van het Voor-onder,) het welcke wy met hulpe van onſe Cameraets boven op, moſten ende koſten openen: Ende alſoo wy een Sant-Looper hadden, hiel yeder een ſich gereet wanneer de geſtelde uyre gekomen was. Maar daer wierde geen teecken gegeven, ende wanneer de Son gereſen was, ende het Deurtje door ordre van de Schipper geopent wierde, excuſeerde ſich den Aennemer die by ons quam, dat de Turcken dien nacht al te ſcherpe wacht hadden gehouden. Sijne excuſe ſoude na mijn oordeel wettelijcker gheweeſt ſijn, indien hy geſeyt hadde, dat hy geen couragie gehadt hadde om zijn voornemen in ’t werck te ſtellen.[Inhoud]XXXIV. VERHAEL.De curioſiteyt wordt voldaen met der tijt ende patientie.In het Iaer 1639. voer ick van Engelandt na S. Lucar in Spaignen, ende na dat ick 12. dagen in Zee was geweeſt, ſonder eenig[257]Landt te ſien, nam de Schipper van ons Schip met ſijne Graed-Boogh de hooghte van de Son, maeckende ſijn rekeninghe na de obſervantien vanden Stier-Man, dat wy op de hoogte van Portugael waren, ende dat wy voor den avont ſouden ſien twee Eylanden genaemt deBerlingas. Komende by deſe twee Eylanden, vernamen wy twee Schepen die de Zee kruyſten. Onſen Capiteyn genaemt Vincent Arris, ſeer ervaren in de Zee-Vaert, oordeelde dat het twee Turckſe Zee-Roovers waren, ende daerom commandeerde hy datmen de Kogels in het Geſchut ſoude afſchieten, ende inde plaets van de ſelfde de ſtucken met Schroot ſoude laden, ſeggende dat indien die twee Schepen ons ſouden willen attacqueren, ſy by nacht by ons ſoude komen, ende wanneerſe dicht by komen, hy haer meer ſoude beſchadigen met de Schroot als met Kogels: Het bevel van de Capiteyn wierde in ’t werck geſtelt. Ondertuſſchen quam de nacht aen, ende de twee Schepen waren uyt het geſicht. De Paſſagiers onder de welcke ick mede was, vreeſde datmen by nacht ſoude moeten vechten. De Capiteyn ſeyde dat hy van die opinie niet en was. Wy waren achter op het Schip ende droncken yeder een een Glaeſje Spaenſe[258]Wijn, ende daar mede gingen wy ſlapen. De Capiteyn ſtelde de ordinaris wacht maer alſoo wy met het voor-Zeyl voeren en koſte de ſentinelle die achter in ’t Schip was niet voor uyt ſien: Het gebeurde dat als wy ontrent een uyr gheſlapen hadden ſeeckere jongen die de wacht hiel voor in ’t Schip, vernam twee Schepen, ende begon te roepen, alarm. De groote Boot was op het verdeck. Deſe twee Schepen waren alreede ſoo na by, dat niemant ſich op het verdeck dorſte begeven om de Boot in Zee te werpen: Want wanneer de Boot op het verdeck is, kanmen ſonder groote ongelegentheydt ſich niet defenderen, noch verhinderen dat de Vyandt niet in ’t Schip en kome. Alle de Boots-Geſellen die ontrent 60. in getal waren, waren op een oogenblick gereet om te vechten: By yeder ſtuck Geſchut was een Conſtapel met twee Compagnons. De Capiteyn beval dat men alle de Poorten ſoude toe doen, ende datmen het licht ſoude uyt doen, ende dat men heel ſtille ſoude ſijn: Ende gaf ordre aende Conſtapels van d’ eene ſijde van het Schip, dat de derde Klop die hy met ſijn Voet ſoude doen, een teecken ſoude ſijn dat yeder een ſijn Poort ſoude open doen, de ſtucken uyt halen, ende Vyer geven. Hy[259]hadde oock ordre gegeven aen acht Trompetters die hy hadde; datſe blaſen ſouden wanneer het Geſchut ſoude afgheſchoten worden: De twee Turckſe Zee-Roovers waren ondertuſſchen ſoo na by gekomen, datter maer en gebrack aen Boort te komen ende met eenen in ons Schip te enteren met het Rappier inde Handt. Terſtont geeft de Capiteyn het teecken, ende de ordren wierden ſoo prompt geexecuteert, dat de Poorten in een oogenblick open waren, de ſtucken toegeſtelt, ende Vyer gegeven: Ende op de ſelfde tijdt begonnen de Trompetten alarm te blaſen, ende de ſtilte veranderde in groot gheluyt, ende alſoo de voorſz twee Schepen ſeer na by waren, hoorden wy perfect de ſtucken Yſer uyt ons Geſchut geſchoten, door haer Schepen paſſeren, ende het gekrijt van die daer in waren. Na het afſchieten, vvierden de ſtucken ingehaelt, de Poorten geſlooten, ende de Trompetten continueerden den alarm te blaſen. Dit geluyt by nacht met den Roock gemaeckt, vvas machtigh de ſtoutſte van ons Volck te doen beven: De tvvee Schepen vernomen ende gevoelt hebbende dat vvy niet en ſliepen, paſſeerden ſonder te antvvoorden. Onſe Capiteyn vernemende datſe gepaſſeert vvaren, liep op het verdeck,[260]nam het groote Zeyl in, ende maeckte lucht, het vvelcke noodigh vvas, vvant den Roock van onder geen opening hebbende maeckte een dicke duyſterheydt.Alles ſijnde in goede defenſie geſtelt, verdubbelde de Capiteyn de wacht, ende gaf ordre dat yder een tegens het aenkomen van den dag ſich gereet ſoude houden. ’s Anderendaegs voor het op komen vande Sonne, ſagen wy de twee Schepen die recht na ons toe quamen. De Capiteyn riep alle zijn Volck op den overloop; haer incouragerende met weynig woorden, ende toonende de Vlaggen vande twee Schepen, die Turcken waren, ende ſeggende dat de middel om de Slavernye te ontgaen was wel te vechten: Ende doe dede hy eenige Gebeden ſeggen op haer maniere, ende wy Paſſagiers die Catholijcks waren, baden op onſe maniere. Men gaf yeder een twee Glaſen met Wijn, ende men trock het groote Zeyl in voor een teecken dat wy geen luſt hadden te vluchten, ende de roode Vlagge wierde achter op het Schip geſtelt tot een teecken van vechten: De twee Schepen ſiende de grootheydt van ons Schip, ſoo veel Volcks op de Overloop, ende de reſolutie om te vechten, en dorſten niet approcheren. ’t Welck onſe Capiteyn ſiende[261]dede hy een ſtuck Geſchut afſchieten als om haer uyt te tarten, ende ſiende datſe geen luſt hadden daer van te eten, lietmen de Zeylen wederom vallen. Wy vervorderden onſe Reyſe, ende quamen weynigh daghen daer na tot S. Lucar, Godt danck. Ik hadde een groote curioſiteyt om te weten ’t gene inde twee Turckſe Schepen gepaſſeert was, na dat ſy onſe ſchooten ontfanghen hadden, want die van binnen hadden dapper getier gemaeckt, ende ſiende de Turckſe Vlagghe, wenſte ick oock te weten uyt wat Haven van Barbarien, ſy ghegaen waren, ende hoe veel Volck ende Geſchut die ſchepen op hadden, ende de reden waerom ſy ſoo na by onſe ſchepen ſijnde, ende niet een Menſch op den Overloop tot defenſie was, ſy ons niet en abordeerden, antwoordende op ons Geſchut met de ſelfde ſprake.In het Iaer 1641. vvanneer ick vvoonde met Cataborne Moſtafa in de Funduck, gelijck ick in mijn Reyſe verhaelt hebbe, gingh ick ’s avonts met de Chriſten Slaven van de ſelfde Funduck boven op het plat, om de diſcourſen van de Chriſtenen van verſcheyden Natien te verſtaen. Dien avont pratenſe van de reſcontres op Zee, ende dat menighmael door het beleydt van de Capiteyn[262]het Schip de perijckelen ontgaet, ende wanneerder verſchil is tuſſchen de Capiteyn ende de Officiers ende Soldaten, datſe nimmermeer yets doen dat deught, ende voornamentlijck in de Vry-buyterſe Schepen. Daer op verhaelde een Franſe Slaef dat vvanneer hy ontrent tvvee Iaren geleden de Zee kruyſte met de Vry-buyters van Argiers op de Kuſt van Portugael, tvvee Vry-buyters meenden op ſekere nacht een Engels Schip te attacqueren, ende dat door eenigh verſchil tuſſchen de Capiteyn ende Officiers, het Engels ſchip niet geattacqueert vvierde. Ick ſeyde alſdan dat ick op het Engels ſchip vvas: ende ſeght my de reden vvaerom ſy, ſo na by ſijnde, gelijck ghy vveet, vvanneer vvy afſchoten, niet en dorſten aborderen? vvaerom ſchotenſe niet ten minſten eens af? Hy antvvoorde my: ſy dachten niet dat men haer geſien hadde, ende alſoo het groote Schip daer ick op vvas, ſonder het minſte geluyt gehoort te hebben, op een oogenblick op een ſijde eenige ſtucken Yſers ontfingh, ende vvy al teffens ſoo veel Trompetten hoorden, quam’er ſoodanigen ſchrick, vreeſe ende confuſie, dat de Officiers ende ſoldaten recht uyt ſeyden aen de Capiteyn, vvy willen anders niet als by daegh vechten: Ende[263]vvanneer de Turcken’s anderendaeghsde groote van u ſchip ſagen, neffens de couragie van uvve Capiteyn, haddenſe geen luſt meer te vechten. Ick verſtonde op een vreemde vvijſe ’t gene ick vvenſchte te vveten, ende niet geerne op die vvijſe als ick het dede.[Inhoud]XXXV. VERHAEL.De Onnoſele beſchuldight.De Patroneſſe van mijn Cameraet Monſieur Caloen, hadde twee Neven, ſonen van haer Dochter, de eene ghenaemt Moſtafa, die een van de vijf Turcken was, van de welcke in het diſcours van mijn Reyſe gementioneert is: de ander vvas genaemt Amet, die ordinaris vvoonde in een plaiſier-huys buyten de ſtadt van Argiers. Deſe Groot-Moeder van Moſtafa ende Amet vvas een oude moeyelijcke Vrouvve, die in haer Huys Monſieur Caloen niet konde lijden, ende om eerlijck van hem ontſlagen te ſijn, ſontſe hem by haer Neef Amet op haer plaiſier-huys, ende ick vvoonde by mijn Patroon Mahomet Celibi Oiga. Ick hadde[264]in abſentie van mijn Cameraet Monſieur Caloen, getracteert met een Iode dat hy ons ſoude geven 70. ſtucken van achten, met conditie dat de Ridder Philips de Cherf endeMonſieurCaloen ende ick een vviſſel-Brief ſouden gheven, als ofte vvy hondert ſtucken van achten ontfangen hadden. De Ridder ende ick hadden de Wiſſel-Brief onderteeckent, maer de Iode vvilde hebben datMonſieurCaloen de Wiſſel-Brief mede ſoude onderteeckenen, ende het ſchip waer mede de Wiſſel-Brief ſoude gaen, vvas gereet om te vertrecken: Ende boven dat vvas het twee dagen daer na der Ioden Paeſſche: Door Monſieur Caloen de Wiſſel-Brief te doen onderteeckenen ende die hem toe te ſenden betaemde niet: Want indien men ghevveten hadde dat vvy credijt hadden, ſoude het ſelfde ons quaet gedaen hebben ende onſe vryheydt geretardeert. Om mijn voornemen te bedecken, ging ick by de Patroneſſe van Monſieur Caloen, ende ick ſeyde haer, datſe behoorde haren Slaef ’s anderendaegs voormiddag inde Stadt te laten komen, om dat hy na ſijn Landt moſte ſchrijven, ende het Schip ghereet was t Zeyl te gaen. Ende alſoo Moſtafa een van de vijf Turcken was die in Vlaenderen waren om tegens ons verwiſſelt te worden,[265]dachte ſy dat deſe Brief de vryheydt van haer Neef ſoude vervorderen: Ende ſy ſonde dien ſelfden avont een expreſſen na haer plaiſier-Huys, om haer Neef Amet te ſeggen dat hy de Slaef ’s anderendaeghs voor de middag inde Stadt ſoude ſenden. Amet hadde oock voor ſijn ſelven een Franſe Slaef in het ſelfde plaiſier-Huys, die ſorge over de Wijngaerden droeg, ende vande Toback die hy geplant hadde: Ende alſoo de Landts-luyden van dat Landt groote Dieven ſijn, quamenſe ’s avonts de Druyven ende de Toback ſtelen: Ende om die Dieven te verdrijven, hadde Amet een oudt ſeer verroeſt Rappier, die hy aen Monſieur Caloen gaf, om die tot Argiers te doen accommoderen, ende wederom te brengen wanneer hy op het plaiſier-Huys wederom ſoude komen, om die aen de Franſe Slaef te geven, die daer mede de Dieven ſoude verjagen: Monſieur Caloen quam met het Rappier inde Stadt, ende juyſt op de ſelfde tijdt als Monſieur Caloen tot Argiers quam, wierde ontdeckt een voornemen van eenige Nederduytſe Slaven, die eenighe Wapenen, een Zeyl, ende eenige Riemen om te roeyen begraven hadden, met opſet om met een Barck te vluchten, ende haer vande voorſz dingen te dienen.[266]Het deſſein wierde ontdeckt, ende de genen welcke geattrappeert wierden, wierden gecondemneert dat yeder twee hondert ſlagen met een ſtock ſoude krijgen. De executie van dit vonnis maeckte dat deſſein publijck onder het Volck, ſoo dat de Patroneſſe van Monſieur Caloen verſtaen hebbende dat de aennemers Hollantſe Slaven waren, diemen met de Duynkerckers voor Landts-Luyden hout, ende dat het deſſein ondeckt wierde juyſt op de ſelfde tijdt als Monſieur Caloen in de Stadt gekomen was, ende dat door mijn aenhouden, ende dat hy noch een Rappier met hem brocht, beſloot de Patroneſſe daer uyt dat wy van die partye moſten ſijn. Zy beſchuldigde ons, ende de voornaemſte oorſaecke daer van was het Rappier: Ende ſonder onſe excuſen te hooren, dedemen tachtig ponden Yſer aen onſe Beenen: Ende indien haer Soon Moſtafa niet geweeſt ware inde macht van onſe Ouders, ſouden wy getracteert ſijn geweeſt als de anderen, te weten twee hondert Slagen met een ſtock ghekregen hebben, hoewel wy onſchuldig waren.[267][Inhoud]XXXVI. VERHAEL.Getrouwigheyt, ſtantvaſtigheyt, vergeldinghe ende danckbaerheydt.In het Iaer 1640. namen de Turckſe Zee-Roovers op den Oceaen in een Schip ettelijcke Nederlantſe Slaven, onder de welcke was een Capiteyn, die een Lackay hadde, die wy alhier Morin ſullen noemen, aen de welcke de Nederlanders recommandeerden voor aleer ſy in Handen vande Turcken vielen, dat hy niet ſoude ſeggen, wie ſy waren, ende indien hy daer in ſecreet was, datſe hem ſouden afloſſen. De nieuwe Slaven wierden tot Argiers ghebracht, ende volgens de gewoonteverkoftende dien volgende waren de Meeſter ende de Knecht in gelijcke qualiteyt, reſpect ende Rijckdom. Ende alſoo het eenigſte Wit van de Turcken is de gierigheydt, hadde de Capiteyn wanneerſe noch in het Schip waren, Morin vijftig ſlagen met een ſtock op zijn Buyck doen geven, om te weten de naem ende de qualiteyt van ſijn Meeſter ende[268]van zijn compagnons. Morin ſeyde dat hy de naem van ſijn Meeſter niet en wiſt, noch oock van de andere, alleen dat ſijn Meeſter ende zijn compagnons malkander noemden Monſieur. Deſe ſtantvaſtigheydt was ſijn Meeſter ende aen de Nederlandtſe Cameraets die op het Schip genomen waren ſeer aengenaem, onder de welcke eenen was die wy Tiberius ſullen noemen, vviens Ouders Rijck vvaren, die aen Morin ſeyde, blijft getrouvv ende ſtantvaſtig, ende ſoo haeſt als ick in vryheyt ſal ſijn, ſal ick u afloſſen: Een vveynig tijdt daer na verkreeg Tiberius zijn vryheydt, neffens een van zijn compagnons, ende vvanneer hy in zijn Vaderlandt gekomen vvas, verhaelde hy zijne Ouders de volſtandigheydt ende getrouvvigheydt van Morin: De Ouders van Tiberius oordeelden dat de belofte van Morin te verloſſen behoorde gehouden te vvorden: Ende derhalven bevvogen zijnde door de ſtantvaſtigheydt ende getrouvvigheydt van deſe ſlaef, gavenſe eenige Coopluyden van Livorne ordre datmen hem ſoude verloſſen, ende datmen hem met de eerſte ſchepen na Engelandt ofte Hollandt ſoude ſenden. Morin vvierde door de Ioden af-gekocht, ende gelevert in Handen vande voorſz Coopluyden van[269]Livorne, de vvelcken volgens haer ordre Morin vvilden in een Hollandts ſchip vvech ſenden, maer Morin vvilde geenſints daer toe verſtaen, ende vvilde niet ſcheep gaen, gevende voor reden dat hy liever wilde ſterven in een Chriſten Landt, als ſich noch eens te ſtellen in perijckel van een Slaef van de Turcken te ſijn: Waer over de Coopluyden goet vonden Morin te laten gaen in compagnie van eenige Hollanders, die tot Livorne af-gekocht waren, ende die te Lande na Nederlandt gingen. Morin komende in Nederlandt vonde een van de Compagnons van Tiberius genaemt Carel, die deſe ſaecke hadde helpen uyt-voeren: Morin hem ſiende op de volle ſtraet, wierp ſich ſelfs heel plat op de Aerde, hem kuſſende de Voeten. Carel was beſchaemt, want alle het Volck vergaderderontsomhem om de ceremonien te ſien: Morin ſeyde hem: Waer is Tiberius? Carel antwoorde hem, rijſt op, ende ick ſal u in ſijn Huys brengen. Morin rijſt op, ende gaet met Carel: Soo haeſt als hy in het geſicht van Tiberius quam, deſen getrouwen, deſen erkennende, ende deſen onnooſele, trock uyt ſijn Dye-ſack ſes aſpren Turcks Gelt, ende een Vier-ſlag: Ende ſeyde hem met een compliment op ſijn maniere,[270]Monſieur, gy hebt my af-gekocht, ende tot vergeldinge geve ick alles wat ick inde Werelt hebbe, ende ick ſal alle mijn leven lang voor u bidden. Dit complement geſchiede met ſoodanigen oprechtigheydt dat de aenſienders, onder de welcke ick mede was, ſeer wel te vreden waren te ſien de erkenteniſſe ende de getrouwigheydt van Morin: Waer over Tiberius ſich op nieuws verobligeert vindende, dede Morin Kleederen ende Linnen gheven, ende ſtelde hem in ſtaet om een eerlijck Man te dienen.[Inhoud]XXXVII. VERHAEL.Schip-braeck in de Haven.Wanneer ick in het Huys van de Baſſa was, hebbe ick aldaer een Spaenſe Slaef gekent, genaemt Ian de Sijlva; Deſen Ian hadde eenige Iaren langh den Koning van Spaignen voor Soldaet gedient inde Stadt van Oran in Africa, gelegen ſijnde vijf daghen Reyſens van Argiers: De Borgers ſpreecken daer de Moorſe ſpraeck, door dien deſe Stadt vande Moren genomen[271]wierde inde tijdt van de Koning Ferdinandus, als mede ten aenſien van de groote commercie dieſe heeft met de Moren. Deſen Ian ſprack ſeer perfect de Moorſe ſprake na dat hy langhen tijdt tot Argiers Slaef hadde geweeſt ſonder eenige hoope van verloſt te worden, nam hy een reſolutie van wech te loopen, ſich vertrouwende op ’t gene dat hy de ſpraecke ſeer wel konde: Ende om ſijn deſſeyn tot executie te brenghen, trock hy de Turckſe Kleederen van ſijn Patroon aen, hy ging te Peerde ſitten met een lancie inde Handt, de Turban op het Hooft, ende een Zweert aen zijn zijde. Op die maniere begon hy ſijn Reyſe geluckigh. Na dat hy vier dagen gereyſt hadde, quam hy in een Dorp Moſtaga, recht op de middagh, ende alſoo het de koſtuyme van alle de Meſquiten van Babarien is, op de middagh met een Vaendel een teecken te geven om te doen gedencken Godt te dancken met een Gebedt in haer ſpraecke ordinaris genaemtSala, de welcke geſchiet met vele geſten, met de armen ende Handen, haer legghende op de Knyen, ende ziende na het Ooſt, ende Weſten, Ian de Sijlva tradt mede van ’t Peert, maeckende mede de geſten, gelijck ſy, ende ſich toonende een Mahometaen te zijn. Maer de[272]Mooren remarqueerden terſtont dat onſen Ruyter niet vaſt was in zijn Ceremonien ende ſonder regard te nemen dat hy haer ſpraecke konde, ende dat hy op zijn Turcks gekleet was, arreſteerdenſe hem, ſy namen hem zijne kleederen af, ende bevindende dat hy geen Mahometaen was, ſondenſe hem wel gebonden in goede bewaringe binnen Argiers, alwaer hy drie hondert ſlaghen met een ſtock kreegh, wanneer hy meende dat hy zijn vryheydt verkregen hadde. Gy ziet hier een waerachtigh Schipbraeck inde Haven.[273][Inhoud]Anno 1621. is by reſolutie van haer Ho: Mo: goet gevonden een beſendingh ofte Ambaſſade te doen, aen die van Argiers ende Tunis: waer toe dat worde gebruyckt, den Heer Cornelis Pinacker, doen ter tijdt Proffeſſor tot Groningen, die inde voornoemde qualiteyt naer Barbaryen inde voorghenoemde Plaetſen worde gheſonden, over Marceillen ende Toulon, alwaer ick in zijne Suitte ben gekomen, ende van daer met twee Schepen van Oorlogh van onſen ſtaet worde naer Argiers ghebracht: Capiteynen waren Auquer Claeſſz Buyſ-Man van Hooren, ende Ioris van Cats vanden Haegh van daen, ende tot Argiers wel ghearriveert, ende volghens ſijne inſtructie ende commiſſie, met die van Argiers een accoort van vrede gemaeckt, ende naer dat wy 6 a 7 weecken daer waren gheweeſt, van daer naer Tunis gegaen, daer wy van gelijck oock met zijn geaccordeert.Inden tijdt dat wy tot Argiers waren, is geſtorven Capiteyn Auquer Claeſſz Buyſ-Man, ende worde buyten de Stadt begraven, op een ſtuck Landts dat gekocht was door eenen Simon den Danſſer, in ſijn leven een ſeer fameuſen Roover, ende daer worde gemaeckt over het Graf een Sepulture[274]van ſteen; Maer doen ick van Tunis wederom quam, was dat al te mael geruineert; De Turcken ſeyden dat het de Spaenſche Chriſtenen gedaen hadden, andere ſeyden dat het de Renegaden gedaen hadden, in ſomma het was gedaen ende bleef gedaen.[Inhoud]Van de grouwelijcke ende BarbariſcheIuſtitien, die aldaer ſijn gedaenin mijnen tijdt dat ick aldaerben gheweeſt.Naer dat ick wederom van Tunis tot Argiers was ghekomen, inde Maent van October 1621. ſoo worden in Argiers gevangen gebracht twee Spaenſe Prieſters, die van Majorc meynden over te ſchepen op de Kuſt van Barbaryen wierden onderwegen genomen, ende beſchuldight dat het Spionnen waren, die vanden Koning van Spaignen met Brieven over ende weder geſonden worden, aen den Coningh Kock, die daer in ’t Gebergte woont, ende een groote Vyandt van die van Argiers is: Deſe twee Papas ofte Prieſters worden den derden dag naer dat ſy in Argiers waren gebracht, buyten[275]de Poort van Bablewet gebracht, ende aldaer half doot geworght, ende doen het Vel af-getrocken, de Vellen met ſtroo opgevult, ende de Lichamen tot Aſſchen verbrant; ende de opgevulde Vellen wierden op den Rugge van een Chriſten Slaef gebonden, ende wierden alſoo met Pijpen ende Trommelen door alle de Straten vande Stadt gebracht, ende daer naer op-gehangen aen de Poort van Babaſon.Anno 1622. heeft de Duwan een Iode doen branden, om dat hy op ſijn Broot dat ſy maken tegens Paeſſchen, eenige Caracters ofte Letters hadde geſet, dat ſoo wat vremt ſtont inde oogen vande Turcken; ende het ſcheen dat het Kooren of den Tarwe wat meer golde als ordinaris; ſoo wierde de Iode beklaeght, ende met het Broot voor de Duane gebracht, ende doen wierde geſeyt dat ſy met duyren tijdt ſouden geſtraft worden, ſoo wanneer dat over ſulcken ſuperſtitie, die men met het Broot dede, niet geſtraft en wierde: Daer met ſoo wierde den armen Iode na ’t Vuyr gebracht, ende levendigh verbrant.Oock in den ſelven tijdt wierdender twee Renegaden in den Haeck gheſmeten, om dat ſy hadden willen wegh loopen na Chriſten-lant; den eenen vvas in 3. a 4. uyren[276]doot, ende den anderen leefden ontrent 4. dagen.Ick hebbe oock gheſien in mijnen tijdt, datter een Tagerin, dat ſijn van die Mooriſques, die in ’t Iaer van 1608. ende negen uyt Spaignen worden geſeyt, deſen ſelven was een Koopman van Zy-Laecken in Argiers, ende hadde verſuymt ’s avonts ſijnen Winckel te ſluyten; De wacht gelijckmen hier ſoude mogen ſeggen de Klapper-Luyden die beſtalen den Winckel; Den Koopman gingh klagen dat hy beſtolen was; Men onderſocht wie daer de wacht hadde ghehadt, ende naer examinatie ſoo worde bevonden, dat den Koopman ſijnen Winckel niet en hadde gheſlooten, ende dat hy oorſaeck hadde gegeven tot de Dievery: Ende alſoo de Dievery daer ſeer wordt geſtraft, want het ſijn ſelver al-te-mael Dieven, ofte altijdt Dieven aen-houders, ſoo worden deſe twee Dieven ghecondemneert gekruyſt te worden, ende de Koopman tuſſchen haer beyden opgehangen, om dat hy oorſaeck was vande Dievery.Anno 1624. worde den Conſul van haer Ho: Mo: Wynant de Keyſer, van een Engelſche Renegado, die Capiteyn was, met een Vuyſt inden Rugge geſtoten, dat hy ter neder viel; Hy opſtaende ſtiet den[277]Renegado vvederom dat ſijnen Tulbant van ’t Hooft viel, waer over een groote rumoer in de Duaen ontſtondt, ende den Conſul vvorde ghecondemneert met Stocken doot geſlagen te vvorden, ende vvorde ſoo dadelijcken ter neder geſmeten, ende gaven hem 180. ſlagen met Eſſche ſtocken inde volle Duaen op ſijn Billen: Doen vvilden ſy hem omkeeren, om hem op den Buyck te ſlaen tot dat hy doot vvas: Maer den Baſſa ſiende datter noch leven in vvas, heeft voor hem ghebeden, ende gheſeyt ick ſal hem voort ſtraffen in zijn Beurs, ende vvierde doen van de aerde opgenomen, ende in een gat geleyt daer men hier geen Hondt en ſoude leggen, ende daer lagh hy drie dagen: Ondertuſſchen vvierdet met den Baſſa afgemaeckt, met 5000. Realen van achten, ende dat Gelt moſter vveſen aleer hy uyt de Gevangeniſſe koſt komen: Ende het Gelt betaelt vveſende, vvorde hy t’ Huys ghebracht in een Mat, ende omcingelt met 8 a 10 Sehoſſen; Ende ten vvaer dat hy ſulcken Guarde gehadt hadde, ſoude noch vvel perikul geloopen hebbe, om doot geſmeten te vvorden van ’t gheboeft ofte canalie, ende lagh daer over te Bedt meer als 4. Maenden, aleer hy vvas gheneſen; In fin den Conſul hadde de ſmart, ende verloor[278]meeſt alle zijne middelen. Dit was noch het grootſte quaet dat daer uyt volghde, dat de Roovers van Argiers in Zee liepen, ende namen den eenen Hollander voor, ende den anderen naer, ſoo dat het was al ofte de vrede gebroocken was gheweeſt, want watter opgebracht wierde dat bleef’er: Want den Conſul en dorſt qualijck meer ſpreecken, want ſijn credijt was hem benomen; Ende dat te meer doen de Turcken ſagen, dat haer Ho: Mo: het gene dat aen haren Conſul was gedaen, haer niet aen en trocken, ſoo ſijn ſy van tijdt tot tijdt ſtouter geworden, ſoo dat wy op het leſt by haer niet meer geacht en wierden als van te vooren.Anno 1625. wierter een Turckſe Vrouw beſchuldigt, dat ſy met een Chriſten te doen hadde gehadt; Den Chriſten koſt ſijn ſelven vryen met te Renegeren, ghelijck hy oock dede, maer de Vrouw wierde in eenen Leeren Sack gheſteken, ende inde Zee geworpen: Dit ſijn de Wetten daer.Op den ſelven tijdt ſoo vergaf den Baſſa ſijn ſelven, uyt vreeſe dat hy ſoude moeten vallen inde Handen vande Militie; alſoo hy de betalingh niet konde doen: Dit was eenen Reſſep Baſſa, ende was den gene die den Conſul, nevens de Duaen, ſoo[279]hadde doen ſtaen, ende de 5000. Realen van achten hadde doen geven.In ’t ſelve Iaer wierde een Spaignaert geanpalleert, om dat hy het Dochterken van ſijn Patroon, dat ontrent 8. Iaren out was, met ſijn Vinger geforceert hadde, dat het bloede: De Moeder dat ghewaer wordende, heeft het aen haer Man geſeyt, die het ſijn Slaef den Spaignaert opſtreede, die in ’t eerſte niet wilde bekennen, maer viel daer naer door de Mande, ende bekende: Doen heeft ſijn Patroon hem geſeyt, wilt ghy nu Renegeren, ende mijn Dochter trouwen ſoo wanneer dat ſy bequaem is, ick ſalder 10000. ſtucken van achten met geven, ende en ſal over u niet klagen, want ſoo wanneer dat ick ging klagen, ſoo ſult gy moeten ſterven? Waer op den Slaef antwoorden, liever te ſterven als te Renegeren: Den Patroon heeft hem tot 3 a 4 malen die preſentatie ghedaen, maer den conſtanten Don Iohan heeft vaſt op ſijn Chriſten Geloof blijven ſtaen. Doen heeft den Patroon gaen klaghen, over het gene dat ſijn Slaef Don Iohan aen ſijn Dochterken hadde gedaen: Doen wierde de voornoemden Don Iohan de Slaef inde Duaen by ſijn Patroon ontboden, ende hem worde ghevraeght ofte hy ſulcks hadde gedaen aen het[280]Dochterken van ſijn Patroon? Heeft bekent ja ſoo wierde hem ghevraeght ofte hy wilde Renegeren, ende het Dochterken Trouwen, ofte te ſterven? Heeft geſeyt liever ſterven als Renegeren: Daer op wierde hy geſententieert gheampaleert te worden, ende wierde naer buyten gebracht; ick heb hem ſien gaen met de Pael op zijn Schouder, met een groote couragie naer Babaſon, dat is de plaets daermen ordinaris Recht doet, gaende met een groote couragie daer naer toe, ende ſeyde een yegelijcken van zijn kenniſſe adieu, ende gaf’er de Handt: Siet wat een ſtantvaſtigheydt dat dit was voor een Spaenſchen Don, een Perſoon van ontrent 3 a 34 Iaren oudt; Hy hadde dickmael voor zijn rantſoen ghepreſenteert 15 a 16 hondert Realen van achten voor datem, maer den Patroon wilde hem niet minder laten gaen als 2000. Realen van achten. Daer naer hebbe ick verſtaen, dat de Vrouw van zijn Patroon, ende deſen Don Iohan malkanderen wel kenden, ende dat deſe Vrouw hadde verſtaen, dat Don Iohan noch ſomwijlen noch by een ander gingh, waer over deſe Vrouw met Ialouſie was ingenomen, ende ſy op ſulcken manier haer revenſie nam, deſe Vrouwen zijn ſeer vigoreus ſoo wanneer ſy jaloers[281]worden; en ſoo extravagant om haer te revengieren, dat ſy niet aen en zien ofte ſy haer ſelven te kort doen ofte niet, maer het was een groote ſtantvaſtigheydt van Don Iohan in zijn Geloove.In dat ſelve Iaer is wederom in Argiers ghekomen den Heer Cornelis Pinaker als Ambaſſadeur, met twee Schepen van Oorlogh, de Capiteynen waren Ioncker Cornelis Moens, ende Liedekercken: Deſe Ambaſſade geſchiede overmits datter ſoo veel klachten quamen, dat die vanAlgiersende Tunis geen vrede en hielde, ende dat ſy al namen wat ſy bekomen koſten, ende den Ambaſſadeur ſtelde daer eenen anderen, met name Pieter Martenſz Koy, van Schiedam van daen, daer mede dat het ſcheen dat die van Argiers wel te vrede vvaren; ende beloofden beterſchap, ende de vrede vvel te onderhouden, ende dat vvierde ſoo vaſt geſtelt; Ende daer over vertrock den Ambaſſadeur naer Tunis, daer hy oock eenen Conſul bracht, een ſeer fray Man, die langh by den Heer Hage in Conſtantinopolen hadde ghevvoont, met name Lamberto Verhaer.Anno 1626. iſſer een Moor, vveſende een Maneboet, dat zijn Heylige Prieſters onder haer, vvoonende in ’t Geberchte van[282]Tremeſen, tuſſchen Fez ende Tremeſen, opgeſtaen tegens die van Argiers, ende kreeg terſtont eenen grooten aenhangh; alſoo hy het Volck vvijs maeckten, dat hy vvas den Fatan, die de heele Werelt ſoude brengen onder het Geloove van Mahomet, en hy dede onder zijn Volck groote miraculen, ſoo dat hy worde onder haer gehouden voor eenen grooten Sanct, ende zijnen aenhang was wel meer als 20. a 25. duyſendt ſterck, nam in het heel Koninckrijck van Tremeſen, met de Stadt, dat een heele fraye Stadt is, reſorterende onder Argiers: Daer leyt oock aen de Stadt een Caſteel, daer was alle het Garniſoen op ghevlucht, ſoo dat hy dat niet Meeſter konde worden; Hy plonderde de Stadt ende quam ſoo trecken naer Argiers: Daer noch van daen weſende drie dagh reyſen, liet de Stadt op eyſſchen; Die van Argiers ſtonden heel verſet ende verſlagen, wiſten qualijck watmen deſen H. Man tot antwoort geven ofte ſenden ſoude, ende de Poorten wierden geſloten gehouden, ende men reſolveerden hem met een Leger van 12000. Man in ’t ghemoet te trecken, gelijck oock geſchiede. Ondertuſſchen hadde hy zijn Volck wijs gemaeckt dat ſy couragie ſoude nemen, datter voor haer eenen goeden buyt ſoude weſen,[283]ende niemant van ſijn Volck en ſoude doot blijven; gelijcker tot noch toe, in alle de Victorien die hy hadde gehadt, niet een gebleven en was. Op dit geloove gingen ſy als wilde Menſchen op haren Vyandt aen, ende dreven die van Argiers twee mael te rugh, en waren ten naeſten by haer Geſchut quijt: Ende alſoo die van Argiers eenig ſecours van Ruyterye kregen, hebben ſy de Bataille wederom aengevangen, ende kregen den Fatan aen het wijcken, ende daer wierden eenige van zijn Volck doot geſchooten: Doen ſy dat ſagen dat ſy bedroogen waren van den Fatan, zijn ſy op de vlucht gekomen, den Fatan met zijn Luytenant ghevangen, ende over de 3. a 4000. op de plaets doodt: Den Fatan wierde met zijn Luytenant het Vel afghetrocken, ende dat met Stroo opgevolt ende naer Argiers gebracht, nevens 7. a 8. hondert aſgeſlagen Koppen; Den Fatan met ſijn Luytenant wierde rontsom door alle de Straten van Argiers, op ſtocken met Pijpen ende Trommelen voor gedragen, ende 2. a 300. vande aſgeſlaghen Koppen, ſteeckende op Rietten, achter haer gedragen van principaelſte Officieren van den Fatans Leger, ende wierde gebracht buyten de Poort van Babaſon, ende aldaer opgehangen. Dit is[284]het eynde geweeſt van deſe Fatan, die alles wilde bekeren tot het Geloove van Mahomet.Anno 1627. begoſten die van Argiers al wederom de Hollanders te nemen, ende in Argiers op te brengen: Onder anderen ſoo wierter opgebracht eenen Iohan Corneliſz Knap van Medenblick, willende met Schip ende goet, dat toe quam Elias Trip, Coopman tot Amſterdam, naer Livorne: welck Schip ende goet genen prijs koſt weſen, volgens het accoort dat den Heer Ambaſſadeur Pinaker, ontrent twee Iaren geleden, met haer gemaeckt hadde; maer alſoo op het Schip van deſen Schipper Iohan Corneliſz Knap, een Renegado was, die hy in Engelandt hadde aenghenomen, voor een Boots-Geſel, alſooder een van zijn Volck was wegh geloopen, ſoo nam hy deſen Renegado inde plaets, niet wetende dat het een Renegado was: Den Schipper inde Straet komende ontrent Cabo de gaet, wierde genomen van een Roover van Argiers, niet tegenſtaende dat den Schipper ſeyde, ſiet vvat gy doet, ick ben een Hollander, ende Schip en goet komt in Hollandt thuys, ende ick proteſteer van ’t gene dat my geſchiet: Het mocht niet helpen, moſt met naer Argiers. In Argiers[285]komende, vvat gaen de Reeders van den Roover doen? Die koopen deſen Renegado om, ende ſeggen dat hy ſoude ſeggen, dat het Schip onder meeſt vvas geladen met Metalen Geſchut, ende Amunitie van Oorlog voor den Hertoch van Florentie. Deſen Schelmſen Renegado neemt dat aen te doen om het gevvin van ’t Gelt; Want de Reeders vviſten vvel, ſoo vvanneer dat het aengenomen vvierde, ende ghelooſt, dat als dan Schip ende goet inden loop ſoude blijven, vvant daerom vvaſt haer te doen, ende hadden oock tot dien eynde veel Vrinden inde Duaen op haer Handt ſien te krijgen. Ondertuſſchen quam den Conſul vande Hollantſche Natie dit ter Ooren, die ſocht oock Vrienden inde Duaen te maken, ende ſeyde al datter geſeyt was, dat het geloogen ende verſiert was, ende dat ſulcx in ’t Schip niet ſoude gevonden werden: Echter ſo blijft dit werck ſoo 3. a 4. dagen ſtaen in de balance, Den Conſul dede zijn beſt aen d’ een zijde, ende de Reeders deden haer beſt aende andere zijde, ende picqueerden malkanderen, ende daer onder ſpeelde oock Chriſtenen ende Ioden, die ick niet ſal noemen om redenen. Op den dagh dat de Duaen vergaderde, wierde den Conſul met den Schipper Iohan Corneliſz[286]Knap, voor Duaen ontboden, ende daer wierde den Schipper valſchelijck overtuygt van den Renegado, ende meer andere Schelmen: Den Conſul ſeyde dat het niet waer en was, in fin daer vielen groote diſpuyten, ende alſoo, ja ſoo groot, datter tot twee reyſen Arros quam inde Duaen: Arros is te ſeggen een Oploop, ſoo hart waren de twee partyen tegen malkander, te weten die vanden Conſul, ende die vande Reeders vanden Roover; Duerde meer als twee uyren. Ten is oock niet vremt datſe malkanderen qualijck konden verſtaen, want de groote Duaen beſtaet in 15. a 16. hondert Perſonen: In Somma met een groot rumoer ende geroep, wierde den Schipper gecondemneert inde Haeck geworpen te worden, ſijn Schrijver ghebrandt, ende den Stier-Man gerabraeckt: Den Conſul met den Schipper riepen, ſiet wat gy doet; Ick hebbe geen ſchult, ontloſt het Schip en laet my ſoo langh leven, ende ſoo het ſoo bevonden wort ſoo ſtraft my dan. Van gelijcken ſeyde den Conſul oock, ſoo wanneer dat het ſoo worde bevonden, worpt mijn nevens den Schipper inden Haeck: Maer alles mocht niet helpen; Den Schipper met ſijn twee Maets moſten de doot ſmaecken. Den Schipper[287]was een ſwaer-Lijvigh Man, leefde van 12. uyren tot ’s avonts ontrent 9. uyren: Den anderen dagh daer aen ſoo begoſtmen het Schip te loſſen, ende alles geloſt weſende, ſoo en heeft men niet ter Wereldt ghevonden, waer mede men den Schipper hadde beſchuldight: Evenvvel ſoo bleef Schip ende goedt in de loop, ende men hadde groote moeyten dat men het Volck vry koft. Den Conſul hadde door de groote alteratie de doodt gheſet, ende en hadde daer naer noyt geſonden dagh, ende ſtierf ontrent 6. Maenden daer naer. Wat ſalmen ſeggen van ſulcken Volck, is daer vvel vrede mede te houden of te maecken?[288]
[Inhoud]XXX. VERHAEL.Krackeel tuſſchen Spaenſe ende Portugijſe Slaven.[239]Ick hebbe in mijn voorgaende verhael geſproken van een Chriſtelijcke Kerck die inde ſtadt van Argiers inde Bain van de Duane is: Eenighe Portugijſe Slaven waren Meeſters van het Autaer van deſe Kerck: in het Iaer 1641. den 15. Auguſti. Op onſe lieve Vrouwen Feeſt-dag, was het Autaer wel verçiert, ende onder andere verçierſels waren op het Autaer het Wapen van het Koninghrijck van Portugael, met deſe woorden:Exaltat humiles & deponit ſuperbos. Na dat den dienſt gedaen was, ende de Chriſtenen by na alle gheretireert waren, quamender twee Spaenſche Slaven in, ofte om te bidden, ofte om de vercieringen van den Autaer te ſien, ende komende dicht by den Autaer, een vande ſelve die voor drie ſtuyvers Latijn konde, begon te leſen ’t vvelck op het Wapen van Portugael geſchreven vvas: De andere vraeghde vvat het te ſegghen vvas: Zijn Cameraet antvvoorde hem: Dat beteeckent,Godt verheft de nedrighen, ende vernedert de hoovaerdighen; het vvelcke is tot verachtinge van onſe Spaenſe Natie (vvant in het ſelfde Iaer vvas Portugael ghereſolveert:) ſonder meer ceremonien treckt een van de Spaignaerts het Wapen af, breeckt het in ſtucken ende vvorpt de ſtucken over de[240]Vloer. Dat wierde ſoo haeſt niet vernomen van een Portugijſe ſlaef, ofte de Spaignaert kreegh eenigen Vuyſt-ſlaghen voor aleer hy uyt de Kerck koſt komen ende uyt de Deure gaen. De Spaignaerts retireerden haer al defenderende uyt de Kerck door een plaets van de Bain: Ende hoewel de plaets vol Portugijſen was, quamenſe op de ſtraet: Yeder een voeghde ſich terſtont ronts om de Vechters. Die tot den Koningh van Spaignen geaffectioneert waren, hielpen de Spaignaerts: Maer de Portugijſen lieten oock niet in groot ghetal hare Lants-Luyden te aſſiſteren, ſoo datſe in minder dan een half uyr als tvvee legers van Chriſten ſlaven vvaren, die tegens malkander vochten met Vuyſt-ſlaghen, ſteenen, ende ſtocken. De Turcken ſiende dit rumoer vande ſlaven, vraeghden vvat de oorſaecke daer van vvas, ende als ſy de ſelfde verſtaen hadden, ſeyde ſy tot de ſlaven, honden, canaillen, ende vvilde, ſoeckt eerſt u liberteyt, ende gy ſult daer na op u ghemack diſputeren de krackeelen van uvve Koningen in het Velt, ende niet alhier: Ende daer op ſcheyden ſy de vechters met ſtocken, ende joeghen yeder een na zijn Logement.[241]
XXX. VERHAEL.Krackeel tuſſchen Spaenſe ende Portugijſe Slaven.[239]
[239]
Ick hebbe in mijn voorgaende verhael geſproken van een Chriſtelijcke Kerck die inde ſtadt van Argiers inde Bain van de Duane is: Eenighe Portugijſe Slaven waren Meeſters van het Autaer van deſe Kerck: in het Iaer 1641. den 15. Auguſti. Op onſe lieve Vrouwen Feeſt-dag, was het Autaer wel verçiert, ende onder andere verçierſels waren op het Autaer het Wapen van het Koninghrijck van Portugael, met deſe woorden:Exaltat humiles & deponit ſuperbos. Na dat den dienſt gedaen was, ende de Chriſtenen by na alle gheretireert waren, quamender twee Spaenſche Slaven in, ofte om te bidden, ofte om de vercieringen van den Autaer te ſien, ende komende dicht by den Autaer, een vande ſelve die voor drie ſtuyvers Latijn konde, begon te leſen ’t vvelck op het Wapen van Portugael geſchreven vvas: De andere vraeghde vvat het te ſegghen vvas: Zijn Cameraet antvvoorde hem: Dat beteeckent,Godt verheft de nedrighen, ende vernedert de hoovaerdighen; het vvelcke is tot verachtinge van onſe Spaenſe Natie (vvant in het ſelfde Iaer vvas Portugael ghereſolveert:) ſonder meer ceremonien treckt een van de Spaignaerts het Wapen af, breeckt het in ſtucken ende vvorpt de ſtucken over de[240]Vloer. Dat wierde ſoo haeſt niet vernomen van een Portugijſe ſlaef, ofte de Spaignaert kreegh eenigen Vuyſt-ſlaghen voor aleer hy uyt de Kerck koſt komen ende uyt de Deure gaen. De Spaignaerts retireerden haer al defenderende uyt de Kerck door een plaets van de Bain: Ende hoewel de plaets vol Portugijſen was, quamenſe op de ſtraet: Yeder een voeghde ſich terſtont ronts om de Vechters. Die tot den Koningh van Spaignen geaffectioneert waren, hielpen de Spaignaerts: Maer de Portugijſen lieten oock niet in groot ghetal hare Lants-Luyden te aſſiſteren, ſoo datſe in minder dan een half uyr als tvvee legers van Chriſten ſlaven vvaren, die tegens malkander vochten met Vuyſt-ſlaghen, ſteenen, ende ſtocken. De Turcken ſiende dit rumoer vande ſlaven, vraeghden vvat de oorſaecke daer van vvas, ende als ſy de ſelfde verſtaen hadden, ſeyde ſy tot de ſlaven, honden, canaillen, ende vvilde, ſoeckt eerſt u liberteyt, ende gy ſult daer na op u ghemack diſputeren de krackeelen van uvve Koningen in het Velt, ende niet alhier: Ende daer op ſcheyden ſy de vechters met ſtocken, ende joeghen yeder een na zijn Logement.[241]
Ick hebbe in mijn voorgaende verhael geſproken van een Chriſtelijcke Kerck die inde ſtadt van Argiers inde Bain van de Duane is: Eenighe Portugijſe Slaven waren Meeſters van het Autaer van deſe Kerck: in het Iaer 1641. den 15. Auguſti. Op onſe lieve Vrouwen Feeſt-dag, was het Autaer wel verçiert, ende onder andere verçierſels waren op het Autaer het Wapen van het Koninghrijck van Portugael, met deſe woorden:Exaltat humiles & deponit ſuperbos. Na dat den dienſt gedaen was, ende de Chriſtenen by na alle gheretireert waren, quamender twee Spaenſche Slaven in, ofte om te bidden, ofte om de vercieringen van den Autaer te ſien, ende komende dicht by den Autaer, een vande ſelve die voor drie ſtuyvers Latijn konde, begon te leſen ’t vvelck op het Wapen van Portugael geſchreven vvas: De andere vraeghde vvat het te ſegghen vvas: Zijn Cameraet antvvoorde hem: Dat beteeckent,Godt verheft de nedrighen, ende vernedert de hoovaerdighen; het vvelcke is tot verachtinge van onſe Spaenſe Natie (vvant in het ſelfde Iaer vvas Portugael ghereſolveert:) ſonder meer ceremonien treckt een van de Spaignaerts het Wapen af, breeckt het in ſtucken ende vvorpt de ſtucken over de[240]Vloer. Dat wierde ſoo haeſt niet vernomen van een Portugijſe ſlaef, ofte de Spaignaert kreegh eenigen Vuyſt-ſlaghen voor aleer hy uyt de Kerck koſt komen ende uyt de Deure gaen. De Spaignaerts retireerden haer al defenderende uyt de Kerck door een plaets van de Bain: Ende hoewel de plaets vol Portugijſen was, quamenſe op de ſtraet: Yeder een voeghde ſich terſtont ronts om de Vechters. Die tot den Koningh van Spaignen geaffectioneert waren, hielpen de Spaignaerts: Maer de Portugijſen lieten oock niet in groot ghetal hare Lants-Luyden te aſſiſteren, ſoo datſe in minder dan een half uyr als tvvee legers van Chriſten ſlaven vvaren, die tegens malkander vochten met Vuyſt-ſlaghen, ſteenen, ende ſtocken. De Turcken ſiende dit rumoer vande ſlaven, vraeghden vvat de oorſaecke daer van vvas, ende als ſy de ſelfde verſtaen hadden, ſeyde ſy tot de ſlaven, honden, canaillen, ende vvilde, ſoeckt eerſt u liberteyt, ende gy ſult daer na op u ghemack diſputeren de krackeelen van uvve Koningen in het Velt, ende niet alhier: Ende daer op ſcheyden ſy de vechters met ſtocken, ende joeghen yeder een na zijn Logement.[241]
[Inhoud]XXXI. VERHAEL.Een Slaef moet niet al te ſeer betrouwen op de al te groote courtoiſie van zijn Patroon.Wanneer den Hertogh van Brigance in het Iaer 1641. ſich Meeſter hadde gemaeckt van het Koninckrijck van Portugael, ſondt hy eenighe Afgeſanten aen alle de Gouverneurs vande Eylanden ende plaetſen die met Garniſoen verſien waren, om haer aen ſijn zijde te trecken, aleer den Koningh van Spaignen aldaer ordre ſoude gheſtelt hebben: Onder andere Afgeſanten waſſer een Religieus, de welcke noch ſijnde in het geſicht van de Riviere van Liſbon, vande Turckſe Zee-Roovers ghenomen wierde, ende hy wierde ſlaef binnen de Stadt van Argiers ghebracht. By geval was ick aende Zee-Kant, ende wanneer die goede Pater aen ’t Landt quam, hiete ick hem in ’t Latijn wellekom, ſeggende dat ick droevigh was over zijn ongeluck, ende dat hy de eerſte Religieus van[242]ſijn ordre was die ick in dat Landt gheſien hadde. Hy antwoorde my met een Graviteyt ſonder my aen te ſien: Godt gheve dat ick de laetſte magh zijn. Men brocht hem inde Stadt, ende na twee daghen wierde hy op de Marckt neffens andere ſlaven verkocht. Mijn Meeſter Alli Pegelin kocht hem voor 1200. ſtucken van achten, ende gaende van de Marckt voor aleer hy inde Bain quam, alwaer de ſlaven ordinaris reſideren, ging hy na ſijn nieuvven Patroon, om hem een compliment te maecken, ende zijn dienſt te preſenteren. Alli Pegelin, die een looſen Vos vvas, ende de humeur ende de qualiteyt van de Slaven vvilde doorſien, om ſich daer van te dienen vvanneerſe van haer rantſoen ſouden ſpreecken, maeckte hem een ſchoonen toon, ende ſeyde tot den Religieus die bloots-Hooft was, ick bidde u deckt u Hooft, ick ſie wel dat ghy een perſoon van importantie ſijt, ende dat ghy de miſerien van de Zee niet gewoon ſijt: Neen voorwaer, ſeyde de Religieus, ende de Soldaten hebben alle mijn Bagagien genomen. Waer op Pegelin antwoorde: De Soldaten ſijn qualijck opgebrocht, datſe de perſonen van uwe qualiteyt niet en reſpecteren, ende indien ghy Linnen, Laken, ofte Gelt van[243]doen hebt, ick ſal het u doen geven: Den Religieus antwoorde dat hy dat alles van noode hadde. Daer op gaf Pegelin ordre aen een Iode, dieder tegenwoordigh was, datmen, den Religieus Laecken tot een Kleedt, ſes Hembde ende 15. ſtucken van achten ſoude geven, ende hy ſondt den Religieus na de Bain alwaer wy waren. De ſelfden avont quam de Pater wandelen op het plat van de Bain. Wy vraeghden aen de Religieus eenige tijdingen van het ghene in het Chriſtenrijck paſſeerde, ende wat hem docht van onſe gemeene Patroon. Hy ſeyde ons, dat onſe Patroon een courtois ende redelijck menſche vvas. Hy heeft my mijn Hooft doen decken, ende grootelijcx vertrooſt, ende heeft my noch Hembden, Laecken ende Gelt doen gheven. Voorvvaer (ſeyde hy) daer ſijn vele Chriſten Princen die ſoo veel faveur aen een Slaef niet ſouden doen ſonder hem te kennen. Wy antvvoorden hem: Verſeeckert u dat ghy de eere die hy u heeft gedaen in u het Hooft te doen decken, Laecken, Hembden ende Gelt te gheven, met den intereſt wel betalen ſult. Maer hy gheckte met ons. Hy ſeyde alle daghen de Mis inde Kerck van onſe Bain, ende alle de Portugijſe Slaven quamen de Mis hooren, de[244]welcke gedaen ſijnde brochten ſy den Religieus tot aende Poort van de Bain, hy laetſt marcherende, ende dan vertrock yeder een met veleBaiſe las manos. Dit leven vvas goet voor een Slaef, maer na dat hy eenighe Iaren daer gheweeſt was, ende hadde doen vraghen, hoe veel Pegelin voor zijn rantſoen begeerde, antwoorde men hem 12. duyſendt ſtucken van achten: Welcken eyſch den Religieus ſoo ſeer verſchrickte ende bedroefde, dat hy weynigh daghen daer na ſterf. Het was een ſeer deuchtſaem Man gelijck ick in een ander Verhael ſal ſeggen, maer de oorſaecke van alle ſijn ongeluck was de al te groote courtoiſie van Alli Pegelin.
XXXI. VERHAEL.Een Slaef moet niet al te ſeer betrouwen op de al te groote courtoiſie van zijn Patroon.
Wanneer den Hertogh van Brigance in het Iaer 1641. ſich Meeſter hadde gemaeckt van het Koninckrijck van Portugael, ſondt hy eenighe Afgeſanten aen alle de Gouverneurs vande Eylanden ende plaetſen die met Garniſoen verſien waren, om haer aen ſijn zijde te trecken, aleer den Koningh van Spaignen aldaer ordre ſoude gheſtelt hebben: Onder andere Afgeſanten waſſer een Religieus, de welcke noch ſijnde in het geſicht van de Riviere van Liſbon, vande Turckſe Zee-Roovers ghenomen wierde, ende hy wierde ſlaef binnen de Stadt van Argiers ghebracht. By geval was ick aende Zee-Kant, ende wanneer die goede Pater aen ’t Landt quam, hiete ick hem in ’t Latijn wellekom, ſeggende dat ick droevigh was over zijn ongeluck, ende dat hy de eerſte Religieus van[242]ſijn ordre was die ick in dat Landt gheſien hadde. Hy antwoorde my met een Graviteyt ſonder my aen te ſien: Godt gheve dat ick de laetſte magh zijn. Men brocht hem inde Stadt, ende na twee daghen wierde hy op de Marckt neffens andere ſlaven verkocht. Mijn Meeſter Alli Pegelin kocht hem voor 1200. ſtucken van achten, ende gaende van de Marckt voor aleer hy inde Bain quam, alwaer de ſlaven ordinaris reſideren, ging hy na ſijn nieuvven Patroon, om hem een compliment te maecken, ende zijn dienſt te preſenteren. Alli Pegelin, die een looſen Vos vvas, ende de humeur ende de qualiteyt van de Slaven vvilde doorſien, om ſich daer van te dienen vvanneerſe van haer rantſoen ſouden ſpreecken, maeckte hem een ſchoonen toon, ende ſeyde tot den Religieus die bloots-Hooft was, ick bidde u deckt u Hooft, ick ſie wel dat ghy een perſoon van importantie ſijt, ende dat ghy de miſerien van de Zee niet gewoon ſijt: Neen voorwaer, ſeyde de Religieus, ende de Soldaten hebben alle mijn Bagagien genomen. Waer op Pegelin antwoorde: De Soldaten ſijn qualijck opgebrocht, datſe de perſonen van uwe qualiteyt niet en reſpecteren, ende indien ghy Linnen, Laken, ofte Gelt van[243]doen hebt, ick ſal het u doen geven: Den Religieus antwoorde dat hy dat alles van noode hadde. Daer op gaf Pegelin ordre aen een Iode, dieder tegenwoordigh was, datmen, den Religieus Laecken tot een Kleedt, ſes Hembde ende 15. ſtucken van achten ſoude geven, ende hy ſondt den Religieus na de Bain alwaer wy waren. De ſelfden avont quam de Pater wandelen op het plat van de Bain. Wy vraeghden aen de Religieus eenige tijdingen van het ghene in het Chriſtenrijck paſſeerde, ende wat hem docht van onſe gemeene Patroon. Hy ſeyde ons, dat onſe Patroon een courtois ende redelijck menſche vvas. Hy heeft my mijn Hooft doen decken, ende grootelijcx vertrooſt, ende heeft my noch Hembden, Laecken ende Gelt doen gheven. Voorvvaer (ſeyde hy) daer ſijn vele Chriſten Princen die ſoo veel faveur aen een Slaef niet ſouden doen ſonder hem te kennen. Wy antvvoorden hem: Verſeeckert u dat ghy de eere die hy u heeft gedaen in u het Hooft te doen decken, Laecken, Hembden ende Gelt te gheven, met den intereſt wel betalen ſult. Maer hy gheckte met ons. Hy ſeyde alle daghen de Mis inde Kerck van onſe Bain, ende alle de Portugijſe Slaven quamen de Mis hooren, de[244]welcke gedaen ſijnde brochten ſy den Religieus tot aende Poort van de Bain, hy laetſt marcherende, ende dan vertrock yeder een met veleBaiſe las manos. Dit leven vvas goet voor een Slaef, maer na dat hy eenighe Iaren daer gheweeſt was, ende hadde doen vraghen, hoe veel Pegelin voor zijn rantſoen begeerde, antwoorde men hem 12. duyſendt ſtucken van achten: Welcken eyſch den Religieus ſoo ſeer verſchrickte ende bedroefde, dat hy weynigh daghen daer na ſterf. Het was een ſeer deuchtſaem Man gelijck ick in een ander Verhael ſal ſeggen, maer de oorſaecke van alle ſijn ongeluck was de al te groote courtoiſie van Alli Pegelin.
Wanneer den Hertogh van Brigance in het Iaer 1641. ſich Meeſter hadde gemaeckt van het Koninckrijck van Portugael, ſondt hy eenighe Afgeſanten aen alle de Gouverneurs vande Eylanden ende plaetſen die met Garniſoen verſien waren, om haer aen ſijn zijde te trecken, aleer den Koningh van Spaignen aldaer ordre ſoude gheſtelt hebben: Onder andere Afgeſanten waſſer een Religieus, de welcke noch ſijnde in het geſicht van de Riviere van Liſbon, vande Turckſe Zee-Roovers ghenomen wierde, ende hy wierde ſlaef binnen de Stadt van Argiers ghebracht. By geval was ick aende Zee-Kant, ende wanneer die goede Pater aen ’t Landt quam, hiete ick hem in ’t Latijn wellekom, ſeggende dat ick droevigh was over zijn ongeluck, ende dat hy de eerſte Religieus van[242]ſijn ordre was die ick in dat Landt gheſien hadde. Hy antwoorde my met een Graviteyt ſonder my aen te ſien: Godt gheve dat ick de laetſte magh zijn. Men brocht hem inde Stadt, ende na twee daghen wierde hy op de Marckt neffens andere ſlaven verkocht. Mijn Meeſter Alli Pegelin kocht hem voor 1200. ſtucken van achten, ende gaende van de Marckt voor aleer hy inde Bain quam, alwaer de ſlaven ordinaris reſideren, ging hy na ſijn nieuvven Patroon, om hem een compliment te maecken, ende zijn dienſt te preſenteren. Alli Pegelin, die een looſen Vos vvas, ende de humeur ende de qualiteyt van de Slaven vvilde doorſien, om ſich daer van te dienen vvanneerſe van haer rantſoen ſouden ſpreecken, maeckte hem een ſchoonen toon, ende ſeyde tot den Religieus die bloots-Hooft was, ick bidde u deckt u Hooft, ick ſie wel dat ghy een perſoon van importantie ſijt, ende dat ghy de miſerien van de Zee niet gewoon ſijt: Neen voorwaer, ſeyde de Religieus, ende de Soldaten hebben alle mijn Bagagien genomen. Waer op Pegelin antwoorde: De Soldaten ſijn qualijck opgebrocht, datſe de perſonen van uwe qualiteyt niet en reſpecteren, ende indien ghy Linnen, Laken, ofte Gelt van[243]doen hebt, ick ſal het u doen geven: Den Religieus antwoorde dat hy dat alles van noode hadde. Daer op gaf Pegelin ordre aen een Iode, dieder tegenwoordigh was, datmen, den Religieus Laecken tot een Kleedt, ſes Hembde ende 15. ſtucken van achten ſoude geven, ende hy ſondt den Religieus na de Bain alwaer wy waren. De ſelfden avont quam de Pater wandelen op het plat van de Bain. Wy vraeghden aen de Religieus eenige tijdingen van het ghene in het Chriſtenrijck paſſeerde, ende wat hem docht van onſe gemeene Patroon. Hy ſeyde ons, dat onſe Patroon een courtois ende redelijck menſche vvas. Hy heeft my mijn Hooft doen decken, ende grootelijcx vertrooſt, ende heeft my noch Hembden, Laecken ende Gelt doen gheven. Voorvvaer (ſeyde hy) daer ſijn vele Chriſten Princen die ſoo veel faveur aen een Slaef niet ſouden doen ſonder hem te kennen. Wy antvvoorden hem: Verſeeckert u dat ghy de eere die hy u heeft gedaen in u het Hooft te doen decken, Laecken, Hembden ende Gelt te gheven, met den intereſt wel betalen ſult. Maer hy gheckte met ons. Hy ſeyde alle daghen de Mis inde Kerck van onſe Bain, ende alle de Portugijſe Slaven quamen de Mis hooren, de[244]welcke gedaen ſijnde brochten ſy den Religieus tot aende Poort van de Bain, hy laetſt marcherende, ende dan vertrock yeder een met veleBaiſe las manos. Dit leven vvas goet voor een Slaef, maer na dat hy eenighe Iaren daer gheweeſt was, ende hadde doen vraghen, hoe veel Pegelin voor zijn rantſoen begeerde, antwoorde men hem 12. duyſendt ſtucken van achten: Welcken eyſch den Religieus ſoo ſeer verſchrickte ende bedroefde, dat hy weynigh daghen daer na ſterf. Het was een ſeer deuchtſaem Man gelijck ick in een ander Verhael ſal ſeggen, maer de oorſaecke van alle ſijn ongeluck was de al te groote courtoiſie van Alli Pegelin.
[Inhoud]XXXII. VERHAEL.Van een Religieus die ſijn Gheloof door ſwackheydt verſaeckte wanneer hy binnen Argiers Slaef was, ende die door zijn berouw een Martelaer wierde.[245]Pater Ioſephus een Religieus van de ordre van S. Dominicus na dat hy eenige Iaren in Weſt-Indien gheleeft hadde, wierde in ’t wederkeeren na Spaignen zijn Vaderlandt (want hy was in Valencia geboren) van de Zee-Roovers van Argiers genomen: Men verkocht hem na de ghewoonte, ende alſoo de gierigheydt het Wit van de Turcken is, vraeghde hem zijn Patroon, ofte hy een goet rantſoen ſoude willen betalen, ſoomen hem in vryheydt ſtelde. Pater Ioſephus, die van een fraeye ende vrolijcke humeur was, ghelijck ghy verſtaen ſult, ſeyde, ja, met conditie dat hy wel getracteert ſoude worden, dat hy goede cier ſoude maecken, dat hy op een Materas ſoude ſlapen, ende dat hy niet en ſoude arbeyden, ende dat hy dan ſes duyſent Ducaten voor ſijn rantſoen ſoude betalen. Den Patroon meenende dat hy de ſes duyſendt Ducaten hadde, tracteerde de Pater Ioſephus volghens het verſpreck. Na dat de Pater een Iaer langh goede cier hadde gemaeckt, wel gegeten, wel geſlapen, ende ondertuſſchen niet gearbeydt: De Patroon ſiende datter gheen apparentie was van Gelt voor ſijn rantſoen te krijgen, commandeerde een andere ſijne Slaef, een Spaignaert van geboorte, den Pater hondert[246]ſlaghen met ſtocken te gheven onder aen zijne Voeten, ſijnde een ordinaris ſtraffe in Barbarien. Deſen armen menſche wierde vaſt ghebonden aen een inſtrument ’t welck daer toe bequaem was, inde Turckſe ſpraecke ghenaemtFalaca. Pater Ioſephus ſiende den Spaignaert nader komen, ſeyde hem: Neemt acht Chriſten, ſiet voor u wat ghy doet: Gy weet dat ick een Prieſter ben, ende indien ghy my raeckt, ſijt gy gheexcommuniceert. Den goeden Spaignaert ſeyde tot ſijn Patroon: Ick ben een Chriſten, ende u Slaef, ſlaet my ſoo veel gy wilt, ick en wil niet geexcommuniceert ſijn. De Patroon die loos was, riep een ander van zijne Slaven, een Portugijs van geboorte, die wel blijde was dat hy ſoodanighen commiſſie over een Spaignaert ſoude executeren, ſpottende met de excommunicatie. Wanneer Pater Ioſephus van deſe ſlaghen geneſen was als hy op de ſtraten quam, ende ſijne Vrienden de Slaven hoorde klaghen over haer ongeluck, ſeyde hy haer al lacchende: Iſſer yemant die geen hondert ſlaghen met ſtocken ſoude willen verdragen om een gants Iaer goede cier te maecken, ende een Hondt een Turck te bedriegen? Zijn Patroon ſiende datter gheen apparentie van rantſoen was, verkocht[247]hem met groot verlies: Want hy was voor een bedrieger bekent: Zijn nieuwe Patroon ſondt hem inde Bain van de Duane, alwaer een vande vier Chriſten-Kercken is die tot Argiers zijn. De Prieſters woonen by na alle inde Bain, alwaer de Chriſten Kercken ſijn, ende onderhouden haer met Aelmoeſſen dieſe van de Slaven ontfangen: Ende wanneerſe aen haer Patroon ordinaris drie ſtucken van achten ter Maendt betalen, laetmenſe met vrede. In het Iaer 1640. vonde ick hem in het voorſz Bain vande Duane, maer alſoo het meeſtendeel van de Slaven Portugijſen zijn, hadde Pater Ioſephus, die een Spaignaert was, altoos krackeel met haer. Waerom zijn Patroon hem toeliet te komen woonen inde Bain van Alli Pegelin mijn Patroon. Ick maeckte groote kenniſſe ende Vrientſchap met hem, ter oorſaecke van ſijn goede humeur. Ende alle Sondaeghs wanneer ick vry van arbeyden was, hoorde ick zijne predikatien, die gheleert ende wel-ſpreeckende waren. Hy maeckte geerne goede cier, ende hiel veel vande Patriarch Noë, die de Wijngaert geplant heeft. Wy brochten hem op ſeeckere dagh inde Herberghe, alwaer door gebreck van Wijn-Glaſen wy ons dienden van een Lamp van de Kerck[248]die van Glas was, ende daer in de Wijn aen Pater Ioſephus heel goet dacht te zijn ende droncker twee Lampen van uyt yeder van een pint, ende met die laſt verliet hy de Vrienden: Weynigh tijts daer na kreeg ick mijn vryheydt, ende Pater Ioſephus bleef daer tot het Iaer 1645. ſoo dat hy gheen apparentie ſiende om ſijn vryheydt te krijgen, ofte miſſchien dat hy getrocken wierde van een libertijns leven die den Alcoran toelaet, hy ſich felven ſoo ſeer vergat, dat hy het Chriſten Gheloof verſaeckte, ſich ſelven Mahometan maeckende met een extraordinariſe blijtſchap van alle de Moren ende Turcken, die hem op een Paert ſetten met een Pijl inde Handt, hem op die maniere leydende door alle Straten van de Stadt als in Triomph; ende beſpottende de Chriſtenen ſeyden, ſiet daer uwen grooten Papas (ſoo noemenſe de Prieſters) dien gy ſoo hoogh geeſtimeert hebt ghehadt: Deſe vreemde actie miſhaegde de Chriſtenen ſooCatholijcken, Gereformeerden, end Schiſmatiken ſeer. Het gebeurde door Godts toe-latingh, dat op die tijdt tot Argiers Slaven waren een Pater Ieſuyt, ende een Pater Carmelijt, tot Genua geboren, genaemt Frater Angelus, een ſeer deughtſaem Man, dien ick wel gekent[249]hebbe. Deſe twee Paters waren ſeer droevig over de ſchandelijcke faute van Pater Ioſephus begaen, als mede over de ſchandale die alle Chriſtenen daer over ontfangen hadden, vindende onder haer goee aen Pater Ioſephus een vermaninge te doen, die doen Iſouf genaemt wierde, ende hem te vertoonen de groote ergerniſſe die hy aen ſoo veel Chriſten Slaven gegeven hadde: Die duyſendt mael meer miſerien uyt gheſtaen hadden als hy, ende die nochtans volherden met ſoo veel ſtantvaſtigheydt, ende lijtſaemheydt in het Chriſtelijcke Geloof. Met ſoodanige ende diergelijcke vermaningen wierde Iſouf ſoo ſeer bewogen, dat hy aen deſe eerwaerdige Paters beloofde, dat hy de verderfelijcke Mahometaenſe Religie ſoude verlaten, ende ſich verſoenen met de Heylige Moeder de Kerck: Daerom hy verſocht te biechten, ende de gratie om het Heylige Sacrament des Autaers te ontfangen: Het welcke hy dien ſelfden nacht ſeer ſecretelijck dede: Want indien de Turcken geweten hadden dat deſe twee Paters haer gemoeyt hadden met een Renegado te bekeeren, ſouden ſy in groot perijckel geweeſt ſijn van verbrandt te worden. ’s Anderendaegs verſcheen Iſouf op de ſtraten op zijn Chriſtens gekleedt,[250]het welcke de gantſche Stadt ſeer dede verwonderen. Hy wierde gevangen genomen, ende van de Officiers van de Iuſtitie voor de Vierſchaer gebrocht, diemen in dat Landt noemt deDuane. Men vraegde hem waerom hy de Kleederen van ſijn Religie verandert hadde? Hy antwoorde reſolutelijck dat hy een Chriſten Prieſter ende Religieus was: Ende aengaende ’t gene dat gepaſſeert was, dat hy dat gedaen hadde door ingeven vanden Duyvel. Op dit antwoort vonden de Rechters goet hem hondert ſlagen met Stocken onder aen zijne Voeten te geven, om deſe ſcrupulen uyt ſijn gemoet te verdrijven.Deſe ſententie wierde geexecuteert, maer te vergeefs, want hy volherde ende ſeyde volſtandig dat hy als een Chriſten wilde ſterven. Sy dreygden hem met de doot, ende ſiende eyndelijck dat alle deſe dreygementen gheen voordeel deden, verweſen ſy hem levendig verbrandt te worden met een kleyn Vyer. De Sauſen (ſijnde de Officiers van de Juſtitie) brachten hem buyten een Poort van de Stadt, genaemt de Poort vanBaboloet, ende deden aldaer een Ancker van een Galeye inde Aerde vaſt maken, ende bonden Pater Joſephus heel vaſt aen het Ancker, de welcke in de laetſte tijdt[251]van zijn leven de moet niet verloor, want hy badt Godt ende de Chriſtenen die der in groote meenigte tegenwoordig vvaren, om vergiffeniſſe, haer vermanende datſe ſtantvaſtig inde Chriſtelijcke Religie vvilden blijven. Ondertuſſchen brachtmen door ordre van de Sauſen Hout, ’t vvelckmen vijf Voeten rontſom hem in forme van een circkel ſtelde, men ſtack het Vyer aen, vvelckers Vlamme de couragie van den Heylige Martelaer vermeerderde: Die meer als te vooren Godt badt om vergiffeniſſe wegen de ſchandale die hy de Chriſtenen aengedaen hadde, haer recommanderende het Chriſtelijcke Geloof te behouden. Eyndelijck zijnde van den Roock verſtickt: Viel hy op de Aerde, eyndigende zijn leven, gevende aen alle de Chriſten Slaven een exempel van een ware Religieus, ende van een groot berouw hebbende Chriſten.
XXXII. VERHAEL.Van een Religieus die ſijn Gheloof door ſwackheydt verſaeckte wanneer hy binnen Argiers Slaef was, ende die door zijn berouw een Martelaer wierde.[245]
[245]
Pater Ioſephus een Religieus van de ordre van S. Dominicus na dat hy eenige Iaren in Weſt-Indien gheleeft hadde, wierde in ’t wederkeeren na Spaignen zijn Vaderlandt (want hy was in Valencia geboren) van de Zee-Roovers van Argiers genomen: Men verkocht hem na de ghewoonte, ende alſoo de gierigheydt het Wit van de Turcken is, vraeghde hem zijn Patroon, ofte hy een goet rantſoen ſoude willen betalen, ſoomen hem in vryheydt ſtelde. Pater Ioſephus, die van een fraeye ende vrolijcke humeur was, ghelijck ghy verſtaen ſult, ſeyde, ja, met conditie dat hy wel getracteert ſoude worden, dat hy goede cier ſoude maecken, dat hy op een Materas ſoude ſlapen, ende dat hy niet en ſoude arbeyden, ende dat hy dan ſes duyſent Ducaten voor ſijn rantſoen ſoude betalen. Den Patroon meenende dat hy de ſes duyſendt Ducaten hadde, tracteerde de Pater Ioſephus volghens het verſpreck. Na dat de Pater een Iaer langh goede cier hadde gemaeckt, wel gegeten, wel geſlapen, ende ondertuſſchen niet gearbeydt: De Patroon ſiende datter gheen apparentie was van Gelt voor ſijn rantſoen te krijgen, commandeerde een andere ſijne Slaef, een Spaignaert van geboorte, den Pater hondert[246]ſlaghen met ſtocken te gheven onder aen zijne Voeten, ſijnde een ordinaris ſtraffe in Barbarien. Deſen armen menſche wierde vaſt ghebonden aen een inſtrument ’t welck daer toe bequaem was, inde Turckſe ſpraecke ghenaemtFalaca. Pater Ioſephus ſiende den Spaignaert nader komen, ſeyde hem: Neemt acht Chriſten, ſiet voor u wat ghy doet: Gy weet dat ick een Prieſter ben, ende indien ghy my raeckt, ſijt gy gheexcommuniceert. Den goeden Spaignaert ſeyde tot ſijn Patroon: Ick ben een Chriſten, ende u Slaef, ſlaet my ſoo veel gy wilt, ick en wil niet geexcommuniceert ſijn. De Patroon die loos was, riep een ander van zijne Slaven, een Portugijs van geboorte, die wel blijde was dat hy ſoodanighen commiſſie over een Spaignaert ſoude executeren, ſpottende met de excommunicatie. Wanneer Pater Ioſephus van deſe ſlaghen geneſen was als hy op de ſtraten quam, ende ſijne Vrienden de Slaven hoorde klaghen over haer ongeluck, ſeyde hy haer al lacchende: Iſſer yemant die geen hondert ſlaghen met ſtocken ſoude willen verdragen om een gants Iaer goede cier te maecken, ende een Hondt een Turck te bedriegen? Zijn Patroon ſiende datter gheen apparentie van rantſoen was, verkocht[247]hem met groot verlies: Want hy was voor een bedrieger bekent: Zijn nieuwe Patroon ſondt hem inde Bain van de Duane, alwaer een vande vier Chriſten-Kercken is die tot Argiers zijn. De Prieſters woonen by na alle inde Bain, alwaer de Chriſten Kercken ſijn, ende onderhouden haer met Aelmoeſſen dieſe van de Slaven ontfangen: Ende wanneerſe aen haer Patroon ordinaris drie ſtucken van achten ter Maendt betalen, laetmenſe met vrede. In het Iaer 1640. vonde ick hem in het voorſz Bain vande Duane, maer alſoo het meeſtendeel van de Slaven Portugijſen zijn, hadde Pater Ioſephus, die een Spaignaert was, altoos krackeel met haer. Waerom zijn Patroon hem toeliet te komen woonen inde Bain van Alli Pegelin mijn Patroon. Ick maeckte groote kenniſſe ende Vrientſchap met hem, ter oorſaecke van ſijn goede humeur. Ende alle Sondaeghs wanneer ick vry van arbeyden was, hoorde ick zijne predikatien, die gheleert ende wel-ſpreeckende waren. Hy maeckte geerne goede cier, ende hiel veel vande Patriarch Noë, die de Wijngaert geplant heeft. Wy brochten hem op ſeeckere dagh inde Herberghe, alwaer door gebreck van Wijn-Glaſen wy ons dienden van een Lamp van de Kerck[248]die van Glas was, ende daer in de Wijn aen Pater Ioſephus heel goet dacht te zijn ende droncker twee Lampen van uyt yeder van een pint, ende met die laſt verliet hy de Vrienden: Weynigh tijts daer na kreeg ick mijn vryheydt, ende Pater Ioſephus bleef daer tot het Iaer 1645. ſoo dat hy gheen apparentie ſiende om ſijn vryheydt te krijgen, ofte miſſchien dat hy getrocken wierde van een libertijns leven die den Alcoran toelaet, hy ſich felven ſoo ſeer vergat, dat hy het Chriſten Gheloof verſaeckte, ſich ſelven Mahometan maeckende met een extraordinariſe blijtſchap van alle de Moren ende Turcken, die hem op een Paert ſetten met een Pijl inde Handt, hem op die maniere leydende door alle Straten van de Stadt als in Triomph; ende beſpottende de Chriſtenen ſeyden, ſiet daer uwen grooten Papas (ſoo noemenſe de Prieſters) dien gy ſoo hoogh geeſtimeert hebt ghehadt: Deſe vreemde actie miſhaegde de Chriſtenen ſooCatholijcken, Gereformeerden, end Schiſmatiken ſeer. Het gebeurde door Godts toe-latingh, dat op die tijdt tot Argiers Slaven waren een Pater Ieſuyt, ende een Pater Carmelijt, tot Genua geboren, genaemt Frater Angelus, een ſeer deughtſaem Man, dien ick wel gekent[249]hebbe. Deſe twee Paters waren ſeer droevig over de ſchandelijcke faute van Pater Ioſephus begaen, als mede over de ſchandale die alle Chriſtenen daer over ontfangen hadden, vindende onder haer goee aen Pater Ioſephus een vermaninge te doen, die doen Iſouf genaemt wierde, ende hem te vertoonen de groote ergerniſſe die hy aen ſoo veel Chriſten Slaven gegeven hadde: Die duyſendt mael meer miſerien uyt gheſtaen hadden als hy, ende die nochtans volherden met ſoo veel ſtantvaſtigheydt, ende lijtſaemheydt in het Chriſtelijcke Geloof. Met ſoodanige ende diergelijcke vermaningen wierde Iſouf ſoo ſeer bewogen, dat hy aen deſe eerwaerdige Paters beloofde, dat hy de verderfelijcke Mahometaenſe Religie ſoude verlaten, ende ſich verſoenen met de Heylige Moeder de Kerck: Daerom hy verſocht te biechten, ende de gratie om het Heylige Sacrament des Autaers te ontfangen: Het welcke hy dien ſelfden nacht ſeer ſecretelijck dede: Want indien de Turcken geweten hadden dat deſe twee Paters haer gemoeyt hadden met een Renegado te bekeeren, ſouden ſy in groot perijckel geweeſt ſijn van verbrandt te worden. ’s Anderendaegs verſcheen Iſouf op de ſtraten op zijn Chriſtens gekleedt,[250]het welcke de gantſche Stadt ſeer dede verwonderen. Hy wierde gevangen genomen, ende van de Officiers van de Iuſtitie voor de Vierſchaer gebrocht, diemen in dat Landt noemt deDuane. Men vraegde hem waerom hy de Kleederen van ſijn Religie verandert hadde? Hy antwoorde reſolutelijck dat hy een Chriſten Prieſter ende Religieus was: Ende aengaende ’t gene dat gepaſſeert was, dat hy dat gedaen hadde door ingeven vanden Duyvel. Op dit antwoort vonden de Rechters goet hem hondert ſlagen met Stocken onder aen zijne Voeten te geven, om deſe ſcrupulen uyt ſijn gemoet te verdrijven.Deſe ſententie wierde geexecuteert, maer te vergeefs, want hy volherde ende ſeyde volſtandig dat hy als een Chriſten wilde ſterven. Sy dreygden hem met de doot, ende ſiende eyndelijck dat alle deſe dreygementen gheen voordeel deden, verweſen ſy hem levendig verbrandt te worden met een kleyn Vyer. De Sauſen (ſijnde de Officiers van de Juſtitie) brachten hem buyten een Poort van de Stadt, genaemt de Poort vanBaboloet, ende deden aldaer een Ancker van een Galeye inde Aerde vaſt maken, ende bonden Pater Joſephus heel vaſt aen het Ancker, de welcke in de laetſte tijdt[251]van zijn leven de moet niet verloor, want hy badt Godt ende de Chriſtenen die der in groote meenigte tegenwoordig vvaren, om vergiffeniſſe, haer vermanende datſe ſtantvaſtig inde Chriſtelijcke Religie vvilden blijven. Ondertuſſchen brachtmen door ordre van de Sauſen Hout, ’t vvelckmen vijf Voeten rontſom hem in forme van een circkel ſtelde, men ſtack het Vyer aen, vvelckers Vlamme de couragie van den Heylige Martelaer vermeerderde: Die meer als te vooren Godt badt om vergiffeniſſe wegen de ſchandale die hy de Chriſtenen aengedaen hadde, haer recommanderende het Chriſtelijcke Geloof te behouden. Eyndelijck zijnde van den Roock verſtickt: Viel hy op de Aerde, eyndigende zijn leven, gevende aen alle de Chriſten Slaven een exempel van een ware Religieus, ende van een groot berouw hebbende Chriſten.
Pater Ioſephus een Religieus van de ordre van S. Dominicus na dat hy eenige Iaren in Weſt-Indien gheleeft hadde, wierde in ’t wederkeeren na Spaignen zijn Vaderlandt (want hy was in Valencia geboren) van de Zee-Roovers van Argiers genomen: Men verkocht hem na de ghewoonte, ende alſoo de gierigheydt het Wit van de Turcken is, vraeghde hem zijn Patroon, ofte hy een goet rantſoen ſoude willen betalen, ſoomen hem in vryheydt ſtelde. Pater Ioſephus, die van een fraeye ende vrolijcke humeur was, ghelijck ghy verſtaen ſult, ſeyde, ja, met conditie dat hy wel getracteert ſoude worden, dat hy goede cier ſoude maecken, dat hy op een Materas ſoude ſlapen, ende dat hy niet en ſoude arbeyden, ende dat hy dan ſes duyſent Ducaten voor ſijn rantſoen ſoude betalen. Den Patroon meenende dat hy de ſes duyſendt Ducaten hadde, tracteerde de Pater Ioſephus volghens het verſpreck. Na dat de Pater een Iaer langh goede cier hadde gemaeckt, wel gegeten, wel geſlapen, ende ondertuſſchen niet gearbeydt: De Patroon ſiende datter gheen apparentie was van Gelt voor ſijn rantſoen te krijgen, commandeerde een andere ſijne Slaef, een Spaignaert van geboorte, den Pater hondert[246]ſlaghen met ſtocken te gheven onder aen zijne Voeten, ſijnde een ordinaris ſtraffe in Barbarien. Deſen armen menſche wierde vaſt ghebonden aen een inſtrument ’t welck daer toe bequaem was, inde Turckſe ſpraecke ghenaemtFalaca. Pater Ioſephus ſiende den Spaignaert nader komen, ſeyde hem: Neemt acht Chriſten, ſiet voor u wat ghy doet: Gy weet dat ick een Prieſter ben, ende indien ghy my raeckt, ſijt gy gheexcommuniceert. Den goeden Spaignaert ſeyde tot ſijn Patroon: Ick ben een Chriſten, ende u Slaef, ſlaet my ſoo veel gy wilt, ick en wil niet geexcommuniceert ſijn. De Patroon die loos was, riep een ander van zijne Slaven, een Portugijs van geboorte, die wel blijde was dat hy ſoodanighen commiſſie over een Spaignaert ſoude executeren, ſpottende met de excommunicatie. Wanneer Pater Ioſephus van deſe ſlaghen geneſen was als hy op de ſtraten quam, ende ſijne Vrienden de Slaven hoorde klaghen over haer ongeluck, ſeyde hy haer al lacchende: Iſſer yemant die geen hondert ſlaghen met ſtocken ſoude willen verdragen om een gants Iaer goede cier te maecken, ende een Hondt een Turck te bedriegen? Zijn Patroon ſiende datter gheen apparentie van rantſoen was, verkocht[247]hem met groot verlies: Want hy was voor een bedrieger bekent: Zijn nieuwe Patroon ſondt hem inde Bain van de Duane, alwaer een vande vier Chriſten-Kercken is die tot Argiers zijn. De Prieſters woonen by na alle inde Bain, alwaer de Chriſten Kercken ſijn, ende onderhouden haer met Aelmoeſſen dieſe van de Slaven ontfangen: Ende wanneerſe aen haer Patroon ordinaris drie ſtucken van achten ter Maendt betalen, laetmenſe met vrede. In het Iaer 1640. vonde ick hem in het voorſz Bain vande Duane, maer alſoo het meeſtendeel van de Slaven Portugijſen zijn, hadde Pater Ioſephus, die een Spaignaert was, altoos krackeel met haer. Waerom zijn Patroon hem toeliet te komen woonen inde Bain van Alli Pegelin mijn Patroon. Ick maeckte groote kenniſſe ende Vrientſchap met hem, ter oorſaecke van ſijn goede humeur. Ende alle Sondaeghs wanneer ick vry van arbeyden was, hoorde ick zijne predikatien, die gheleert ende wel-ſpreeckende waren. Hy maeckte geerne goede cier, ende hiel veel vande Patriarch Noë, die de Wijngaert geplant heeft. Wy brochten hem op ſeeckere dagh inde Herberghe, alwaer door gebreck van Wijn-Glaſen wy ons dienden van een Lamp van de Kerck[248]die van Glas was, ende daer in de Wijn aen Pater Ioſephus heel goet dacht te zijn ende droncker twee Lampen van uyt yeder van een pint, ende met die laſt verliet hy de Vrienden: Weynigh tijts daer na kreeg ick mijn vryheydt, ende Pater Ioſephus bleef daer tot het Iaer 1645. ſoo dat hy gheen apparentie ſiende om ſijn vryheydt te krijgen, ofte miſſchien dat hy getrocken wierde van een libertijns leven die den Alcoran toelaet, hy ſich felven ſoo ſeer vergat, dat hy het Chriſten Gheloof verſaeckte, ſich ſelven Mahometan maeckende met een extraordinariſe blijtſchap van alle de Moren ende Turcken, die hem op een Paert ſetten met een Pijl inde Handt, hem op die maniere leydende door alle Straten van de Stadt als in Triomph; ende beſpottende de Chriſtenen ſeyden, ſiet daer uwen grooten Papas (ſoo noemenſe de Prieſters) dien gy ſoo hoogh geeſtimeert hebt ghehadt: Deſe vreemde actie miſhaegde de Chriſtenen ſooCatholijcken, Gereformeerden, end Schiſmatiken ſeer. Het gebeurde door Godts toe-latingh, dat op die tijdt tot Argiers Slaven waren een Pater Ieſuyt, ende een Pater Carmelijt, tot Genua geboren, genaemt Frater Angelus, een ſeer deughtſaem Man, dien ick wel gekent[249]hebbe. Deſe twee Paters waren ſeer droevig over de ſchandelijcke faute van Pater Ioſephus begaen, als mede over de ſchandale die alle Chriſtenen daer over ontfangen hadden, vindende onder haer goee aen Pater Ioſephus een vermaninge te doen, die doen Iſouf genaemt wierde, ende hem te vertoonen de groote ergerniſſe die hy aen ſoo veel Chriſten Slaven gegeven hadde: Die duyſendt mael meer miſerien uyt gheſtaen hadden als hy, ende die nochtans volherden met ſoo veel ſtantvaſtigheydt, ende lijtſaemheydt in het Chriſtelijcke Geloof. Met ſoodanige ende diergelijcke vermaningen wierde Iſouf ſoo ſeer bewogen, dat hy aen deſe eerwaerdige Paters beloofde, dat hy de verderfelijcke Mahometaenſe Religie ſoude verlaten, ende ſich verſoenen met de Heylige Moeder de Kerck: Daerom hy verſocht te biechten, ende de gratie om het Heylige Sacrament des Autaers te ontfangen: Het welcke hy dien ſelfden nacht ſeer ſecretelijck dede: Want indien de Turcken geweten hadden dat deſe twee Paters haer gemoeyt hadden met een Renegado te bekeeren, ſouden ſy in groot perijckel geweeſt ſijn van verbrandt te worden. ’s Anderendaegs verſcheen Iſouf op de ſtraten op zijn Chriſtens gekleedt,[250]het welcke de gantſche Stadt ſeer dede verwonderen. Hy wierde gevangen genomen, ende van de Officiers van de Iuſtitie voor de Vierſchaer gebrocht, diemen in dat Landt noemt deDuane. Men vraegde hem waerom hy de Kleederen van ſijn Religie verandert hadde? Hy antwoorde reſolutelijck dat hy een Chriſten Prieſter ende Religieus was: Ende aengaende ’t gene dat gepaſſeert was, dat hy dat gedaen hadde door ingeven vanden Duyvel. Op dit antwoort vonden de Rechters goet hem hondert ſlagen met Stocken onder aen zijne Voeten te geven, om deſe ſcrupulen uyt ſijn gemoet te verdrijven.
Deſe ſententie wierde geexecuteert, maer te vergeefs, want hy volherde ende ſeyde volſtandig dat hy als een Chriſten wilde ſterven. Sy dreygden hem met de doot, ende ſiende eyndelijck dat alle deſe dreygementen gheen voordeel deden, verweſen ſy hem levendig verbrandt te worden met een kleyn Vyer. De Sauſen (ſijnde de Officiers van de Juſtitie) brachten hem buyten een Poort van de Stadt, genaemt de Poort vanBaboloet, ende deden aldaer een Ancker van een Galeye inde Aerde vaſt maken, ende bonden Pater Joſephus heel vaſt aen het Ancker, de welcke in de laetſte tijdt[251]van zijn leven de moet niet verloor, want hy badt Godt ende de Chriſtenen die der in groote meenigte tegenwoordig vvaren, om vergiffeniſſe, haer vermanende datſe ſtantvaſtig inde Chriſtelijcke Religie vvilden blijven. Ondertuſſchen brachtmen door ordre van de Sauſen Hout, ’t vvelckmen vijf Voeten rontſom hem in forme van een circkel ſtelde, men ſtack het Vyer aen, vvelckers Vlamme de couragie van den Heylige Martelaer vermeerderde: Die meer als te vooren Godt badt om vergiffeniſſe wegen de ſchandale die hy de Chriſtenen aengedaen hadde, haer recommanderende het Chriſtelijcke Geloof te behouden. Eyndelijck zijnde van den Roock verſtickt: Viel hy op de Aerde, eyndigende zijn leven, gevende aen alle de Chriſten Slaven een exempel van een ware Religieus, ende van een groot berouw hebbende Chriſten.
[Inhoud]XXXIII. VERHAEL.Van het voornemen dat wy ghenomen hadden om ons Meeſter te maecken van het Schip ’t welck ons na Tituan bracht.[252]Ick hebbe in het diſcours van mijn Reyſe in ’t korte mentie gemaect dat wy onder 24. Chriſtenen reſolutie genomen hadden met gewelt ons Meeſter te maecken van het Turckſe Schip, in het welcke wy tweemael geimbarqueert vvaren om de Reyſe na Tituan te doen: Ende vvy vvaren tvveemael genootſaeckt door de contrarie Wint vvederom binnen Argiers te komen. Wanneer vvy op Zee in dat Turcks Schip vvaren, hadden vvy geremarqueert dat de Schipper ſijn Ambacht niet vvel en koſt, ende dat de wacht die hy tegens ons geſtelt hadde, niet ſuffiſant was, ende niet wel ghediſponeert, ende dat het minſte gedeelte van de Turcken van het Schip Soldaten waren ende het meeſte gedeelten Coopluyden: Ende dat deſe Natie ſeer curieus is over hare Wapenen, dat alle haer Muſquetten ende courtelaſſen, ingepackt waren in Laecken voeringen, ende wel bewonden, door vreeſe dat de lucht de ſelfde mochte doen roeſten. Wy hadden oock geſien datter eenige halve Pijcken waren inde Stiermans Hutte boven de Kejuyt alwaer de Schipper ende zijn Luytenant ſliepen. Wanneer wy de tweedemael aen Landt waren, die de entrepriſe van deſe daedt ſoude doen, ſtelde ons voor, datter middel was wanneer wy noch eens[253]geimbarqueert ſouden ſijn, deſe Turcken de Neck te breecken ons Meeſter van het Schip te maecken, ende neffens onſe vryheydt groote rijckdom te verkrijgen: Want daer waren 24. Ioden by na alle Iuweliers. Deſe twee hoopen vermeerderden onſe couragie: Den voornaemſte aennemer ſal hier Borenaud genaemt worden.Monſieur Caloen ende ick waren ſeecker van onſe vryheydt ſonder ons in eenigh perijckel te ſtellen, ende ons ingagerende in deſe ſaecke, liepen wy perijckel van doot geſlagen te worden, ofte ten minſten hondert ſlagen met een Touw op onſe Buyck te krijghen, indien de ſelfde ontdeckt hadde geworden: Nochtans om de liberteyt vande andere Slaven onſe Vrienden te verkrijgen, beloofden wy vande partye te ſijn. Wanneer wy voor de derdemael imbarkeerden, verſchool den aenvangher in een Biſcuyt-Sack een pongard, twee groote Turckſe Meſſen, ende twee ponden Buſkruyt: Ende de voorſz Sack wierde gebracht in ’t Voor-onder alwaer de Chriſtenen ſliepen: De Windt wierde goet, wy geraeckte in weynig uyren vande Kuſt van Argiers af: Wy begonnen te delibereren hoe ende wanneer ons voornemen ſoude in ’t werck geſtelt worden, ende yeder een gaf[254]ſijnen raedt: de reſolutie vvierde ghenomen, dat wy die in ’t Voor-onder ſliepen, de twee Meſſen met de Poignard voor Wapenen ſouden hebben, ende dat vvy ons ſouden dienen van een Arpoen ende tvvaelf Schoppen die voor in ’t Schip vvaren, alvvaer vvy ſliepen, ende vvaer van die van het Schip haer dienden om de Ballaſt te laden ende te ontladen. De anderen acht Chriſten Slaven ſliepen op het verdeck, vvant ſy moſten by daegh ende by nacht de Zeylen vvaernemen: Ende gelijck ick op een andere plaets geſeyt hebbe, dienen de Turcken haer van Chriſten Slaven voor Boots-Geſellen: Deſe hadden voor Wapenen tvvee Yſere Klooten van ſes ponden, waer mede ſy voornamen de Schipper ende de Luytenant inde Hutte boven de Kejuyt te dooden, ende om leeg te vvorpen de halve Pijcken vooren verhaelt: Ende op de ſelfde tijdt ſouden de andere tvvaelf om hals brenghen drie ofte vier Turcken die de vvacht aen ’t Roer hielen, ende inde kejuyt gaen alvvaer de reſterende Turcken ſliepen met hare Wapenen beſlommert als ick geſeyt hebbe, ende haer aldaar te dooden. Ende op dat de vier Turcken die de vvacht aen ’t Roer hadden, niet ſouden remarqueren vvanneer de ſeſtien Chriſtenen die in het[255]Voor-onder ſliepen, uyt ſouden komen, waren de acht Chriſtenen die op het verdeck ſliepen, vier ofte vijf nachten aen malkander ghekomen Toback te nemen voor het Deurtje onder het welcke wy waren, op dat wy wanneer het voornemen ſoude aengaen alle te ghelijck op het verdeck ſouden ſijn ſonder van de wacht vernomen te worden: Ende indien de Turcken inde Kejuyt al te groote reſiſtentie ſouden gedaen hebben, was de ordre dat wy ons ſouden begeven voor in ’t Schip, alwaer wy vier van onſe Compagnons die Conſtapels waren, ſouden laten, ende ſy ſouden twee ſtucken Geſchut gekeert hebben om na achteren te ſchieten uyt yeder ſtuck een kleyne Sack vol ſteenen. Deſe twee ſtucken waren beſtant om het gantſche voor Schip van de Turcken te ſuyveren, ende haer na den Duyvel te ſenden. Aengaende de Ioden, daer was geen vreeſe voor, want ſy ſliepen heel onder in het Schip, van waerſe maer een teffens koſten uyt komen, om op het verdeck te komen, ſo dat een Chriſten haer alle koſten ingheſloten houden. Den dagh wierde geappointeert den laetſten Ianuary, een uyre voor den dag. Wy waren de gantſchen nacht voor in ’t Schip, met hoope, vreeſe, ende ſtilte, ſonder ſlapen, verwachtende[256]het teecken (het welcke was driemael, met de Handt te kloppen op het Deurtje van het Voor-onder,) het welcke wy met hulpe van onſe Cameraets boven op, moſten ende koſten openen: Ende alſoo wy een Sant-Looper hadden, hiel yeder een ſich gereet wanneer de geſtelde uyre gekomen was. Maar daer wierde geen teecken gegeven, ende wanneer de Son gereſen was, ende het Deurtje door ordre van de Schipper geopent wierde, excuſeerde ſich den Aennemer die by ons quam, dat de Turcken dien nacht al te ſcherpe wacht hadden gehouden. Sijne excuſe ſoude na mijn oordeel wettelijcker gheweeſt ſijn, indien hy geſeyt hadde, dat hy geen couragie gehadt hadde om zijn voornemen in ’t werck te ſtellen.
XXXIII. VERHAEL.Van het voornemen dat wy ghenomen hadden om ons Meeſter te maecken van het Schip ’t welck ons na Tituan bracht.[252]
[252]
Ick hebbe in het diſcours van mijn Reyſe in ’t korte mentie gemaect dat wy onder 24. Chriſtenen reſolutie genomen hadden met gewelt ons Meeſter te maecken van het Turckſe Schip, in het welcke wy tweemael geimbarqueert vvaren om de Reyſe na Tituan te doen: Ende vvy vvaren tvveemael genootſaeckt door de contrarie Wint vvederom binnen Argiers te komen. Wanneer vvy op Zee in dat Turcks Schip vvaren, hadden vvy geremarqueert dat de Schipper ſijn Ambacht niet vvel en koſt, ende dat de wacht die hy tegens ons geſtelt hadde, niet ſuffiſant was, ende niet wel ghediſponeert, ende dat het minſte gedeelte van de Turcken van het Schip Soldaten waren ende het meeſte gedeelten Coopluyden: Ende dat deſe Natie ſeer curieus is over hare Wapenen, dat alle haer Muſquetten ende courtelaſſen, ingepackt waren in Laecken voeringen, ende wel bewonden, door vreeſe dat de lucht de ſelfde mochte doen roeſten. Wy hadden oock geſien datter eenige halve Pijcken waren inde Stiermans Hutte boven de Kejuyt alwaer de Schipper ende zijn Luytenant ſliepen. Wanneer wy de tweedemael aen Landt waren, die de entrepriſe van deſe daedt ſoude doen, ſtelde ons voor, datter middel was wanneer wy noch eens[253]geimbarqueert ſouden ſijn, deſe Turcken de Neck te breecken ons Meeſter van het Schip te maecken, ende neffens onſe vryheydt groote rijckdom te verkrijgen: Want daer waren 24. Ioden by na alle Iuweliers. Deſe twee hoopen vermeerderden onſe couragie: Den voornaemſte aennemer ſal hier Borenaud genaemt worden.Monſieur Caloen ende ick waren ſeecker van onſe vryheydt ſonder ons in eenigh perijckel te ſtellen, ende ons ingagerende in deſe ſaecke, liepen wy perijckel van doot geſlagen te worden, ofte ten minſten hondert ſlagen met een Touw op onſe Buyck te krijghen, indien de ſelfde ontdeckt hadde geworden: Nochtans om de liberteyt vande andere Slaven onſe Vrienden te verkrijgen, beloofden wy vande partye te ſijn. Wanneer wy voor de derdemael imbarkeerden, verſchool den aenvangher in een Biſcuyt-Sack een pongard, twee groote Turckſe Meſſen, ende twee ponden Buſkruyt: Ende de voorſz Sack wierde gebracht in ’t Voor-onder alwaer de Chriſtenen ſliepen: De Windt wierde goet, wy geraeckte in weynig uyren vande Kuſt van Argiers af: Wy begonnen te delibereren hoe ende wanneer ons voornemen ſoude in ’t werck geſtelt worden, ende yeder een gaf[254]ſijnen raedt: de reſolutie vvierde ghenomen, dat wy die in ’t Voor-onder ſliepen, de twee Meſſen met de Poignard voor Wapenen ſouden hebben, ende dat vvy ons ſouden dienen van een Arpoen ende tvvaelf Schoppen die voor in ’t Schip vvaren, alvvaer vvy ſliepen, ende vvaer van die van het Schip haer dienden om de Ballaſt te laden ende te ontladen. De anderen acht Chriſten Slaven ſliepen op het verdeck, vvant ſy moſten by daegh ende by nacht de Zeylen vvaernemen: Ende gelijck ick op een andere plaets geſeyt hebbe, dienen de Turcken haer van Chriſten Slaven voor Boots-Geſellen: Deſe hadden voor Wapenen tvvee Yſere Klooten van ſes ponden, waer mede ſy voornamen de Schipper ende de Luytenant inde Hutte boven de Kejuyt te dooden, ende om leeg te vvorpen de halve Pijcken vooren verhaelt: Ende op de ſelfde tijdt ſouden de andere tvvaelf om hals brenghen drie ofte vier Turcken die de vvacht aen ’t Roer hielen, ende inde kejuyt gaen alvvaer de reſterende Turcken ſliepen met hare Wapenen beſlommert als ick geſeyt hebbe, ende haer aldaar te dooden. Ende op dat de vier Turcken die de vvacht aen ’t Roer hadden, niet ſouden remarqueren vvanneer de ſeſtien Chriſtenen die in het[255]Voor-onder ſliepen, uyt ſouden komen, waren de acht Chriſtenen die op het verdeck ſliepen, vier ofte vijf nachten aen malkander ghekomen Toback te nemen voor het Deurtje onder het welcke wy waren, op dat wy wanneer het voornemen ſoude aengaen alle te ghelijck op het verdeck ſouden ſijn ſonder van de wacht vernomen te worden: Ende indien de Turcken inde Kejuyt al te groote reſiſtentie ſouden gedaen hebben, was de ordre dat wy ons ſouden begeven voor in ’t Schip, alwaer wy vier van onſe Compagnons die Conſtapels waren, ſouden laten, ende ſy ſouden twee ſtucken Geſchut gekeert hebben om na achteren te ſchieten uyt yeder ſtuck een kleyne Sack vol ſteenen. Deſe twee ſtucken waren beſtant om het gantſche voor Schip van de Turcken te ſuyveren, ende haer na den Duyvel te ſenden. Aengaende de Ioden, daer was geen vreeſe voor, want ſy ſliepen heel onder in het Schip, van waerſe maer een teffens koſten uyt komen, om op het verdeck te komen, ſo dat een Chriſten haer alle koſten ingheſloten houden. Den dagh wierde geappointeert den laetſten Ianuary, een uyre voor den dag. Wy waren de gantſchen nacht voor in ’t Schip, met hoope, vreeſe, ende ſtilte, ſonder ſlapen, verwachtende[256]het teecken (het welcke was driemael, met de Handt te kloppen op het Deurtje van het Voor-onder,) het welcke wy met hulpe van onſe Cameraets boven op, moſten ende koſten openen: Ende alſoo wy een Sant-Looper hadden, hiel yeder een ſich gereet wanneer de geſtelde uyre gekomen was. Maar daer wierde geen teecken gegeven, ende wanneer de Son gereſen was, ende het Deurtje door ordre van de Schipper geopent wierde, excuſeerde ſich den Aennemer die by ons quam, dat de Turcken dien nacht al te ſcherpe wacht hadden gehouden. Sijne excuſe ſoude na mijn oordeel wettelijcker gheweeſt ſijn, indien hy geſeyt hadde, dat hy geen couragie gehadt hadde om zijn voornemen in ’t werck te ſtellen.
Ick hebbe in het diſcours van mijn Reyſe in ’t korte mentie gemaect dat wy onder 24. Chriſtenen reſolutie genomen hadden met gewelt ons Meeſter te maecken van het Turckſe Schip, in het welcke wy tweemael geimbarqueert vvaren om de Reyſe na Tituan te doen: Ende vvy vvaren tvveemael genootſaeckt door de contrarie Wint vvederom binnen Argiers te komen. Wanneer vvy op Zee in dat Turcks Schip vvaren, hadden vvy geremarqueert dat de Schipper ſijn Ambacht niet vvel en koſt, ende dat de wacht die hy tegens ons geſtelt hadde, niet ſuffiſant was, ende niet wel ghediſponeert, ende dat het minſte gedeelte van de Turcken van het Schip Soldaten waren ende het meeſte gedeelten Coopluyden: Ende dat deſe Natie ſeer curieus is over hare Wapenen, dat alle haer Muſquetten ende courtelaſſen, ingepackt waren in Laecken voeringen, ende wel bewonden, door vreeſe dat de lucht de ſelfde mochte doen roeſten. Wy hadden oock geſien datter eenige halve Pijcken waren inde Stiermans Hutte boven de Kejuyt alwaer de Schipper ende zijn Luytenant ſliepen. Wanneer wy de tweedemael aen Landt waren, die de entrepriſe van deſe daedt ſoude doen, ſtelde ons voor, datter middel was wanneer wy noch eens[253]geimbarqueert ſouden ſijn, deſe Turcken de Neck te breecken ons Meeſter van het Schip te maecken, ende neffens onſe vryheydt groote rijckdom te verkrijgen: Want daer waren 24. Ioden by na alle Iuweliers. Deſe twee hoopen vermeerderden onſe couragie: Den voornaemſte aennemer ſal hier Borenaud genaemt worden.
Monſieur Caloen ende ick waren ſeecker van onſe vryheydt ſonder ons in eenigh perijckel te ſtellen, ende ons ingagerende in deſe ſaecke, liepen wy perijckel van doot geſlagen te worden, ofte ten minſten hondert ſlagen met een Touw op onſe Buyck te krijghen, indien de ſelfde ontdeckt hadde geworden: Nochtans om de liberteyt vande andere Slaven onſe Vrienden te verkrijgen, beloofden wy vande partye te ſijn. Wanneer wy voor de derdemael imbarkeerden, verſchool den aenvangher in een Biſcuyt-Sack een pongard, twee groote Turckſe Meſſen, ende twee ponden Buſkruyt: Ende de voorſz Sack wierde gebracht in ’t Voor-onder alwaer de Chriſtenen ſliepen: De Windt wierde goet, wy geraeckte in weynig uyren vande Kuſt van Argiers af: Wy begonnen te delibereren hoe ende wanneer ons voornemen ſoude in ’t werck geſtelt worden, ende yeder een gaf[254]ſijnen raedt: de reſolutie vvierde ghenomen, dat wy die in ’t Voor-onder ſliepen, de twee Meſſen met de Poignard voor Wapenen ſouden hebben, ende dat vvy ons ſouden dienen van een Arpoen ende tvvaelf Schoppen die voor in ’t Schip vvaren, alvvaer vvy ſliepen, ende vvaer van die van het Schip haer dienden om de Ballaſt te laden ende te ontladen. De anderen acht Chriſten Slaven ſliepen op het verdeck, vvant ſy moſten by daegh ende by nacht de Zeylen vvaernemen: Ende gelijck ick op een andere plaets geſeyt hebbe, dienen de Turcken haer van Chriſten Slaven voor Boots-Geſellen: Deſe hadden voor Wapenen tvvee Yſere Klooten van ſes ponden, waer mede ſy voornamen de Schipper ende de Luytenant inde Hutte boven de Kejuyt te dooden, ende om leeg te vvorpen de halve Pijcken vooren verhaelt: Ende op de ſelfde tijdt ſouden de andere tvvaelf om hals brenghen drie ofte vier Turcken die de vvacht aen ’t Roer hielen, ende inde kejuyt gaen alvvaer de reſterende Turcken ſliepen met hare Wapenen beſlommert als ick geſeyt hebbe, ende haer aldaar te dooden. Ende op dat de vier Turcken die de vvacht aen ’t Roer hadden, niet ſouden remarqueren vvanneer de ſeſtien Chriſtenen die in het[255]Voor-onder ſliepen, uyt ſouden komen, waren de acht Chriſtenen die op het verdeck ſliepen, vier ofte vijf nachten aen malkander ghekomen Toback te nemen voor het Deurtje onder het welcke wy waren, op dat wy wanneer het voornemen ſoude aengaen alle te ghelijck op het verdeck ſouden ſijn ſonder van de wacht vernomen te worden: Ende indien de Turcken inde Kejuyt al te groote reſiſtentie ſouden gedaen hebben, was de ordre dat wy ons ſouden begeven voor in ’t Schip, alwaer wy vier van onſe Compagnons die Conſtapels waren, ſouden laten, ende ſy ſouden twee ſtucken Geſchut gekeert hebben om na achteren te ſchieten uyt yeder ſtuck een kleyne Sack vol ſteenen. Deſe twee ſtucken waren beſtant om het gantſche voor Schip van de Turcken te ſuyveren, ende haer na den Duyvel te ſenden. Aengaende de Ioden, daer was geen vreeſe voor, want ſy ſliepen heel onder in het Schip, van waerſe maer een teffens koſten uyt komen, om op het verdeck te komen, ſo dat een Chriſten haer alle koſten ingheſloten houden. Den dagh wierde geappointeert den laetſten Ianuary, een uyre voor den dag. Wy waren de gantſchen nacht voor in ’t Schip, met hoope, vreeſe, ende ſtilte, ſonder ſlapen, verwachtende[256]het teecken (het welcke was driemael, met de Handt te kloppen op het Deurtje van het Voor-onder,) het welcke wy met hulpe van onſe Cameraets boven op, moſten ende koſten openen: Ende alſoo wy een Sant-Looper hadden, hiel yeder een ſich gereet wanneer de geſtelde uyre gekomen was. Maar daer wierde geen teecken gegeven, ende wanneer de Son gereſen was, ende het Deurtje door ordre van de Schipper geopent wierde, excuſeerde ſich den Aennemer die by ons quam, dat de Turcken dien nacht al te ſcherpe wacht hadden gehouden. Sijne excuſe ſoude na mijn oordeel wettelijcker gheweeſt ſijn, indien hy geſeyt hadde, dat hy geen couragie gehadt hadde om zijn voornemen in ’t werck te ſtellen.
[Inhoud]XXXIV. VERHAEL.De curioſiteyt wordt voldaen met der tijt ende patientie.In het Iaer 1639. voer ick van Engelandt na S. Lucar in Spaignen, ende na dat ick 12. dagen in Zee was geweeſt, ſonder eenig[257]Landt te ſien, nam de Schipper van ons Schip met ſijne Graed-Boogh de hooghte van de Son, maeckende ſijn rekeninghe na de obſervantien vanden Stier-Man, dat wy op de hoogte van Portugael waren, ende dat wy voor den avont ſouden ſien twee Eylanden genaemt deBerlingas. Komende by deſe twee Eylanden, vernamen wy twee Schepen die de Zee kruyſten. Onſen Capiteyn genaemt Vincent Arris, ſeer ervaren in de Zee-Vaert, oordeelde dat het twee Turckſe Zee-Roovers waren, ende daerom commandeerde hy datmen de Kogels in het Geſchut ſoude afſchieten, ende inde plaets van de ſelfde de ſtucken met Schroot ſoude laden, ſeggende dat indien die twee Schepen ons ſouden willen attacqueren, ſy by nacht by ons ſoude komen, ende wanneerſe dicht by komen, hy haer meer ſoude beſchadigen met de Schroot als met Kogels: Het bevel van de Capiteyn wierde in ’t werck geſtelt. Ondertuſſchen quam de nacht aen, ende de twee Schepen waren uyt het geſicht. De Paſſagiers onder de welcke ick mede was, vreeſde datmen by nacht ſoude moeten vechten. De Capiteyn ſeyde dat hy van die opinie niet en was. Wy waren achter op het Schip ende droncken yeder een een Glaeſje Spaenſe[258]Wijn, ende daar mede gingen wy ſlapen. De Capiteyn ſtelde de ordinaris wacht maer alſoo wy met het voor-Zeyl voeren en koſte de ſentinelle die achter in ’t Schip was niet voor uyt ſien: Het gebeurde dat als wy ontrent een uyr gheſlapen hadden ſeeckere jongen die de wacht hiel voor in ’t Schip, vernam twee Schepen, ende begon te roepen, alarm. De groote Boot was op het verdeck. Deſe twee Schepen waren alreede ſoo na by, dat niemant ſich op het verdeck dorſte begeven om de Boot in Zee te werpen: Want wanneer de Boot op het verdeck is, kanmen ſonder groote ongelegentheydt ſich niet defenderen, noch verhinderen dat de Vyandt niet in ’t Schip en kome. Alle de Boots-Geſellen die ontrent 60. in getal waren, waren op een oogenblick gereet om te vechten: By yeder ſtuck Geſchut was een Conſtapel met twee Compagnons. De Capiteyn beval dat men alle de Poorten ſoude toe doen, ende datmen het licht ſoude uyt doen, ende dat men heel ſtille ſoude ſijn: Ende gaf ordre aende Conſtapels van d’ eene ſijde van het Schip, dat de derde Klop die hy met ſijn Voet ſoude doen, een teecken ſoude ſijn dat yeder een ſijn Poort ſoude open doen, de ſtucken uyt halen, ende Vyer geven. Hy[259]hadde oock ordre gegeven aen acht Trompetters die hy hadde; datſe blaſen ſouden wanneer het Geſchut ſoude afgheſchoten worden: De twee Turckſe Zee-Roovers waren ondertuſſchen ſoo na by gekomen, datter maer en gebrack aen Boort te komen ende met eenen in ons Schip te enteren met het Rappier inde Handt. Terſtont geeft de Capiteyn het teecken, ende de ordren wierden ſoo prompt geexecuteert, dat de Poorten in een oogenblick open waren, de ſtucken toegeſtelt, ende Vyer gegeven: Ende op de ſelfde tijdt begonnen de Trompetten alarm te blaſen, ende de ſtilte veranderde in groot gheluyt, ende alſoo de voorſz twee Schepen ſeer na by waren, hoorden wy perfect de ſtucken Yſer uyt ons Geſchut geſchoten, door haer Schepen paſſeren, ende het gekrijt van die daer in waren. Na het afſchieten, vvierden de ſtucken ingehaelt, de Poorten geſlooten, ende de Trompetten continueerden den alarm te blaſen. Dit geluyt by nacht met den Roock gemaeckt, vvas machtigh de ſtoutſte van ons Volck te doen beven: De tvvee Schepen vernomen ende gevoelt hebbende dat vvy niet en ſliepen, paſſeerden ſonder te antvvoorden. Onſe Capiteyn vernemende datſe gepaſſeert vvaren, liep op het verdeck,[260]nam het groote Zeyl in, ende maeckte lucht, het vvelcke noodigh vvas, vvant den Roock van onder geen opening hebbende maeckte een dicke duyſterheydt.Alles ſijnde in goede defenſie geſtelt, verdubbelde de Capiteyn de wacht, ende gaf ordre dat yder een tegens het aenkomen van den dag ſich gereet ſoude houden. ’s Anderendaegs voor het op komen vande Sonne, ſagen wy de twee Schepen die recht na ons toe quamen. De Capiteyn riep alle zijn Volck op den overloop; haer incouragerende met weynig woorden, ende toonende de Vlaggen vande twee Schepen, die Turcken waren, ende ſeggende dat de middel om de Slavernye te ontgaen was wel te vechten: Ende doe dede hy eenige Gebeden ſeggen op haer maniere, ende wy Paſſagiers die Catholijcks waren, baden op onſe maniere. Men gaf yeder een twee Glaſen met Wijn, ende men trock het groote Zeyl in voor een teecken dat wy geen luſt hadden te vluchten, ende de roode Vlagge wierde achter op het Schip geſtelt tot een teecken van vechten: De twee Schepen ſiende de grootheydt van ons Schip, ſoo veel Volcks op de Overloop, ende de reſolutie om te vechten, en dorſten niet approcheren. ’t Welck onſe Capiteyn ſiende[261]dede hy een ſtuck Geſchut afſchieten als om haer uyt te tarten, ende ſiende datſe geen luſt hadden daer van te eten, lietmen de Zeylen wederom vallen. Wy vervorderden onſe Reyſe, ende quamen weynigh daghen daer na tot S. Lucar, Godt danck. Ik hadde een groote curioſiteyt om te weten ’t gene inde twee Turckſe Schepen gepaſſeert was, na dat ſy onſe ſchooten ontfanghen hadden, want die van binnen hadden dapper getier gemaeckt, ende ſiende de Turckſe Vlagghe, wenſte ick oock te weten uyt wat Haven van Barbarien, ſy ghegaen waren, ende hoe veel Volck ende Geſchut die ſchepen op hadden, ende de reden waerom ſy ſoo na by onſe ſchepen ſijnde, ende niet een Menſch op den Overloop tot defenſie was, ſy ons niet en abordeerden, antwoordende op ons Geſchut met de ſelfde ſprake.In het Iaer 1641. vvanneer ick vvoonde met Cataborne Moſtafa in de Funduck, gelijck ick in mijn Reyſe verhaelt hebbe, gingh ick ’s avonts met de Chriſten Slaven van de ſelfde Funduck boven op het plat, om de diſcourſen van de Chriſtenen van verſcheyden Natien te verſtaen. Dien avont pratenſe van de reſcontres op Zee, ende dat menighmael door het beleydt van de Capiteyn[262]het Schip de perijckelen ontgaet, ende wanneerder verſchil is tuſſchen de Capiteyn ende de Officiers ende Soldaten, datſe nimmermeer yets doen dat deught, ende voornamentlijck in de Vry-buyterſe Schepen. Daer op verhaelde een Franſe Slaef dat vvanneer hy ontrent tvvee Iaren geleden de Zee kruyſte met de Vry-buyters van Argiers op de Kuſt van Portugael, tvvee Vry-buyters meenden op ſekere nacht een Engels Schip te attacqueren, ende dat door eenigh verſchil tuſſchen de Capiteyn ende Officiers, het Engels ſchip niet geattacqueert vvierde. Ick ſeyde alſdan dat ick op het Engels ſchip vvas: ende ſeght my de reden vvaerom ſy, ſo na by ſijnde, gelijck ghy vveet, vvanneer vvy afſchoten, niet en dorſten aborderen? vvaerom ſchotenſe niet ten minſten eens af? Hy antvvoorde my: ſy dachten niet dat men haer geſien hadde, ende alſoo het groote Schip daer ick op vvas, ſonder het minſte geluyt gehoort te hebben, op een oogenblick op een ſijde eenige ſtucken Yſers ontfingh, ende vvy al teffens ſoo veel Trompetten hoorden, quam’er ſoodanigen ſchrick, vreeſe ende confuſie, dat de Officiers ende ſoldaten recht uyt ſeyden aen de Capiteyn, vvy willen anders niet als by daegh vechten: Ende[263]vvanneer de Turcken’s anderendaeghsde groote van u ſchip ſagen, neffens de couragie van uvve Capiteyn, haddenſe geen luſt meer te vechten. Ick verſtonde op een vreemde vvijſe ’t gene ick vvenſchte te vveten, ende niet geerne op die vvijſe als ick het dede.
XXXIV. VERHAEL.De curioſiteyt wordt voldaen met der tijt ende patientie.
In het Iaer 1639. voer ick van Engelandt na S. Lucar in Spaignen, ende na dat ick 12. dagen in Zee was geweeſt, ſonder eenig[257]Landt te ſien, nam de Schipper van ons Schip met ſijne Graed-Boogh de hooghte van de Son, maeckende ſijn rekeninghe na de obſervantien vanden Stier-Man, dat wy op de hoogte van Portugael waren, ende dat wy voor den avont ſouden ſien twee Eylanden genaemt deBerlingas. Komende by deſe twee Eylanden, vernamen wy twee Schepen die de Zee kruyſten. Onſen Capiteyn genaemt Vincent Arris, ſeer ervaren in de Zee-Vaert, oordeelde dat het twee Turckſe Zee-Roovers waren, ende daerom commandeerde hy datmen de Kogels in het Geſchut ſoude afſchieten, ende inde plaets van de ſelfde de ſtucken met Schroot ſoude laden, ſeggende dat indien die twee Schepen ons ſouden willen attacqueren, ſy by nacht by ons ſoude komen, ende wanneerſe dicht by komen, hy haer meer ſoude beſchadigen met de Schroot als met Kogels: Het bevel van de Capiteyn wierde in ’t werck geſtelt. Ondertuſſchen quam de nacht aen, ende de twee Schepen waren uyt het geſicht. De Paſſagiers onder de welcke ick mede was, vreeſde datmen by nacht ſoude moeten vechten. De Capiteyn ſeyde dat hy van die opinie niet en was. Wy waren achter op het Schip ende droncken yeder een een Glaeſje Spaenſe[258]Wijn, ende daar mede gingen wy ſlapen. De Capiteyn ſtelde de ordinaris wacht maer alſoo wy met het voor-Zeyl voeren en koſte de ſentinelle die achter in ’t Schip was niet voor uyt ſien: Het gebeurde dat als wy ontrent een uyr gheſlapen hadden ſeeckere jongen die de wacht hiel voor in ’t Schip, vernam twee Schepen, ende begon te roepen, alarm. De groote Boot was op het verdeck. Deſe twee Schepen waren alreede ſoo na by, dat niemant ſich op het verdeck dorſte begeven om de Boot in Zee te werpen: Want wanneer de Boot op het verdeck is, kanmen ſonder groote ongelegentheydt ſich niet defenderen, noch verhinderen dat de Vyandt niet in ’t Schip en kome. Alle de Boots-Geſellen die ontrent 60. in getal waren, waren op een oogenblick gereet om te vechten: By yeder ſtuck Geſchut was een Conſtapel met twee Compagnons. De Capiteyn beval dat men alle de Poorten ſoude toe doen, ende datmen het licht ſoude uyt doen, ende dat men heel ſtille ſoude ſijn: Ende gaf ordre aende Conſtapels van d’ eene ſijde van het Schip, dat de derde Klop die hy met ſijn Voet ſoude doen, een teecken ſoude ſijn dat yeder een ſijn Poort ſoude open doen, de ſtucken uyt halen, ende Vyer geven. Hy[259]hadde oock ordre gegeven aen acht Trompetters die hy hadde; datſe blaſen ſouden wanneer het Geſchut ſoude afgheſchoten worden: De twee Turckſe Zee-Roovers waren ondertuſſchen ſoo na by gekomen, datter maer en gebrack aen Boort te komen ende met eenen in ons Schip te enteren met het Rappier inde Handt. Terſtont geeft de Capiteyn het teecken, ende de ordren wierden ſoo prompt geexecuteert, dat de Poorten in een oogenblick open waren, de ſtucken toegeſtelt, ende Vyer gegeven: Ende op de ſelfde tijdt begonnen de Trompetten alarm te blaſen, ende de ſtilte veranderde in groot gheluyt, ende alſoo de voorſz twee Schepen ſeer na by waren, hoorden wy perfect de ſtucken Yſer uyt ons Geſchut geſchoten, door haer Schepen paſſeren, ende het gekrijt van die daer in waren. Na het afſchieten, vvierden de ſtucken ingehaelt, de Poorten geſlooten, ende de Trompetten continueerden den alarm te blaſen. Dit geluyt by nacht met den Roock gemaeckt, vvas machtigh de ſtoutſte van ons Volck te doen beven: De tvvee Schepen vernomen ende gevoelt hebbende dat vvy niet en ſliepen, paſſeerden ſonder te antvvoorden. Onſe Capiteyn vernemende datſe gepaſſeert vvaren, liep op het verdeck,[260]nam het groote Zeyl in, ende maeckte lucht, het vvelcke noodigh vvas, vvant den Roock van onder geen opening hebbende maeckte een dicke duyſterheydt.Alles ſijnde in goede defenſie geſtelt, verdubbelde de Capiteyn de wacht, ende gaf ordre dat yder een tegens het aenkomen van den dag ſich gereet ſoude houden. ’s Anderendaegs voor het op komen vande Sonne, ſagen wy de twee Schepen die recht na ons toe quamen. De Capiteyn riep alle zijn Volck op den overloop; haer incouragerende met weynig woorden, ende toonende de Vlaggen vande twee Schepen, die Turcken waren, ende ſeggende dat de middel om de Slavernye te ontgaen was wel te vechten: Ende doe dede hy eenige Gebeden ſeggen op haer maniere, ende wy Paſſagiers die Catholijcks waren, baden op onſe maniere. Men gaf yeder een twee Glaſen met Wijn, ende men trock het groote Zeyl in voor een teecken dat wy geen luſt hadden te vluchten, ende de roode Vlagge wierde achter op het Schip geſtelt tot een teecken van vechten: De twee Schepen ſiende de grootheydt van ons Schip, ſoo veel Volcks op de Overloop, ende de reſolutie om te vechten, en dorſten niet approcheren. ’t Welck onſe Capiteyn ſiende[261]dede hy een ſtuck Geſchut afſchieten als om haer uyt te tarten, ende ſiende datſe geen luſt hadden daer van te eten, lietmen de Zeylen wederom vallen. Wy vervorderden onſe Reyſe, ende quamen weynigh daghen daer na tot S. Lucar, Godt danck. Ik hadde een groote curioſiteyt om te weten ’t gene inde twee Turckſe Schepen gepaſſeert was, na dat ſy onſe ſchooten ontfanghen hadden, want die van binnen hadden dapper getier gemaeckt, ende ſiende de Turckſe Vlagghe, wenſte ick oock te weten uyt wat Haven van Barbarien, ſy ghegaen waren, ende hoe veel Volck ende Geſchut die ſchepen op hadden, ende de reden waerom ſy ſoo na by onſe ſchepen ſijnde, ende niet een Menſch op den Overloop tot defenſie was, ſy ons niet en abordeerden, antwoordende op ons Geſchut met de ſelfde ſprake.In het Iaer 1641. vvanneer ick vvoonde met Cataborne Moſtafa in de Funduck, gelijck ick in mijn Reyſe verhaelt hebbe, gingh ick ’s avonts met de Chriſten Slaven van de ſelfde Funduck boven op het plat, om de diſcourſen van de Chriſtenen van verſcheyden Natien te verſtaen. Dien avont pratenſe van de reſcontres op Zee, ende dat menighmael door het beleydt van de Capiteyn[262]het Schip de perijckelen ontgaet, ende wanneerder verſchil is tuſſchen de Capiteyn ende de Officiers ende Soldaten, datſe nimmermeer yets doen dat deught, ende voornamentlijck in de Vry-buyterſe Schepen. Daer op verhaelde een Franſe Slaef dat vvanneer hy ontrent tvvee Iaren geleden de Zee kruyſte met de Vry-buyters van Argiers op de Kuſt van Portugael, tvvee Vry-buyters meenden op ſekere nacht een Engels Schip te attacqueren, ende dat door eenigh verſchil tuſſchen de Capiteyn ende Officiers, het Engels ſchip niet geattacqueert vvierde. Ick ſeyde alſdan dat ick op het Engels ſchip vvas: ende ſeght my de reden vvaerom ſy, ſo na by ſijnde, gelijck ghy vveet, vvanneer vvy afſchoten, niet en dorſten aborderen? vvaerom ſchotenſe niet ten minſten eens af? Hy antvvoorde my: ſy dachten niet dat men haer geſien hadde, ende alſoo het groote Schip daer ick op vvas, ſonder het minſte geluyt gehoort te hebben, op een oogenblick op een ſijde eenige ſtucken Yſers ontfingh, ende vvy al teffens ſoo veel Trompetten hoorden, quam’er ſoodanigen ſchrick, vreeſe ende confuſie, dat de Officiers ende ſoldaten recht uyt ſeyden aen de Capiteyn, vvy willen anders niet als by daegh vechten: Ende[263]vvanneer de Turcken’s anderendaeghsde groote van u ſchip ſagen, neffens de couragie van uvve Capiteyn, haddenſe geen luſt meer te vechten. Ick verſtonde op een vreemde vvijſe ’t gene ick vvenſchte te vveten, ende niet geerne op die vvijſe als ick het dede.
In het Iaer 1639. voer ick van Engelandt na S. Lucar in Spaignen, ende na dat ick 12. dagen in Zee was geweeſt, ſonder eenig[257]Landt te ſien, nam de Schipper van ons Schip met ſijne Graed-Boogh de hooghte van de Son, maeckende ſijn rekeninghe na de obſervantien vanden Stier-Man, dat wy op de hoogte van Portugael waren, ende dat wy voor den avont ſouden ſien twee Eylanden genaemt deBerlingas. Komende by deſe twee Eylanden, vernamen wy twee Schepen die de Zee kruyſten. Onſen Capiteyn genaemt Vincent Arris, ſeer ervaren in de Zee-Vaert, oordeelde dat het twee Turckſe Zee-Roovers waren, ende daerom commandeerde hy datmen de Kogels in het Geſchut ſoude afſchieten, ende inde plaets van de ſelfde de ſtucken met Schroot ſoude laden, ſeggende dat indien die twee Schepen ons ſouden willen attacqueren, ſy by nacht by ons ſoude komen, ende wanneerſe dicht by komen, hy haer meer ſoude beſchadigen met de Schroot als met Kogels: Het bevel van de Capiteyn wierde in ’t werck geſtelt. Ondertuſſchen quam de nacht aen, ende de twee Schepen waren uyt het geſicht. De Paſſagiers onder de welcke ick mede was, vreeſde datmen by nacht ſoude moeten vechten. De Capiteyn ſeyde dat hy van die opinie niet en was. Wy waren achter op het Schip ende droncken yeder een een Glaeſje Spaenſe[258]Wijn, ende daar mede gingen wy ſlapen. De Capiteyn ſtelde de ordinaris wacht maer alſoo wy met het voor-Zeyl voeren en koſte de ſentinelle die achter in ’t Schip was niet voor uyt ſien: Het gebeurde dat als wy ontrent een uyr gheſlapen hadden ſeeckere jongen die de wacht hiel voor in ’t Schip, vernam twee Schepen, ende begon te roepen, alarm. De groote Boot was op het verdeck. Deſe twee Schepen waren alreede ſoo na by, dat niemant ſich op het verdeck dorſte begeven om de Boot in Zee te werpen: Want wanneer de Boot op het verdeck is, kanmen ſonder groote ongelegentheydt ſich niet defenderen, noch verhinderen dat de Vyandt niet in ’t Schip en kome. Alle de Boots-Geſellen die ontrent 60. in getal waren, waren op een oogenblick gereet om te vechten: By yeder ſtuck Geſchut was een Conſtapel met twee Compagnons. De Capiteyn beval dat men alle de Poorten ſoude toe doen, ende datmen het licht ſoude uyt doen, ende dat men heel ſtille ſoude ſijn: Ende gaf ordre aende Conſtapels van d’ eene ſijde van het Schip, dat de derde Klop die hy met ſijn Voet ſoude doen, een teecken ſoude ſijn dat yeder een ſijn Poort ſoude open doen, de ſtucken uyt halen, ende Vyer geven. Hy[259]hadde oock ordre gegeven aen acht Trompetters die hy hadde; datſe blaſen ſouden wanneer het Geſchut ſoude afgheſchoten worden: De twee Turckſe Zee-Roovers waren ondertuſſchen ſoo na by gekomen, datter maer en gebrack aen Boort te komen ende met eenen in ons Schip te enteren met het Rappier inde Handt. Terſtont geeft de Capiteyn het teecken, ende de ordren wierden ſoo prompt geexecuteert, dat de Poorten in een oogenblick open waren, de ſtucken toegeſtelt, ende Vyer gegeven: Ende op de ſelfde tijdt begonnen de Trompetten alarm te blaſen, ende de ſtilte veranderde in groot gheluyt, ende alſoo de voorſz twee Schepen ſeer na by waren, hoorden wy perfect de ſtucken Yſer uyt ons Geſchut geſchoten, door haer Schepen paſſeren, ende het gekrijt van die daer in waren. Na het afſchieten, vvierden de ſtucken ingehaelt, de Poorten geſlooten, ende de Trompetten continueerden den alarm te blaſen. Dit geluyt by nacht met den Roock gemaeckt, vvas machtigh de ſtoutſte van ons Volck te doen beven: De tvvee Schepen vernomen ende gevoelt hebbende dat vvy niet en ſliepen, paſſeerden ſonder te antvvoorden. Onſe Capiteyn vernemende datſe gepaſſeert vvaren, liep op het verdeck,[260]nam het groote Zeyl in, ende maeckte lucht, het vvelcke noodigh vvas, vvant den Roock van onder geen opening hebbende maeckte een dicke duyſterheydt.
Alles ſijnde in goede defenſie geſtelt, verdubbelde de Capiteyn de wacht, ende gaf ordre dat yder een tegens het aenkomen van den dag ſich gereet ſoude houden. ’s Anderendaegs voor het op komen vande Sonne, ſagen wy de twee Schepen die recht na ons toe quamen. De Capiteyn riep alle zijn Volck op den overloop; haer incouragerende met weynig woorden, ende toonende de Vlaggen vande twee Schepen, die Turcken waren, ende ſeggende dat de middel om de Slavernye te ontgaen was wel te vechten: Ende doe dede hy eenige Gebeden ſeggen op haer maniere, ende wy Paſſagiers die Catholijcks waren, baden op onſe maniere. Men gaf yeder een twee Glaſen met Wijn, ende men trock het groote Zeyl in voor een teecken dat wy geen luſt hadden te vluchten, ende de roode Vlagge wierde achter op het Schip geſtelt tot een teecken van vechten: De twee Schepen ſiende de grootheydt van ons Schip, ſoo veel Volcks op de Overloop, ende de reſolutie om te vechten, en dorſten niet approcheren. ’t Welck onſe Capiteyn ſiende[261]dede hy een ſtuck Geſchut afſchieten als om haer uyt te tarten, ende ſiende datſe geen luſt hadden daer van te eten, lietmen de Zeylen wederom vallen. Wy vervorderden onſe Reyſe, ende quamen weynigh daghen daer na tot S. Lucar, Godt danck. Ik hadde een groote curioſiteyt om te weten ’t gene inde twee Turckſe Schepen gepaſſeert was, na dat ſy onſe ſchooten ontfanghen hadden, want die van binnen hadden dapper getier gemaeckt, ende ſiende de Turckſe Vlagghe, wenſte ick oock te weten uyt wat Haven van Barbarien, ſy ghegaen waren, ende hoe veel Volck ende Geſchut die ſchepen op hadden, ende de reden waerom ſy ſoo na by onſe ſchepen ſijnde, ende niet een Menſch op den Overloop tot defenſie was, ſy ons niet en abordeerden, antwoordende op ons Geſchut met de ſelfde ſprake.
In het Iaer 1641. vvanneer ick vvoonde met Cataborne Moſtafa in de Funduck, gelijck ick in mijn Reyſe verhaelt hebbe, gingh ick ’s avonts met de Chriſten Slaven van de ſelfde Funduck boven op het plat, om de diſcourſen van de Chriſtenen van verſcheyden Natien te verſtaen. Dien avont pratenſe van de reſcontres op Zee, ende dat menighmael door het beleydt van de Capiteyn[262]het Schip de perijckelen ontgaet, ende wanneerder verſchil is tuſſchen de Capiteyn ende de Officiers ende Soldaten, datſe nimmermeer yets doen dat deught, ende voornamentlijck in de Vry-buyterſe Schepen. Daer op verhaelde een Franſe Slaef dat vvanneer hy ontrent tvvee Iaren geleden de Zee kruyſte met de Vry-buyters van Argiers op de Kuſt van Portugael, tvvee Vry-buyters meenden op ſekere nacht een Engels Schip te attacqueren, ende dat door eenigh verſchil tuſſchen de Capiteyn ende Officiers, het Engels ſchip niet geattacqueert vvierde. Ick ſeyde alſdan dat ick op het Engels ſchip vvas: ende ſeght my de reden vvaerom ſy, ſo na by ſijnde, gelijck ghy vveet, vvanneer vvy afſchoten, niet en dorſten aborderen? vvaerom ſchotenſe niet ten minſten eens af? Hy antvvoorde my: ſy dachten niet dat men haer geſien hadde, ende alſoo het groote Schip daer ick op vvas, ſonder het minſte geluyt gehoort te hebben, op een oogenblick op een ſijde eenige ſtucken Yſers ontfingh, ende vvy al teffens ſoo veel Trompetten hoorden, quam’er ſoodanigen ſchrick, vreeſe ende confuſie, dat de Officiers ende ſoldaten recht uyt ſeyden aen de Capiteyn, vvy willen anders niet als by daegh vechten: Ende[263]vvanneer de Turcken’s anderendaeghsde groote van u ſchip ſagen, neffens de couragie van uvve Capiteyn, haddenſe geen luſt meer te vechten. Ick verſtonde op een vreemde vvijſe ’t gene ick vvenſchte te vveten, ende niet geerne op die vvijſe als ick het dede.
[Inhoud]XXXV. VERHAEL.De Onnoſele beſchuldight.De Patroneſſe van mijn Cameraet Monſieur Caloen, hadde twee Neven, ſonen van haer Dochter, de eene ghenaemt Moſtafa, die een van de vijf Turcken was, van de welcke in het diſcours van mijn Reyſe gementioneert is: de ander vvas genaemt Amet, die ordinaris vvoonde in een plaiſier-huys buyten de ſtadt van Argiers. Deſe Groot-Moeder van Moſtafa ende Amet vvas een oude moeyelijcke Vrouvve, die in haer Huys Monſieur Caloen niet konde lijden, ende om eerlijck van hem ontſlagen te ſijn, ſontſe hem by haer Neef Amet op haer plaiſier-huys, ende ick vvoonde by mijn Patroon Mahomet Celibi Oiga. Ick hadde[264]in abſentie van mijn Cameraet Monſieur Caloen, getracteert met een Iode dat hy ons ſoude geven 70. ſtucken van achten, met conditie dat de Ridder Philips de Cherf endeMonſieurCaloen ende ick een vviſſel-Brief ſouden gheven, als ofte vvy hondert ſtucken van achten ontfangen hadden. De Ridder ende ick hadden de Wiſſel-Brief onderteeckent, maer de Iode vvilde hebben datMonſieurCaloen de Wiſſel-Brief mede ſoude onderteeckenen, ende het ſchip waer mede de Wiſſel-Brief ſoude gaen, vvas gereet om te vertrecken: Ende boven dat vvas het twee dagen daer na der Ioden Paeſſche: Door Monſieur Caloen de Wiſſel-Brief te doen onderteeckenen ende die hem toe te ſenden betaemde niet: Want indien men ghevveten hadde dat vvy credijt hadden, ſoude het ſelfde ons quaet gedaen hebben ende onſe vryheydt geretardeert. Om mijn voornemen te bedecken, ging ick by de Patroneſſe van Monſieur Caloen, ende ick ſeyde haer, datſe behoorde haren Slaef ’s anderendaegs voormiddag inde Stadt te laten komen, om dat hy na ſijn Landt moſte ſchrijven, ende het Schip ghereet was t Zeyl te gaen. Ende alſoo Moſtafa een van de vijf Turcken was die in Vlaenderen waren om tegens ons verwiſſelt te worden,[265]dachte ſy dat deſe Brief de vryheydt van haer Neef ſoude vervorderen: Ende ſy ſonde dien ſelfden avont een expreſſen na haer plaiſier-Huys, om haer Neef Amet te ſeggen dat hy de Slaef ’s anderendaeghs voor de middag inde Stadt ſoude ſenden. Amet hadde oock voor ſijn ſelven een Franſe Slaef in het ſelfde plaiſier-Huys, die ſorge over de Wijngaerden droeg, ende vande Toback die hy geplant hadde: Ende alſoo de Landts-luyden van dat Landt groote Dieven ſijn, quamenſe ’s avonts de Druyven ende de Toback ſtelen: Ende om die Dieven te verdrijven, hadde Amet een oudt ſeer verroeſt Rappier, die hy aen Monſieur Caloen gaf, om die tot Argiers te doen accommoderen, ende wederom te brengen wanneer hy op het plaiſier-Huys wederom ſoude komen, om die aen de Franſe Slaef te geven, die daer mede de Dieven ſoude verjagen: Monſieur Caloen quam met het Rappier inde Stadt, ende juyſt op de ſelfde tijdt als Monſieur Caloen tot Argiers quam, wierde ontdeckt een voornemen van eenige Nederduytſe Slaven, die eenighe Wapenen, een Zeyl, ende eenige Riemen om te roeyen begraven hadden, met opſet om met een Barck te vluchten, ende haer vande voorſz dingen te dienen.[266]Het deſſein wierde ontdeckt, ende de genen welcke geattrappeert wierden, wierden gecondemneert dat yeder twee hondert ſlagen met een ſtock ſoude krijgen. De executie van dit vonnis maeckte dat deſſein publijck onder het Volck, ſoo dat de Patroneſſe van Monſieur Caloen verſtaen hebbende dat de aennemers Hollantſe Slaven waren, diemen met de Duynkerckers voor Landts-Luyden hout, ende dat het deſſein ondeckt wierde juyſt op de ſelfde tijdt als Monſieur Caloen in de Stadt gekomen was, ende dat door mijn aenhouden, ende dat hy noch een Rappier met hem brocht, beſloot de Patroneſſe daer uyt dat wy van die partye moſten ſijn. Zy beſchuldigde ons, ende de voornaemſte oorſaecke daer van was het Rappier: Ende ſonder onſe excuſen te hooren, dedemen tachtig ponden Yſer aen onſe Beenen: Ende indien haer Soon Moſtafa niet geweeſt ware inde macht van onſe Ouders, ſouden wy getracteert ſijn geweeſt als de anderen, te weten twee hondert Slagen met een ſtock ghekregen hebben, hoewel wy onſchuldig waren.[267]
XXXV. VERHAEL.De Onnoſele beſchuldight.
De Patroneſſe van mijn Cameraet Monſieur Caloen, hadde twee Neven, ſonen van haer Dochter, de eene ghenaemt Moſtafa, die een van de vijf Turcken was, van de welcke in het diſcours van mijn Reyſe gementioneert is: de ander vvas genaemt Amet, die ordinaris vvoonde in een plaiſier-huys buyten de ſtadt van Argiers. Deſe Groot-Moeder van Moſtafa ende Amet vvas een oude moeyelijcke Vrouvve, die in haer Huys Monſieur Caloen niet konde lijden, ende om eerlijck van hem ontſlagen te ſijn, ſontſe hem by haer Neef Amet op haer plaiſier-huys, ende ick vvoonde by mijn Patroon Mahomet Celibi Oiga. Ick hadde[264]in abſentie van mijn Cameraet Monſieur Caloen, getracteert met een Iode dat hy ons ſoude geven 70. ſtucken van achten, met conditie dat de Ridder Philips de Cherf endeMonſieurCaloen ende ick een vviſſel-Brief ſouden gheven, als ofte vvy hondert ſtucken van achten ontfangen hadden. De Ridder ende ick hadden de Wiſſel-Brief onderteeckent, maer de Iode vvilde hebben datMonſieurCaloen de Wiſſel-Brief mede ſoude onderteeckenen, ende het ſchip waer mede de Wiſſel-Brief ſoude gaen, vvas gereet om te vertrecken: Ende boven dat vvas het twee dagen daer na der Ioden Paeſſche: Door Monſieur Caloen de Wiſſel-Brief te doen onderteeckenen ende die hem toe te ſenden betaemde niet: Want indien men ghevveten hadde dat vvy credijt hadden, ſoude het ſelfde ons quaet gedaen hebben ende onſe vryheydt geretardeert. Om mijn voornemen te bedecken, ging ick by de Patroneſſe van Monſieur Caloen, ende ick ſeyde haer, datſe behoorde haren Slaef ’s anderendaegs voormiddag inde Stadt te laten komen, om dat hy na ſijn Landt moſte ſchrijven, ende het Schip ghereet was t Zeyl te gaen. Ende alſoo Moſtafa een van de vijf Turcken was die in Vlaenderen waren om tegens ons verwiſſelt te worden,[265]dachte ſy dat deſe Brief de vryheydt van haer Neef ſoude vervorderen: Ende ſy ſonde dien ſelfden avont een expreſſen na haer plaiſier-Huys, om haer Neef Amet te ſeggen dat hy de Slaef ’s anderendaeghs voor de middag inde Stadt ſoude ſenden. Amet hadde oock voor ſijn ſelven een Franſe Slaef in het ſelfde plaiſier-Huys, die ſorge over de Wijngaerden droeg, ende vande Toback die hy geplant hadde: Ende alſoo de Landts-luyden van dat Landt groote Dieven ſijn, quamenſe ’s avonts de Druyven ende de Toback ſtelen: Ende om die Dieven te verdrijven, hadde Amet een oudt ſeer verroeſt Rappier, die hy aen Monſieur Caloen gaf, om die tot Argiers te doen accommoderen, ende wederom te brengen wanneer hy op het plaiſier-Huys wederom ſoude komen, om die aen de Franſe Slaef te geven, die daer mede de Dieven ſoude verjagen: Monſieur Caloen quam met het Rappier inde Stadt, ende juyſt op de ſelfde tijdt als Monſieur Caloen tot Argiers quam, wierde ontdeckt een voornemen van eenige Nederduytſe Slaven, die eenighe Wapenen, een Zeyl, ende eenige Riemen om te roeyen begraven hadden, met opſet om met een Barck te vluchten, ende haer vande voorſz dingen te dienen.[266]Het deſſein wierde ontdeckt, ende de genen welcke geattrappeert wierden, wierden gecondemneert dat yeder twee hondert ſlagen met een ſtock ſoude krijgen. De executie van dit vonnis maeckte dat deſſein publijck onder het Volck, ſoo dat de Patroneſſe van Monſieur Caloen verſtaen hebbende dat de aennemers Hollantſe Slaven waren, diemen met de Duynkerckers voor Landts-Luyden hout, ende dat het deſſein ondeckt wierde juyſt op de ſelfde tijdt als Monſieur Caloen in de Stadt gekomen was, ende dat door mijn aenhouden, ende dat hy noch een Rappier met hem brocht, beſloot de Patroneſſe daer uyt dat wy van die partye moſten ſijn. Zy beſchuldigde ons, ende de voornaemſte oorſaecke daer van was het Rappier: Ende ſonder onſe excuſen te hooren, dedemen tachtig ponden Yſer aen onſe Beenen: Ende indien haer Soon Moſtafa niet geweeſt ware inde macht van onſe Ouders, ſouden wy getracteert ſijn geweeſt als de anderen, te weten twee hondert Slagen met een ſtock ghekregen hebben, hoewel wy onſchuldig waren.[267]
De Patroneſſe van mijn Cameraet Monſieur Caloen, hadde twee Neven, ſonen van haer Dochter, de eene ghenaemt Moſtafa, die een van de vijf Turcken was, van de welcke in het diſcours van mijn Reyſe gementioneert is: de ander vvas genaemt Amet, die ordinaris vvoonde in een plaiſier-huys buyten de ſtadt van Argiers. Deſe Groot-Moeder van Moſtafa ende Amet vvas een oude moeyelijcke Vrouvve, die in haer Huys Monſieur Caloen niet konde lijden, ende om eerlijck van hem ontſlagen te ſijn, ſontſe hem by haer Neef Amet op haer plaiſier-huys, ende ick vvoonde by mijn Patroon Mahomet Celibi Oiga. Ick hadde[264]in abſentie van mijn Cameraet Monſieur Caloen, getracteert met een Iode dat hy ons ſoude geven 70. ſtucken van achten, met conditie dat de Ridder Philips de Cherf endeMonſieurCaloen ende ick een vviſſel-Brief ſouden gheven, als ofte vvy hondert ſtucken van achten ontfangen hadden. De Ridder ende ick hadden de Wiſſel-Brief onderteeckent, maer de Iode vvilde hebben datMonſieurCaloen de Wiſſel-Brief mede ſoude onderteeckenen, ende het ſchip waer mede de Wiſſel-Brief ſoude gaen, vvas gereet om te vertrecken: Ende boven dat vvas het twee dagen daer na der Ioden Paeſſche: Door Monſieur Caloen de Wiſſel-Brief te doen onderteeckenen ende die hem toe te ſenden betaemde niet: Want indien men ghevveten hadde dat vvy credijt hadden, ſoude het ſelfde ons quaet gedaen hebben ende onſe vryheydt geretardeert. Om mijn voornemen te bedecken, ging ick by de Patroneſſe van Monſieur Caloen, ende ick ſeyde haer, datſe behoorde haren Slaef ’s anderendaegs voormiddag inde Stadt te laten komen, om dat hy na ſijn Landt moſte ſchrijven, ende het Schip ghereet was t Zeyl te gaen. Ende alſoo Moſtafa een van de vijf Turcken was die in Vlaenderen waren om tegens ons verwiſſelt te worden,[265]dachte ſy dat deſe Brief de vryheydt van haer Neef ſoude vervorderen: Ende ſy ſonde dien ſelfden avont een expreſſen na haer plaiſier-Huys, om haer Neef Amet te ſeggen dat hy de Slaef ’s anderendaeghs voor de middag inde Stadt ſoude ſenden. Amet hadde oock voor ſijn ſelven een Franſe Slaef in het ſelfde plaiſier-Huys, die ſorge over de Wijngaerden droeg, ende vande Toback die hy geplant hadde: Ende alſoo de Landts-luyden van dat Landt groote Dieven ſijn, quamenſe ’s avonts de Druyven ende de Toback ſtelen: Ende om die Dieven te verdrijven, hadde Amet een oudt ſeer verroeſt Rappier, die hy aen Monſieur Caloen gaf, om die tot Argiers te doen accommoderen, ende wederom te brengen wanneer hy op het plaiſier-Huys wederom ſoude komen, om die aen de Franſe Slaef te geven, die daer mede de Dieven ſoude verjagen: Monſieur Caloen quam met het Rappier inde Stadt, ende juyſt op de ſelfde tijdt als Monſieur Caloen tot Argiers quam, wierde ontdeckt een voornemen van eenige Nederduytſe Slaven, die eenighe Wapenen, een Zeyl, ende eenige Riemen om te roeyen begraven hadden, met opſet om met een Barck te vluchten, ende haer vande voorſz dingen te dienen.[266]
Het deſſein wierde ontdeckt, ende de genen welcke geattrappeert wierden, wierden gecondemneert dat yeder twee hondert ſlagen met een ſtock ſoude krijgen. De executie van dit vonnis maeckte dat deſſein publijck onder het Volck, ſoo dat de Patroneſſe van Monſieur Caloen verſtaen hebbende dat de aennemers Hollantſe Slaven waren, diemen met de Duynkerckers voor Landts-Luyden hout, ende dat het deſſein ondeckt wierde juyſt op de ſelfde tijdt als Monſieur Caloen in de Stadt gekomen was, ende dat door mijn aenhouden, ende dat hy noch een Rappier met hem brocht, beſloot de Patroneſſe daer uyt dat wy van die partye moſten ſijn. Zy beſchuldigde ons, ende de voornaemſte oorſaecke daer van was het Rappier: Ende ſonder onſe excuſen te hooren, dedemen tachtig ponden Yſer aen onſe Beenen: Ende indien haer Soon Moſtafa niet geweeſt ware inde macht van onſe Ouders, ſouden wy getracteert ſijn geweeſt als de anderen, te weten twee hondert Slagen met een ſtock ghekregen hebben, hoewel wy onſchuldig waren.[267]
[Inhoud]XXXVI. VERHAEL.Getrouwigheyt, ſtantvaſtigheyt, vergeldinghe ende danckbaerheydt.In het Iaer 1640. namen de Turckſe Zee-Roovers op den Oceaen in een Schip ettelijcke Nederlantſe Slaven, onder de welcke was een Capiteyn, die een Lackay hadde, die wy alhier Morin ſullen noemen, aen de welcke de Nederlanders recommandeerden voor aleer ſy in Handen vande Turcken vielen, dat hy niet ſoude ſeggen, wie ſy waren, ende indien hy daer in ſecreet was, datſe hem ſouden afloſſen. De nieuwe Slaven wierden tot Argiers ghebracht, ende volgens de gewoonteverkoftende dien volgende waren de Meeſter ende de Knecht in gelijcke qualiteyt, reſpect ende Rijckdom. Ende alſoo het eenigſte Wit van de Turcken is de gierigheydt, hadde de Capiteyn wanneerſe noch in het Schip waren, Morin vijftig ſlagen met een ſtock op zijn Buyck doen geven, om te weten de naem ende de qualiteyt van ſijn Meeſter ende[268]van zijn compagnons. Morin ſeyde dat hy de naem van ſijn Meeſter niet en wiſt, noch oock van de andere, alleen dat ſijn Meeſter ende zijn compagnons malkander noemden Monſieur. Deſe ſtantvaſtigheydt was ſijn Meeſter ende aen de Nederlandtſe Cameraets die op het Schip genomen waren ſeer aengenaem, onder de welcke eenen was die wy Tiberius ſullen noemen, vviens Ouders Rijck vvaren, die aen Morin ſeyde, blijft getrouvv ende ſtantvaſtig, ende ſoo haeſt als ick in vryheyt ſal ſijn, ſal ick u afloſſen: Een vveynig tijdt daer na verkreeg Tiberius zijn vryheydt, neffens een van zijn compagnons, ende vvanneer hy in zijn Vaderlandt gekomen vvas, verhaelde hy zijne Ouders de volſtandigheydt ende getrouvvigheydt van Morin: De Ouders van Tiberius oordeelden dat de belofte van Morin te verloſſen behoorde gehouden te vvorden: Ende derhalven bevvogen zijnde door de ſtantvaſtigheydt ende getrouvvigheydt van deſe ſlaef, gavenſe eenige Coopluyden van Livorne ordre datmen hem ſoude verloſſen, ende datmen hem met de eerſte ſchepen na Engelandt ofte Hollandt ſoude ſenden. Morin vvierde door de Ioden af-gekocht, ende gelevert in Handen vande voorſz Coopluyden van[269]Livorne, de vvelcken volgens haer ordre Morin vvilden in een Hollandts ſchip vvech ſenden, maer Morin vvilde geenſints daer toe verſtaen, ende vvilde niet ſcheep gaen, gevende voor reden dat hy liever wilde ſterven in een Chriſten Landt, als ſich noch eens te ſtellen in perijckel van een Slaef van de Turcken te ſijn: Waer over de Coopluyden goet vonden Morin te laten gaen in compagnie van eenige Hollanders, die tot Livorne af-gekocht waren, ende die te Lande na Nederlandt gingen. Morin komende in Nederlandt vonde een van de Compagnons van Tiberius genaemt Carel, die deſe ſaecke hadde helpen uyt-voeren: Morin hem ſiende op de volle ſtraet, wierp ſich ſelfs heel plat op de Aerde, hem kuſſende de Voeten. Carel was beſchaemt, want alle het Volck vergaderderontsomhem om de ceremonien te ſien: Morin ſeyde hem: Waer is Tiberius? Carel antwoorde hem, rijſt op, ende ick ſal u in ſijn Huys brengen. Morin rijſt op, ende gaet met Carel: Soo haeſt als hy in het geſicht van Tiberius quam, deſen getrouwen, deſen erkennende, ende deſen onnooſele, trock uyt ſijn Dye-ſack ſes aſpren Turcks Gelt, ende een Vier-ſlag: Ende ſeyde hem met een compliment op ſijn maniere,[270]Monſieur, gy hebt my af-gekocht, ende tot vergeldinge geve ick alles wat ick inde Werelt hebbe, ende ick ſal alle mijn leven lang voor u bidden. Dit complement geſchiede met ſoodanigen oprechtigheydt dat de aenſienders, onder de welcke ick mede was, ſeer wel te vreden waren te ſien de erkenteniſſe ende de getrouwigheydt van Morin: Waer over Tiberius ſich op nieuws verobligeert vindende, dede Morin Kleederen ende Linnen gheven, ende ſtelde hem in ſtaet om een eerlijck Man te dienen.
XXXVI. VERHAEL.Getrouwigheyt, ſtantvaſtigheyt, vergeldinghe ende danckbaerheydt.
In het Iaer 1640. namen de Turckſe Zee-Roovers op den Oceaen in een Schip ettelijcke Nederlantſe Slaven, onder de welcke was een Capiteyn, die een Lackay hadde, die wy alhier Morin ſullen noemen, aen de welcke de Nederlanders recommandeerden voor aleer ſy in Handen vande Turcken vielen, dat hy niet ſoude ſeggen, wie ſy waren, ende indien hy daer in ſecreet was, datſe hem ſouden afloſſen. De nieuwe Slaven wierden tot Argiers ghebracht, ende volgens de gewoonteverkoftende dien volgende waren de Meeſter ende de Knecht in gelijcke qualiteyt, reſpect ende Rijckdom. Ende alſoo het eenigſte Wit van de Turcken is de gierigheydt, hadde de Capiteyn wanneerſe noch in het Schip waren, Morin vijftig ſlagen met een ſtock op zijn Buyck doen geven, om te weten de naem ende de qualiteyt van ſijn Meeſter ende[268]van zijn compagnons. Morin ſeyde dat hy de naem van ſijn Meeſter niet en wiſt, noch oock van de andere, alleen dat ſijn Meeſter ende zijn compagnons malkander noemden Monſieur. Deſe ſtantvaſtigheydt was ſijn Meeſter ende aen de Nederlandtſe Cameraets die op het Schip genomen waren ſeer aengenaem, onder de welcke eenen was die wy Tiberius ſullen noemen, vviens Ouders Rijck vvaren, die aen Morin ſeyde, blijft getrouvv ende ſtantvaſtig, ende ſoo haeſt als ick in vryheyt ſal ſijn, ſal ick u afloſſen: Een vveynig tijdt daer na verkreeg Tiberius zijn vryheydt, neffens een van zijn compagnons, ende vvanneer hy in zijn Vaderlandt gekomen vvas, verhaelde hy zijne Ouders de volſtandigheydt ende getrouvvigheydt van Morin: De Ouders van Tiberius oordeelden dat de belofte van Morin te verloſſen behoorde gehouden te vvorden: Ende derhalven bevvogen zijnde door de ſtantvaſtigheydt ende getrouvvigheydt van deſe ſlaef, gavenſe eenige Coopluyden van Livorne ordre datmen hem ſoude verloſſen, ende datmen hem met de eerſte ſchepen na Engelandt ofte Hollandt ſoude ſenden. Morin vvierde door de Ioden af-gekocht, ende gelevert in Handen vande voorſz Coopluyden van[269]Livorne, de vvelcken volgens haer ordre Morin vvilden in een Hollandts ſchip vvech ſenden, maer Morin vvilde geenſints daer toe verſtaen, ende vvilde niet ſcheep gaen, gevende voor reden dat hy liever wilde ſterven in een Chriſten Landt, als ſich noch eens te ſtellen in perijckel van een Slaef van de Turcken te ſijn: Waer over de Coopluyden goet vonden Morin te laten gaen in compagnie van eenige Hollanders, die tot Livorne af-gekocht waren, ende die te Lande na Nederlandt gingen. Morin komende in Nederlandt vonde een van de Compagnons van Tiberius genaemt Carel, die deſe ſaecke hadde helpen uyt-voeren: Morin hem ſiende op de volle ſtraet, wierp ſich ſelfs heel plat op de Aerde, hem kuſſende de Voeten. Carel was beſchaemt, want alle het Volck vergaderderontsomhem om de ceremonien te ſien: Morin ſeyde hem: Waer is Tiberius? Carel antwoorde hem, rijſt op, ende ick ſal u in ſijn Huys brengen. Morin rijſt op, ende gaet met Carel: Soo haeſt als hy in het geſicht van Tiberius quam, deſen getrouwen, deſen erkennende, ende deſen onnooſele, trock uyt ſijn Dye-ſack ſes aſpren Turcks Gelt, ende een Vier-ſlag: Ende ſeyde hem met een compliment op ſijn maniere,[270]Monſieur, gy hebt my af-gekocht, ende tot vergeldinge geve ick alles wat ick inde Werelt hebbe, ende ick ſal alle mijn leven lang voor u bidden. Dit complement geſchiede met ſoodanigen oprechtigheydt dat de aenſienders, onder de welcke ick mede was, ſeer wel te vreden waren te ſien de erkenteniſſe ende de getrouwigheydt van Morin: Waer over Tiberius ſich op nieuws verobligeert vindende, dede Morin Kleederen ende Linnen gheven, ende ſtelde hem in ſtaet om een eerlijck Man te dienen.
In het Iaer 1640. namen de Turckſe Zee-Roovers op den Oceaen in een Schip ettelijcke Nederlantſe Slaven, onder de welcke was een Capiteyn, die een Lackay hadde, die wy alhier Morin ſullen noemen, aen de welcke de Nederlanders recommandeerden voor aleer ſy in Handen vande Turcken vielen, dat hy niet ſoude ſeggen, wie ſy waren, ende indien hy daer in ſecreet was, datſe hem ſouden afloſſen. De nieuwe Slaven wierden tot Argiers ghebracht, ende volgens de gewoonteverkoftende dien volgende waren de Meeſter ende de Knecht in gelijcke qualiteyt, reſpect ende Rijckdom. Ende alſoo het eenigſte Wit van de Turcken is de gierigheydt, hadde de Capiteyn wanneerſe noch in het Schip waren, Morin vijftig ſlagen met een ſtock op zijn Buyck doen geven, om te weten de naem ende de qualiteyt van ſijn Meeſter ende[268]van zijn compagnons. Morin ſeyde dat hy de naem van ſijn Meeſter niet en wiſt, noch oock van de andere, alleen dat ſijn Meeſter ende zijn compagnons malkander noemden Monſieur. Deſe ſtantvaſtigheydt was ſijn Meeſter ende aen de Nederlandtſe Cameraets die op het Schip genomen waren ſeer aengenaem, onder de welcke eenen was die wy Tiberius ſullen noemen, vviens Ouders Rijck vvaren, die aen Morin ſeyde, blijft getrouvv ende ſtantvaſtig, ende ſoo haeſt als ick in vryheyt ſal ſijn, ſal ick u afloſſen: Een vveynig tijdt daer na verkreeg Tiberius zijn vryheydt, neffens een van zijn compagnons, ende vvanneer hy in zijn Vaderlandt gekomen vvas, verhaelde hy zijne Ouders de volſtandigheydt ende getrouvvigheydt van Morin: De Ouders van Tiberius oordeelden dat de belofte van Morin te verloſſen behoorde gehouden te vvorden: Ende derhalven bevvogen zijnde door de ſtantvaſtigheydt ende getrouvvigheydt van deſe ſlaef, gavenſe eenige Coopluyden van Livorne ordre datmen hem ſoude verloſſen, ende datmen hem met de eerſte ſchepen na Engelandt ofte Hollandt ſoude ſenden. Morin vvierde door de Ioden af-gekocht, ende gelevert in Handen vande voorſz Coopluyden van[269]Livorne, de vvelcken volgens haer ordre Morin vvilden in een Hollandts ſchip vvech ſenden, maer Morin vvilde geenſints daer toe verſtaen, ende vvilde niet ſcheep gaen, gevende voor reden dat hy liever wilde ſterven in een Chriſten Landt, als ſich noch eens te ſtellen in perijckel van een Slaef van de Turcken te ſijn: Waer over de Coopluyden goet vonden Morin te laten gaen in compagnie van eenige Hollanders, die tot Livorne af-gekocht waren, ende die te Lande na Nederlandt gingen. Morin komende in Nederlandt vonde een van de Compagnons van Tiberius genaemt Carel, die deſe ſaecke hadde helpen uyt-voeren: Morin hem ſiende op de volle ſtraet, wierp ſich ſelfs heel plat op de Aerde, hem kuſſende de Voeten. Carel was beſchaemt, want alle het Volck vergaderderontsomhem om de ceremonien te ſien: Morin ſeyde hem: Waer is Tiberius? Carel antwoorde hem, rijſt op, ende ick ſal u in ſijn Huys brengen. Morin rijſt op, ende gaet met Carel: Soo haeſt als hy in het geſicht van Tiberius quam, deſen getrouwen, deſen erkennende, ende deſen onnooſele, trock uyt ſijn Dye-ſack ſes aſpren Turcks Gelt, ende een Vier-ſlag: Ende ſeyde hem met een compliment op ſijn maniere,[270]Monſieur, gy hebt my af-gekocht, ende tot vergeldinge geve ick alles wat ick inde Werelt hebbe, ende ick ſal alle mijn leven lang voor u bidden. Dit complement geſchiede met ſoodanigen oprechtigheydt dat de aenſienders, onder de welcke ick mede was, ſeer wel te vreden waren te ſien de erkenteniſſe ende de getrouwigheydt van Morin: Waer over Tiberius ſich op nieuws verobligeert vindende, dede Morin Kleederen ende Linnen gheven, ende ſtelde hem in ſtaet om een eerlijck Man te dienen.
[Inhoud]XXXVII. VERHAEL.Schip-braeck in de Haven.Wanneer ick in het Huys van de Baſſa was, hebbe ick aldaer een Spaenſe Slaef gekent, genaemt Ian de Sijlva; Deſen Ian hadde eenige Iaren langh den Koning van Spaignen voor Soldaet gedient inde Stadt van Oran in Africa, gelegen ſijnde vijf daghen Reyſens van Argiers: De Borgers ſpreecken daer de Moorſe ſpraeck, door dien deſe Stadt vande Moren genomen[271]wierde inde tijdt van de Koning Ferdinandus, als mede ten aenſien van de groote commercie dieſe heeft met de Moren. Deſen Ian ſprack ſeer perfect de Moorſe ſprake na dat hy langhen tijdt tot Argiers Slaef hadde geweeſt ſonder eenige hoope van verloſt te worden, nam hy een reſolutie van wech te loopen, ſich vertrouwende op ’t gene dat hy de ſpraecke ſeer wel konde: Ende om ſijn deſſeyn tot executie te brenghen, trock hy de Turckſe Kleederen van ſijn Patroon aen, hy ging te Peerde ſitten met een lancie inde Handt, de Turban op het Hooft, ende een Zweert aen zijn zijde. Op die maniere begon hy ſijn Reyſe geluckigh. Na dat hy vier dagen gereyſt hadde, quam hy in een Dorp Moſtaga, recht op de middagh, ende alſoo het de koſtuyme van alle de Meſquiten van Babarien is, op de middagh met een Vaendel een teecken te geven om te doen gedencken Godt te dancken met een Gebedt in haer ſpraecke ordinaris genaemtSala, de welcke geſchiet met vele geſten, met de armen ende Handen, haer legghende op de Knyen, ende ziende na het Ooſt, ende Weſten, Ian de Sijlva tradt mede van ’t Peert, maeckende mede de geſten, gelijck ſy, ende ſich toonende een Mahometaen te zijn. Maer de[272]Mooren remarqueerden terſtont dat onſen Ruyter niet vaſt was in zijn Ceremonien ende ſonder regard te nemen dat hy haer ſpraecke konde, ende dat hy op zijn Turcks gekleet was, arreſteerdenſe hem, ſy namen hem zijne kleederen af, ende bevindende dat hy geen Mahometaen was, ſondenſe hem wel gebonden in goede bewaringe binnen Argiers, alwaer hy drie hondert ſlaghen met een ſtock kreegh, wanneer hy meende dat hy zijn vryheydt verkregen hadde. Gy ziet hier een waerachtigh Schipbraeck inde Haven.[273]
XXXVII. VERHAEL.Schip-braeck in de Haven.
Wanneer ick in het Huys van de Baſſa was, hebbe ick aldaer een Spaenſe Slaef gekent, genaemt Ian de Sijlva; Deſen Ian hadde eenige Iaren langh den Koning van Spaignen voor Soldaet gedient inde Stadt van Oran in Africa, gelegen ſijnde vijf daghen Reyſens van Argiers: De Borgers ſpreecken daer de Moorſe ſpraeck, door dien deſe Stadt vande Moren genomen[271]wierde inde tijdt van de Koning Ferdinandus, als mede ten aenſien van de groote commercie dieſe heeft met de Moren. Deſen Ian ſprack ſeer perfect de Moorſe ſprake na dat hy langhen tijdt tot Argiers Slaef hadde geweeſt ſonder eenige hoope van verloſt te worden, nam hy een reſolutie van wech te loopen, ſich vertrouwende op ’t gene dat hy de ſpraecke ſeer wel konde: Ende om ſijn deſſeyn tot executie te brenghen, trock hy de Turckſe Kleederen van ſijn Patroon aen, hy ging te Peerde ſitten met een lancie inde Handt, de Turban op het Hooft, ende een Zweert aen zijn zijde. Op die maniere begon hy ſijn Reyſe geluckigh. Na dat hy vier dagen gereyſt hadde, quam hy in een Dorp Moſtaga, recht op de middagh, ende alſoo het de koſtuyme van alle de Meſquiten van Babarien is, op de middagh met een Vaendel een teecken te geven om te doen gedencken Godt te dancken met een Gebedt in haer ſpraecke ordinaris genaemtSala, de welcke geſchiet met vele geſten, met de armen ende Handen, haer legghende op de Knyen, ende ziende na het Ooſt, ende Weſten, Ian de Sijlva tradt mede van ’t Peert, maeckende mede de geſten, gelijck ſy, ende ſich toonende een Mahometaen te zijn. Maer de[272]Mooren remarqueerden terſtont dat onſen Ruyter niet vaſt was in zijn Ceremonien ende ſonder regard te nemen dat hy haer ſpraecke konde, ende dat hy op zijn Turcks gekleet was, arreſteerdenſe hem, ſy namen hem zijne kleederen af, ende bevindende dat hy geen Mahometaen was, ſondenſe hem wel gebonden in goede bewaringe binnen Argiers, alwaer hy drie hondert ſlaghen met een ſtock kreegh, wanneer hy meende dat hy zijn vryheydt verkregen hadde. Gy ziet hier een waerachtigh Schipbraeck inde Haven.[273]
Wanneer ick in het Huys van de Baſſa was, hebbe ick aldaer een Spaenſe Slaef gekent, genaemt Ian de Sijlva; Deſen Ian hadde eenige Iaren langh den Koning van Spaignen voor Soldaet gedient inde Stadt van Oran in Africa, gelegen ſijnde vijf daghen Reyſens van Argiers: De Borgers ſpreecken daer de Moorſe ſpraeck, door dien deſe Stadt vande Moren genomen[271]wierde inde tijdt van de Koning Ferdinandus, als mede ten aenſien van de groote commercie dieſe heeft met de Moren. Deſen Ian ſprack ſeer perfect de Moorſe ſprake na dat hy langhen tijdt tot Argiers Slaef hadde geweeſt ſonder eenige hoope van verloſt te worden, nam hy een reſolutie van wech te loopen, ſich vertrouwende op ’t gene dat hy de ſpraecke ſeer wel konde: Ende om ſijn deſſeyn tot executie te brenghen, trock hy de Turckſe Kleederen van ſijn Patroon aen, hy ging te Peerde ſitten met een lancie inde Handt, de Turban op het Hooft, ende een Zweert aen zijn zijde. Op die maniere begon hy ſijn Reyſe geluckigh. Na dat hy vier dagen gereyſt hadde, quam hy in een Dorp Moſtaga, recht op de middagh, ende alſoo het de koſtuyme van alle de Meſquiten van Babarien is, op de middagh met een Vaendel een teecken te geven om te doen gedencken Godt te dancken met een Gebedt in haer ſpraecke ordinaris genaemtSala, de welcke geſchiet met vele geſten, met de armen ende Handen, haer legghende op de Knyen, ende ziende na het Ooſt, ende Weſten, Ian de Sijlva tradt mede van ’t Peert, maeckende mede de geſten, gelijck ſy, ende ſich toonende een Mahometaen te zijn. Maer de[272]Mooren remarqueerden terſtont dat onſen Ruyter niet vaſt was in zijn Ceremonien ende ſonder regard te nemen dat hy haer ſpraecke konde, ende dat hy op zijn Turcks gekleet was, arreſteerdenſe hem, ſy namen hem zijne kleederen af, ende bevindende dat hy geen Mahometaen was, ſondenſe hem wel gebonden in goede bewaringe binnen Argiers, alwaer hy drie hondert ſlaghen met een ſtock kreegh, wanneer hy meende dat hy zijn vryheydt verkregen hadde. Gy ziet hier een waerachtigh Schipbraeck inde Haven.[273]
[Inhoud]Anno 1621. is by reſolutie van haer Ho: Mo: goet gevonden een beſendingh ofte Ambaſſade te doen, aen die van Argiers ende Tunis: waer toe dat worde gebruyckt, den Heer Cornelis Pinacker, doen ter tijdt Proffeſſor tot Groningen, die inde voornoemde qualiteyt naer Barbaryen inde voorghenoemde Plaetſen worde gheſonden, over Marceillen ende Toulon, alwaer ick in zijne Suitte ben gekomen, ende van daer met twee Schepen van Oorlogh van onſen ſtaet worde naer Argiers ghebracht: Capiteynen waren Auquer Claeſſz Buyſ-Man van Hooren, ende Ioris van Cats vanden Haegh van daen, ende tot Argiers wel ghearriveert, ende volghens ſijne inſtructie ende commiſſie, met die van Argiers een accoort van vrede gemaeckt, ende naer dat wy 6 a 7 weecken daer waren gheweeſt, van daer naer Tunis gegaen, daer wy van gelijck oock met zijn geaccordeert.Inden tijdt dat wy tot Argiers waren, is geſtorven Capiteyn Auquer Claeſſz Buyſ-Man, ende worde buyten de Stadt begraven, op een ſtuck Landts dat gekocht was door eenen Simon den Danſſer, in ſijn leven een ſeer fameuſen Roover, ende daer worde gemaeckt over het Graf een Sepulture[274]van ſteen; Maer doen ick van Tunis wederom quam, was dat al te mael geruineert; De Turcken ſeyden dat het de Spaenſche Chriſtenen gedaen hadden, andere ſeyden dat het de Renegaden gedaen hadden, in ſomma het was gedaen ende bleef gedaen.
Anno 1621. is by reſolutie van haer Ho: Mo: goet gevonden een beſendingh ofte Ambaſſade te doen, aen die van Argiers ende Tunis: waer toe dat worde gebruyckt, den Heer Cornelis Pinacker, doen ter tijdt Proffeſſor tot Groningen, die inde voornoemde qualiteyt naer Barbaryen inde voorghenoemde Plaetſen worde gheſonden, over Marceillen ende Toulon, alwaer ick in zijne Suitte ben gekomen, ende van daer met twee Schepen van Oorlogh van onſen ſtaet worde naer Argiers ghebracht: Capiteynen waren Auquer Claeſſz Buyſ-Man van Hooren, ende Ioris van Cats vanden Haegh van daen, ende tot Argiers wel ghearriveert, ende volghens ſijne inſtructie ende commiſſie, met die van Argiers een accoort van vrede gemaeckt, ende naer dat wy 6 a 7 weecken daer waren gheweeſt, van daer naer Tunis gegaen, daer wy van gelijck oock met zijn geaccordeert.Inden tijdt dat wy tot Argiers waren, is geſtorven Capiteyn Auquer Claeſſz Buyſ-Man, ende worde buyten de Stadt begraven, op een ſtuck Landts dat gekocht was door eenen Simon den Danſſer, in ſijn leven een ſeer fameuſen Roover, ende daer worde gemaeckt over het Graf een Sepulture[274]van ſteen; Maer doen ick van Tunis wederom quam, was dat al te mael geruineert; De Turcken ſeyden dat het de Spaenſche Chriſtenen gedaen hadden, andere ſeyden dat het de Renegaden gedaen hadden, in ſomma het was gedaen ende bleef gedaen.
Anno 1621. is by reſolutie van haer Ho: Mo: goet gevonden een beſendingh ofte Ambaſſade te doen, aen die van Argiers ende Tunis: waer toe dat worde gebruyckt, den Heer Cornelis Pinacker, doen ter tijdt Proffeſſor tot Groningen, die inde voornoemde qualiteyt naer Barbaryen inde voorghenoemde Plaetſen worde gheſonden, over Marceillen ende Toulon, alwaer ick in zijne Suitte ben gekomen, ende van daer met twee Schepen van Oorlogh van onſen ſtaet worde naer Argiers ghebracht: Capiteynen waren Auquer Claeſſz Buyſ-Man van Hooren, ende Ioris van Cats vanden Haegh van daen, ende tot Argiers wel ghearriveert, ende volghens ſijne inſtructie ende commiſſie, met die van Argiers een accoort van vrede gemaeckt, ende naer dat wy 6 a 7 weecken daer waren gheweeſt, van daer naer Tunis gegaen, daer wy van gelijck oock met zijn geaccordeert.
Inden tijdt dat wy tot Argiers waren, is geſtorven Capiteyn Auquer Claeſſz Buyſ-Man, ende worde buyten de Stadt begraven, op een ſtuck Landts dat gekocht was door eenen Simon den Danſſer, in ſijn leven een ſeer fameuſen Roover, ende daer worde gemaeckt over het Graf een Sepulture[274]van ſteen; Maer doen ick van Tunis wederom quam, was dat al te mael geruineert; De Turcken ſeyden dat het de Spaenſche Chriſtenen gedaen hadden, andere ſeyden dat het de Renegaden gedaen hadden, in ſomma het was gedaen ende bleef gedaen.
[Inhoud]Van de grouwelijcke ende BarbariſcheIuſtitien, die aldaer ſijn gedaenin mijnen tijdt dat ick aldaerben gheweeſt.Naer dat ick wederom van Tunis tot Argiers was ghekomen, inde Maent van October 1621. ſoo worden in Argiers gevangen gebracht twee Spaenſe Prieſters, die van Majorc meynden over te ſchepen op de Kuſt van Barbaryen wierden onderwegen genomen, ende beſchuldight dat het Spionnen waren, die vanden Koning van Spaignen met Brieven over ende weder geſonden worden, aen den Coningh Kock, die daer in ’t Gebergte woont, ende een groote Vyandt van die van Argiers is: Deſe twee Papas ofte Prieſters worden den derden dag naer dat ſy in Argiers waren gebracht, buyten[275]de Poort van Bablewet gebracht, ende aldaer half doot geworght, ende doen het Vel af-getrocken, de Vellen met ſtroo opgevult, ende de Lichamen tot Aſſchen verbrant; ende de opgevulde Vellen wierden op den Rugge van een Chriſten Slaef gebonden, ende wierden alſoo met Pijpen ende Trommelen door alle de Straten vande Stadt gebracht, ende daer naer op-gehangen aen de Poort van Babaſon.Anno 1622. heeft de Duwan een Iode doen branden, om dat hy op ſijn Broot dat ſy maken tegens Paeſſchen, eenige Caracters ofte Letters hadde geſet, dat ſoo wat vremt ſtont inde oogen vande Turcken; ende het ſcheen dat het Kooren of den Tarwe wat meer golde als ordinaris; ſoo wierde de Iode beklaeght, ende met het Broot voor de Duane gebracht, ende doen wierde geſeyt dat ſy met duyren tijdt ſouden geſtraft worden, ſoo wanneer dat over ſulcken ſuperſtitie, die men met het Broot dede, niet geſtraft en wierde: Daer met ſoo wierde den armen Iode na ’t Vuyr gebracht, ende levendigh verbrant.Oock in den ſelven tijdt wierdender twee Renegaden in den Haeck gheſmeten, om dat ſy hadden willen wegh loopen na Chriſten-lant; den eenen vvas in 3. a 4. uyren[276]doot, ende den anderen leefden ontrent 4. dagen.Ick hebbe oock gheſien in mijnen tijdt, datter een Tagerin, dat ſijn van die Mooriſques, die in ’t Iaer van 1608. ende negen uyt Spaignen worden geſeyt, deſen ſelven was een Koopman van Zy-Laecken in Argiers, ende hadde verſuymt ’s avonts ſijnen Winckel te ſluyten; De wacht gelijckmen hier ſoude mogen ſeggen de Klapper-Luyden die beſtalen den Winckel; Den Koopman gingh klagen dat hy beſtolen was; Men onderſocht wie daer de wacht hadde ghehadt, ende naer examinatie ſoo worde bevonden, dat den Koopman ſijnen Winckel niet en hadde gheſlooten, ende dat hy oorſaeck hadde gegeven tot de Dievery: Ende alſoo de Dievery daer ſeer wordt geſtraft, want het ſijn ſelver al-te-mael Dieven, ofte altijdt Dieven aen-houders, ſoo worden deſe twee Dieven ghecondemneert gekruyſt te worden, ende de Koopman tuſſchen haer beyden opgehangen, om dat hy oorſaeck was vande Dievery.Anno 1624. worde den Conſul van haer Ho: Mo: Wynant de Keyſer, van een Engelſche Renegado, die Capiteyn was, met een Vuyſt inden Rugge geſtoten, dat hy ter neder viel; Hy opſtaende ſtiet den[277]Renegado vvederom dat ſijnen Tulbant van ’t Hooft viel, waer over een groote rumoer in de Duaen ontſtondt, ende den Conſul vvorde ghecondemneert met Stocken doot geſlagen te vvorden, ende vvorde ſoo dadelijcken ter neder geſmeten, ende gaven hem 180. ſlagen met Eſſche ſtocken inde volle Duaen op ſijn Billen: Doen vvilden ſy hem omkeeren, om hem op den Buyck te ſlaen tot dat hy doot vvas: Maer den Baſſa ſiende datter noch leven in vvas, heeft voor hem ghebeden, ende gheſeyt ick ſal hem voort ſtraffen in zijn Beurs, ende vvierde doen van de aerde opgenomen, ende in een gat geleyt daer men hier geen Hondt en ſoude leggen, ende daer lagh hy drie dagen: Ondertuſſchen vvierdet met den Baſſa afgemaeckt, met 5000. Realen van achten, ende dat Gelt moſter vveſen aleer hy uyt de Gevangeniſſe koſt komen: Ende het Gelt betaelt vveſende, vvorde hy t’ Huys ghebracht in een Mat, ende omcingelt met 8 a 10 Sehoſſen; Ende ten vvaer dat hy ſulcken Guarde gehadt hadde, ſoude noch vvel perikul geloopen hebbe, om doot geſmeten te vvorden van ’t gheboeft ofte canalie, ende lagh daer over te Bedt meer als 4. Maenden, aleer hy vvas gheneſen; In fin den Conſul hadde de ſmart, ende verloor[278]meeſt alle zijne middelen. Dit was noch het grootſte quaet dat daer uyt volghde, dat de Roovers van Argiers in Zee liepen, ende namen den eenen Hollander voor, ende den anderen naer, ſoo dat het was al ofte de vrede gebroocken was gheweeſt, want watter opgebracht wierde dat bleef’er: Want den Conſul en dorſt qualijck meer ſpreecken, want ſijn credijt was hem benomen; Ende dat te meer doen de Turcken ſagen, dat haer Ho: Mo: het gene dat aen haren Conſul was gedaen, haer niet aen en trocken, ſoo ſijn ſy van tijdt tot tijdt ſtouter geworden, ſoo dat wy op het leſt by haer niet meer geacht en wierden als van te vooren.Anno 1625. wierter een Turckſe Vrouw beſchuldigt, dat ſy met een Chriſten te doen hadde gehadt; Den Chriſten koſt ſijn ſelven vryen met te Renegeren, ghelijck hy oock dede, maer de Vrouw wierde in eenen Leeren Sack gheſteken, ende inde Zee geworpen: Dit ſijn de Wetten daer.Op den ſelven tijdt ſoo vergaf den Baſſa ſijn ſelven, uyt vreeſe dat hy ſoude moeten vallen inde Handen vande Militie; alſoo hy de betalingh niet konde doen: Dit was eenen Reſſep Baſſa, ende was den gene die den Conſul, nevens de Duaen, ſoo[279]hadde doen ſtaen, ende de 5000. Realen van achten hadde doen geven.In ’t ſelve Iaer wierde een Spaignaert geanpalleert, om dat hy het Dochterken van ſijn Patroon, dat ontrent 8. Iaren out was, met ſijn Vinger geforceert hadde, dat het bloede: De Moeder dat ghewaer wordende, heeft het aen haer Man geſeyt, die het ſijn Slaef den Spaignaert opſtreede, die in ’t eerſte niet wilde bekennen, maer viel daer naer door de Mande, ende bekende: Doen heeft ſijn Patroon hem geſeyt, wilt ghy nu Renegeren, ende mijn Dochter trouwen ſoo wanneer dat ſy bequaem is, ick ſalder 10000. ſtucken van achten met geven, ende en ſal over u niet klagen, want ſoo wanneer dat ick ging klagen, ſoo ſult gy moeten ſterven? Waer op den Slaef antwoorden, liever te ſterven als te Renegeren: Den Patroon heeft hem tot 3 a 4 malen die preſentatie ghedaen, maer den conſtanten Don Iohan heeft vaſt op ſijn Chriſten Geloof blijven ſtaen. Doen heeft den Patroon gaen klaghen, over het gene dat ſijn Slaef Don Iohan aen ſijn Dochterken hadde gedaen: Doen wierde de voornoemden Don Iohan de Slaef inde Duaen by ſijn Patroon ontboden, ende hem worde ghevraeght ofte hy ſulcks hadde gedaen aen het[280]Dochterken van ſijn Patroon? Heeft bekent ja ſoo wierde hem ghevraeght ofte hy wilde Renegeren, ende het Dochterken Trouwen, ofte te ſterven? Heeft geſeyt liever ſterven als Renegeren: Daer op wierde hy geſententieert gheampaleert te worden, ende wierde naer buyten gebracht; ick heb hem ſien gaen met de Pael op zijn Schouder, met een groote couragie naer Babaſon, dat is de plaets daermen ordinaris Recht doet, gaende met een groote couragie daer naer toe, ende ſeyde een yegelijcken van zijn kenniſſe adieu, ende gaf’er de Handt: Siet wat een ſtantvaſtigheydt dat dit was voor een Spaenſchen Don, een Perſoon van ontrent 3 a 34 Iaren oudt; Hy hadde dickmael voor zijn rantſoen ghepreſenteert 15 a 16 hondert Realen van achten voor datem, maer den Patroon wilde hem niet minder laten gaen als 2000. Realen van achten. Daer naer hebbe ick verſtaen, dat de Vrouw van zijn Patroon, ende deſen Don Iohan malkanderen wel kenden, ende dat deſe Vrouw hadde verſtaen, dat Don Iohan noch ſomwijlen noch by een ander gingh, waer over deſe Vrouw met Ialouſie was ingenomen, ende ſy op ſulcken manier haer revenſie nam, deſe Vrouwen zijn ſeer vigoreus ſoo wanneer ſy jaloers[281]worden; en ſoo extravagant om haer te revengieren, dat ſy niet aen en zien ofte ſy haer ſelven te kort doen ofte niet, maer het was een groote ſtantvaſtigheydt van Don Iohan in zijn Geloove.In dat ſelve Iaer is wederom in Argiers ghekomen den Heer Cornelis Pinaker als Ambaſſadeur, met twee Schepen van Oorlogh, de Capiteynen waren Ioncker Cornelis Moens, ende Liedekercken: Deſe Ambaſſade geſchiede overmits datter ſoo veel klachten quamen, dat die vanAlgiersende Tunis geen vrede en hielde, ende dat ſy al namen wat ſy bekomen koſten, ende den Ambaſſadeur ſtelde daer eenen anderen, met name Pieter Martenſz Koy, van Schiedam van daen, daer mede dat het ſcheen dat die van Argiers wel te vrede vvaren; ende beloofden beterſchap, ende de vrede vvel te onderhouden, ende dat vvierde ſoo vaſt geſtelt; Ende daer over vertrock den Ambaſſadeur naer Tunis, daer hy oock eenen Conſul bracht, een ſeer fray Man, die langh by den Heer Hage in Conſtantinopolen hadde ghevvoont, met name Lamberto Verhaer.Anno 1626. iſſer een Moor, vveſende een Maneboet, dat zijn Heylige Prieſters onder haer, vvoonende in ’t Geberchte van[282]Tremeſen, tuſſchen Fez ende Tremeſen, opgeſtaen tegens die van Argiers, ende kreeg terſtont eenen grooten aenhangh; alſoo hy het Volck vvijs maeckten, dat hy vvas den Fatan, die de heele Werelt ſoude brengen onder het Geloove van Mahomet, en hy dede onder zijn Volck groote miraculen, ſoo dat hy worde onder haer gehouden voor eenen grooten Sanct, ende zijnen aenhang was wel meer als 20. a 25. duyſendt ſterck, nam in het heel Koninckrijck van Tremeſen, met de Stadt, dat een heele fraye Stadt is, reſorterende onder Argiers: Daer leyt oock aen de Stadt een Caſteel, daer was alle het Garniſoen op ghevlucht, ſoo dat hy dat niet Meeſter konde worden; Hy plonderde de Stadt ende quam ſoo trecken naer Argiers: Daer noch van daen weſende drie dagh reyſen, liet de Stadt op eyſſchen; Die van Argiers ſtonden heel verſet ende verſlagen, wiſten qualijck watmen deſen H. Man tot antwoort geven ofte ſenden ſoude, ende de Poorten wierden geſloten gehouden, ende men reſolveerden hem met een Leger van 12000. Man in ’t ghemoet te trecken, gelijck oock geſchiede. Ondertuſſchen hadde hy zijn Volck wijs gemaeckt dat ſy couragie ſoude nemen, datter voor haer eenen goeden buyt ſoude weſen,[283]ende niemant van ſijn Volck en ſoude doot blijven; gelijcker tot noch toe, in alle de Victorien die hy hadde gehadt, niet een gebleven en was. Op dit geloove gingen ſy als wilde Menſchen op haren Vyandt aen, ende dreven die van Argiers twee mael te rugh, en waren ten naeſten by haer Geſchut quijt: Ende alſoo die van Argiers eenig ſecours van Ruyterye kregen, hebben ſy de Bataille wederom aengevangen, ende kregen den Fatan aen het wijcken, ende daer wierden eenige van zijn Volck doot geſchooten: Doen ſy dat ſagen dat ſy bedroogen waren van den Fatan, zijn ſy op de vlucht gekomen, den Fatan met zijn Luytenant ghevangen, ende over de 3. a 4000. op de plaets doodt: Den Fatan wierde met zijn Luytenant het Vel afghetrocken, ende dat met Stroo opgevolt ende naer Argiers gebracht, nevens 7. a 8. hondert aſgeſlagen Koppen; Den Fatan met ſijn Luytenant wierde rontsom door alle de Straten van Argiers, op ſtocken met Pijpen ende Trommelen voor gedragen, ende 2. a 300. vande aſgeſlaghen Koppen, ſteeckende op Rietten, achter haer gedragen van principaelſte Officieren van den Fatans Leger, ende wierde gebracht buyten de Poort van Babaſon, ende aldaer opgehangen. Dit is[284]het eynde geweeſt van deſe Fatan, die alles wilde bekeren tot het Geloove van Mahomet.Anno 1627. begoſten die van Argiers al wederom de Hollanders te nemen, ende in Argiers op te brengen: Onder anderen ſoo wierter opgebracht eenen Iohan Corneliſz Knap van Medenblick, willende met Schip ende goet, dat toe quam Elias Trip, Coopman tot Amſterdam, naer Livorne: welck Schip ende goet genen prijs koſt weſen, volgens het accoort dat den Heer Ambaſſadeur Pinaker, ontrent twee Iaren geleden, met haer gemaeckt hadde; maer alſoo op het Schip van deſen Schipper Iohan Corneliſz Knap, een Renegado was, die hy in Engelandt hadde aenghenomen, voor een Boots-Geſel, alſooder een van zijn Volck was wegh geloopen, ſoo nam hy deſen Renegado inde plaets, niet wetende dat het een Renegado was: Den Schipper inde Straet komende ontrent Cabo de gaet, wierde genomen van een Roover van Argiers, niet tegenſtaende dat den Schipper ſeyde, ſiet vvat gy doet, ick ben een Hollander, ende Schip en goet komt in Hollandt thuys, ende ick proteſteer van ’t gene dat my geſchiet: Het mocht niet helpen, moſt met naer Argiers. In Argiers[285]komende, vvat gaen de Reeders van den Roover doen? Die koopen deſen Renegado om, ende ſeggen dat hy ſoude ſeggen, dat het Schip onder meeſt vvas geladen met Metalen Geſchut, ende Amunitie van Oorlog voor den Hertoch van Florentie. Deſen Schelmſen Renegado neemt dat aen te doen om het gevvin van ’t Gelt; Want de Reeders vviſten vvel, ſoo vvanneer dat het aengenomen vvierde, ende ghelooſt, dat als dan Schip ende goet inden loop ſoude blijven, vvant daerom vvaſt haer te doen, ende hadden oock tot dien eynde veel Vrinden inde Duaen op haer Handt ſien te krijgen. Ondertuſſchen quam den Conſul vande Hollantſche Natie dit ter Ooren, die ſocht oock Vrienden inde Duaen te maken, ende ſeyde al datter geſeyt was, dat het geloogen ende verſiert was, ende dat ſulcx in ’t Schip niet ſoude gevonden werden: Echter ſo blijft dit werck ſoo 3. a 4. dagen ſtaen in de balance, Den Conſul dede zijn beſt aen d’ een zijde, ende de Reeders deden haer beſt aende andere zijde, ende picqueerden malkanderen, ende daer onder ſpeelde oock Chriſtenen ende Ioden, die ick niet ſal noemen om redenen. Op den dagh dat de Duaen vergaderde, wierde den Conſul met den Schipper Iohan Corneliſz[286]Knap, voor Duaen ontboden, ende daer wierde den Schipper valſchelijck overtuygt van den Renegado, ende meer andere Schelmen: Den Conſul ſeyde dat het niet waer en was, in fin daer vielen groote diſpuyten, ende alſoo, ja ſoo groot, datter tot twee reyſen Arros quam inde Duaen: Arros is te ſeggen een Oploop, ſoo hart waren de twee partyen tegen malkander, te weten die vanden Conſul, ende die vande Reeders vanden Roover; Duerde meer als twee uyren. Ten is oock niet vremt datſe malkanderen qualijck konden verſtaen, want de groote Duaen beſtaet in 15. a 16. hondert Perſonen: In Somma met een groot rumoer ende geroep, wierde den Schipper gecondemneert inde Haeck geworpen te worden, ſijn Schrijver ghebrandt, ende den Stier-Man gerabraeckt: Den Conſul met den Schipper riepen, ſiet wat gy doet; Ick hebbe geen ſchult, ontloſt het Schip en laet my ſoo langh leven, ende ſoo het ſoo bevonden wort ſoo ſtraft my dan. Van gelijcken ſeyde den Conſul oock, ſoo wanneer dat het ſoo worde bevonden, worpt mijn nevens den Schipper inden Haeck: Maer alles mocht niet helpen; Den Schipper met ſijn twee Maets moſten de doot ſmaecken. Den Schipper[287]was een ſwaer-Lijvigh Man, leefde van 12. uyren tot ’s avonts ontrent 9. uyren: Den anderen dagh daer aen ſoo begoſtmen het Schip te loſſen, ende alles geloſt weſende, ſoo en heeft men niet ter Wereldt ghevonden, waer mede men den Schipper hadde beſchuldight: Evenvvel ſoo bleef Schip ende goedt in de loop, ende men hadde groote moeyten dat men het Volck vry koft. Den Conſul hadde door de groote alteratie de doodt gheſet, ende en hadde daer naer noyt geſonden dagh, ende ſtierf ontrent 6. Maenden daer naer. Wat ſalmen ſeggen van ſulcken Volck, is daer vvel vrede mede te houden of te maecken?[288]
Van de grouwelijcke ende BarbariſcheIuſtitien, die aldaer ſijn gedaenin mijnen tijdt dat ick aldaerben gheweeſt.
Naer dat ick wederom van Tunis tot Argiers was ghekomen, inde Maent van October 1621. ſoo worden in Argiers gevangen gebracht twee Spaenſe Prieſters, die van Majorc meynden over te ſchepen op de Kuſt van Barbaryen wierden onderwegen genomen, ende beſchuldight dat het Spionnen waren, die vanden Koning van Spaignen met Brieven over ende weder geſonden worden, aen den Coningh Kock, die daer in ’t Gebergte woont, ende een groote Vyandt van die van Argiers is: Deſe twee Papas ofte Prieſters worden den derden dag naer dat ſy in Argiers waren gebracht, buyten[275]de Poort van Bablewet gebracht, ende aldaer half doot geworght, ende doen het Vel af-getrocken, de Vellen met ſtroo opgevult, ende de Lichamen tot Aſſchen verbrant; ende de opgevulde Vellen wierden op den Rugge van een Chriſten Slaef gebonden, ende wierden alſoo met Pijpen ende Trommelen door alle de Straten vande Stadt gebracht, ende daer naer op-gehangen aen de Poort van Babaſon.Anno 1622. heeft de Duwan een Iode doen branden, om dat hy op ſijn Broot dat ſy maken tegens Paeſſchen, eenige Caracters ofte Letters hadde geſet, dat ſoo wat vremt ſtont inde oogen vande Turcken; ende het ſcheen dat het Kooren of den Tarwe wat meer golde als ordinaris; ſoo wierde de Iode beklaeght, ende met het Broot voor de Duane gebracht, ende doen wierde geſeyt dat ſy met duyren tijdt ſouden geſtraft worden, ſoo wanneer dat over ſulcken ſuperſtitie, die men met het Broot dede, niet geſtraft en wierde: Daer met ſoo wierde den armen Iode na ’t Vuyr gebracht, ende levendigh verbrant.Oock in den ſelven tijdt wierdender twee Renegaden in den Haeck gheſmeten, om dat ſy hadden willen wegh loopen na Chriſten-lant; den eenen vvas in 3. a 4. uyren[276]doot, ende den anderen leefden ontrent 4. dagen.Ick hebbe oock gheſien in mijnen tijdt, datter een Tagerin, dat ſijn van die Mooriſques, die in ’t Iaer van 1608. ende negen uyt Spaignen worden geſeyt, deſen ſelven was een Koopman van Zy-Laecken in Argiers, ende hadde verſuymt ’s avonts ſijnen Winckel te ſluyten; De wacht gelijckmen hier ſoude mogen ſeggen de Klapper-Luyden die beſtalen den Winckel; Den Koopman gingh klagen dat hy beſtolen was; Men onderſocht wie daer de wacht hadde ghehadt, ende naer examinatie ſoo worde bevonden, dat den Koopman ſijnen Winckel niet en hadde gheſlooten, ende dat hy oorſaeck hadde gegeven tot de Dievery: Ende alſoo de Dievery daer ſeer wordt geſtraft, want het ſijn ſelver al-te-mael Dieven, ofte altijdt Dieven aen-houders, ſoo worden deſe twee Dieven ghecondemneert gekruyſt te worden, ende de Koopman tuſſchen haer beyden opgehangen, om dat hy oorſaeck was vande Dievery.Anno 1624. worde den Conſul van haer Ho: Mo: Wynant de Keyſer, van een Engelſche Renegado, die Capiteyn was, met een Vuyſt inden Rugge geſtoten, dat hy ter neder viel; Hy opſtaende ſtiet den[277]Renegado vvederom dat ſijnen Tulbant van ’t Hooft viel, waer over een groote rumoer in de Duaen ontſtondt, ende den Conſul vvorde ghecondemneert met Stocken doot geſlagen te vvorden, ende vvorde ſoo dadelijcken ter neder geſmeten, ende gaven hem 180. ſlagen met Eſſche ſtocken inde volle Duaen op ſijn Billen: Doen vvilden ſy hem omkeeren, om hem op den Buyck te ſlaen tot dat hy doot vvas: Maer den Baſſa ſiende datter noch leven in vvas, heeft voor hem ghebeden, ende gheſeyt ick ſal hem voort ſtraffen in zijn Beurs, ende vvierde doen van de aerde opgenomen, ende in een gat geleyt daer men hier geen Hondt en ſoude leggen, ende daer lagh hy drie dagen: Ondertuſſchen vvierdet met den Baſſa afgemaeckt, met 5000. Realen van achten, ende dat Gelt moſter vveſen aleer hy uyt de Gevangeniſſe koſt komen: Ende het Gelt betaelt vveſende, vvorde hy t’ Huys ghebracht in een Mat, ende omcingelt met 8 a 10 Sehoſſen; Ende ten vvaer dat hy ſulcken Guarde gehadt hadde, ſoude noch vvel perikul geloopen hebbe, om doot geſmeten te vvorden van ’t gheboeft ofte canalie, ende lagh daer over te Bedt meer als 4. Maenden, aleer hy vvas gheneſen; In fin den Conſul hadde de ſmart, ende verloor[278]meeſt alle zijne middelen. Dit was noch het grootſte quaet dat daer uyt volghde, dat de Roovers van Argiers in Zee liepen, ende namen den eenen Hollander voor, ende den anderen naer, ſoo dat het was al ofte de vrede gebroocken was gheweeſt, want watter opgebracht wierde dat bleef’er: Want den Conſul en dorſt qualijck meer ſpreecken, want ſijn credijt was hem benomen; Ende dat te meer doen de Turcken ſagen, dat haer Ho: Mo: het gene dat aen haren Conſul was gedaen, haer niet aen en trocken, ſoo ſijn ſy van tijdt tot tijdt ſtouter geworden, ſoo dat wy op het leſt by haer niet meer geacht en wierden als van te vooren.Anno 1625. wierter een Turckſe Vrouw beſchuldigt, dat ſy met een Chriſten te doen hadde gehadt; Den Chriſten koſt ſijn ſelven vryen met te Renegeren, ghelijck hy oock dede, maer de Vrouw wierde in eenen Leeren Sack gheſteken, ende inde Zee geworpen: Dit ſijn de Wetten daer.Op den ſelven tijdt ſoo vergaf den Baſſa ſijn ſelven, uyt vreeſe dat hy ſoude moeten vallen inde Handen vande Militie; alſoo hy de betalingh niet konde doen: Dit was eenen Reſſep Baſſa, ende was den gene die den Conſul, nevens de Duaen, ſoo[279]hadde doen ſtaen, ende de 5000. Realen van achten hadde doen geven.In ’t ſelve Iaer wierde een Spaignaert geanpalleert, om dat hy het Dochterken van ſijn Patroon, dat ontrent 8. Iaren out was, met ſijn Vinger geforceert hadde, dat het bloede: De Moeder dat ghewaer wordende, heeft het aen haer Man geſeyt, die het ſijn Slaef den Spaignaert opſtreede, die in ’t eerſte niet wilde bekennen, maer viel daer naer door de Mande, ende bekende: Doen heeft ſijn Patroon hem geſeyt, wilt ghy nu Renegeren, ende mijn Dochter trouwen ſoo wanneer dat ſy bequaem is, ick ſalder 10000. ſtucken van achten met geven, ende en ſal over u niet klagen, want ſoo wanneer dat ick ging klagen, ſoo ſult gy moeten ſterven? Waer op den Slaef antwoorden, liever te ſterven als te Renegeren: Den Patroon heeft hem tot 3 a 4 malen die preſentatie ghedaen, maer den conſtanten Don Iohan heeft vaſt op ſijn Chriſten Geloof blijven ſtaen. Doen heeft den Patroon gaen klaghen, over het gene dat ſijn Slaef Don Iohan aen ſijn Dochterken hadde gedaen: Doen wierde de voornoemden Don Iohan de Slaef inde Duaen by ſijn Patroon ontboden, ende hem worde ghevraeght ofte hy ſulcks hadde gedaen aen het[280]Dochterken van ſijn Patroon? Heeft bekent ja ſoo wierde hem ghevraeght ofte hy wilde Renegeren, ende het Dochterken Trouwen, ofte te ſterven? Heeft geſeyt liever ſterven als Renegeren: Daer op wierde hy geſententieert gheampaleert te worden, ende wierde naer buyten gebracht; ick heb hem ſien gaen met de Pael op zijn Schouder, met een groote couragie naer Babaſon, dat is de plaets daermen ordinaris Recht doet, gaende met een groote couragie daer naer toe, ende ſeyde een yegelijcken van zijn kenniſſe adieu, ende gaf’er de Handt: Siet wat een ſtantvaſtigheydt dat dit was voor een Spaenſchen Don, een Perſoon van ontrent 3 a 34 Iaren oudt; Hy hadde dickmael voor zijn rantſoen ghepreſenteert 15 a 16 hondert Realen van achten voor datem, maer den Patroon wilde hem niet minder laten gaen als 2000. Realen van achten. Daer naer hebbe ick verſtaen, dat de Vrouw van zijn Patroon, ende deſen Don Iohan malkanderen wel kenden, ende dat deſe Vrouw hadde verſtaen, dat Don Iohan noch ſomwijlen noch by een ander gingh, waer over deſe Vrouw met Ialouſie was ingenomen, ende ſy op ſulcken manier haer revenſie nam, deſe Vrouwen zijn ſeer vigoreus ſoo wanneer ſy jaloers[281]worden; en ſoo extravagant om haer te revengieren, dat ſy niet aen en zien ofte ſy haer ſelven te kort doen ofte niet, maer het was een groote ſtantvaſtigheydt van Don Iohan in zijn Geloove.In dat ſelve Iaer is wederom in Argiers ghekomen den Heer Cornelis Pinaker als Ambaſſadeur, met twee Schepen van Oorlogh, de Capiteynen waren Ioncker Cornelis Moens, ende Liedekercken: Deſe Ambaſſade geſchiede overmits datter ſoo veel klachten quamen, dat die vanAlgiersende Tunis geen vrede en hielde, ende dat ſy al namen wat ſy bekomen koſten, ende den Ambaſſadeur ſtelde daer eenen anderen, met name Pieter Martenſz Koy, van Schiedam van daen, daer mede dat het ſcheen dat die van Argiers wel te vrede vvaren; ende beloofden beterſchap, ende de vrede vvel te onderhouden, ende dat vvierde ſoo vaſt geſtelt; Ende daer over vertrock den Ambaſſadeur naer Tunis, daer hy oock eenen Conſul bracht, een ſeer fray Man, die langh by den Heer Hage in Conſtantinopolen hadde ghevvoont, met name Lamberto Verhaer.Anno 1626. iſſer een Moor, vveſende een Maneboet, dat zijn Heylige Prieſters onder haer, vvoonende in ’t Geberchte van[282]Tremeſen, tuſſchen Fez ende Tremeſen, opgeſtaen tegens die van Argiers, ende kreeg terſtont eenen grooten aenhangh; alſoo hy het Volck vvijs maeckten, dat hy vvas den Fatan, die de heele Werelt ſoude brengen onder het Geloove van Mahomet, en hy dede onder zijn Volck groote miraculen, ſoo dat hy worde onder haer gehouden voor eenen grooten Sanct, ende zijnen aenhang was wel meer als 20. a 25. duyſendt ſterck, nam in het heel Koninckrijck van Tremeſen, met de Stadt, dat een heele fraye Stadt is, reſorterende onder Argiers: Daer leyt oock aen de Stadt een Caſteel, daer was alle het Garniſoen op ghevlucht, ſoo dat hy dat niet Meeſter konde worden; Hy plonderde de Stadt ende quam ſoo trecken naer Argiers: Daer noch van daen weſende drie dagh reyſen, liet de Stadt op eyſſchen; Die van Argiers ſtonden heel verſet ende verſlagen, wiſten qualijck watmen deſen H. Man tot antwoort geven ofte ſenden ſoude, ende de Poorten wierden geſloten gehouden, ende men reſolveerden hem met een Leger van 12000. Man in ’t ghemoet te trecken, gelijck oock geſchiede. Ondertuſſchen hadde hy zijn Volck wijs gemaeckt dat ſy couragie ſoude nemen, datter voor haer eenen goeden buyt ſoude weſen,[283]ende niemant van ſijn Volck en ſoude doot blijven; gelijcker tot noch toe, in alle de Victorien die hy hadde gehadt, niet een gebleven en was. Op dit geloove gingen ſy als wilde Menſchen op haren Vyandt aen, ende dreven die van Argiers twee mael te rugh, en waren ten naeſten by haer Geſchut quijt: Ende alſoo die van Argiers eenig ſecours van Ruyterye kregen, hebben ſy de Bataille wederom aengevangen, ende kregen den Fatan aen het wijcken, ende daer wierden eenige van zijn Volck doot geſchooten: Doen ſy dat ſagen dat ſy bedroogen waren van den Fatan, zijn ſy op de vlucht gekomen, den Fatan met zijn Luytenant ghevangen, ende over de 3. a 4000. op de plaets doodt: Den Fatan wierde met zijn Luytenant het Vel afghetrocken, ende dat met Stroo opgevolt ende naer Argiers gebracht, nevens 7. a 8. hondert aſgeſlagen Koppen; Den Fatan met ſijn Luytenant wierde rontsom door alle de Straten van Argiers, op ſtocken met Pijpen ende Trommelen voor gedragen, ende 2. a 300. vande aſgeſlaghen Koppen, ſteeckende op Rietten, achter haer gedragen van principaelſte Officieren van den Fatans Leger, ende wierde gebracht buyten de Poort van Babaſon, ende aldaer opgehangen. Dit is[284]het eynde geweeſt van deſe Fatan, die alles wilde bekeren tot het Geloove van Mahomet.Anno 1627. begoſten die van Argiers al wederom de Hollanders te nemen, ende in Argiers op te brengen: Onder anderen ſoo wierter opgebracht eenen Iohan Corneliſz Knap van Medenblick, willende met Schip ende goet, dat toe quam Elias Trip, Coopman tot Amſterdam, naer Livorne: welck Schip ende goet genen prijs koſt weſen, volgens het accoort dat den Heer Ambaſſadeur Pinaker, ontrent twee Iaren geleden, met haer gemaeckt hadde; maer alſoo op het Schip van deſen Schipper Iohan Corneliſz Knap, een Renegado was, die hy in Engelandt hadde aenghenomen, voor een Boots-Geſel, alſooder een van zijn Volck was wegh geloopen, ſoo nam hy deſen Renegado inde plaets, niet wetende dat het een Renegado was: Den Schipper inde Straet komende ontrent Cabo de gaet, wierde genomen van een Roover van Argiers, niet tegenſtaende dat den Schipper ſeyde, ſiet vvat gy doet, ick ben een Hollander, ende Schip en goet komt in Hollandt thuys, ende ick proteſteer van ’t gene dat my geſchiet: Het mocht niet helpen, moſt met naer Argiers. In Argiers[285]komende, vvat gaen de Reeders van den Roover doen? Die koopen deſen Renegado om, ende ſeggen dat hy ſoude ſeggen, dat het Schip onder meeſt vvas geladen met Metalen Geſchut, ende Amunitie van Oorlog voor den Hertoch van Florentie. Deſen Schelmſen Renegado neemt dat aen te doen om het gevvin van ’t Gelt; Want de Reeders vviſten vvel, ſoo vvanneer dat het aengenomen vvierde, ende ghelooſt, dat als dan Schip ende goet inden loop ſoude blijven, vvant daerom vvaſt haer te doen, ende hadden oock tot dien eynde veel Vrinden inde Duaen op haer Handt ſien te krijgen. Ondertuſſchen quam den Conſul vande Hollantſche Natie dit ter Ooren, die ſocht oock Vrienden inde Duaen te maken, ende ſeyde al datter geſeyt was, dat het geloogen ende verſiert was, ende dat ſulcx in ’t Schip niet ſoude gevonden werden: Echter ſo blijft dit werck ſoo 3. a 4. dagen ſtaen in de balance, Den Conſul dede zijn beſt aen d’ een zijde, ende de Reeders deden haer beſt aende andere zijde, ende picqueerden malkanderen, ende daer onder ſpeelde oock Chriſtenen ende Ioden, die ick niet ſal noemen om redenen. Op den dagh dat de Duaen vergaderde, wierde den Conſul met den Schipper Iohan Corneliſz[286]Knap, voor Duaen ontboden, ende daer wierde den Schipper valſchelijck overtuygt van den Renegado, ende meer andere Schelmen: Den Conſul ſeyde dat het niet waer en was, in fin daer vielen groote diſpuyten, ende alſoo, ja ſoo groot, datter tot twee reyſen Arros quam inde Duaen: Arros is te ſeggen een Oploop, ſoo hart waren de twee partyen tegen malkander, te weten die vanden Conſul, ende die vande Reeders vanden Roover; Duerde meer als twee uyren. Ten is oock niet vremt datſe malkanderen qualijck konden verſtaen, want de groote Duaen beſtaet in 15. a 16. hondert Perſonen: In Somma met een groot rumoer ende geroep, wierde den Schipper gecondemneert inde Haeck geworpen te worden, ſijn Schrijver ghebrandt, ende den Stier-Man gerabraeckt: Den Conſul met den Schipper riepen, ſiet wat gy doet; Ick hebbe geen ſchult, ontloſt het Schip en laet my ſoo langh leven, ende ſoo het ſoo bevonden wort ſoo ſtraft my dan. Van gelijcken ſeyde den Conſul oock, ſoo wanneer dat het ſoo worde bevonden, worpt mijn nevens den Schipper inden Haeck: Maer alles mocht niet helpen; Den Schipper met ſijn twee Maets moſten de doot ſmaecken. Den Schipper[287]was een ſwaer-Lijvigh Man, leefde van 12. uyren tot ’s avonts ontrent 9. uyren: Den anderen dagh daer aen ſoo begoſtmen het Schip te loſſen, ende alles geloſt weſende, ſoo en heeft men niet ter Wereldt ghevonden, waer mede men den Schipper hadde beſchuldight: Evenvvel ſoo bleef Schip ende goedt in de loop, ende men hadde groote moeyten dat men het Volck vry koft. Den Conſul hadde door de groote alteratie de doodt gheſet, ende en hadde daer naer noyt geſonden dagh, ende ſtierf ontrent 6. Maenden daer naer. Wat ſalmen ſeggen van ſulcken Volck, is daer vvel vrede mede te houden of te maecken?[288]
Naer dat ick wederom van Tunis tot Argiers was ghekomen, inde Maent van October 1621. ſoo worden in Argiers gevangen gebracht twee Spaenſe Prieſters, die van Majorc meynden over te ſchepen op de Kuſt van Barbaryen wierden onderwegen genomen, ende beſchuldight dat het Spionnen waren, die vanden Koning van Spaignen met Brieven over ende weder geſonden worden, aen den Coningh Kock, die daer in ’t Gebergte woont, ende een groote Vyandt van die van Argiers is: Deſe twee Papas ofte Prieſters worden den derden dag naer dat ſy in Argiers waren gebracht, buyten[275]de Poort van Bablewet gebracht, ende aldaer half doot geworght, ende doen het Vel af-getrocken, de Vellen met ſtroo opgevult, ende de Lichamen tot Aſſchen verbrant; ende de opgevulde Vellen wierden op den Rugge van een Chriſten Slaef gebonden, ende wierden alſoo met Pijpen ende Trommelen door alle de Straten vande Stadt gebracht, ende daer naer op-gehangen aen de Poort van Babaſon.
Anno 1622. heeft de Duwan een Iode doen branden, om dat hy op ſijn Broot dat ſy maken tegens Paeſſchen, eenige Caracters ofte Letters hadde geſet, dat ſoo wat vremt ſtont inde oogen vande Turcken; ende het ſcheen dat het Kooren of den Tarwe wat meer golde als ordinaris; ſoo wierde de Iode beklaeght, ende met het Broot voor de Duane gebracht, ende doen wierde geſeyt dat ſy met duyren tijdt ſouden geſtraft worden, ſoo wanneer dat over ſulcken ſuperſtitie, die men met het Broot dede, niet geſtraft en wierde: Daer met ſoo wierde den armen Iode na ’t Vuyr gebracht, ende levendigh verbrant.
Oock in den ſelven tijdt wierdender twee Renegaden in den Haeck gheſmeten, om dat ſy hadden willen wegh loopen na Chriſten-lant; den eenen vvas in 3. a 4. uyren[276]doot, ende den anderen leefden ontrent 4. dagen.
Ick hebbe oock gheſien in mijnen tijdt, datter een Tagerin, dat ſijn van die Mooriſques, die in ’t Iaer van 1608. ende negen uyt Spaignen worden geſeyt, deſen ſelven was een Koopman van Zy-Laecken in Argiers, ende hadde verſuymt ’s avonts ſijnen Winckel te ſluyten; De wacht gelijckmen hier ſoude mogen ſeggen de Klapper-Luyden die beſtalen den Winckel; Den Koopman gingh klagen dat hy beſtolen was; Men onderſocht wie daer de wacht hadde ghehadt, ende naer examinatie ſoo worde bevonden, dat den Koopman ſijnen Winckel niet en hadde gheſlooten, ende dat hy oorſaeck hadde gegeven tot de Dievery: Ende alſoo de Dievery daer ſeer wordt geſtraft, want het ſijn ſelver al-te-mael Dieven, ofte altijdt Dieven aen-houders, ſoo worden deſe twee Dieven ghecondemneert gekruyſt te worden, ende de Koopman tuſſchen haer beyden opgehangen, om dat hy oorſaeck was vande Dievery.
Anno 1624. worde den Conſul van haer Ho: Mo: Wynant de Keyſer, van een Engelſche Renegado, die Capiteyn was, met een Vuyſt inden Rugge geſtoten, dat hy ter neder viel; Hy opſtaende ſtiet den[277]Renegado vvederom dat ſijnen Tulbant van ’t Hooft viel, waer over een groote rumoer in de Duaen ontſtondt, ende den Conſul vvorde ghecondemneert met Stocken doot geſlagen te vvorden, ende vvorde ſoo dadelijcken ter neder geſmeten, ende gaven hem 180. ſlagen met Eſſche ſtocken inde volle Duaen op ſijn Billen: Doen vvilden ſy hem omkeeren, om hem op den Buyck te ſlaen tot dat hy doot vvas: Maer den Baſſa ſiende datter noch leven in vvas, heeft voor hem ghebeden, ende gheſeyt ick ſal hem voort ſtraffen in zijn Beurs, ende vvierde doen van de aerde opgenomen, ende in een gat geleyt daer men hier geen Hondt en ſoude leggen, ende daer lagh hy drie dagen: Ondertuſſchen vvierdet met den Baſſa afgemaeckt, met 5000. Realen van achten, ende dat Gelt moſter vveſen aleer hy uyt de Gevangeniſſe koſt komen: Ende het Gelt betaelt vveſende, vvorde hy t’ Huys ghebracht in een Mat, ende omcingelt met 8 a 10 Sehoſſen; Ende ten vvaer dat hy ſulcken Guarde gehadt hadde, ſoude noch vvel perikul geloopen hebbe, om doot geſmeten te vvorden van ’t gheboeft ofte canalie, ende lagh daer over te Bedt meer als 4. Maenden, aleer hy vvas gheneſen; In fin den Conſul hadde de ſmart, ende verloor[278]meeſt alle zijne middelen. Dit was noch het grootſte quaet dat daer uyt volghde, dat de Roovers van Argiers in Zee liepen, ende namen den eenen Hollander voor, ende den anderen naer, ſoo dat het was al ofte de vrede gebroocken was gheweeſt, want watter opgebracht wierde dat bleef’er: Want den Conſul en dorſt qualijck meer ſpreecken, want ſijn credijt was hem benomen; Ende dat te meer doen de Turcken ſagen, dat haer Ho: Mo: het gene dat aen haren Conſul was gedaen, haer niet aen en trocken, ſoo ſijn ſy van tijdt tot tijdt ſtouter geworden, ſoo dat wy op het leſt by haer niet meer geacht en wierden als van te vooren.
Anno 1625. wierter een Turckſe Vrouw beſchuldigt, dat ſy met een Chriſten te doen hadde gehadt; Den Chriſten koſt ſijn ſelven vryen met te Renegeren, ghelijck hy oock dede, maer de Vrouw wierde in eenen Leeren Sack gheſteken, ende inde Zee geworpen: Dit ſijn de Wetten daer.
Op den ſelven tijdt ſoo vergaf den Baſſa ſijn ſelven, uyt vreeſe dat hy ſoude moeten vallen inde Handen vande Militie; alſoo hy de betalingh niet konde doen: Dit was eenen Reſſep Baſſa, ende was den gene die den Conſul, nevens de Duaen, ſoo[279]hadde doen ſtaen, ende de 5000. Realen van achten hadde doen geven.
In ’t ſelve Iaer wierde een Spaignaert geanpalleert, om dat hy het Dochterken van ſijn Patroon, dat ontrent 8. Iaren out was, met ſijn Vinger geforceert hadde, dat het bloede: De Moeder dat ghewaer wordende, heeft het aen haer Man geſeyt, die het ſijn Slaef den Spaignaert opſtreede, die in ’t eerſte niet wilde bekennen, maer viel daer naer door de Mande, ende bekende: Doen heeft ſijn Patroon hem geſeyt, wilt ghy nu Renegeren, ende mijn Dochter trouwen ſoo wanneer dat ſy bequaem is, ick ſalder 10000. ſtucken van achten met geven, ende en ſal over u niet klagen, want ſoo wanneer dat ick ging klagen, ſoo ſult gy moeten ſterven? Waer op den Slaef antwoorden, liever te ſterven als te Renegeren: Den Patroon heeft hem tot 3 a 4 malen die preſentatie ghedaen, maer den conſtanten Don Iohan heeft vaſt op ſijn Chriſten Geloof blijven ſtaen. Doen heeft den Patroon gaen klaghen, over het gene dat ſijn Slaef Don Iohan aen ſijn Dochterken hadde gedaen: Doen wierde de voornoemden Don Iohan de Slaef inde Duaen by ſijn Patroon ontboden, ende hem worde ghevraeght ofte hy ſulcks hadde gedaen aen het[280]Dochterken van ſijn Patroon? Heeft bekent ja ſoo wierde hem ghevraeght ofte hy wilde Renegeren, ende het Dochterken Trouwen, ofte te ſterven? Heeft geſeyt liever ſterven als Renegeren: Daer op wierde hy geſententieert gheampaleert te worden, ende wierde naer buyten gebracht; ick heb hem ſien gaen met de Pael op zijn Schouder, met een groote couragie naer Babaſon, dat is de plaets daermen ordinaris Recht doet, gaende met een groote couragie daer naer toe, ende ſeyde een yegelijcken van zijn kenniſſe adieu, ende gaf’er de Handt: Siet wat een ſtantvaſtigheydt dat dit was voor een Spaenſchen Don, een Perſoon van ontrent 3 a 34 Iaren oudt; Hy hadde dickmael voor zijn rantſoen ghepreſenteert 15 a 16 hondert Realen van achten voor datem, maer den Patroon wilde hem niet minder laten gaen als 2000. Realen van achten. Daer naer hebbe ick verſtaen, dat de Vrouw van zijn Patroon, ende deſen Don Iohan malkanderen wel kenden, ende dat deſe Vrouw hadde verſtaen, dat Don Iohan noch ſomwijlen noch by een ander gingh, waer over deſe Vrouw met Ialouſie was ingenomen, ende ſy op ſulcken manier haer revenſie nam, deſe Vrouwen zijn ſeer vigoreus ſoo wanneer ſy jaloers[281]worden; en ſoo extravagant om haer te revengieren, dat ſy niet aen en zien ofte ſy haer ſelven te kort doen ofte niet, maer het was een groote ſtantvaſtigheydt van Don Iohan in zijn Geloove.
In dat ſelve Iaer is wederom in Argiers ghekomen den Heer Cornelis Pinaker als Ambaſſadeur, met twee Schepen van Oorlogh, de Capiteynen waren Ioncker Cornelis Moens, ende Liedekercken: Deſe Ambaſſade geſchiede overmits datter ſoo veel klachten quamen, dat die vanAlgiersende Tunis geen vrede en hielde, ende dat ſy al namen wat ſy bekomen koſten, ende den Ambaſſadeur ſtelde daer eenen anderen, met name Pieter Martenſz Koy, van Schiedam van daen, daer mede dat het ſcheen dat die van Argiers wel te vrede vvaren; ende beloofden beterſchap, ende de vrede vvel te onderhouden, ende dat vvierde ſoo vaſt geſtelt; Ende daer over vertrock den Ambaſſadeur naer Tunis, daer hy oock eenen Conſul bracht, een ſeer fray Man, die langh by den Heer Hage in Conſtantinopolen hadde ghevvoont, met name Lamberto Verhaer.
Anno 1626. iſſer een Moor, vveſende een Maneboet, dat zijn Heylige Prieſters onder haer, vvoonende in ’t Geberchte van[282]Tremeſen, tuſſchen Fez ende Tremeſen, opgeſtaen tegens die van Argiers, ende kreeg terſtont eenen grooten aenhangh; alſoo hy het Volck vvijs maeckten, dat hy vvas den Fatan, die de heele Werelt ſoude brengen onder het Geloove van Mahomet, en hy dede onder zijn Volck groote miraculen, ſoo dat hy worde onder haer gehouden voor eenen grooten Sanct, ende zijnen aenhang was wel meer als 20. a 25. duyſendt ſterck, nam in het heel Koninckrijck van Tremeſen, met de Stadt, dat een heele fraye Stadt is, reſorterende onder Argiers: Daer leyt oock aen de Stadt een Caſteel, daer was alle het Garniſoen op ghevlucht, ſoo dat hy dat niet Meeſter konde worden; Hy plonderde de Stadt ende quam ſoo trecken naer Argiers: Daer noch van daen weſende drie dagh reyſen, liet de Stadt op eyſſchen; Die van Argiers ſtonden heel verſet ende verſlagen, wiſten qualijck watmen deſen H. Man tot antwoort geven ofte ſenden ſoude, ende de Poorten wierden geſloten gehouden, ende men reſolveerden hem met een Leger van 12000. Man in ’t ghemoet te trecken, gelijck oock geſchiede. Ondertuſſchen hadde hy zijn Volck wijs gemaeckt dat ſy couragie ſoude nemen, datter voor haer eenen goeden buyt ſoude weſen,[283]ende niemant van ſijn Volck en ſoude doot blijven; gelijcker tot noch toe, in alle de Victorien die hy hadde gehadt, niet een gebleven en was. Op dit geloove gingen ſy als wilde Menſchen op haren Vyandt aen, ende dreven die van Argiers twee mael te rugh, en waren ten naeſten by haer Geſchut quijt: Ende alſoo die van Argiers eenig ſecours van Ruyterye kregen, hebben ſy de Bataille wederom aengevangen, ende kregen den Fatan aen het wijcken, ende daer wierden eenige van zijn Volck doot geſchooten: Doen ſy dat ſagen dat ſy bedroogen waren van den Fatan, zijn ſy op de vlucht gekomen, den Fatan met zijn Luytenant ghevangen, ende over de 3. a 4000. op de plaets doodt: Den Fatan wierde met zijn Luytenant het Vel afghetrocken, ende dat met Stroo opgevolt ende naer Argiers gebracht, nevens 7. a 8. hondert aſgeſlagen Koppen; Den Fatan met ſijn Luytenant wierde rontsom door alle de Straten van Argiers, op ſtocken met Pijpen ende Trommelen voor gedragen, ende 2. a 300. vande aſgeſlaghen Koppen, ſteeckende op Rietten, achter haer gedragen van principaelſte Officieren van den Fatans Leger, ende wierde gebracht buyten de Poort van Babaſon, ende aldaer opgehangen. Dit is[284]het eynde geweeſt van deſe Fatan, die alles wilde bekeren tot het Geloove van Mahomet.
Anno 1627. begoſten die van Argiers al wederom de Hollanders te nemen, ende in Argiers op te brengen: Onder anderen ſoo wierter opgebracht eenen Iohan Corneliſz Knap van Medenblick, willende met Schip ende goet, dat toe quam Elias Trip, Coopman tot Amſterdam, naer Livorne: welck Schip ende goet genen prijs koſt weſen, volgens het accoort dat den Heer Ambaſſadeur Pinaker, ontrent twee Iaren geleden, met haer gemaeckt hadde; maer alſoo op het Schip van deſen Schipper Iohan Corneliſz Knap, een Renegado was, die hy in Engelandt hadde aenghenomen, voor een Boots-Geſel, alſooder een van zijn Volck was wegh geloopen, ſoo nam hy deſen Renegado inde plaets, niet wetende dat het een Renegado was: Den Schipper inde Straet komende ontrent Cabo de gaet, wierde genomen van een Roover van Argiers, niet tegenſtaende dat den Schipper ſeyde, ſiet vvat gy doet, ick ben een Hollander, ende Schip en goet komt in Hollandt thuys, ende ick proteſteer van ’t gene dat my geſchiet: Het mocht niet helpen, moſt met naer Argiers. In Argiers[285]komende, vvat gaen de Reeders van den Roover doen? Die koopen deſen Renegado om, ende ſeggen dat hy ſoude ſeggen, dat het Schip onder meeſt vvas geladen met Metalen Geſchut, ende Amunitie van Oorlog voor den Hertoch van Florentie. Deſen Schelmſen Renegado neemt dat aen te doen om het gevvin van ’t Gelt; Want de Reeders vviſten vvel, ſoo vvanneer dat het aengenomen vvierde, ende ghelooſt, dat als dan Schip ende goet inden loop ſoude blijven, vvant daerom vvaſt haer te doen, ende hadden oock tot dien eynde veel Vrinden inde Duaen op haer Handt ſien te krijgen. Ondertuſſchen quam den Conſul vande Hollantſche Natie dit ter Ooren, die ſocht oock Vrienden inde Duaen te maken, ende ſeyde al datter geſeyt was, dat het geloogen ende verſiert was, ende dat ſulcx in ’t Schip niet ſoude gevonden werden: Echter ſo blijft dit werck ſoo 3. a 4. dagen ſtaen in de balance, Den Conſul dede zijn beſt aen d’ een zijde, ende de Reeders deden haer beſt aende andere zijde, ende picqueerden malkanderen, ende daer onder ſpeelde oock Chriſtenen ende Ioden, die ick niet ſal noemen om redenen. Op den dagh dat de Duaen vergaderde, wierde den Conſul met den Schipper Iohan Corneliſz[286]Knap, voor Duaen ontboden, ende daer wierde den Schipper valſchelijck overtuygt van den Renegado, ende meer andere Schelmen: Den Conſul ſeyde dat het niet waer en was, in fin daer vielen groote diſpuyten, ende alſoo, ja ſoo groot, datter tot twee reyſen Arros quam inde Duaen: Arros is te ſeggen een Oploop, ſoo hart waren de twee partyen tegen malkander, te weten die vanden Conſul, ende die vande Reeders vanden Roover; Duerde meer als twee uyren. Ten is oock niet vremt datſe malkanderen qualijck konden verſtaen, want de groote Duaen beſtaet in 15. a 16. hondert Perſonen: In Somma met een groot rumoer ende geroep, wierde den Schipper gecondemneert inde Haeck geworpen te worden, ſijn Schrijver ghebrandt, ende den Stier-Man gerabraeckt: Den Conſul met den Schipper riepen, ſiet wat gy doet; Ick hebbe geen ſchult, ontloſt het Schip en laet my ſoo langh leven, ende ſoo het ſoo bevonden wort ſoo ſtraft my dan. Van gelijcken ſeyde den Conſul oock, ſoo wanneer dat het ſoo worde bevonden, worpt mijn nevens den Schipper inden Haeck: Maer alles mocht niet helpen; Den Schipper met ſijn twee Maets moſten de doot ſmaecken. Den Schipper[287]was een ſwaer-Lijvigh Man, leefde van 12. uyren tot ’s avonts ontrent 9. uyren: Den anderen dagh daer aen ſoo begoſtmen het Schip te loſſen, ende alles geloſt weſende, ſoo en heeft men niet ter Wereldt ghevonden, waer mede men den Schipper hadde beſchuldight: Evenvvel ſoo bleef Schip ende goedt in de loop, ende men hadde groote moeyten dat men het Volck vry koft. Den Conſul hadde door de groote alteratie de doodt gheſet, ende en hadde daer naer noyt geſonden dagh, ende ſtierf ontrent 6. Maenden daer naer. Wat ſalmen ſeggen van ſulcken Volck, is daer vvel vrede mede te houden of te maecken?[288]