Agedum istum ostende quem conscripsti syngraphum
inter me et amicam et lenam. leges pellege
nam tu poeta es prorsus ad eam rem unicus.
Horrescet faxo lena, leges cum audiet.
Age quaeso mi hercle translege.
Audin?
750Audio.
"Diabolus Glauci filius Clearetae
lenae dedit dono argenti viginti minas,
Philaenium ut secum esset noctes et dies
hunc annum totum."
Neque cum quiquam alio quidem.
Addone?
Adde, et scribas vide plane et probe.
"Alienum hominem intro mittat neminem.
quod illa aut amicum aut patronum nominet,
aut quod illa amicae26amatorem praedicet,
fores occlusae omnibus sint nisi tibi.
760in foribus scribat occupatam esse se.
aut quod illa dicat peregre allatam epistulam,
ne epistula quidem ulla sit in aedibus
nec cerata adeo tabula; et si qua inutilis
pictura sit, eam vendat: ni in quadriduo
abalienarit, quo abs te argentum acceperit,
tuos arbitratus sit, comburas, si velis,
ne illi sit cera, ubi facere possit litteras.
vocet convivam neminem illa, tu voces;
ad eorum ne quem oculos adiciat suos.
770si quem alium aspexit, caeca continue siet.
tecum una potet, aeque pocla potitet:
abs ted accipiat, tibi propinet, tu bibas,
ne illa minus aut plus quam tu sapiat."
Satis placet.
"Suspiciones omnes ab se segreget.
neque illaec ulli pede pedem homini premat,
cum surgat, neque cum in lectum inscendat proximum,
neque cum descendat inde, det cuiquam manum:
spectandum ne cui anulum det neque roget.
talos ne cuiquam homini admoveat nisi tibi.
780cum iaciat, 'te' ne dicat: nomen nominet.
deam invocet sibi quam libebit propitiam,
deum nullum; si magis religiosa fuerit,
tibi dicat: tu pro illa ores ut sit propitius.
neque illa ulli homini nutet, nictet, annuat.
post, si lucerna exstincta sit, ne quid sui
membri commoveat quicquam in tenebris."
Optumest.
ita scilicet facturam. verum in cubiculo—
deme istuc—equidem illam moveri gestio.
nolo illam habere causam et votitam dicere.
Scio, captiones metuis.
Verum.
790Ergo ut iubes
tollam.
Quid ni?
Audi relicua.
Loquere, audio.
"Neque ullum verbum faciat perplexabile,
neque ulla lingua sciat loqui nisi Attica,
forte si tussire occepsit, ne sic tussiat,
ut cuiquam linguam in tussiendo proserat.
quod illa autem simulet, quasi gravedo profluat,
hoc ne sic faciat: tu labellum abstergeas
potius quam cuiquam savium faciat palam.
nec mater lena ad vinum accedat interim,
800nec ulli verbo male dicat. si dixerit,
haec multa ei esto, vino viginti dies
ut careat."
Pulchre scripsti. scitum syngraphum.
"Tum si coronas, serta, unguenta iusserit
ancillam ferre Veneri aut Cupidini,
tuos servos servet, Venerine eas det an viro.
800si forte pure velle habere dixerit,
tot noctes reddat spurcas quot pure habuerit."
haec sunt non nugae, non enim mortualia.
Placent profecto leges, sequere intro.
Sequor.
810Sequere hac, egone haec patiar aut taceam? emori
me malim, quam haec non eius uxori indicem.
ain tu? apud amicam munus adulescentuli
fungare, uxori excuses te et dicas senem?
praeripias scortum amanti atque argentum obicias
lenae? suppiles clam domi uxorem tuam?
suspendam potius me, quam tu haec tacita auferas.
iam quidem hercle ad illam hinc ibo, quam tu propediem,
nisi quidem illa ante occupassit te, effliges scio,
luxuriae sumptus suppeditare ut possies.
820Ego sic faciundum censeo: me honestiust,
quam te palam hanc rem facere, ne illa existimet
amoris causa percitum id fecisse te
magis quam sua causa.
At pol qui dixti rectius.
tu ergo fac ut illi turbas lites concias;
cum suo sibi gnato unam ad amicam de die
potare, illam expilare narra.
Ne mone,
ego istud curabo.
(827)At ego te opperiar domi.27
830Numquidnam tibi molestumst, gnate mi, si haec nunc mecum accubat?
Pietas, pater, oculis dolorem prohibet. quamquam ego istanc amo,
possum equidem inducere animum, ne aegre patiar quia tecum accubat.
Decet verecundum esse adulescentem, Argyrippe.
Edepol, pater,
merito tuo facere possum.
Age ergo, hoc agitemus convivium
vino et28sermoni suavi. nolo ego metui, amari mavolo,
mi gnate, me abs te.
Pol ego utrumque facio, ut aequom est filium.
Credam istuc, si esse te hilarum videro.
An tu me tristem putas?
Putem ego, quem videam aeque esse maestum ut quasi dies si dicta sit?
Ne dixis istuc.
839, 840Ne sic fueris: ilico ego non dixero.
Em aspecta: rideo.
Utinam male qui mihi volunt sic rideant.
Scio equidem quam ob rem me, pater, tu tristem credas nunc tibi:
quia istaec est tecum. atque ego quidem hercle ut verum tibi dicam. pater,
ea res me male habet; at non eo, quia tibi non cupiam quae velis;
verum istam amo. aliam tecum esse equidem facile possum perpeti.
At ego hanc volo.
Ergo sunt quae exoptas: mihi quae ego exoptem volo.
Unum hunc diem perpetere, quoniam tibi potestatem dedi,
cum hac annum ut esses, atque amanti argenti feci copiam.
Em istoc me facto tibi devinxti.
849, 850Quin te ergo hilarum das mihi?
Ain tu meum virum his potare, obsecro, cum filio
et ad amicam detulisse argenti viginti minas
meoque filio sciente id facere flagitium patrem?
Neque divini neque mi humani posthac quicquam accreduas,
Artemona, si huius rei me esse mendacem inveneris.
At scelesta ego praeter alios meum virum29frugi rata,
siccum, frugi, continentem, amantem uxoris maxume.
At nunc dehinc scito illum ante omnes minimi mortalem preti,
madidum, nihili, incontinentem atque osorem uxoris suae.
860Pol ni istaec vera essent, numquam faceret ea quae nunc facit.
Ego quoque hercle illum antehac hominem semper sum frugi ratus,
verum hoc facto sese ostendit, qui quidem cum filio
potet una atque una amicam ductet, decrepitus senex.
Hoc ecastor est quod ille it ad cenam cottidie.
ait sese ire ad Archidemum, Chaeream, Chaerestratum,
Cliniam, Chremem, Cratinum, Diniam, Demosthenem:
is apud scortum corruptelae est liberis, lustris studet.
Quin tu illum iubes ancillas rapere sublimen domum?
Tace modo. ne ego illum ecastor miserum habebo.
Ego istuc scio,
ita fore illi dum quidem cum illo nupta eris.
870Ego censeo.
eum30etiam hominem in senatu dare operam aut clientibus,
ibi labore delassatum noctem totam stertere:
ille opere foris faciendo lassus noctu ad me advenit;
fundum alienum arat, incultum familiarem deserit.
is etiam corruptus porro suom corrumpit filium.
Sequere hac me modo, iam faxo ipsum hominem manifesto opprimas.
Nihil ecastor est quod facere mavelim.
Mane dum.
Quid est?
Possis, si forte accubantem tuom virum conspexeris
cum corona amplexum amicam, si videas, cognoscere?
Possum ecastor.
Em tibi hominem.
Perii.
880Paulisper mane.
aucupemus ex insidiis clanculum quam rem gerant.
Quid modi, pater, amplexando facies?
Fateor, gnate mi—
Quid fatere?
Me ex amore huius corruptum oppido.
Audin quid ait?
Audio.
Egon ut non domo uxori meae
subripiam in deliciis pallam quam habet, atque ad te deferam?
non edepol conduci possum vita uxoris annua.
Censen tu illum hodie primum ire adsuetum esse in ganeum?
Ille ecastor suppilabat me, quod ancillas meas
suspicabar atque insontis miseras cruciabam.
Pater,
890iube dari vinum; iam dudum factum est cum primum bibi.
Da, puere, ab summo. age, tu interibi ab infimo da savium.
Perii misera, ut osculatur carnufex, capuli decus.
Edepol animam suaviorem aliquanto quam uxoris meae.
Dic amabo, an fetet anima uxoris tuae?
Nauteam
bibere malim, si necessum sit, quam illam oscularier.
Ain tandem? edepol ne tu istuc cum malo magno tuo
dixisti in me. sine, revenias modo domum, faxo ut scias
quid pericli sit dotatae uxori vitium dicere.
Miser ecastor es.
Ecastor dignus est.
Quid ais, pater?
ecquid matrem amas?
900Egone illam? nunc amo, quia non adest.
Quid cum adest?
Periisse cupio.
Amat homo hic te, ut praedicat.
Ne illa ecastor faenerato funditat: nam si domum
redierit hodie. osculando ego ulciscar potissimum.
Iace, pater, talos, ut porro nos iaciamus.
Maxime.
te, Philaenium, mihi atque uxoris mortem, hoc Venerium est.
pueri, plaudite et mi ob iactum cantharo mulsum date.
Non queo durare.
Si non didicisti fulloniam,
non mirandum est.31in oculos invadi optumum est.
Ego pol vivam et tu istaec hodie cum tuo magno
malo invocavisti.
910Ecquis currit pollictorem accersere?
Mater, salve.
Sat salutis.
Mortuost Demaenetus.
tempus est subducere hinc me; pulchre hoc gliscit proelium.
ibo ad Diabolum, mandata dicam facta ut voluerit,
atque interea ut decumbamus suadebo, hi dum litigant.
poste demum huc cras adducam ad lenam, ut viginti minas
ei det, in partem hac amanti ut liceat ei potirier.
Argyrippus exorari spero poterit, ut sinat
sese alternas cum illo noctes hac frui. nam ni impetro,
regem perdidi: ex amore tantum est homini incendium.
Quid tibi hunc receptio ad te est meum virum?
920Pol me quidem
miseram odio enicavit.
Surge, amator, i domum.
Nullus sum.
Immo es, ne nega, omnium unus pol nequissimus.
at etiam cubat cuculus. surge amator, i domum.
Vae mihi.
Vera hariolare. surge, amator, i domum.
Abscede ergo paululum istuc.
Surge, amator, i domum.
Iam obsecro, uxor.
Nunc uxorem me esse meministi tuam?
modo, cum dicta in me ingerebas, odium, non uxor eram.
Totus perii.
Quid tandem? anima fetetne uxoris tuae?
Murram olet.
Iam subrupuisti pallam, quam scorto dares?
930Ecastor qui subrupturum pallam promisit tibi.
Non taces?
Ego dissuadebam, mater.
Bellum filium.
istoscine patrem aequom est mores liberis largirier?
nilne te pudet?
Pol, si aliud nil sit, tui me, uxor, pudet.
Cano capite te cuculum uxor ex lustris rapit.
Non licet manere—cena coquitur—dum cenem modo?
Ecastor cenabis hodie, ut dignus es, magnum malum.
Male cubandum est: iudicatum me uxor abducit domum.
Dicebam, pater, tibi, ne matri consuleres male.
De palla memento, amabo.
Iuben hanc hinc abscedere?
I domum.
940Da savium etiam prius quam abis.
I in crucem.
Immo intro potius. sequere hac me, mi anime.
Ego vero sequor.
Hic senex si quid clam uxorem suo animo fecit volup,
neque novum neque mirum fecit nec secus quam alii solent;
nec quisquam est tam ingenio duro nec tam firmo pectore,
quin ubi quicque occasionis sit sibi faciat bene.
nunc si voltis deprecari huic seni ne vapulet,
remur impetrari posse, plausum si clarum datis.
ita me obstinate adgressu's, ut non audeam
profecto, percontanti quin promam omnia.
ubi flent nequam homines, qui polentam pinsitant.
volo amori obsecutum illius, volo amet me patrem.
igitur inveniundo argento ut fingeres fallaciam.
in ius voco te.
Non eo.
Non is? memento.
480Memini.
Dabitur pol supplicum mihi de tergo vostro.
Vae te
tibi quidem supplicum, carnufex de nobis detur?
Atque etiam
pro dictis vostris maledicis poenae pendentur mi hodie.
An decorum est adversari meis te praeceptis?
Quid est?
scapularam confidentia, virtute ulmorum freti.
qui saepe ante in nostras scapulas cicatrices indiderunt—
ubi periuraris, ubi sacro manus sis admolitus.
ubi amicae quam amico tuo fueris magis fidelis.
Age, decumbamus sis, pater.
Ut iusseris,
mi gnate, ita fiet.
Pueri, mensam adponite.