598 't Kind krijt om 't goede dat men 't dee;Ouw' lieden krijten om haer wee.
599 De Boeren en de Note-boomenZijn best met stocken t' overkomen.
600 Hebt gh' een Officie t' uwer eer,Gh' hebt een Officie en wat meer.
601 Niew backen Brood, al heet, al warm,Veel in de Hand, niet in den Darm.
602 Daer 't Brood is opgegaen,Is heel 't gelagh ontdaen.
603 Eet op, en haest u wat met verschen Vis,En met uw Dochter soose houwbaer is.
604 Al wisselt schoon de Vos sijn Vel,De Vossenaerd blijft evenwel.
605 Een luye lege GeckLeeft altijd in gebreck.
606 Op 't hamer-klappen slaept des Smits Hond aller best,Het klapper-tanden maeckt hem wacker in sijn nest.
607 Soo doet des Thuynmans Hond:Hy magh geen Kool, en houdts' een ander uyt den mond.
608 Kooplien by nacht, past dat ghy voor u siet:Een ouden Hond bijt nemmermeer om niet.
609 't Geluyd, dat oude Honden slaen,Is als een raed van goed vermaen.
610 Met Maten en GewichtenIs alle scheel te slichten.
611 Geen mis soo goed,Als 's Land-Heers voet.
612 Weinigh praets is Goudsgelijck,Veel en is niet meer als slijck.
613 Die niet voorwaerts uyt en siet,Blijft te rugg' en voordert niet.
614 Die 't Peerd dreight en niet en slaet,Doet het tweederhande quaed.
615 Die altoos leert en noyt en vat,Die vat wel, hoe ick 't meen, en wat.
616 Die 't suer en onrijp eten moet,Sal weer genieten 't rijp' en soet.
617 Die naer twee HasenIn 't Veld wil rasen,Vanght somtijds eenen,En veeltijds geenen.
618 Die sich van de bruyd wil wreken,Kan hy wel van 't hylick spreken?
619 Die gevallen is in 't slijck,Wenscht een ander sijnsgelijck.
620 Die Monick is geweest en werdt[78] een Abt daer naer,Weet, wat de Monicken doen achter den Altaer.
621 Die 't Reaeltjen kan verdienen,Mach sich van 't Reaeltjen dienen.
622 Die den Hond sijn aers moet soenen,Hoeft sijn Mont niet seer te boenen.
623 Die de Leeuwerck wil verlacken,Moet sich vroegh ten bedd' uyt packen.
624 Heeren! leert het wel onthouden:Die de Wet maeckt moetse houden.
625 Die de Rent van 't huysken treckt,Magh 't doen helpen daer het leckt.
626 En veeght gh' u niet te degen,Ghy moet u tweemael vegen.
627 't Luydt seldsaem, maer 't is goed bescheet:Die niet en twijffelt, niet en weet.
628 Meet een sijn selven niet te recht,De Maet-stock wert hem opgeleght.
629 Die Huys noch Hof en heeft van 't sijn,Kan all' de werelds Buerman zijn.
630 Die betaelt al wat hy moet,Al het ovrigh is sijn goed[79].
631 Die de Hand heeft in het deelen,Kiest het slechtste niet van veelen.
632 Die verliest, sal blijven spelen,Als 't de winner wil bevelen.
633 Die sijn Geld in 't spel derft wagen,Heeft geen moet op Geld te dragen.
634 Het Brood heel licht, de Kaes heel swaer,Is weder-zijds de beste waer.
635 Die ras belooft en traegh voldoet,'t Berout hem, dat hy 't geven moet.
636 Hebt g' een gelasen[80] Dack, dat langh moet dueren,Werpt niet met steenen tegen uw gebueren.
637 De Koning gaet, als alle man,Niet waer hy wil, maer waer hy kan.
638 Als de Schuyt is over 't Meer,Denckt men aen den Sant[81] niet meer.
639 Is uw Barbier wat onervaren,Ghy sult hem Haer noch Huyd sien sparen.
640 Spreeckt ghy van een Guyt te Roomen,Stracks sal hy te voorschijn komen.
641 De Mus en is niet wel gebeckt,Indiens' haer eigen nest ontdeckt.
642 De Dronckaerd volght des Kickvorschs pad:Van 't droogh af springht hy in het nat.
643 Der kindren dienst is klein van kracht;Maer 't is een geck die hem veracht.
644 Magh de Son my maer beschijnen,'k Sal my om de Maen niet pijnen.
645 Tijd doet het zeer verteeren,En niet des Meesters[82] smeeren.
646 Een Schalck en vindt niet[83] lichter, dan't Bedriegen van een gierigh Man.
647 Een Jonghman daer, een oud Man hier,Sy liegen al op een manier.
648 Als oud Stroo eens komt aen te gaen,En isser niet wel lessen[84] aen.
649 De Wijngaerd plantet[85] d' oude Man,De jonge pluckt de Druyf daer van.
650 Past maer een oud Man op sijn malen,Hy kan tot honderd jaer toe halen.
651 Den Oven, en ouw' lieden darmenZijn door haer monden te verwarmen.
652 De Winden, die de hooge locht doorwaeyen,Doen niet den Toren, maer den Weerhaen draeyen.
653 Nuchteren en leegh,Hoort geen Maegh ter deegh.
654 Als de Wijn het Hoofd doet blosen,Gaet het herte sonder Hosen[86].
655 Sendt een wijs Man over al,En beveelt hem niemendal.
656 Werdt ghy van de Locht met kind,Vriend! soo baert ghy niet als Wind.
657 In 't goede Jaer is Koorn maer Hoy,In 't quade maeckt ghy Koorn van Stroy.
658 Een vroom Man kan sich wel ontgaen,Daer hy een Kist vindt open staen.
659 Daer sit tot[87] een ryck gierigaerdEen Duyvel, die de Kas bewaert.
660 Soo ghy wilt wijs zijn, deelt geen Peeren,In jock noch ernst, met groote Heeren.
661 Noyt Raeds-vergadering en stond,Men vonder eenen rooden Hond.
662 Men komt op alle WegenBeslijckte gaten tegen.
663 Daer de Meester fluyten kan,Werdt gefluyt met alle man.
664 In 't huys van onsen Adriaen,Vermagh de Hen meer als den Haen[88].
665 In Smitswinkel, meestendeel,Mes en Beitel sonder steel.
666 Voor des Mans huys, die een goed ambacht kan,Verschijnt den Honger wel, maer blijfter van.
667 Waer de Speelman Vaer is,Danst het al, dat daer is.
668 In 't Huys, dat een goed Man bewoont met een rijck Wijf,En heeft Hy nemmermeer, Sy altoos 't hoogh bedrijf.
669 Zijt gh' ergens met den Man oneffen,Past vrede met de Vrouw te treffen.
670 In 't Huys, daer de Blinde woont,Wert de Slimste wel gekroont[88].
671 Daer het Huys vol voor-raeds leit,Is de Maeltijd haest bereidt.
672 In 't niewe Huys een vast verdriet:Die 't niet en brenght, en vindt er niet.
673 In de Jacht en in de Min,Als men wil soo raecktm'er in;En als men kan,Soo raecktm'er van.
674 In krackeelToomt uw' keel.
675 In 't overslaen van allerley beginBedenckt' veel wegen, en gaet eenen in.
676 Aen den Gangh en aen den DronckKent men Vrouwen, oud en jonck.
677 Tot in 't Scharlaken laken,Kan een quae slagh geraken.
678 Met de schoonste stoff in d'oogen,Werdt men allerlichst bedrogen.
679 Men werpt het Net vergeefs om VisIn 't Water, daer geen Vis en is.
680 Onder Volck van boosen aerd,Alle daegh de Wet[89] vergaert.
681 De Knecht dient, en de eerKomt niet als op den Heer.
682 Neemt maer een Besem-stock, en schickt hem op,Het sal een Jongman schijnen als een Pop[90].
683 Weest welkom, Maymaend! zijt ghy daer?Ghy, beste Maend van 't heele Jaer!
684 Men siet geen Vyer of het verblijdt,In Somer en in Winter-tijd.
685 Dingen, die veel lieden weten,Sijn noch wijser lien secreten.
686 Het werck, dat yemant doetEn 't Vier, dat hy verboet[91],Geeft best getuygenis,Hoe vroeden Man hy is.
687 Als de nood perst op het seerst,Spreeckt de Vriend de waerheit eerst.
688 In enge Herbergen en lange WegenKent yeder eerst sijn met-gesel ter degen.
689 Daer men geen verlies en vindt,Moet men denken, dat men wint.
690 Die Luyt is daer in handen van een Man,Die 'r wel op spelen kan.
691 Terwijl ick doe, terwijl ick segh,Geraeckt'er een goed beetje wegh.
692 't Is al vergeefs door 't Veld te gapen,Daer valt geen keur in schorfde Schapen.
693 Neemt maer ter herten uw Verdriet,En moeyt u met eens anders niet.
694 Siet Tijd en Plaets met sinnen[92] aen,Verliesen kan voor winnen gaen.
695 Ten minsten[93] is een Spijcker waerd,By vriesend weer, het heele Paerd.
696 In dor Land is 't Water goed,Of 't wat bracker is als soet.
697 Paep[94], die geen oorlof eischt, en ingelaten wordt,Of ghy hebt Gunst te veel, of ghy komt Schaemt' te kort.
698 't Magh in den Winter koud, 't magh in den Somer heet zijn,Ick sie den Wijn altoos sijn Deckmantel gereet zijn.
699 't Hoentjen light en schropt en schrapt,En 't werdt van de Pip betrapt.
700 't Is tegen regel en costuym,Sijn Huyd te krabben met sijn Duym.
701 Notaris en Barbier en Hoer,Al eene slagh en al een voer.
702 Eerst in 't Boeck geschreven,Dan uw Geld gegeven,ofEerst my Geld getelt,Dan te Boeck gestelt.
703 Schroomt niet voor Hout en Turf te geven,Goet Vier is half des Menschen Leven.
704 't Geweer geplantIn een Sots hand:Gevaer en straff'Voor die 't hem gaf.
705 Een Moolick[95], die noyt Wind en liet,Bewaert soo veel Velds als hy siet.
706 Dat's van de beste die men siet,Die by 't Vier staet en brandt haer niet.
707 De rechte Vrouw van waerden is,Die dood en onder d'aerden is.
708 Dat's recht een Bruyloftsgast te seggen,Die met de Bruyd te bedd' gaet leggen.
709 Het is een man, die Koningh heeten magh,Die noyt en quam, daer hy een Koningh sagh[96].
710 De Man komt lichtelick te voren,Die doet daer toe hy is geboren.
711 Dat is de beste slagh van Vrouwen die men vindt,Die alle man vervolght, en niemand overwint.
712 Het is somtijds een goede les:Die Schee en past niet totdatMes.
713 Daer ick te bedde ligh op mijn gemack,Voert my de Duyvel vast van dack op dack.
714 Souw niet ons goedje minderen?Waer is 't oyt hooren seggen:Wy waren dertigh kinderen,En Grootmoer gingh geleggen?
715 En hebt noyt Jood noch Mon'ck te vriend,Soo ghy een Vriend soeckt, die u dient.
716 Een Mon'ck, die doet wat m' hem gebiedt,Ontfanght van elck, en geeft noyt yet.
717 Vier by Vier, Pot by Pot ten thoon,En in die alle maer een Boon.
718 Ick ben te Hoof gegaen, en was een groote Beest,Een Esel ben ick nu, en heb te Hoof geweest.
719 De Wind-hond, die veel Haes doet rijsen in het Veld,Dat's dieder geen en velt.
720 De soetste Vryens-tijd dien yemand kiesen kan,Is als een Weduw komt van d'uytvaert van haer Man.
721 Siet, wat een kostlick schoon uw Vrijster uyt kan maken:'t Vel Goud-geel, Silver-haer, en Ooghjens van Scharlaken.
722 Der trotsen yd'le waenGeeft Bloeyssel, maer geen Graen.
723 Stelt ghy u met uw klein ter neer,Terwijl een Sot soeckt na noch meer.
724 Heel groote Stilt van Locht,Beduydt aenstaende Vocht.
725 De Karre draeght een grooten last,Maer meer, die op de Karre past.
726 Een Korentjen en vult geen Schueren,Maer 't helptse vullen met sijn bueren.
727 Dien God een kunstigh ambacht gaf,Meest komter een Landlooper af.
728 't Is een vermaeck'lick slagh van leven,Wel t' eten en geen Geld te geven.
729 't Is kunst te smeeren,En niet verteeren.
730 Verspaert wat voor den Ouderdom,Soo vindt ghy 't, tegen dat hy komm'.
731 God hoed' u voor den Duyvel en sijn poogen,Voor Teerling werpen en voor Hoeren oogen.
732 Die Man voor seker had een kloecken kop,Hy schouwd' een' Vliegh, en at een Spinnekop[97].
733 Schoon Getuygh en schoone MaenPrijst den Hengst den kooper aen.
734 Och, Vaertje! wordt ghy 't spel niet moe?Daer krijght ghy noch een Dochter toe.
735 Het Land-gebouw en spoeyt met allen niet,Daerm' eerst de Son, en dan den Land-Heer siet.
736 Wee ons, de Dood is van de VeegenMet geen presenten te bewegen.ofWee ons, de Dood is niet t' ontgaen,Sy neemt niet een presentjen aen.
737 Liefde, Jacht, en Krijghs-gerucht:Veel verdriets voor een genucht.
738 Lust u geen onlust en verdriet,Spreeckt van den Krijgh, en gaeter niet.
739 Het luyste Peert van all',Draeft wel omtrent den Stal.
740 Daer de Steert voor henen gaet,Deelt de Duyvel in de daed.
741 Geeft my mijn Buycksken vol, en leght my sacht:Vermoordt my, slaep ick niet den heelen nacht.
742 'k Ben blinder als een blinde Man,Soo 'ck door een Sift niet sien en kan.
743 Een Geck is 't, die sich sterven doetOm yets liefs, dat hy derven moet.
744 Onthoudt dit, Knecht en Meissen[98]:Wel dienen is wel eissen.
745 Die dagh en nacht wil leven sonder pijn,Gedenck' dagh dagh, nacht nacht te laten zijn.
746 Niet een Mierken, of het heeftSijn geselschap, daer 't by leeft.
747 Troetelt ghy de Katten, lichtVliegen sy u in 't gesicht.
748 Doet gh' een ander quaed,Wacht het vroegh of laet.
749 Laet u maer soet als Honigh vinden,De Vliegen sullen u verslinden.
750 Als de Koe in 't Veld, soo vat,En behoudt dan, als een Kat;Niet te bedencken, en te seggen,Is schieten sonder aen te leggen.
751 't Zijn recht de streken van een rekel op het land:Den Steen te werpen en verbergen dan de Hand.
752 Ick wenschte, dat dit een kloeck Raeder oversloegh:Wat 's witte grond, swart Zaed, vijf Ossen aen een Ploegh?(Geschrift.)
753 Hebt ghy 't gequest, het Wilde Swijn, 't Sal tegen u verbittert zijn, En houden op van volgen, Daer op het was verbolgen.
754 De boose ergert van de straff,De goede werdter beter af.
755 De Dochter aen den Man gebracht:Een vreemdelingh in haer geslacht.
756 Kinders zijt gh', in[99] allen schijnSult ghy namaels Ouders zijn:Slaet daer acht op, jonge lieden!Soo ghy doet, sal u geschieden.
757 Wy hebben noch niet eens het Kind,En hebben 't al een naem versint.
758 Soo gaet het meesten tijd:Laet Soon, vroegh Ouders quijt.
759 Daer ick Draed en Naelde weet,Houd ick my voor half gekleedt.
760 Zijn de Man sijn Haeren grijs,Hy is oud, maer juyst niet wijs.
761 Dien de Liefde sit in 't oordeel,Trouwt sijn leven niet met voordeel.
762 De Heer bewaer' my voor een man,Die als een Vrouw-mensch klappen kan.
763 Weest altoos verr' en schouw[100]Van een ros Man en een-gebaerde Vrouw.
764 Lieden, die van[101] jaeren zijn,Alle daegh een niewe pijn.
765 Eert eerelicke lien, op dats' u weder eeren;Eerloos', op dats' uw' Eer niet in Oneer verkeeren.
766 Een schoone goude Ringh,Een onnut eerlick dingh.
767 Eer en winst zijn quae gebueren,Om in eenen Sack te dueren.
768 't Moy Meisjen maeckt de Keucken niet;Maer 't goed Vyer, datm' haer stoken siet.
769 De Sneew op 't Koorn te Velde doet het deughd[102],Gelijck het Bont den Ouderdom verheught.
770 By-haer-selfs-genoodde VrindenKonnen haest den Buyck vol vinden.
771 Hy doet een heyligh werck, God magh 't sich wel erbarmen,Die 't Vercken steelt, en geeft de Voeten aen den armen.
772 Een Mans Memorie loopt te niet,Gelijck een Slaef sijn Meester vliedt.
773 Gescheurt Gelas[103], noch stille Zee,En houden nemmermeer langh stee.
774 Kiest het middel-pad voor allen,En ghy hebt geen nood van vallen.
775 Haet van Broeders onderlingh,Haet van Duyvels, al een dingh.
776 En weest niet geern noch Maeckelaer, noch Raed,Aen een die trouwt, of in den Oorlogh gaet.
777 Besneden Jood, geschoren Paep, noch Vrouwen,Vergeven niet, soo langh sy wat onthouwen.
778 Het Bad-stoof-water heeft gesworen,Geen blanck te maken van de Mooren.
779 Hael ick 't lijden selfs op my,Meer als reden, dat ick 't ly'.
780 't Raest, van den minsten tot den meesten,In arme lieden Bruyloft-feesten.
781 Als 't Huys gemaeckt is soo 't behoort,Geraeckt de Baere voor de Poort.
782 Een die geselschap soeckt, daermed' hy magh verkeeren,Sal sijns gelijcke meer als meerder-man vereeren.
783 Soo 't Schaep goedaerdigh is en tam,'t Geeft alle Lammeren de Mamm'.
784 't Kruys boven op 't gewaed,De Duyvel in de daed.
785 Wenscht, dat uws Vyands Goed mach zijn,Of heel in Geld, of heel in Wijn.
786 't Zij weinigh, of 't zij veel,De Galgh raeckt aen haer deel.
787 Al dat een lange Tongh bediedt,Zijn korte Handen, en meer niet.
788 Die 't Konijn vermoordt, diens is 't;Maer den Haes hoort, die hem hist[104].
789 Den Haes loopt krachtigh op sijn pad,Maer meer den Wind-hond, die hem vat.
790 Is my de Wolf te deegh bekent,Soo is hy aen geen Touw gewent.
791 De quade wonde kan genesen.Het quaed gerucht kan doodlick wesen.
792 Een Appel, die bedorven is,Schent al wat in de korven is.
793 De Logen is licht om betrappen,Sy heeft geen Voeten om t' ontsnappen.
794 Men vindt het Werck, naer dat men 't spint,En naer men 't op brenght, vindt men 't Kind.
795 Laet den Aep in zijde kleen;'t Is een Aep en 't blijfter een.
796 De Vrouw die vroed en zedig is,Vervult een Huys, dat ledigh is.
797 Een Vrouwtjen, opgeschickt als 't hoort,Houdt haer Man van een anders Poort.
798 't Wijf schickt haer op, en heeft een blinden Man,Voor wien of 't wesen kan?
799 Die haer Spinwiel 't minste jagen,Siet men meest quae Hembden dragen.
800 Een oude Vrouw, die voor geen Pot kan strecken,Dient eindlick noch om een Pot toe te decken.
801 Vrouw, noch Hof, niet meerElck als eenen Heer.
802 Soeckt na Vrouw en Peer die swijgen,Beter zijnder geen te krijgen.
803 't En is de selfde niet, maar een gelijcke saeck:Den Pot kentm' aen den klanck, de Menschen aen de spraeck.
804 De Straff is kreupel; dochIn 't ende komtse noch.
805 Al is de Rotsteen noch soo herd,De Beitel wint het, daer hy mee gekloven werdt.
806 't Gevecht en een stuck Schilderijs,Besiet van verr', en niet van bij's.
807 Den Appel in droogh weer, en 't Meisken in de kroegh,Die rijpen elck om 't seerst, en elck al wat te vroegh.
808 D' eerste Vrouw dient voor een slet,En de tweede stelt de Wet.
809 De Vloo die achter d'oore gaet,Gaet met den Duyvel in beraed.
810 Hoe meer een Kraey haer wascht, een Hoer haer meer verschoont,Hoe d'eene vuyler werdt, en d'ander swarter thoont.
811 Die eens een mis-slagh heeft gedaen,En heeft niet meer als dien begaen,En kosts'er twee doen, als sy wouw,Houdt dat voor een geschickte Vrouw.
812 Sy laet het op haer schoonheit staen,Die in het Groen gekleedt derft gaen.
813 Geleerd en geck is eenerhand,'t En zij 't beleid van goed verstand.
814 D' eerste sop en d' eerste Min,Zijn de beste in mijn sin.
815 De Spinkop laet een Rat door 't net,Daer sy de Vliegen in beset,
816 't Land, dat sijn selven niet kan decken,Sal my geen decksel kunnen strecken.
817 Verradery is soet;Maer hy niet, diese doet.
818 Hoe datm' een' Koe meer Melcks af treckt,Hoe dat haer Uyer ruymer reckt.
819 De Pepers ouderdom sit oude Neel in 't vel:S' is rimpeligh en swart, en brandt noch evenwel.
820 Verliest de Vrouw eens Schaemt en Eer,Haer leven krijght sy die niet weer.
821 't Zijn de jonge domme jaeren,Die den ouderdom beswaeren.
822 Al watmense te vooren set,Maeckt Weewen en Kapuynen vet.
823 Onder de gesloten BoeckenMoet ghy geen Doctoren soecken.
824 Bijlen bijten Bijlen,Vijlen vijlen Vijlen.
825 God gev' u nemmermeer te smaeckenDe wonden, die in 't Lidt geraecken.
826 Ellendigh wedervaren:Den heelen nacht gekraeckt en dan een Dochter baeren.
827 God gev' my in de Herbergh t'huys te leggen,Daer de Man al, de Vrouw niet[105] heeft te seggen.
828 Geeft liever vijf als vier;'t Onkostelick is dier.
829 Het deughdelick gewin verdoetmen, en niet meer;'t Ondeughdelick verdoet sijn selven en sijn Heer.
830 Slijck by slijck,Al gelijck.
831 De May in 't slijck,Augustus rijck.
832 Het arghste van 't Proces, en dat my meest verwondert, is,Dat een het eerst van hondert is.
833 Is 't verloren, is 't verdaen,'t Magh om Gods wil zijn gegaen.
834 't Geen u ondienstigh is, en uw Vriend noodigh heeft,Ghy doet hem geen gelijck, soo ghy 't hem niet en geeft.
835 Dat mijn buerman eet,Helpt my niet een beet.
836 Vertrouwt niet alle winst te seer:Al wat de Stroem geeft, neemt hy weer.
837 Doet ghy de saeck niet voor uw sterven,Verwacht het veel min van uw Erven.
838 Mijn antwoord seght niet veel, maer sluyt op sulcke vragen:De Os en kan het niet[106], en daerom singht de Wagen.
839 Een Man van reden heeft sijn welvaert in sijn Hand:Al wat de Tijd souw doen, doet hy met sijn verstand.
840 De Wolf heeft altijd sinIn 't doen van sijn' Wolvin.
841 Alle ding van grooter waerde,Komt van onder uyt de Aerde.
842 Wat het Ooge niet en siet,Dat en wenscht het Herte niet.
843 't Allerheelsaemst in den Mond,Maeckt de Bors wel ongesont.
844 De Logen, die men 's Avonds giet,Gaet 's anderdaeghs van selfs te niet.
845 Dat Spiegels u te voren leggen,En salm' u in den Raed niet seggen.
846 Geeft niet uw' Man het nauwst bescheid,Van wat men u in d' oore seit.
847 Het slechte slijt ick geern met Vrienden en met hoopen,Het beste weet ick licht met voordeel te verkoopen.
848 Let op het volck, daer by ghy zijt geseten,De laetste in 't wercken, zijn de voorste in 't eten.
849 De Man, die 't sey, was niet bedrogen:"Die sonder Vrouw is, hoeft veel oogen".
850 In een spits mager Wijf is 't waer:Langh en benauwt, als 't quade jaer.
851Mameer! wat isser toch in 't Hylick te bejagen?Ma Fille! spinnen eerst, dan kramen, en dan klagen.
852 Een oud versleten Hemd, een Moeder hoogh van dagen,En werden noyt met schand gedragen noch verdragen.
853 Siet, dat gh' een quaden Heer bewaert,Soo krijght gh' er geen van quader aerd.
854 De Vrouw, die met haer Meid dan jocken wil, dan kijven,En sal noyt by die Meid met kijven yet bedrijven.
855 't En voeght niet, Handen aen den Mond te steken,Daer niet en is, om eten noch om breken.
856 Seer qualick geeft,Die niet en heeft.
857 Lijden is vermaeck,Mits het velen raeck'.
858 Werdt een ouw' Hoere gram,De Vloeck, die van haer komt, keert weer van daer hy quam.
859 't Goed is qualick by den Bloed,Die geen Heer is van sijn Goed.
860 Den Hond is waerd gestraft,Die maer van vrees en baft.
861 't Is quaed, een Sondaer werden,En Duyvelsch, te volherden.
862 Heet[107] al, Pieter! en gebiedt,En doet self al wat ghy hiet.
863 Beveelt, en laet het daer op staen,Soo werdt[108] er niet met al gedaen.
864 Doet selfs uw last,Soo gaet ghy vast.
865 Denckt, wie de droncke Trijn 't Meedoogen in haer sin gaf: Sy kauwden al den Wijn, Eers' hem de siecken in gaf.
866 Daer's geen gerief te doen:Vier menschen in een schoen.
867 Een Os alleen kackt grooter hoop,Als hondert Swal'wen over hoop.
868 Doet geern, gelijck ghy moet doen:Quaed doen kost meer als goed doen.
869 Siet op de kinderen, die knickeren en koten:'t Gerucht is meestendeel veel meerder als de Noten.
870 De vrees bewaert den Wijngaerd meer,Dan die hem waer neemt voor den Heer.
871 Veel eten 's avonds helpt meer menschen aen haer Dood,Dan menigh groot Doctoor kan helpen uyt den nood.
872 Niet doet niet seer, Armoed is pijn;'t Is beter niet als arm te zijn.
873 Een Esel, die my draeght, is beter als een Paerd,Dat my de zael uyt smijt, en tuymelt op der aerd.
874 Een Geck weet meer tot sijnent, dan een Man,Die wijs is, tot een ander weten kan.
875 Hy doet een onvoorsichtigh werck,Die Vyer meent uyt te doen met Werck[109].
876 Daer zijn gedreighden en gewonden,Maer d'eerste worden meest gevonden.ofDreigen is goed om verdragen,Meer gedreighden dan geslagen.
877 Een rijck Man heeft meer Goeds als hy ten achter teert,Dan een behoeftige, die vast sijn Goed vermeert.
878 De schijte-broeck, die Broeck en Hemd bedoet,Heeft meer te seggen, dan die 't wasschen moet.
879 Een Meisje treckt een ManMeer dan een Touwtje kan.
880 Twee Billen trecken meer in 't bedd' met haer geweld,Als een paer Ossen voor de Ploegh doen in het Veld.
881 Wacht u voor geweld van Vrouwen:Memmen trecken meer als Touwen.
882 Beter nucht'ren slapen gaen,Als met schulden op te staen.
883 Een Blanck[110] van Stroo is meer voor my,Als een halv' Blanck van Wol of Zy.
884 't Omschudden van een Hutspot, versch en warm,Is beter als een Meisjen in den arm.
885 Men magh al proncken met sijn niewe Goed,Een oude Schoen gaet voor een schoonen Voet.
886 't Is beter met een Esel in 't gekijf,Als 't Hout te laden op sijn eigen lijf.
887 't Is beter luy en leegh gegaen,Als vod-werck en geen deegh gedaen.
888 't Is beter Vreemdelingh met rust,Als by de sijne sonder lust.
889 Al slijt ghy niet dan leuren,Ontnaeyen gaet voor scheuren.
890 't Is beter, sijn profijt in 't slijck gedaen,Als in het Goud ten achteren gegaen.
891 De roock is meer tot mijnent waerd,Als 't Vyer is aen eens anders Haerd.
892 Hoe goed een Vonnis wesen magh,Noch beter is een quaed Verdragh.
893 Een kruym van 's Koninghs Brood is beter als een kant,Die my gegunt werdt door d'aensienlickste van 't Land.
894 Een Arend in de vlucht, hoogh boven 't Land,Is min waerd, als een Musken in de Hand.
895 Beter quijt dat spijt',Dan noch beter quijt.
896 Al is 't den quister onbekent,Goe Regel geldt meer als goe Rent.
897 Beter eenigh, stil, en stom gaen,Als met quaed geselschap om gaen.
898 't Is beter onbekent, twee Horens op het hoofd,Als datm'er geenen draeght, daer't yeder een gelooft.
899 Troost u met uw kind,Beter slim als blind.
900 Een stuck Rund-vleesch met vrede in huys,Gaet voor Capoenen met Verjuys[111].
901 Warens' in mijn keur gestelt, 'kWeet wel wie my liefste waer: Of een oud Wijf met schoon Geld, Of een jonge met schoon Haer.
902 Een wijs Mans eenen dagh is waerdiger verheven,Als heel een Geck sijn Leven.
903 Veel weet de Rat,Veel meer de Kat.
904 De Vosch is loos, en is 't heel seer;Maer die hem vanght, is 't noch veel meer.
905 Vele kussen sulcke Handen,Die sy liever sagen branden.
906 Het is soo dienstigh en soo licht:Op qualick spreken goed bericht.
907 Een snapster snapt van allegaer,En yedereen snapt weer van haer.
908 Een schoon Waerdin, in Stadt of Land,Zijn Druyven aen den Wegh geplant.
909 Sy leeft alsofs' een Kickvorsch waer,Sy drinckt en kaeckelt, mijn Gevaer[112].
910 Daerm' u berecht met honigh-woorden,Past op uw beurs en op haer koorden.
911 Daer men 't Jock in 't Veld siet gaen,Moet de Spin-rock thuys niet staen.
912 Dewijl 't de Wijse overslaen,Soo heeft de Geck het werck gedaen.
913 Ghy mooght my in mijn Goed benouwen,Mijn Eer moet ghy my laten houwen.
914 Mijn Soonens Kin magh wel behaeren,Maer Kinderen sal hy niet baeren.
915 Die voor hem siet,Valt achter niet.
916 Mijn drincken weet elck een die 't siet,Maer mijnen dorst en siet men niet.
917 Als ick mijn sin magh doen,'k Heb liever nu het Ey, als morgen vroeg het Hoen.
918 Inkoop van Kaes en van Meloen,Is alles by 't gewicht te doen.
919 Den Hond bequispelsteert u noot[113]Om uwent wil, maer om uw Brood.
920 't En is somwijlen niet vergist:De Wijn is arger als de Gist.
921 Ghy lieght al, Maertje lief!Als 't opschrift van een Brief.
922 Sijn herssenen sijn seer gekrenckt,Die denckt, dat niemand anders denckt.
923 Van den Steegen[114] en den Sot,Vult den Advocaet sijn pot.
924 Vrouw of Hond en kan noyt missen,Waer af[115] schreyen of af pissen.
925 De Mist om hoogh,Noyt onder droogh.
926 Teeckent niet, of leest eerst wat;Drinckt niet, of besiet het nat.
927 Noyt Vrijster leelick, vuyl, of oud;Noyt onfatsoenlick werck van Goud.
928 Wenscht om geen Wijf soo schoon, noch soo afgrijsselick,Dat yemand om haer sterv', of yemand om haer schrick'.
929 Daer en waer geen grooten Heer,Warender geen kleine meer.
930 Hagel-jaren, goede jaren,Maer wee, diense wedervaren!
931 Daer kan geen scherper Pijnbanck zijn,Als is de Pijnbanck van de Wijn.
932 De beste ChirurgijnMoet wel doorsneden zijn.
933 Geen Spiegel, die ons beter dient,Als het vermaen van een oud Vriend.
934 Het jocken, dat het swaerst is,Is 't jocken, dat het waerst is.
935 Geen snooder Doov' geboren,Dan die niet en wil hooren.
936 Wel-dienens soete TooveryGaet alle Toovery verby.
937 Den Haerd viel nauw voor 't huys-gesin,Noch woud' er mijn Wijfs Vader in.
938 Spreeckt geen quaed van 't Jaer,Als in 't Jaer daer naer.
939 Het Hincken van den Hond, en 't schreyen van de Vrouwen,Is niet veel te betrouwen.
940 't Is een regel, die kan missen:Met een Kluyt-boogh willen vissen.
941 De Leeuw is niet soo fel van hert,Als hy wel uytgeschildert werdt.
942 'k Meen voor morgenNiet te borgen.
943 God heeft hem niet gemaeckt,Daer hy niet over waeckt.
944 't En is den ouden Man sijn vyand niet,Die hem sijn Avond-kost steelt of verbiedt.
945 Vreest voor geen quaed,Soo ghy 't quaed laet.
946 Noyt heefter mensch geleeft,Die niet gefeilt en heeft.
947 En laet u met geen' Bulleback verveeren,De Kraey en is niet swarter als haer' veeren.
948 Daer 's aen Truyten[116] niet te raecken,Sonder Broecken nat te maecken.
949 't Is juyst niet voor een Man te gissen,Al watter aen den wand kan pissen.
950 'k En ben niet als de Stroomen,Om noyt te rug te komen.
951 God geev', uw ongeluck zij noyt soo groot,Als heel veel Kind'ren en heel weinigh Brood.
952 Wilt ghy niet wegh, ick segh niet dat ghy 't doet;Maer salter soo nae maecken, dat ghy moet.
953 Noyt en zy daer schrick gevondenIn uw Hert, als voor de Sonden.
954 't Land en hoeft het net te hopen,Daer de wielen best in loopen.(Drooghte)
955 En wacht noyt van een ander man,Het geen door u geschieden kan.
956 Wat datter blijck' of niet en blijck',Die wegh is, en heeft noyt gelijck.
957 Biedt men meer als ick bedingh,'t Is een slagh van weigeringh.
958 Is 't Sout in den Pot vergeten,Maeckt staet, daer en is niet t'eten.
959 Daer hooren and're saeckenTer Tafel, als wit Laecken.
960 Hoort, Slapers, die aen 't Bedde kleeft als Peck,De Luyheit is de Sleutel van 't Gebreck.
961 Het Gast-mael is gedaen,De Waerd, de Geck, blijft staen.
962 Ghy mooght wel, is verby; ghy woudt wel, is gekomen;Doe was de Wil van huys, nu is de Macht benomen.
963 Wy dencken soo seer waer wy gaen,Dat wy vergeten, waer van daen.
964 Een Hengelaer van sijn bewind,Kan veel meer eten dan hy wint.
965 Een Hond die bast en heeft geen kracht,Heeft wel te vreesen voor sijn vacht.
966 Steen uyt de HandEn komt niet weer;Woord uyt den TandOock nimmermeer.
967 Recht of onrecht, hoe het zy,Hebt den Schryver op uw zy.
968 Wenscht hem Proces en Pis-gelas[117],Die ghy wenscht, dat bedorven was.
969 Die langhsaem gaet, gaet verr',Die loopt, raeckt licht om ver.
970 Stelt ghy u Goed te recht daer een hoop Rechters sit,Den eenen dunckt het rood, den and're keurt het wit.
971 't Gepresen koos ick voor 't bekende,En vond my vol berouws in 't ende.
972 Ofm' al vroegh uytten bedde komm','t En daeghter niet te vroeger om.
973 Hoe datter Wind en Weer uyt siet,Verlaet den Wegh voor 't By-pad niet.
974 Weest niet te graegh na niewe maren,Sy sullen metter haest verjaren,En ghy sult weten, hoese waren.
975 Al is het Schuytje swack op 't Veer,Het doet nog wel een tochtje meer.
976 Een Pand dat eten kan,Aenvaerde Vrouw noch Man.
977 Een Deur, die ongesloten staet,Bekoort een heiligh Man tot quaed.
978 Dewijl ick niet en weet, en u niets is verborgen,Ick bid u: seght my eens, wat droomd' ick heden morgen?
979 Wat meer hier en wat meer daer,Alle Wol en is maer Haer.
980 Alser Druyven zijn en Vijgen,Moet gh' uw' Winter-kleeren krijgen.
981 Als een[118] de Sterren telt,Behouden sy het veld.
982 Belieft het God den Heer,Het regent wel met allen Wind en Weer.
983 Belieft het God den Heer,Het regent in schoon Weer.
984 Al slapende maeck ick my moe;Wat meent ghy, dat ick gaende doe?
985 Belooft de Roover Wasch[119] en Missen op 't Autaer,Voor seker, de Galey[120] is in een groot gevaer.
986 Indien de kreupele van Min vergaet,Wat sal hy die niet kreupel gaet?
987 Soo de Duyvel bidt, maeckt staet,Dat hy u bedriegen gaet.
988 Daer de Vijsel is aen 't gaen,Komt een lecker Noen-mael aen.
989 Als de Wolf rooft op sijn best,Jaeght hy verre van sijn nest.
990 Eer de Geck verdragen[121] zy,Is de Merckt al langh verby.
991 Een Dood-kist voor den ouden Man,Soo haest hy niet meer drincken kan.
992 Wanneer de Boer sit op den Muyl,Soo kent hy God, noch mensch, den uyl.
993 Als in huys de Dienstmaeghd swilt,En in 's menschen lijf de Milt,En des Koninghs bors in 't Rijck,Gaen de dingen misselijck.
994 Wil Onheil in slaep geraecken,Laet het niemand wacker maecken.
995 Als 't regent, regent het, als 't sneeuwt, soo sneeuwt het; maerAls 't waeyen wil, soo is 't het quaedste Weer van 't Jaer.
996 Als w'ons duncken meest behouwen,Is 't geluck minst te betrouwen.
997 Die Goud-guldens-verw' kan pissen,Kan licht de Doctoren missen.
998 In 't breken van de Maen,Laet al het zaeyen staen.
999 Als 't God niet en gebiedt,Vermagh de Heiligh niet.
1000 Doew'u geerne namen,Hietenw' uMadame, enNu gh' ons hebt gerieft,Al soo 't ons gelieft.
1001 Is de buyck met pijn beseten,Laet den aers de tijdingh weten.
1002 Als elck u voor een Esel groet,Soo schreeuwt, gelijck een Esel doet.
1003 Vindt gh' een mallen Geck van aerd,Houdt u of ghy 't selver waert.
1004 De Lont verschijnt altijdMet schad' en geen profijt.
1005 Soo ghy siet uw Huys staen branden,Gaet'er by, en warmt uw Handen.
1006 Wil d'eene Wolf den and'ren vreten,Soo valt'er niet in 't Bosch om t'eten.
1007 Al wat ghy weet, en segget niet,En oordeelt niet al wat ghy siet;Dat sal u gevenIn vree te leven.
1008 Als s' in doncker werdt getelt,Gaet de Haegh-munt[122] voor goed geld.
1009 Die Prophesie is goed te spreken:Het Touw sal op sijn dunste breken.
1010 Doet d'oorsaeck uyt den wegh,Soo raeckt de Sonde wegh.
1011 Kaecken sonder BaerdZijn geen eere waerd.
1012 Wat waer het stelen een vermaecklick dingh,Als m'aen den Riem[123], niet aen de Keel en hingh?
1013 Die wel dient, en eischt niet veel,Al sijn dienst is achterdeel[124].
1014 Wat een hoop korens, wat een schat,Als m' hem niet op gegeten had!
1015 Hebt gh' een goed Kind,Gh' hebt een goed Vrind[125].
1016 Wat men seit, of niet en seit,Past ghy maer op uw beleid!
1017 Op Doornen zaeyenVolght Distels maeyen.
1018 Dient ghy twee Heeren in 't gemeen,Voor seker, ghy bedrieghter een.
1019 Spouwt naer den Hemel als een geck.Het valt u selver op den beck.
1020 Die maer dreight en grijpt niet ree,Heeft er een, en wacht er twee.
1021 Die maer wenckt en niet en slaet,Weet dat hy in vreese staet.
1022 Die den Doctoor wil voor sijn Bedde derven,Of hy ontkomt, of God selfs doet hem sterven;Die den Doctoor te hulp haelt in sijn leed,Raeckt in Beuls hand, en 't is maer wel besteedt.
1023 Door een trouw vriendelick vermaen,Brengt m' yemand hulp, geen oneer aen.
1024 Die te dickwijls wil Soldaten,Laet' er 't Vel of sal 't er laten.
1025 Licht dien ghy my bespotten siet,En siet op sijn gebreken niet.
1026 Die het snot veeght van mijn Soon,Geeft m' een soentjen aen mijn koon.
1027 Die sijn raed alleenigh sluyt,Treckt sijn Haer alleenigh uyt.
1028 Die sijn Vyand weinigh acht,Werdt er licht van omgebracht.
1029 Die sijn Hond soeckt dood te smijten,Moet hem eerst voor dol uyt krijten.
1030 Die door een Naelden-oogh verspiedt,'t Gebeurt, dat hy sijn hertseer siet.
1031 Al is het Schuytje swack op 't Veer,Het doet nog wel een tochtje meer.
1031 Die op de Sop[126] drinckt over malen[127],En hoeft geen Doctor in te halen.
1032 Die mint met rechte Min,Stelt langhsaem uyt den sin.
1033 Die het Spinnewiel wel jagen,Konnen myme Hembden dragen.
1034 Indien ghy goe koop soeckt te koopen,Soeckt kaele Gecken te beloopen.
1035 Hy antwoordt in goe woorden,Die eerst ter degen hoorden.
1036 Die sijn Lief wel heeft besint,Siet van verr' die hy bemint.
1037 Die 't goed besit en 't quaed wil vinden,Gae sich op een Galey[128] verbinden.
1038 Die 't goed besit en 't quaed wil kiesen,En klaegh' niet, moet hy 't goed verliesen.
1039 Die met den Spotter spot, voorwaerVerdient een aflaet van veel jaer.
1040 Hy sweegh niet, die nu niet en spreeckt,Verkreegh hy maer, dat hem gebreeckt.
1041 Met singen kan men plagenVerschricken en verjagen.
1042 Die van liefde trouwt, moet wachtenQuade Dagen en goe Nachten.
1043 Die in een Koe-stront heeft gebeten,Sou licht'lick van een Taertjen eten.
1044 Die van geleent Geld werdt gevoedt,Eet uyt sijn eigen sack sijn Goed.
1045 Die's Koninghs Koe gegeten heeft,Sie vry wel toe, soo langh hy leeft:Men sal hem onderhalen,En over hondert Jaer de Beenen doen betalen.
1046 Steeckt veel klein Viskens in den mond,Soo eet ghy veeler aersen stront.
1047 Die wat eet en wat laet staen,Kan twee mael ter tafel gaen.
1048 Die 't Vleesch heeft wegh gedragen,Magh oock de Beenen knagen.
1049 Die een Peerd derft koopen,Koopt sich sorgh met hoopen.
1050 Die al koopt dat sijn gerief is,Moet verkoopen dat hem lief is.
1051 Die daer koopt en weer verkoopt,Voelt niet, hoe sijn Goed verloopt.
1052 Die sich in spotterny van oude lien vermaeckt,Eerst lacht hy; maer het volght, dat hy aen 't schreyen raeckt.
1053 Met kinderen te Bedd' te gaen,Is om bescheten op te staen.
1054 Met Honden in sijn Bedd' gegaen,Is met de Vloyen opgestaen.
1055 Die jongh gedierte queeckt en voedt,Vermeerdert nacht en dagh sijn Goed.
1056 Hy heeft seer wel verkocht, die wel gegeven heeft,Soo 't maer geen Geck is dien hy geeft.
1057 Die voor sijn sterven,Sijn Goed wil derven,Maeck' sich gereedTot alle leed.
1058 Die wat Hand-giftjens kan doen smaecken,Weet van sijn onrecht recht te maecken.
1059 Die wil schuylen onder 't Blad,Maeckt sich selven tweemael nat.
1060 Die 's Winters Vogels jaeght, en Somers zoeckt naer Nesten,Heeft voor sijn bueren noyt veel Korenwerck ten besten.
1061 Werd ick van voren Heer, van acht'ren Geck genaemt,Hy vreest my die het doet, of is voor my beschaemt.
1062 Sieck van sottigheit te wesen,Valt seer langhsaem om genesen.
1063 Die geene vrienden by en staet,Moet weten, dat hem God verlaet.
1064 Die veel leeds is gewoon te smaecken,Een weinigh goeds kan hem vermaecken.
1065 Weest noyt haestigh, Man noch Vrouw!Kort beraed maeckt langh berouw.
1066 Hy, die het Goed deelt onder veel,Heeft altemet het quaedste deel.
1067 Een vriend van alle man gelijck,Of is heel arm of is heel rijck.
1068 Die Pieter schuldigh is, en geeft Andries sijn Geld,'t Is reden, dat hy 't noch eens telt.
1069 Die ten eersten niet kan kacken,Sit wel tweemael op sijn hacken.
1070 Die voor den grooten Wegh den bywegh kiest, is dom:Hy meent het vordert Wegh, en wandelt veel Weghs om.
1071 Die veel Gelds op een wil hoopen,Moet veel gins en weder loopen.
1072 Weest van Geld en Brood gerieft,En ghy trouwt waer 't u belieft.
1073 Die niet kan swijgen dat hem raeckt,Denckt, hoe hy 't met een ander maeckt.
1074 Die slechtst van de Merrie praet,Is hy diese koopen gaet.
1075 Die 't Water in de Flesch met eenen slagh wil stouwen,Verstort'es[129] ongelijk meer, dan d'er blijft behouwen.
1076 Die den Ezel prijsen kunnen,Moet men sulcken Soontjen gunnen.
1077 Die d' Olie met de maet uyt meet,Besmeert sijn handen eer hy 't weet.
1078 Die light en schrijft op alle Wanden,Heeft Wind in 't Hoofd, en in sijn Handen.
1079 Die sijn leen rust op een Steen,Werdt een Steen door al sijn leen.
1080 Die in een Jaer veel rijckdoms meent t'erlangen,Werdt menighmael op t halve Jaer gehangen.
1081 Die een vriend is van den Wijn,Moet sijn eigen vyand zijn.
1082 Die Hoornen draeght, en is te vreden,Draegt eewigh Hoornen, en met reden.
1083 Dien het Geluck wat mede gaet,De minste Mier komt hem te baet.
1084 Die een struyck'lingh doet,Valt hy niet, hy spoedt.
1085 Die verlieft is op een wesen,'t Leelick dunckt hem schoon te wesen.
1086 Die wat spaert, die heelt wat,Die wat mest, die keelt wat.
1087 Hebt ghy Dienaers in uw Hof,Gh' hebt Vyanden, met verlof.
1088 Moet gh' aen den Honds gat met een' kus,Soo doet het liever nu als flus.
1089 Wilt ghy hebben datm' u dien',Weest met lijdsaemheit versien.
1090 Komt u een kranckheit aen, en zijt gh' er aen gewent,Soo brenghts' u aen uw end.
1091 Die wat bevallick is van wesen,Hoeft nergens vreemdelingh te wesen.
1092 Een pijnelicke Tand,Quaed Maeghschap by der hand.
1093 Die doende naer sijn lusten hoort,En doet niet altoos wat hy hoort[130].
1094 Die de saecken uyt moet rechten,Heeft goed recht tot goe gerechten.
1095 Die voor 't Gemeen slaeft met verdriet,Slaeft eigentlick voor niemand niet.