61Birch t. a. p., blz. 386.↑62„Zuletz” zegt hij „wiese uns Herr Leeuwenhoek sein cabinet, in welchen er wohl ein Duzent lackirter kästgen, und in diesen wohl anderthalf hundert ob vermeldeter kleinen Futerälgen hatte, in deren jedem zwey kleinen sorte lagen. Als wir uns über diesen Vorrath wunderten, und fragten, ob er denn keine verkauffte, indem wir gerne etliche haben möchten, sagte er; nein, bey meinen Leben nicht. Er war auch sehr geheim mit[50]seiner Arbeit, wie er sie machte.” En iets later zegt Uffenbach:„Wir hatte gerne gefragt, warum er so viele Microscopia machte und doch keine verkauffen wolte, wir fürchteten aber, wie möchten eine Holländischen, oder kein Antworth bekommen.” Uffenbach, waarschijnlijk uit spijt over dit weigerend antwoord, laat zich daarover echter in onheusche gevolgtrekkingen uit, zeggende: „Vermuttlich steckt vornemlich der Neid dahinter, dasz er bey seinen Lebzeiten niemand seine Art von Microscopiis zu Handen kommen lassen will.”↑63Dr. Halbertsma, „Dissertatio historico-medica inauguralis de Antonii Leeuwenhoekii meritis, in quasdam partes anatomiae microscopiae”, 1843, pag. 12.↑6418de Sendbrief, blz. 169.↑6520ste Sendbrief, blz. 189.↑662de Vervolg, 66ste Brief, blz. 312.↑677de Vervolg, 116de Brief, blz. 100.↑68„Employement for the Microscope. Londen, 1753. (Hollandsche vertaling) Nuttig gebruik van het Mikroskoop. Amsterdam, 1756, blz. 456.”↑69Het Mikroskoop, enz. t. a.p. dl. 3, blz. 44.↑7033ste Brief, blz. 17.↑7135ste Brief, blz. 17.↑7241ste Sendbrief, blz. 37.↑7341ste Sendbrief, blz. 404.↑74Manuscript in de Bibliotheek der Leidsche Hoogeschool, waarvan afschrift in mijn bezit is.↑75„Het Mikroskoop t. a. p. 3de deel, blz. 404.”↑76Brief aan de „Royal Society van 25 Juli 1684, No. 42, blz. 32.”↑77Zie 36ste Brief, blz. 33.↑78Robert Smith,volkomen samenstel der optica of gesichtkunde 1753pag. 338 (uit het Engelsch „Dissertations upon Physico-Mathematical Subjects 1732” p. 45).↑792de Vervolg, 64ste Brief, blz. 243.↑806de Vervolg, 98ste Brief, blz. 198.↑81T. a. p. blz. 18.↑824de Vervolg, 83ste Brief, blz. 723 en 7de Vervolg, 111de Brief, blz. 48.↑8332ste Sendbrief, blz. 317.↑8447ste Brief, blz. 48.↑857de Vervolg, 113de Brief, blz. 374.↑8630ste Sendbrief, bladz.304.↑87„Philosophical Transactions, Vol. IX, pag. 23.More microsc. observ. made bij Mr. L. Upon the globuls of the Blood” etc. Deze brief werd eerst, na in het Engelsch vertaald te zijn, in de Vergadering van 27 April 1674 voorgelezen, en werd dit onderwerp nader vervolgd in een brief, d.d. 4 September 1674.↑881ste Vervolg, 65ste Brief, blz. 294.↑897de Vervolg, 128ste Brief, blz. 232.↑9042ste Brief, blz. 32.↑91Ibidem, blz. 37.↑92Halbertsma, t. a. p. pag. 32.↑93Ibidem, t. a. p. pag. 33.↑942de Vervolg, 65ste Brief, blz. 284.↑953de Vervolg, 67ste Brief, blz. 341.↑963de Vervolg, 68ste Brief, blz. 353.↑972de Vervolg, 66ste Brief, blz. 289, 300, 306.↑982de Vervolg,67ste Brief, blz. 333.↑99Van der Boon, t. a. p., blz. 29.↑1002de Vervolg, 67ste Brief, blz. 332.↑1012de Vervolg, 65ste Brief, blz. 382.↑1022de Vervolg, 67ste Brief, blz. 334.↑1033de Vervolg, 68ste Brief, blz. 355, en „Biographie Universelle etc. Paris 1819.” T. XXIV, pag. 363.↑104„Biographie Universelle, t. a. p.”↑105A. van der Boon, t. a. p., blz. 29.↑106„Philosophical Transactions.” Vol. IX, p. 125; Halbertsma, Diss., t. a. p. blz. 51.↑107„Philosophical Transactions.” Vol. XII, p. 1002; 49ste Brief, blz. 31. Halbertsma, Diss.,t. a.p. blz. 51.↑108Van der Boon etc., t. a. p.↑109Van der Boon, t. a. p., blz., 81.↑11053ste Brief, blz. 1.↑111Men leze verder wat van der Boon daaromtrent mededeelt, ten betooge, dat Leeuwenhoek anderhalve eeuw vroeger reeds bekend maakte, wat Purkinje en anderen daaromtrent als nieuw vermelden, t. a. p., blz. 81.↑11241ste Sendbrief, blz. 405.↑1137de Vervolg, 109de Brief, blz. 27.↑1147de Vervolg, 113de Brief, blz. 65.↑115Deze bijzonderheden komen niet voor in de eerste uitgave mijner biographie van Leeuwenhoek; zij zijn ontleend aan de „Verslagen en mededeelingen der Koninklijke Akademie van wetenschappen, Afdeeling Natuurkunde, deel 13, 3e stuk,” alwaar deze mededeeling van Prof. Halbertsma, op blz. 342 voorkomt.↑116A. Haller, „Elem. Physiologiae, Lugd. Bat. 1765. Tom. VII, p. 523.”↑117„Versuch einer pragmat. Geschichte der Arzneykunde Halle 1801. Th. IV, S. 293.”↑118In deze Encyclopaedie wordt eene korte levensbeschrijving van Ludwig von Hammen gevonden, waaruit blijkt dat hij in het jaar 1652, waarschijnlijk te Dantzig, geboren werd, zich aan de geneeskunde gewijd en te Montpellier gestudeerd heeft, alwaar hij tot Doctor gepromoveerd werd. Hij vestigde zich te Dantzig, werd te gelijkertijd lijfarts van Johan Sobieski, koning van Polen, maar stierf zeer jong n. m. den 15 Maart 1680. Er zijn van hem geen geschriften bekend als zijn doctorale dissertatiën „Curriculum medicumMonspeliense”1674, 4oen „de herniis diss.” en „de crocodilo et vesicae mendaci calculo epistolae. Gedani 1677, 4oLugd. Bat. 1682, 12o.” Verder staat er te lezen, dat het tamelijk zeker schijnt, dat hij, tegen Hartsoeker’s beweeringen, de ontdekker der zaaddiertjes is, welke ontdekking hij in Augustus 1677 mededeelde aan „dem Professor” (!) Ant. v. Leeuwenhoek te Delft.↑119„Mikroskopische Anatomie II. 2. S. 398.”↑120„Lehrbuch der Anatomie des menschen. Giessen 1862. S. 228.”↑121„De carnis musculosae fibrarumque carnearum structuram L. B. 1741.”↑122„Philosophic. Transactions, no. 247, fol. 337.”↑1237de Vervolg, 117de Brief, blz. 102.↑12438ste Brief, blz. 4.↑12518de Sendbrief, pag.168.↑12645ste Brief, blz. 43.↑127Cornelis Bontekoe was geboren te Alkmaar in het jaar 1647, studeerde en promoveerde te Leiden, en werd beroepen als Hoogleeraar te Frankfort a/Oder. Hij overleed in 1685.↑12845ste Brief, blz. 74.↑129„Anleitung zur historie der medicinischen Gelährheit von Gottlieb Stolle”. Jena, 1731, 4o., 3de Th. S. 535.Deze en vele andere bronnen werden mij met groote welwillendheid verstrekt door den Hoogleeraar Dr. Groshans, wiens rijke verzameling boeken ten allen tijde mij ten dienste stond.↑130Sendbrieven no. 20, blz. 166.↑131„Rede zur Feier des Leibnitz’schen Jahrestages über Leibnitz’ens Methode Verhältniss zur Natur-Forschung und Briefwechsel mit Leeuwenhoek, in der öffentlichen Sitzung der Königlich-Preuss. Akademie der Wissenschaften am 3 Juli 1845 gehalten von Christian Gottfried Ehrenberg.”Deze redevoering is te vinden in de Bibliotheek der Leidsche Hoogeschool.↑132De „Theodicae” van Leibnitz verscheen in 1710.↑133Ook zou ik wenschen, dat bij het onderzoek de microscopen werden aangewend, waarmede de schrandere en ijverige Leeuwenhoek zoo veel heeft gepraesteerd, dat ik mij dikwijls verontwaardig over der menschen traagheid, die de oogen niet willen openen en zich niet verwaardigen te geraken in het voor de hand liggend bezit van wetenschap. Want indien wij wijs waren zoude hij reeds overal navolgers hebben.↑13428ste Brief, blz. 13.↑1354de Vervolg, 81ste Brief, blz. 671.↑1363de Vervolg, 74ste Brief, blz. 507.↑1377de Vervolg, 120ste Brief, blz. 138.↑1387de Vervolg, 120ste Brief, blz. 130.↑1393de Vervolg, 72ste Brief, blz. 449.↑140„Philosophical Transactions. Vol. XXVI, pag. 416.”↑1417de Vervolg, 120ste Brief,blz. 133.↑142Dit doelt op hetgeen hij omtrent zoodanige purgeermiddelen op blz.86 gezegd heeft.↑14338ste Brief, blz. 21.↑144No. 43, blz. 66.↑14532ste Sendbrief, blz. 317.↑14649ste Brief, blz. 30.↑14751ste Brief, blz. 67, terwijl de bijgevoegde afbeeldingen der met den kapokvezel en zaden gevulde vrucht, volkomen juist zijn, zijnde een exemplaar van deze vrucht aanwezig in het pharmacognostisch kabinet van het Rotterd. Depart. der Ned. Maatsch. t. b. der Pharmacie.↑148De plant waarvan de kapok afkomstig is, heet „Eriophorus Javana” Rumph., „Bombax pentandrum” L. „Ceiba pentandra” Gärtner, „Eriodendron anfractuosum” Dec.↑1492de Vervolg, 64ste Brief, blz. 245.↑150Christiaan Huygens, Heer van Zeelhem, enz.↑1513de Vervolg, 71ste Brief, blz. 397, 405.↑1525de Vervolg, 88ste Brief, blz. 42, 6de Vervolg, 99ste Brief.↑1536de Vervolg, 100ste Brief,blz. 251–255.↑15449ste Brief, blz. 26.↑15555ste Brief, blz. 28–52. 26ste Sendbrief, blz. 235–253.↑1563de Vervolg, blz. 395.↑15750ste Brief, blz. 45.↑15859ste Brief, blz. 130.↑15958ste Brief, blz. 105.↑
61Birch t. a. p., blz. 386.↑62„Zuletz” zegt hij „wiese uns Herr Leeuwenhoek sein cabinet, in welchen er wohl ein Duzent lackirter kästgen, und in diesen wohl anderthalf hundert ob vermeldeter kleinen Futerälgen hatte, in deren jedem zwey kleinen sorte lagen. Als wir uns über diesen Vorrath wunderten, und fragten, ob er denn keine verkauffte, indem wir gerne etliche haben möchten, sagte er; nein, bey meinen Leben nicht. Er war auch sehr geheim mit[50]seiner Arbeit, wie er sie machte.” En iets later zegt Uffenbach:„Wir hatte gerne gefragt, warum er so viele Microscopia machte und doch keine verkauffen wolte, wir fürchteten aber, wie möchten eine Holländischen, oder kein Antworth bekommen.” Uffenbach, waarschijnlijk uit spijt over dit weigerend antwoord, laat zich daarover echter in onheusche gevolgtrekkingen uit, zeggende: „Vermuttlich steckt vornemlich der Neid dahinter, dasz er bey seinen Lebzeiten niemand seine Art von Microscopiis zu Handen kommen lassen will.”↑63Dr. Halbertsma, „Dissertatio historico-medica inauguralis de Antonii Leeuwenhoekii meritis, in quasdam partes anatomiae microscopiae”, 1843, pag. 12.↑6418de Sendbrief, blz. 169.↑6520ste Sendbrief, blz. 189.↑662de Vervolg, 66ste Brief, blz. 312.↑677de Vervolg, 116de Brief, blz. 100.↑68„Employement for the Microscope. Londen, 1753. (Hollandsche vertaling) Nuttig gebruik van het Mikroskoop. Amsterdam, 1756, blz. 456.”↑69Het Mikroskoop, enz. t. a.p. dl. 3, blz. 44.↑7033ste Brief, blz. 17.↑7135ste Brief, blz. 17.↑7241ste Sendbrief, blz. 37.↑7341ste Sendbrief, blz. 404.↑74Manuscript in de Bibliotheek der Leidsche Hoogeschool, waarvan afschrift in mijn bezit is.↑75„Het Mikroskoop t. a. p. 3de deel, blz. 404.”↑76Brief aan de „Royal Society van 25 Juli 1684, No. 42, blz. 32.”↑77Zie 36ste Brief, blz. 33.↑78Robert Smith,volkomen samenstel der optica of gesichtkunde 1753pag. 338 (uit het Engelsch „Dissertations upon Physico-Mathematical Subjects 1732” p. 45).↑792de Vervolg, 64ste Brief, blz. 243.↑806de Vervolg, 98ste Brief, blz. 198.↑81T. a. p. blz. 18.↑824de Vervolg, 83ste Brief, blz. 723 en 7de Vervolg, 111de Brief, blz. 48.↑8332ste Sendbrief, blz. 317.↑8447ste Brief, blz. 48.↑857de Vervolg, 113de Brief, blz. 374.↑8630ste Sendbrief, bladz.304.↑87„Philosophical Transactions, Vol. IX, pag. 23.More microsc. observ. made bij Mr. L. Upon the globuls of the Blood” etc. Deze brief werd eerst, na in het Engelsch vertaald te zijn, in de Vergadering van 27 April 1674 voorgelezen, en werd dit onderwerp nader vervolgd in een brief, d.d. 4 September 1674.↑881ste Vervolg, 65ste Brief, blz. 294.↑897de Vervolg, 128ste Brief, blz. 232.↑9042ste Brief, blz. 32.↑91Ibidem, blz. 37.↑92Halbertsma, t. a. p. pag. 32.↑93Ibidem, t. a. p. pag. 33.↑942de Vervolg, 65ste Brief, blz. 284.↑953de Vervolg, 67ste Brief, blz. 341.↑963de Vervolg, 68ste Brief, blz. 353.↑972de Vervolg, 66ste Brief, blz. 289, 300, 306.↑982de Vervolg,67ste Brief, blz. 333.↑99Van der Boon, t. a. p., blz. 29.↑1002de Vervolg, 67ste Brief, blz. 332.↑1012de Vervolg, 65ste Brief, blz. 382.↑1022de Vervolg, 67ste Brief, blz. 334.↑1033de Vervolg, 68ste Brief, blz. 355, en „Biographie Universelle etc. Paris 1819.” T. XXIV, pag. 363.↑104„Biographie Universelle, t. a. p.”↑105A. van der Boon, t. a. p., blz. 29.↑106„Philosophical Transactions.” Vol. IX, p. 125; Halbertsma, Diss., t. a. p. blz. 51.↑107„Philosophical Transactions.” Vol. XII, p. 1002; 49ste Brief, blz. 31. Halbertsma, Diss.,t. a.p. blz. 51.↑108Van der Boon etc., t. a. p.↑109Van der Boon, t. a. p., blz., 81.↑11053ste Brief, blz. 1.↑111Men leze verder wat van der Boon daaromtrent mededeelt, ten betooge, dat Leeuwenhoek anderhalve eeuw vroeger reeds bekend maakte, wat Purkinje en anderen daaromtrent als nieuw vermelden, t. a. p., blz. 81.↑11241ste Sendbrief, blz. 405.↑1137de Vervolg, 109de Brief, blz. 27.↑1147de Vervolg, 113de Brief, blz. 65.↑115Deze bijzonderheden komen niet voor in de eerste uitgave mijner biographie van Leeuwenhoek; zij zijn ontleend aan de „Verslagen en mededeelingen der Koninklijke Akademie van wetenschappen, Afdeeling Natuurkunde, deel 13, 3e stuk,” alwaar deze mededeeling van Prof. Halbertsma, op blz. 342 voorkomt.↑116A. Haller, „Elem. Physiologiae, Lugd. Bat. 1765. Tom. VII, p. 523.”↑117„Versuch einer pragmat. Geschichte der Arzneykunde Halle 1801. Th. IV, S. 293.”↑118In deze Encyclopaedie wordt eene korte levensbeschrijving van Ludwig von Hammen gevonden, waaruit blijkt dat hij in het jaar 1652, waarschijnlijk te Dantzig, geboren werd, zich aan de geneeskunde gewijd en te Montpellier gestudeerd heeft, alwaar hij tot Doctor gepromoveerd werd. Hij vestigde zich te Dantzig, werd te gelijkertijd lijfarts van Johan Sobieski, koning van Polen, maar stierf zeer jong n. m. den 15 Maart 1680. Er zijn van hem geen geschriften bekend als zijn doctorale dissertatiën „Curriculum medicumMonspeliense”1674, 4oen „de herniis diss.” en „de crocodilo et vesicae mendaci calculo epistolae. Gedani 1677, 4oLugd. Bat. 1682, 12o.” Verder staat er te lezen, dat het tamelijk zeker schijnt, dat hij, tegen Hartsoeker’s beweeringen, de ontdekker der zaaddiertjes is, welke ontdekking hij in Augustus 1677 mededeelde aan „dem Professor” (!) Ant. v. Leeuwenhoek te Delft.↑119„Mikroskopische Anatomie II. 2. S. 398.”↑120„Lehrbuch der Anatomie des menschen. Giessen 1862. S. 228.”↑121„De carnis musculosae fibrarumque carnearum structuram L. B. 1741.”↑122„Philosophic. Transactions, no. 247, fol. 337.”↑1237de Vervolg, 117de Brief, blz. 102.↑12438ste Brief, blz. 4.↑12518de Sendbrief, pag.168.↑12645ste Brief, blz. 43.↑127Cornelis Bontekoe was geboren te Alkmaar in het jaar 1647, studeerde en promoveerde te Leiden, en werd beroepen als Hoogleeraar te Frankfort a/Oder. Hij overleed in 1685.↑12845ste Brief, blz. 74.↑129„Anleitung zur historie der medicinischen Gelährheit von Gottlieb Stolle”. Jena, 1731, 4o., 3de Th. S. 535.Deze en vele andere bronnen werden mij met groote welwillendheid verstrekt door den Hoogleeraar Dr. Groshans, wiens rijke verzameling boeken ten allen tijde mij ten dienste stond.↑130Sendbrieven no. 20, blz. 166.↑131„Rede zur Feier des Leibnitz’schen Jahrestages über Leibnitz’ens Methode Verhältniss zur Natur-Forschung und Briefwechsel mit Leeuwenhoek, in der öffentlichen Sitzung der Königlich-Preuss. Akademie der Wissenschaften am 3 Juli 1845 gehalten von Christian Gottfried Ehrenberg.”Deze redevoering is te vinden in de Bibliotheek der Leidsche Hoogeschool.↑132De „Theodicae” van Leibnitz verscheen in 1710.↑133Ook zou ik wenschen, dat bij het onderzoek de microscopen werden aangewend, waarmede de schrandere en ijverige Leeuwenhoek zoo veel heeft gepraesteerd, dat ik mij dikwijls verontwaardig over der menschen traagheid, die de oogen niet willen openen en zich niet verwaardigen te geraken in het voor de hand liggend bezit van wetenschap. Want indien wij wijs waren zoude hij reeds overal navolgers hebben.↑13428ste Brief, blz. 13.↑1354de Vervolg, 81ste Brief, blz. 671.↑1363de Vervolg, 74ste Brief, blz. 507.↑1377de Vervolg, 120ste Brief, blz. 138.↑1387de Vervolg, 120ste Brief, blz. 130.↑1393de Vervolg, 72ste Brief, blz. 449.↑140„Philosophical Transactions. Vol. XXVI, pag. 416.”↑1417de Vervolg, 120ste Brief,blz. 133.↑142Dit doelt op hetgeen hij omtrent zoodanige purgeermiddelen op blz.86 gezegd heeft.↑14338ste Brief, blz. 21.↑144No. 43, blz. 66.↑14532ste Sendbrief, blz. 317.↑14649ste Brief, blz. 30.↑14751ste Brief, blz. 67, terwijl de bijgevoegde afbeeldingen der met den kapokvezel en zaden gevulde vrucht, volkomen juist zijn, zijnde een exemplaar van deze vrucht aanwezig in het pharmacognostisch kabinet van het Rotterd. Depart. der Ned. Maatsch. t. b. der Pharmacie.↑148De plant waarvan de kapok afkomstig is, heet „Eriophorus Javana” Rumph., „Bombax pentandrum” L. „Ceiba pentandra” Gärtner, „Eriodendron anfractuosum” Dec.↑1492de Vervolg, 64ste Brief, blz. 245.↑150Christiaan Huygens, Heer van Zeelhem, enz.↑1513de Vervolg, 71ste Brief, blz. 397, 405.↑1525de Vervolg, 88ste Brief, blz. 42, 6de Vervolg, 99ste Brief.↑1536de Vervolg, 100ste Brief,blz. 251–255.↑15449ste Brief, blz. 26.↑15555ste Brief, blz. 28–52. 26ste Sendbrief, blz. 235–253.↑1563de Vervolg, blz. 395.↑15750ste Brief, blz. 45.↑15859ste Brief, blz. 130.↑15958ste Brief, blz. 105.↑
61Birch t. a. p., blz. 386.↑62„Zuletz” zegt hij „wiese uns Herr Leeuwenhoek sein cabinet, in welchen er wohl ein Duzent lackirter kästgen, und in diesen wohl anderthalf hundert ob vermeldeter kleinen Futerälgen hatte, in deren jedem zwey kleinen sorte lagen. Als wir uns über diesen Vorrath wunderten, und fragten, ob er denn keine verkauffte, indem wir gerne etliche haben möchten, sagte er; nein, bey meinen Leben nicht. Er war auch sehr geheim mit[50]seiner Arbeit, wie er sie machte.” En iets later zegt Uffenbach:„Wir hatte gerne gefragt, warum er so viele Microscopia machte und doch keine verkauffen wolte, wir fürchteten aber, wie möchten eine Holländischen, oder kein Antworth bekommen.” Uffenbach, waarschijnlijk uit spijt over dit weigerend antwoord, laat zich daarover echter in onheusche gevolgtrekkingen uit, zeggende: „Vermuttlich steckt vornemlich der Neid dahinter, dasz er bey seinen Lebzeiten niemand seine Art von Microscopiis zu Handen kommen lassen will.”↑63Dr. Halbertsma, „Dissertatio historico-medica inauguralis de Antonii Leeuwenhoekii meritis, in quasdam partes anatomiae microscopiae”, 1843, pag. 12.↑6418de Sendbrief, blz. 169.↑6520ste Sendbrief, blz. 189.↑662de Vervolg, 66ste Brief, blz. 312.↑677de Vervolg, 116de Brief, blz. 100.↑68„Employement for the Microscope. Londen, 1753. (Hollandsche vertaling) Nuttig gebruik van het Mikroskoop. Amsterdam, 1756, blz. 456.”↑69Het Mikroskoop, enz. t. a.p. dl. 3, blz. 44.↑7033ste Brief, blz. 17.↑7135ste Brief, blz. 17.↑7241ste Sendbrief, blz. 37.↑7341ste Sendbrief, blz. 404.↑74Manuscript in de Bibliotheek der Leidsche Hoogeschool, waarvan afschrift in mijn bezit is.↑75„Het Mikroskoop t. a. p. 3de deel, blz. 404.”↑76Brief aan de „Royal Society van 25 Juli 1684, No. 42, blz. 32.”↑77Zie 36ste Brief, blz. 33.↑78Robert Smith,volkomen samenstel der optica of gesichtkunde 1753pag. 338 (uit het Engelsch „Dissertations upon Physico-Mathematical Subjects 1732” p. 45).↑792de Vervolg, 64ste Brief, blz. 243.↑806de Vervolg, 98ste Brief, blz. 198.↑81T. a. p. blz. 18.↑824de Vervolg, 83ste Brief, blz. 723 en 7de Vervolg, 111de Brief, blz. 48.↑8332ste Sendbrief, blz. 317.↑8447ste Brief, blz. 48.↑857de Vervolg, 113de Brief, blz. 374.↑8630ste Sendbrief, bladz.304.↑87„Philosophical Transactions, Vol. IX, pag. 23.More microsc. observ. made bij Mr. L. Upon the globuls of the Blood” etc. Deze brief werd eerst, na in het Engelsch vertaald te zijn, in de Vergadering van 27 April 1674 voorgelezen, en werd dit onderwerp nader vervolgd in een brief, d.d. 4 September 1674.↑881ste Vervolg, 65ste Brief, blz. 294.↑897de Vervolg, 128ste Brief, blz. 232.↑9042ste Brief, blz. 32.↑91Ibidem, blz. 37.↑92Halbertsma, t. a. p. pag. 32.↑93Ibidem, t. a. p. pag. 33.↑942de Vervolg, 65ste Brief, blz. 284.↑953de Vervolg, 67ste Brief, blz. 341.↑963de Vervolg, 68ste Brief, blz. 353.↑972de Vervolg, 66ste Brief, blz. 289, 300, 306.↑982de Vervolg,67ste Brief, blz. 333.↑99Van der Boon, t. a. p., blz. 29.↑1002de Vervolg, 67ste Brief, blz. 332.↑1012de Vervolg, 65ste Brief, blz. 382.↑1022de Vervolg, 67ste Brief, blz. 334.↑1033de Vervolg, 68ste Brief, blz. 355, en „Biographie Universelle etc. Paris 1819.” T. XXIV, pag. 363.↑104„Biographie Universelle, t. a. p.”↑105A. van der Boon, t. a. p., blz. 29.↑106„Philosophical Transactions.” Vol. IX, p. 125; Halbertsma, Diss., t. a. p. blz. 51.↑107„Philosophical Transactions.” Vol. XII, p. 1002; 49ste Brief, blz. 31. Halbertsma, Diss.,t. a.p. blz. 51.↑108Van der Boon etc., t. a. p.↑109Van der Boon, t. a. p., blz., 81.↑11053ste Brief, blz. 1.↑111Men leze verder wat van der Boon daaromtrent mededeelt, ten betooge, dat Leeuwenhoek anderhalve eeuw vroeger reeds bekend maakte, wat Purkinje en anderen daaromtrent als nieuw vermelden, t. a. p., blz. 81.↑11241ste Sendbrief, blz. 405.↑1137de Vervolg, 109de Brief, blz. 27.↑1147de Vervolg, 113de Brief, blz. 65.↑115Deze bijzonderheden komen niet voor in de eerste uitgave mijner biographie van Leeuwenhoek; zij zijn ontleend aan de „Verslagen en mededeelingen der Koninklijke Akademie van wetenschappen, Afdeeling Natuurkunde, deel 13, 3e stuk,” alwaar deze mededeeling van Prof. Halbertsma, op blz. 342 voorkomt.↑116A. Haller, „Elem. Physiologiae, Lugd. Bat. 1765. Tom. VII, p. 523.”↑117„Versuch einer pragmat. Geschichte der Arzneykunde Halle 1801. Th. IV, S. 293.”↑118In deze Encyclopaedie wordt eene korte levensbeschrijving van Ludwig von Hammen gevonden, waaruit blijkt dat hij in het jaar 1652, waarschijnlijk te Dantzig, geboren werd, zich aan de geneeskunde gewijd en te Montpellier gestudeerd heeft, alwaar hij tot Doctor gepromoveerd werd. Hij vestigde zich te Dantzig, werd te gelijkertijd lijfarts van Johan Sobieski, koning van Polen, maar stierf zeer jong n. m. den 15 Maart 1680. Er zijn van hem geen geschriften bekend als zijn doctorale dissertatiën „Curriculum medicumMonspeliense”1674, 4oen „de herniis diss.” en „de crocodilo et vesicae mendaci calculo epistolae. Gedani 1677, 4oLugd. Bat. 1682, 12o.” Verder staat er te lezen, dat het tamelijk zeker schijnt, dat hij, tegen Hartsoeker’s beweeringen, de ontdekker der zaaddiertjes is, welke ontdekking hij in Augustus 1677 mededeelde aan „dem Professor” (!) Ant. v. Leeuwenhoek te Delft.↑119„Mikroskopische Anatomie II. 2. S. 398.”↑120„Lehrbuch der Anatomie des menschen. Giessen 1862. S. 228.”↑121„De carnis musculosae fibrarumque carnearum structuram L. B. 1741.”↑122„Philosophic. Transactions, no. 247, fol. 337.”↑1237de Vervolg, 117de Brief, blz. 102.↑12438ste Brief, blz. 4.↑12518de Sendbrief, pag.168.↑12645ste Brief, blz. 43.↑127Cornelis Bontekoe was geboren te Alkmaar in het jaar 1647, studeerde en promoveerde te Leiden, en werd beroepen als Hoogleeraar te Frankfort a/Oder. Hij overleed in 1685.↑12845ste Brief, blz. 74.↑129„Anleitung zur historie der medicinischen Gelährheit von Gottlieb Stolle”. Jena, 1731, 4o., 3de Th. S. 535.Deze en vele andere bronnen werden mij met groote welwillendheid verstrekt door den Hoogleeraar Dr. Groshans, wiens rijke verzameling boeken ten allen tijde mij ten dienste stond.↑130Sendbrieven no. 20, blz. 166.↑131„Rede zur Feier des Leibnitz’schen Jahrestages über Leibnitz’ens Methode Verhältniss zur Natur-Forschung und Briefwechsel mit Leeuwenhoek, in der öffentlichen Sitzung der Königlich-Preuss. Akademie der Wissenschaften am 3 Juli 1845 gehalten von Christian Gottfried Ehrenberg.”Deze redevoering is te vinden in de Bibliotheek der Leidsche Hoogeschool.↑132De „Theodicae” van Leibnitz verscheen in 1710.↑133Ook zou ik wenschen, dat bij het onderzoek de microscopen werden aangewend, waarmede de schrandere en ijverige Leeuwenhoek zoo veel heeft gepraesteerd, dat ik mij dikwijls verontwaardig over der menschen traagheid, die de oogen niet willen openen en zich niet verwaardigen te geraken in het voor de hand liggend bezit van wetenschap. Want indien wij wijs waren zoude hij reeds overal navolgers hebben.↑13428ste Brief, blz. 13.↑1354de Vervolg, 81ste Brief, blz. 671.↑1363de Vervolg, 74ste Brief, blz. 507.↑1377de Vervolg, 120ste Brief, blz. 138.↑1387de Vervolg, 120ste Brief, blz. 130.↑1393de Vervolg, 72ste Brief, blz. 449.↑140„Philosophical Transactions. Vol. XXVI, pag. 416.”↑1417de Vervolg, 120ste Brief,blz. 133.↑142Dit doelt op hetgeen hij omtrent zoodanige purgeermiddelen op blz.86 gezegd heeft.↑14338ste Brief, blz. 21.↑144No. 43, blz. 66.↑14532ste Sendbrief, blz. 317.↑14649ste Brief, blz. 30.↑14751ste Brief, blz. 67, terwijl de bijgevoegde afbeeldingen der met den kapokvezel en zaden gevulde vrucht, volkomen juist zijn, zijnde een exemplaar van deze vrucht aanwezig in het pharmacognostisch kabinet van het Rotterd. Depart. der Ned. Maatsch. t. b. der Pharmacie.↑148De plant waarvan de kapok afkomstig is, heet „Eriophorus Javana” Rumph., „Bombax pentandrum” L. „Ceiba pentandra” Gärtner, „Eriodendron anfractuosum” Dec.↑1492de Vervolg, 64ste Brief, blz. 245.↑150Christiaan Huygens, Heer van Zeelhem, enz.↑1513de Vervolg, 71ste Brief, blz. 397, 405.↑1525de Vervolg, 88ste Brief, blz. 42, 6de Vervolg, 99ste Brief.↑1536de Vervolg, 100ste Brief,blz. 251–255.↑15449ste Brief, blz. 26.↑15555ste Brief, blz. 28–52. 26ste Sendbrief, blz. 235–253.↑1563de Vervolg, blz. 395.↑15750ste Brief, blz. 45.↑15859ste Brief, blz. 130.↑15958ste Brief, blz. 105.↑
61Birch t. a. p., blz. 386.↑62„Zuletz” zegt hij „wiese uns Herr Leeuwenhoek sein cabinet, in welchen er wohl ein Duzent lackirter kästgen, und in diesen wohl anderthalf hundert ob vermeldeter kleinen Futerälgen hatte, in deren jedem zwey kleinen sorte lagen. Als wir uns über diesen Vorrath wunderten, und fragten, ob er denn keine verkauffte, indem wir gerne etliche haben möchten, sagte er; nein, bey meinen Leben nicht. Er war auch sehr geheim mit[50]seiner Arbeit, wie er sie machte.” En iets later zegt Uffenbach:„Wir hatte gerne gefragt, warum er so viele Microscopia machte und doch keine verkauffen wolte, wir fürchteten aber, wie möchten eine Holländischen, oder kein Antworth bekommen.” Uffenbach, waarschijnlijk uit spijt over dit weigerend antwoord, laat zich daarover echter in onheusche gevolgtrekkingen uit, zeggende: „Vermuttlich steckt vornemlich der Neid dahinter, dasz er bey seinen Lebzeiten niemand seine Art von Microscopiis zu Handen kommen lassen will.”↑63Dr. Halbertsma, „Dissertatio historico-medica inauguralis de Antonii Leeuwenhoekii meritis, in quasdam partes anatomiae microscopiae”, 1843, pag. 12.↑6418de Sendbrief, blz. 169.↑6520ste Sendbrief, blz. 189.↑662de Vervolg, 66ste Brief, blz. 312.↑677de Vervolg, 116de Brief, blz. 100.↑68„Employement for the Microscope. Londen, 1753. (Hollandsche vertaling) Nuttig gebruik van het Mikroskoop. Amsterdam, 1756, blz. 456.”↑69Het Mikroskoop, enz. t. a.p. dl. 3, blz. 44.↑7033ste Brief, blz. 17.↑7135ste Brief, blz. 17.↑7241ste Sendbrief, blz. 37.↑7341ste Sendbrief, blz. 404.↑74Manuscript in de Bibliotheek der Leidsche Hoogeschool, waarvan afschrift in mijn bezit is.↑75„Het Mikroskoop t. a. p. 3de deel, blz. 404.”↑76Brief aan de „Royal Society van 25 Juli 1684, No. 42, blz. 32.”↑77Zie 36ste Brief, blz. 33.↑78Robert Smith,volkomen samenstel der optica of gesichtkunde 1753pag. 338 (uit het Engelsch „Dissertations upon Physico-Mathematical Subjects 1732” p. 45).↑792de Vervolg, 64ste Brief, blz. 243.↑806de Vervolg, 98ste Brief, blz. 198.↑81T. a. p. blz. 18.↑824de Vervolg, 83ste Brief, blz. 723 en 7de Vervolg, 111de Brief, blz. 48.↑8332ste Sendbrief, blz. 317.↑8447ste Brief, blz. 48.↑857de Vervolg, 113de Brief, blz. 374.↑8630ste Sendbrief, bladz.304.↑87„Philosophical Transactions, Vol. IX, pag. 23.More microsc. observ. made bij Mr. L. Upon the globuls of the Blood” etc. Deze brief werd eerst, na in het Engelsch vertaald te zijn, in de Vergadering van 27 April 1674 voorgelezen, en werd dit onderwerp nader vervolgd in een brief, d.d. 4 September 1674.↑881ste Vervolg, 65ste Brief, blz. 294.↑897de Vervolg, 128ste Brief, blz. 232.↑9042ste Brief, blz. 32.↑91Ibidem, blz. 37.↑92Halbertsma, t. a. p. pag. 32.↑93Ibidem, t. a. p. pag. 33.↑942de Vervolg, 65ste Brief, blz. 284.↑953de Vervolg, 67ste Brief, blz. 341.↑963de Vervolg, 68ste Brief, blz. 353.↑972de Vervolg, 66ste Brief, blz. 289, 300, 306.↑982de Vervolg,67ste Brief, blz. 333.↑99Van der Boon, t. a. p., blz. 29.↑1002de Vervolg, 67ste Brief, blz. 332.↑1012de Vervolg, 65ste Brief, blz. 382.↑1022de Vervolg, 67ste Brief, blz. 334.↑1033de Vervolg, 68ste Brief, blz. 355, en „Biographie Universelle etc. Paris 1819.” T. XXIV, pag. 363.↑104„Biographie Universelle, t. a. p.”↑105A. van der Boon, t. a. p., blz. 29.↑106„Philosophical Transactions.” Vol. IX, p. 125; Halbertsma, Diss., t. a. p. blz. 51.↑107„Philosophical Transactions.” Vol. XII, p. 1002; 49ste Brief, blz. 31. Halbertsma, Diss.,t. a.p. blz. 51.↑108Van der Boon etc., t. a. p.↑109Van der Boon, t. a. p., blz., 81.↑11053ste Brief, blz. 1.↑111Men leze verder wat van der Boon daaromtrent mededeelt, ten betooge, dat Leeuwenhoek anderhalve eeuw vroeger reeds bekend maakte, wat Purkinje en anderen daaromtrent als nieuw vermelden, t. a. p., blz. 81.↑11241ste Sendbrief, blz. 405.↑1137de Vervolg, 109de Brief, blz. 27.↑1147de Vervolg, 113de Brief, blz. 65.↑115Deze bijzonderheden komen niet voor in de eerste uitgave mijner biographie van Leeuwenhoek; zij zijn ontleend aan de „Verslagen en mededeelingen der Koninklijke Akademie van wetenschappen, Afdeeling Natuurkunde, deel 13, 3e stuk,” alwaar deze mededeeling van Prof. Halbertsma, op blz. 342 voorkomt.↑116A. Haller, „Elem. Physiologiae, Lugd. Bat. 1765. Tom. VII, p. 523.”↑117„Versuch einer pragmat. Geschichte der Arzneykunde Halle 1801. Th. IV, S. 293.”↑118In deze Encyclopaedie wordt eene korte levensbeschrijving van Ludwig von Hammen gevonden, waaruit blijkt dat hij in het jaar 1652, waarschijnlijk te Dantzig, geboren werd, zich aan de geneeskunde gewijd en te Montpellier gestudeerd heeft, alwaar hij tot Doctor gepromoveerd werd. Hij vestigde zich te Dantzig, werd te gelijkertijd lijfarts van Johan Sobieski, koning van Polen, maar stierf zeer jong n. m. den 15 Maart 1680. Er zijn van hem geen geschriften bekend als zijn doctorale dissertatiën „Curriculum medicumMonspeliense”1674, 4oen „de herniis diss.” en „de crocodilo et vesicae mendaci calculo epistolae. Gedani 1677, 4oLugd. Bat. 1682, 12o.” Verder staat er te lezen, dat het tamelijk zeker schijnt, dat hij, tegen Hartsoeker’s beweeringen, de ontdekker der zaaddiertjes is, welke ontdekking hij in Augustus 1677 mededeelde aan „dem Professor” (!) Ant. v. Leeuwenhoek te Delft.↑119„Mikroskopische Anatomie II. 2. S. 398.”↑120„Lehrbuch der Anatomie des menschen. Giessen 1862. S. 228.”↑121„De carnis musculosae fibrarumque carnearum structuram L. B. 1741.”↑122„Philosophic. Transactions, no. 247, fol. 337.”↑1237de Vervolg, 117de Brief, blz. 102.↑12438ste Brief, blz. 4.↑12518de Sendbrief, pag.168.↑12645ste Brief, blz. 43.↑127Cornelis Bontekoe was geboren te Alkmaar in het jaar 1647, studeerde en promoveerde te Leiden, en werd beroepen als Hoogleeraar te Frankfort a/Oder. Hij overleed in 1685.↑12845ste Brief, blz. 74.↑129„Anleitung zur historie der medicinischen Gelährheit von Gottlieb Stolle”. Jena, 1731, 4o., 3de Th. S. 535.Deze en vele andere bronnen werden mij met groote welwillendheid verstrekt door den Hoogleeraar Dr. Groshans, wiens rijke verzameling boeken ten allen tijde mij ten dienste stond.↑130Sendbrieven no. 20, blz. 166.↑131„Rede zur Feier des Leibnitz’schen Jahrestages über Leibnitz’ens Methode Verhältniss zur Natur-Forschung und Briefwechsel mit Leeuwenhoek, in der öffentlichen Sitzung der Königlich-Preuss. Akademie der Wissenschaften am 3 Juli 1845 gehalten von Christian Gottfried Ehrenberg.”Deze redevoering is te vinden in de Bibliotheek der Leidsche Hoogeschool.↑132De „Theodicae” van Leibnitz verscheen in 1710.↑133Ook zou ik wenschen, dat bij het onderzoek de microscopen werden aangewend, waarmede de schrandere en ijverige Leeuwenhoek zoo veel heeft gepraesteerd, dat ik mij dikwijls verontwaardig over der menschen traagheid, die de oogen niet willen openen en zich niet verwaardigen te geraken in het voor de hand liggend bezit van wetenschap. Want indien wij wijs waren zoude hij reeds overal navolgers hebben.↑13428ste Brief, blz. 13.↑1354de Vervolg, 81ste Brief, blz. 671.↑1363de Vervolg, 74ste Brief, blz. 507.↑1377de Vervolg, 120ste Brief, blz. 138.↑1387de Vervolg, 120ste Brief, blz. 130.↑1393de Vervolg, 72ste Brief, blz. 449.↑140„Philosophical Transactions. Vol. XXVI, pag. 416.”↑1417de Vervolg, 120ste Brief,blz. 133.↑142Dit doelt op hetgeen hij omtrent zoodanige purgeermiddelen op blz.86 gezegd heeft.↑14338ste Brief, blz. 21.↑144No. 43, blz. 66.↑14532ste Sendbrief, blz. 317.↑14649ste Brief, blz. 30.↑14751ste Brief, blz. 67, terwijl de bijgevoegde afbeeldingen der met den kapokvezel en zaden gevulde vrucht, volkomen juist zijn, zijnde een exemplaar van deze vrucht aanwezig in het pharmacognostisch kabinet van het Rotterd. Depart. der Ned. Maatsch. t. b. der Pharmacie.↑148De plant waarvan de kapok afkomstig is, heet „Eriophorus Javana” Rumph., „Bombax pentandrum” L. „Ceiba pentandra” Gärtner, „Eriodendron anfractuosum” Dec.↑1492de Vervolg, 64ste Brief, blz. 245.↑150Christiaan Huygens, Heer van Zeelhem, enz.↑1513de Vervolg, 71ste Brief, blz. 397, 405.↑1525de Vervolg, 88ste Brief, blz. 42, 6de Vervolg, 99ste Brief.↑1536de Vervolg, 100ste Brief,blz. 251–255.↑15449ste Brief, blz. 26.↑15555ste Brief, blz. 28–52. 26ste Sendbrief, blz. 235–253.↑1563de Vervolg, blz. 395.↑15750ste Brief, blz. 45.↑15859ste Brief, blz. 130.↑15958ste Brief, blz. 105.↑
61Birch t. a. p., blz. 386.↑
61Birch t. a. p., blz. 386.↑
62„Zuletz” zegt hij „wiese uns Herr Leeuwenhoek sein cabinet, in welchen er wohl ein Duzent lackirter kästgen, und in diesen wohl anderthalf hundert ob vermeldeter kleinen Futerälgen hatte, in deren jedem zwey kleinen sorte lagen. Als wir uns über diesen Vorrath wunderten, und fragten, ob er denn keine verkauffte, indem wir gerne etliche haben möchten, sagte er; nein, bey meinen Leben nicht. Er war auch sehr geheim mit[50]seiner Arbeit, wie er sie machte.” En iets later zegt Uffenbach:„Wir hatte gerne gefragt, warum er so viele Microscopia machte und doch keine verkauffen wolte, wir fürchteten aber, wie möchten eine Holländischen, oder kein Antworth bekommen.” Uffenbach, waarschijnlijk uit spijt over dit weigerend antwoord, laat zich daarover echter in onheusche gevolgtrekkingen uit, zeggende: „Vermuttlich steckt vornemlich der Neid dahinter, dasz er bey seinen Lebzeiten niemand seine Art von Microscopiis zu Handen kommen lassen will.”↑
62„Zuletz” zegt hij „wiese uns Herr Leeuwenhoek sein cabinet, in welchen er wohl ein Duzent lackirter kästgen, und in diesen wohl anderthalf hundert ob vermeldeter kleinen Futerälgen hatte, in deren jedem zwey kleinen sorte lagen. Als wir uns über diesen Vorrath wunderten, und fragten, ob er denn keine verkauffte, indem wir gerne etliche haben möchten, sagte er; nein, bey meinen Leben nicht. Er war auch sehr geheim mit[50]seiner Arbeit, wie er sie machte.” En iets later zegt Uffenbach:„Wir hatte gerne gefragt, warum er so viele Microscopia machte und doch keine verkauffen wolte, wir fürchteten aber, wie möchten eine Holländischen, oder kein Antworth bekommen.” Uffenbach, waarschijnlijk uit spijt over dit weigerend antwoord, laat zich daarover echter in onheusche gevolgtrekkingen uit, zeggende: „Vermuttlich steckt vornemlich der Neid dahinter, dasz er bey seinen Lebzeiten niemand seine Art von Microscopiis zu Handen kommen lassen will.”↑
63Dr. Halbertsma, „Dissertatio historico-medica inauguralis de Antonii Leeuwenhoekii meritis, in quasdam partes anatomiae microscopiae”, 1843, pag. 12.↑
63Dr. Halbertsma, „Dissertatio historico-medica inauguralis de Antonii Leeuwenhoekii meritis, in quasdam partes anatomiae microscopiae”, 1843, pag. 12.↑
6418de Sendbrief, blz. 169.↑
6418de Sendbrief, blz. 169.↑
6520ste Sendbrief, blz. 189.↑
6520ste Sendbrief, blz. 189.↑
662de Vervolg, 66ste Brief, blz. 312.↑
662de Vervolg, 66ste Brief, blz. 312.↑
677de Vervolg, 116de Brief, blz. 100.↑
677de Vervolg, 116de Brief, blz. 100.↑
68„Employement for the Microscope. Londen, 1753. (Hollandsche vertaling) Nuttig gebruik van het Mikroskoop. Amsterdam, 1756, blz. 456.”↑
68„Employement for the Microscope. Londen, 1753. (Hollandsche vertaling) Nuttig gebruik van het Mikroskoop. Amsterdam, 1756, blz. 456.”↑
69Het Mikroskoop, enz. t. a.p. dl. 3, blz. 44.↑
69Het Mikroskoop, enz. t. a.p. dl. 3, blz. 44.↑
7033ste Brief, blz. 17.↑
7033ste Brief, blz. 17.↑
7135ste Brief, blz. 17.↑
7135ste Brief, blz. 17.↑
7241ste Sendbrief, blz. 37.↑
7241ste Sendbrief, blz. 37.↑
7341ste Sendbrief, blz. 404.↑
7341ste Sendbrief, blz. 404.↑
74Manuscript in de Bibliotheek der Leidsche Hoogeschool, waarvan afschrift in mijn bezit is.↑
74Manuscript in de Bibliotheek der Leidsche Hoogeschool, waarvan afschrift in mijn bezit is.↑
75„Het Mikroskoop t. a. p. 3de deel, blz. 404.”↑
75„Het Mikroskoop t. a. p. 3de deel, blz. 404.”↑
76Brief aan de „Royal Society van 25 Juli 1684, No. 42, blz. 32.”↑
76Brief aan de „Royal Society van 25 Juli 1684, No. 42, blz. 32.”↑
77Zie 36ste Brief, blz. 33.↑
77Zie 36ste Brief, blz. 33.↑
78Robert Smith,volkomen samenstel der optica of gesichtkunde 1753pag. 338 (uit het Engelsch „Dissertations upon Physico-Mathematical Subjects 1732” p. 45).↑
78Robert Smith,volkomen samenstel der optica of gesichtkunde 1753pag. 338 (uit het Engelsch „Dissertations upon Physico-Mathematical Subjects 1732” p. 45).↑
792de Vervolg, 64ste Brief, blz. 243.↑
792de Vervolg, 64ste Brief, blz. 243.↑
806de Vervolg, 98ste Brief, blz. 198.↑
806de Vervolg, 98ste Brief, blz. 198.↑
81T. a. p. blz. 18.↑
81T. a. p. blz. 18.↑
824de Vervolg, 83ste Brief, blz. 723 en 7de Vervolg, 111de Brief, blz. 48.↑
824de Vervolg, 83ste Brief, blz. 723 en 7de Vervolg, 111de Brief, blz. 48.↑
8332ste Sendbrief, blz. 317.↑
8332ste Sendbrief, blz. 317.↑
8447ste Brief, blz. 48.↑
8447ste Brief, blz. 48.↑
857de Vervolg, 113de Brief, blz. 374.↑
857de Vervolg, 113de Brief, blz. 374.↑
8630ste Sendbrief, bladz.304.↑
8630ste Sendbrief, bladz.304.↑
87„Philosophical Transactions, Vol. IX, pag. 23.More microsc. observ. made bij Mr. L. Upon the globuls of the Blood” etc. Deze brief werd eerst, na in het Engelsch vertaald te zijn, in de Vergadering van 27 April 1674 voorgelezen, en werd dit onderwerp nader vervolgd in een brief, d.d. 4 September 1674.↑
87„Philosophical Transactions, Vol. IX, pag. 23.More microsc. observ. made bij Mr. L. Upon the globuls of the Blood” etc. Deze brief werd eerst, na in het Engelsch vertaald te zijn, in de Vergadering van 27 April 1674 voorgelezen, en werd dit onderwerp nader vervolgd in een brief, d.d. 4 September 1674.↑
881ste Vervolg, 65ste Brief, blz. 294.↑
881ste Vervolg, 65ste Brief, blz. 294.↑
897de Vervolg, 128ste Brief, blz. 232.↑
897de Vervolg, 128ste Brief, blz. 232.↑
9042ste Brief, blz. 32.↑
9042ste Brief, blz. 32.↑
91Ibidem, blz. 37.↑
91Ibidem, blz. 37.↑
92Halbertsma, t. a. p. pag. 32.↑
92Halbertsma, t. a. p. pag. 32.↑
93Ibidem, t. a. p. pag. 33.↑
93Ibidem, t. a. p. pag. 33.↑
942de Vervolg, 65ste Brief, blz. 284.↑
942de Vervolg, 65ste Brief, blz. 284.↑
953de Vervolg, 67ste Brief, blz. 341.↑
953de Vervolg, 67ste Brief, blz. 341.↑
963de Vervolg, 68ste Brief, blz. 353.↑
963de Vervolg, 68ste Brief, blz. 353.↑
972de Vervolg, 66ste Brief, blz. 289, 300, 306.↑
972de Vervolg, 66ste Brief, blz. 289, 300, 306.↑
982de Vervolg,67ste Brief, blz. 333.↑
982de Vervolg,67ste Brief, blz. 333.↑
99Van der Boon, t. a. p., blz. 29.↑
99Van der Boon, t. a. p., blz. 29.↑
1002de Vervolg, 67ste Brief, blz. 332.↑
1002de Vervolg, 67ste Brief, blz. 332.↑
1012de Vervolg, 65ste Brief, blz. 382.↑
1012de Vervolg, 65ste Brief, blz. 382.↑
1022de Vervolg, 67ste Brief, blz. 334.↑
1022de Vervolg, 67ste Brief, blz. 334.↑
1033de Vervolg, 68ste Brief, blz. 355, en „Biographie Universelle etc. Paris 1819.” T. XXIV, pag. 363.↑
1033de Vervolg, 68ste Brief, blz. 355, en „Biographie Universelle etc. Paris 1819.” T. XXIV, pag. 363.↑
104„Biographie Universelle, t. a. p.”↑
104„Biographie Universelle, t. a. p.”↑
105A. van der Boon, t. a. p., blz. 29.↑
105A. van der Boon, t. a. p., blz. 29.↑
106„Philosophical Transactions.” Vol. IX, p. 125; Halbertsma, Diss., t. a. p. blz. 51.↑
106„Philosophical Transactions.” Vol. IX, p. 125; Halbertsma, Diss., t. a. p. blz. 51.↑
107„Philosophical Transactions.” Vol. XII, p. 1002; 49ste Brief, blz. 31. Halbertsma, Diss.,t. a.p. blz. 51.↑
107„Philosophical Transactions.” Vol. XII, p. 1002; 49ste Brief, blz. 31. Halbertsma, Diss.,t. a.p. blz. 51.↑
108Van der Boon etc., t. a. p.↑
108Van der Boon etc., t. a. p.↑
109Van der Boon, t. a. p., blz., 81.↑
109Van der Boon, t. a. p., blz., 81.↑
11053ste Brief, blz. 1.↑
11053ste Brief, blz. 1.↑
111Men leze verder wat van der Boon daaromtrent mededeelt, ten betooge, dat Leeuwenhoek anderhalve eeuw vroeger reeds bekend maakte, wat Purkinje en anderen daaromtrent als nieuw vermelden, t. a. p., blz. 81.↑
111Men leze verder wat van der Boon daaromtrent mededeelt, ten betooge, dat Leeuwenhoek anderhalve eeuw vroeger reeds bekend maakte, wat Purkinje en anderen daaromtrent als nieuw vermelden, t. a. p., blz. 81.↑
11241ste Sendbrief, blz. 405.↑
11241ste Sendbrief, blz. 405.↑
1137de Vervolg, 109de Brief, blz. 27.↑
1137de Vervolg, 109de Brief, blz. 27.↑
1147de Vervolg, 113de Brief, blz. 65.↑
1147de Vervolg, 113de Brief, blz. 65.↑
115Deze bijzonderheden komen niet voor in de eerste uitgave mijner biographie van Leeuwenhoek; zij zijn ontleend aan de „Verslagen en mededeelingen der Koninklijke Akademie van wetenschappen, Afdeeling Natuurkunde, deel 13, 3e stuk,” alwaar deze mededeeling van Prof. Halbertsma, op blz. 342 voorkomt.↑
115Deze bijzonderheden komen niet voor in de eerste uitgave mijner biographie van Leeuwenhoek; zij zijn ontleend aan de „Verslagen en mededeelingen der Koninklijke Akademie van wetenschappen, Afdeeling Natuurkunde, deel 13, 3e stuk,” alwaar deze mededeeling van Prof. Halbertsma, op blz. 342 voorkomt.↑
116A. Haller, „Elem. Physiologiae, Lugd. Bat. 1765. Tom. VII, p. 523.”↑
116A. Haller, „Elem. Physiologiae, Lugd. Bat. 1765. Tom. VII, p. 523.”↑
117„Versuch einer pragmat. Geschichte der Arzneykunde Halle 1801. Th. IV, S. 293.”↑
117„Versuch einer pragmat. Geschichte der Arzneykunde Halle 1801. Th. IV, S. 293.”↑
118In deze Encyclopaedie wordt eene korte levensbeschrijving van Ludwig von Hammen gevonden, waaruit blijkt dat hij in het jaar 1652, waarschijnlijk te Dantzig, geboren werd, zich aan de geneeskunde gewijd en te Montpellier gestudeerd heeft, alwaar hij tot Doctor gepromoveerd werd. Hij vestigde zich te Dantzig, werd te gelijkertijd lijfarts van Johan Sobieski, koning van Polen, maar stierf zeer jong n. m. den 15 Maart 1680. Er zijn van hem geen geschriften bekend als zijn doctorale dissertatiën „Curriculum medicumMonspeliense”1674, 4oen „de herniis diss.” en „de crocodilo et vesicae mendaci calculo epistolae. Gedani 1677, 4oLugd. Bat. 1682, 12o.” Verder staat er te lezen, dat het tamelijk zeker schijnt, dat hij, tegen Hartsoeker’s beweeringen, de ontdekker der zaaddiertjes is, welke ontdekking hij in Augustus 1677 mededeelde aan „dem Professor” (!) Ant. v. Leeuwenhoek te Delft.↑
118In deze Encyclopaedie wordt eene korte levensbeschrijving van Ludwig von Hammen gevonden, waaruit blijkt dat hij in het jaar 1652, waarschijnlijk te Dantzig, geboren werd, zich aan de geneeskunde gewijd en te Montpellier gestudeerd heeft, alwaar hij tot Doctor gepromoveerd werd. Hij vestigde zich te Dantzig, werd te gelijkertijd lijfarts van Johan Sobieski, koning van Polen, maar stierf zeer jong n. m. den 15 Maart 1680. Er zijn van hem geen geschriften bekend als zijn doctorale dissertatiën „Curriculum medicumMonspeliense”1674, 4oen „de herniis diss.” en „de crocodilo et vesicae mendaci calculo epistolae. Gedani 1677, 4oLugd. Bat. 1682, 12o.” Verder staat er te lezen, dat het tamelijk zeker schijnt, dat hij, tegen Hartsoeker’s beweeringen, de ontdekker der zaaddiertjes is, welke ontdekking hij in Augustus 1677 mededeelde aan „dem Professor” (!) Ant. v. Leeuwenhoek te Delft.↑
119„Mikroskopische Anatomie II. 2. S. 398.”↑
119„Mikroskopische Anatomie II. 2. S. 398.”↑
120„Lehrbuch der Anatomie des menschen. Giessen 1862. S. 228.”↑
120„Lehrbuch der Anatomie des menschen. Giessen 1862. S. 228.”↑
121„De carnis musculosae fibrarumque carnearum structuram L. B. 1741.”↑
121„De carnis musculosae fibrarumque carnearum structuram L. B. 1741.”↑
122„Philosophic. Transactions, no. 247, fol. 337.”↑
122„Philosophic. Transactions, no. 247, fol. 337.”↑
1237de Vervolg, 117de Brief, blz. 102.↑
1237de Vervolg, 117de Brief, blz. 102.↑
12438ste Brief, blz. 4.↑
12438ste Brief, blz. 4.↑
12518de Sendbrief, pag.168.↑
12518de Sendbrief, pag.168.↑
12645ste Brief, blz. 43.↑
12645ste Brief, blz. 43.↑
127Cornelis Bontekoe was geboren te Alkmaar in het jaar 1647, studeerde en promoveerde te Leiden, en werd beroepen als Hoogleeraar te Frankfort a/Oder. Hij overleed in 1685.↑
127Cornelis Bontekoe was geboren te Alkmaar in het jaar 1647, studeerde en promoveerde te Leiden, en werd beroepen als Hoogleeraar te Frankfort a/Oder. Hij overleed in 1685.↑
12845ste Brief, blz. 74.↑
12845ste Brief, blz. 74.↑
129„Anleitung zur historie der medicinischen Gelährheit von Gottlieb Stolle”. Jena, 1731, 4o., 3de Th. S. 535.Deze en vele andere bronnen werden mij met groote welwillendheid verstrekt door den Hoogleeraar Dr. Groshans, wiens rijke verzameling boeken ten allen tijde mij ten dienste stond.↑
129„Anleitung zur historie der medicinischen Gelährheit von Gottlieb Stolle”. Jena, 1731, 4o., 3de Th. S. 535.
Deze en vele andere bronnen werden mij met groote welwillendheid verstrekt door den Hoogleeraar Dr. Groshans, wiens rijke verzameling boeken ten allen tijde mij ten dienste stond.↑
130Sendbrieven no. 20, blz. 166.↑
130Sendbrieven no. 20, blz. 166.↑
131„Rede zur Feier des Leibnitz’schen Jahrestages über Leibnitz’ens Methode Verhältniss zur Natur-Forschung und Briefwechsel mit Leeuwenhoek, in der öffentlichen Sitzung der Königlich-Preuss. Akademie der Wissenschaften am 3 Juli 1845 gehalten von Christian Gottfried Ehrenberg.”Deze redevoering is te vinden in de Bibliotheek der Leidsche Hoogeschool.↑
131„Rede zur Feier des Leibnitz’schen Jahrestages über Leibnitz’ens Methode Verhältniss zur Natur-Forschung und Briefwechsel mit Leeuwenhoek, in der öffentlichen Sitzung der Königlich-Preuss. Akademie der Wissenschaften am 3 Juli 1845 gehalten von Christian Gottfried Ehrenberg.”Deze redevoering is te vinden in de Bibliotheek der Leidsche Hoogeschool.↑
132De „Theodicae” van Leibnitz verscheen in 1710.↑
132De „Theodicae” van Leibnitz verscheen in 1710.↑
133Ook zou ik wenschen, dat bij het onderzoek de microscopen werden aangewend, waarmede de schrandere en ijverige Leeuwenhoek zoo veel heeft gepraesteerd, dat ik mij dikwijls verontwaardig over der menschen traagheid, die de oogen niet willen openen en zich niet verwaardigen te geraken in het voor de hand liggend bezit van wetenschap. Want indien wij wijs waren zoude hij reeds overal navolgers hebben.↑
133Ook zou ik wenschen, dat bij het onderzoek de microscopen werden aangewend, waarmede de schrandere en ijverige Leeuwenhoek zoo veel heeft gepraesteerd, dat ik mij dikwijls verontwaardig over der menschen traagheid, die de oogen niet willen openen en zich niet verwaardigen te geraken in het voor de hand liggend bezit van wetenschap. Want indien wij wijs waren zoude hij reeds overal navolgers hebben.↑
13428ste Brief, blz. 13.↑
13428ste Brief, blz. 13.↑
1354de Vervolg, 81ste Brief, blz. 671.↑
1354de Vervolg, 81ste Brief, blz. 671.↑
1363de Vervolg, 74ste Brief, blz. 507.↑
1363de Vervolg, 74ste Brief, blz. 507.↑
1377de Vervolg, 120ste Brief, blz. 138.↑
1377de Vervolg, 120ste Brief, blz. 138.↑
1387de Vervolg, 120ste Brief, blz. 130.↑
1387de Vervolg, 120ste Brief, blz. 130.↑
1393de Vervolg, 72ste Brief, blz. 449.↑
1393de Vervolg, 72ste Brief, blz. 449.↑
140„Philosophical Transactions. Vol. XXVI, pag. 416.”↑
140„Philosophical Transactions. Vol. XXVI, pag. 416.”↑
1417de Vervolg, 120ste Brief,blz. 133.↑
1417de Vervolg, 120ste Brief,blz. 133.↑
142Dit doelt op hetgeen hij omtrent zoodanige purgeermiddelen op blz.86 gezegd heeft.↑
142Dit doelt op hetgeen hij omtrent zoodanige purgeermiddelen op blz.86 gezegd heeft.↑
14338ste Brief, blz. 21.↑
14338ste Brief, blz. 21.↑
144No. 43, blz. 66.↑
144No. 43, blz. 66.↑
14532ste Sendbrief, blz. 317.↑
14532ste Sendbrief, blz. 317.↑
14649ste Brief, blz. 30.↑
14649ste Brief, blz. 30.↑
14751ste Brief, blz. 67, terwijl de bijgevoegde afbeeldingen der met den kapokvezel en zaden gevulde vrucht, volkomen juist zijn, zijnde een exemplaar van deze vrucht aanwezig in het pharmacognostisch kabinet van het Rotterd. Depart. der Ned. Maatsch. t. b. der Pharmacie.↑
14751ste Brief, blz. 67, terwijl de bijgevoegde afbeeldingen der met den kapokvezel en zaden gevulde vrucht, volkomen juist zijn, zijnde een exemplaar van deze vrucht aanwezig in het pharmacognostisch kabinet van het Rotterd. Depart. der Ned. Maatsch. t. b. der Pharmacie.↑
148De plant waarvan de kapok afkomstig is, heet „Eriophorus Javana” Rumph., „Bombax pentandrum” L. „Ceiba pentandra” Gärtner, „Eriodendron anfractuosum” Dec.↑
148De plant waarvan de kapok afkomstig is, heet „Eriophorus Javana” Rumph., „Bombax pentandrum” L. „Ceiba pentandra” Gärtner, „Eriodendron anfractuosum” Dec.↑
1492de Vervolg, 64ste Brief, blz. 245.↑
1492de Vervolg, 64ste Brief, blz. 245.↑
150Christiaan Huygens, Heer van Zeelhem, enz.↑
150Christiaan Huygens, Heer van Zeelhem, enz.↑
1513de Vervolg, 71ste Brief, blz. 397, 405.↑
1513de Vervolg, 71ste Brief, blz. 397, 405.↑
1525de Vervolg, 88ste Brief, blz. 42, 6de Vervolg, 99ste Brief.↑
1525de Vervolg, 88ste Brief, blz. 42, 6de Vervolg, 99ste Brief.↑
1536de Vervolg, 100ste Brief,blz. 251–255.↑
1536de Vervolg, 100ste Brief,blz. 251–255.↑
15449ste Brief, blz. 26.↑
15449ste Brief, blz. 26.↑
15555ste Brief, blz. 28–52. 26ste Sendbrief, blz. 235–253.↑
15555ste Brief, blz. 28–52. 26ste Sendbrief, blz. 235–253.↑
1563de Vervolg, blz. 395.↑
1563de Vervolg, blz. 395.↑
15750ste Brief, blz. 45.↑
15750ste Brief, blz. 45.↑
15859ste Brief, blz. 130.↑
15859ste Brief, blz. 130.↑
15958ste Brief, blz. 105.↑
15958ste Brief, blz. 105.↑