The rest of the play is lost, save for a few fragments. Apparently Lyconides, on returning the pot of gold, was given permission to marry Euclio's daughter; and Euclio, having a change of heart, or influenced by his Household God, gave it to the young couple as a wedding present.
Ipro illis corcotis, strophiis, sumptu uxorio
IIut admemordit hominem
IIIego ecfodiebam in die denos scrobes.
IVnec noctu nec diu
quietus umquam servabam eam: nunc dormiam.
Vqui mi holera cruda ponunt, hallec adduint.
nimirum occidor, nisi ego intro huc propere propero currere.
petunt fullones, sorcinatores petunt.
nam qui amanti ero servitutem servit, quasi ego servio,
si erum videt superare amorem, hoc servi est officium reor,
retinere ad salutem, non enim quo incumbat eo impellere.
(595)quasi pueri qui nare discunt scirpea induitur ratis,
qui laborent minus, facilius ut nent et moveant manus,
eodem modo servom ratem esse amanti ero aequom censeo,
ut eum toleret, ne pessum abeat tamquam—
Dramatis PersonaeSummary of missing textFragments(ACT I)
Scene 2
ACT II
Scene 2Scene 3
ACT III
Scene 2Scene 3Scene 4Scene 5Scene 6
ACT IV
Scene 2Scene 3Scene 4Scene 5Scene 6Scene 7Scene 8Scene 9Scene 10
ACT V
Scene 2
EpilogueFootnotes
PISTOCLERUS,son of Philoxenus.
BACCHIS OF ATHENS,courtesan.
BACCHIS OF SAMOS,her sister, courtesan.
LYDUS,slave of Philoxenus and tutor of Pistoclerus.
CHRYSALUS,slave of Nicobulus and Mnesilochus.
NICOBULUS,an old gentleman of Athens.
MNESILOCHUS,his son.
PHILOXENUS,an old gentleman of Athens.
A PARASITE,a retainer of the Captain's.
A PAGEin the service of the Captain.
ARTAMO,Nicobulus's slave overseer.
CLEOMACHUS,a Captain.
The first part of the play is lost, save for a few fragments, together with the last part of THE POT OF GOLD: Leo's summary of it follows:Pistoclerus has received a letter from his friend Mnesilochus at Ephesus asking for help in his love affair. He has been captivated by a girl there named Bacchis, who has been hired for a year by a certain Captain Cleomachus and taken by him to Athens. Mnesilochus wishes his friend to find Bacchis and obtain her release from the Captain. A servant of Bacchis of Athens has gone down to the harbour and comes back to her mistress with the report that her sister Bacchis has arrived. In charge of a slave of the Captain's this sister appears. The sisters meet with Pistoclerus, who is in search of his friend's sweetheart, and determine to make him useful.
quibus ingenium in animo utibilest, modicum et sine vernilitate
II (V)vincla, virgae, molae: saevitudo mala fit peior
converrite1scopis, agite strenueIII (VI)
IV (VII)ecquis evocat
cum nassiterna et cum aqua istum impurissimum?
V (VIII)sicut lacte lactis similest
VI (III)illa mi cognominis fuit
VII (IX)latro suam qui auro vitam venditat
VIII (X)scio spiritum eius maiorem esse multo
quam folles taurini habent, cum liquescunt
petrae, ferrum ubi fit.
IX (XI)Cuiatis tibi visust?
Praenestinum opino esse, ita erat gloriosus.
neque id haud subditiva gloria oppidum arbitror.
X (XVII)ne a quoquam acciperes alio mercedem annuam,
nisi ab sese, nec cum quiquam limares caput.
XI (XVIII)limaces viri
XII (XIII)cor meum, spes mea,
mel meum, suavitudo, cibus, gaudium.
XIII (XIV)sine te amem
XIV (XIX)Cupidon tecum saevust anne Amor?
XV (I)Vlixem audivi fuisse aerumnosissimum,
qui annis viginti errans a patria afuit;
verum hic adulescens multo Vlixem anteit2
qui ilico errat intra muros civicos.
XVI (II)quidquid est nomen sibi
XVIIquae sodalem atque me exercitos habet
XVIIInam credo cuivis excantare cor potes.
XIXsin lenocinium forte collibitum est tibi,
videas mercedis quid tibi est aecum dari,
30ne istac aetate me sectere gratiis.
XXArabus.
Quid si hoc potis est ut tu taceas, ego loquar?
Lepide, licet.
Ubi me fugiet memoria, ibi tu facito ut subvenias, soror.
Pol magis metuo, ne defuerit mi in monendo oratio.
Pol ego metuo, lusciniolae ne defuerit cantio.
sequere hac.
Quid agunt duae germanae meretrices cognomines?
quid in consilio consuluistis?
Bene.
40Pol haud meretricium est.
Miserius nihil est quam mulier.
Quid esse dices dignius?
Haec ita me orat, sibi qui caveat aliquem ut hominem reperiam,
ut istunc militem—ut, ubi emeritum sibi sit, se revehat domum.
id, amabo te, huic caveas.
Quid isti caveam?
Ut revehatur domum,
ubi ei dediderit operas, ne hanc ille habeat pro ancilla sibi;
nam si haec habeat aurum quod illi renumeret, faciat lubens.
Ubi nunc is homost?
Iam hic credo aderit. sed hoc idem apud nos rectius
poteris agere; atque is dum veniat, sedens ibi opperibere.
eadem biberis, eadem dedero tibi, ubi biberis, savium.
Viscus merus vostrast blanditia.
Quid iam?
50Quia enim intellego,
duae unum expetitis palumbem,3perii harundo alas verberat.
non ego istuc facinus mihi, mulier, conducibile esse arbitror.
Qui, amabo?
Quia, Bacchis, bacchas metuo et bacchanal tuom.
Quid est? quid metuis? ne tibi lectus malitiam apud me suadeat?
Magis illectum tuom quam lectum metuo. mala tu es bestia.
nam huic aetati non conducit, mulier, latebrosus locus.
Egomet, apud me si quid stulte facere cupias, prohibeam.
sed ego apud me te esse ob eam rem, miles cum veniat, volo,
quia, cum tu aderis, huic mihique haud faciet quisquam iniuriam:
60tu prohibebis, et eadem opera tuo sodali operam dabis;
et ille adveniens tuam med esse amicam suspicabitur.
quid, amabo, opticuisti?
Quia istaec lepida sunt memoratui:
eadem in usu atque ubi periclum facias, aculeata sunt,
animum fodicant, bona distimulant, facta et famam sauciant.
Quid ab hac metuis?
Quid ego metuam rogitas? adulescens homo
penetrem me huius modi in palaestram, ubi damnis desudascitur?4(66)
Lepide memoras.
(68)Ubi ego capiam pro machaera turturem,5
70pro galea scaphium, pro insigni sit corolla plectilis,
pro hasta talos, pro lorica malacum capiam pallium,
ubi mihi pro equo lectus detur, scortum pro scuto accubet?
apage a me, apage.
Ah, nimium ferus es.
Mihi sum.
Malacissandus es.
equidem tibi do hanc operam.
Ah, nimium pretiosa es operaria.
Simulato me amare.
Utrum ego istuc iocon adsimulem an serio?
Heia, hoc agere meliust. miles quom huc adveniat, te volo
me amplexari.
Quid eo mi opus est?
Ut ille te videat volo.
scio quid ago.
Et pol ego scio quid metuo. sed quid ais?
Quid est?
Quid si apud te eveniat desubito prandium aut potatio
80forte aut cena, ut solet in istis fieri conciliabulis,
ubi ego tum accumbam?
Apud me, mi anime, ut lepidus cum lepida accubet.
locus hic apud nos, quamvis subito venias, semper liber est.
ubi tu lepide voles esse tibi "mea rosa," mihi dicito
"dato qui bene sit": ego ubi bene sit tibi locum lepidum dabo.
Rapidus fluvius est hic, non hac temere transiri potest.
Atque ecastor apud hunc fluvium aliquid perdundumst tibi.
manum da et sequere.
Aha, minime.
Quid ita?
Quia istoc inlecebrosius
fieri nil potest: nox mulier vinum homini adulescentulo.
Age igitur, equidem pol nihili facio nisi causa tua.
90ille quidem hanc abducet; tu nullus adfueris, si non lubet.
Sumne autem nihili, qui nequeam ingenio moderari meo?
Quid est quod metuas?
Nihil est, nugae. mulier, tibi me emancupo:
tuos sum, tibi dedo operam.
Lepidu's. nunc ego te facere hoc volo.
ego sorori meae cenam hodie dare volo viaticam:
eo tibi argentum iubebo iam intus ecferri foras;
tu facito opsonatum nobis sit opulentum opsonium.
Ego opsonabo, nam id flagitium meum sit, mea te gratia
et operam dare mi et ad eam operam facere sumptum de tuo.
At ego nolo dare te quicquam.
Sine.
Sino equidem, si lubet
propera, amabo.
100Prius hic adero quam te amare desinam.
Bene me accipies advenientem, mea soror.
Quid ita, obsecro?
Quia piscatus meo quidem animo hic tibi hodie evenit bonus.
Meus ille quidemst. tibi nunc operam dabo de Mnesilocho, soror,
ut hic accipias potius aurum, quam hinc eas cum milite.
Cupio.
Dabitur opera. aqua calet. eamus hinc intro, ut laves.
nam uti navi vecta es, credo timida es.
(106)Aliquantum, soror.6
(108)Sequere hac igitur me intro in lectum, ut sedes lassitudinem.
Iam dudum, Pistoclere, tacitus te sequor,
110expectans quas tu res hoc ornatu geras.
namque ita me di ament, ut Lycurgus mihi quidem
videtur posse hic ad nequitiam adducier.
quo nunc capessis ted hinc adversa via
cum tanta pompa?
Huc.
Quid huc? quis istic habet?
Amor, Voluptas, Venus, Venustas, Gaudium,
Iocus, Ludus, Sermo, Suavisaviatio.
Quid tibi commercist cum dis damnosissimis?
Mali sunt homines, qui bonis dicunt male;
tu dis nec recte dicis: non aequom facis.
120An deus est ullus Sauvisaviatio?
An non putasti esse umquam? o Lyde, es barbarus;
quem ego sapere nimio censui plus quam Thalem,
is stultior es barbaro poticio,
qui tantus natu deorum nescis nomina.
Non hic placet mi ornatus.
Nemo ergo tibi
haec apparavit: mihi paratum est quoi placet.
Etiam me advorsus exordire argutias?
qui si decem habeas linguas, mutum esse addecet.
Non omnis aetas, Lyde, ludo convenit.
130magis unum in mentemst mihi nunc, satis ut commode
pro dignitate opsoni haec concuret cocus.
Iam perdidisti te atque me atque operam meam,
qui tibi nequiquam saepe monstravi bene.
Ibidem ego meam operam perdidi, ubi tu tuam:
tua disciplina nec mihi prodest nec tibi.
O praeligatum pectus.
Odiosus mihi es.
tace atque sequere, Lyde, me.
Illuc sis vide,
non paedagogum iam me, sed Lydum vocat.
Non par videtur neque sit consentaneum,
140cum haec qui emit intus sit et cum amica accubet
cumque osculetur et convivae alii accubent,
praesentibus illis paedagogus una ut siet.
An hoc ad eas res opsonatumst, obsecro?
Sperat quidem animus: quo evenat dis in manust.
Tu amicam habebis?
Cum videbis, tum scies.
Immo neque habebis neque sinam; i prorsum domum.
Omitte, Lyde, ac cave malo.
Quid? cave malo?
Iam excessit mi aetas ex magisterio tuo.
O barathrum, ubi nunc es? ut ego te usurpem lubens.7149
(151)vixisse nimio satiust iam quam vivere.
magistron quemquam discipulum minitarier?8
(155)Fiam, ut ego opinor, Hercules, tu autem Linus.
Pol metuo magis, ne Phoenix tuis factis fuam
teque ad patrem esse mortuom renuntiem.
Satis historiarumst.
Hic vereri perdidit.
compendium edepol haud aetati optabile
160fecisti, cum istanc nactu's inpudentiam.
occisus hic homo est. ecquid in mentem est tibi
patrem tibi esse?
Tibi ego an tu mihi servos es?
Peior magister te istaec docuit, non ego.
nimio es tu ad istas res discipulus docilior,
quam ad illa quae te docui, ubi operam perdidi.9(165)
(168)Istactenus tibi, Lyde, libertas datast
orationis. satis est. sequere hac me ac tace.