Steph|Steldius|Boerinus|-------------------------------------------------------------------| | | | | | | | |Cinrinicius Gothus Iutus Wandalus Gethius Fresus Suethedus Dacus Geate
WEST-SAXON GENEALOGY—STAGES ABOVE WODEN
William of Malmesbury. Wodenius fuit filius Fridewaldi, Fridewaldus Frelafii, Frelafius Finni, Finnus Godulfi, Godulfus Getii, Getius Tetii, Tetius Beowii, Beowius Sceldii, Sceldius Sceaf. Iste, ut ferunt, in quandam insulam Germaniae Scandzam ... appulsus, navi sine remige, puerulus, posito ad caput frumenti manipulo, dormiens, ideoque Sceaf nuncupatus, ab hominibus regionis illius pro miraculo exceptus et sedulo nutritus, adulta aetate regnavit in oppido quod tunc Slaswic, nunc vero Haithebi appellatur ... Sceaf fuit filius Heremodii, Heremodius Stermonii, Stermonius Hadrae, Hadra Gwalae, Gwala Bedwigii, Bedwegius Strephii; hic, ut dicitur, fuit filius Noae in arca natus.
The following marginal note occurs:
Iste Steldius primusinhabitator Germanie fuit. Que Germania sic dicta erat, quia instar ramorumgerminanciumab arbore, sic nomenregnaquegermania nuncupantur. In nouem filiis diuisa a radice Boerini geminauerunt. Ab istis nouem filiis Boerini descenderunt nouem gentes septentrionalem partem inhabitantes, qui quondam regnumBritannie inuaserunt et optinuerunt, videlicet Saxones, Angli, Iuthi, Daci, Norwagences, Gothi, Wandali, Geathi et Fresi[331].
Iste Steldius primusinhabitator Germanie fuit. Que Germania sic dicta erat, quia instar ramorumgerminanciumab arbore, sic nomenregnaquegermania nuncupantur. In nouem filiis diuisa a radice Boerini geminauerunt. Ab istis nouem filiis Boerini descenderunt nouem gentes septentrionalem partem inhabitantes, qui quondam regnumBritannie inuaserunt et optinuerunt, videlicet Saxones, Angli, Iuthi, Daci, Norwagences, Gothi, Wandali, Geathi et Fresi[331].
I.Extract from the Little Chronicle of the Kings of Leire
From theAnnales Lundenses. These Annals are comparatively late, going up to the year 1307; but the shortChronicle of the Kings of Leire, which is incorporated in them, is supposed to date from the latter half of the 12th century. The text is given in Langebek,Scriptores Rerum Danicarum,I, 224-6 (under the name ofAnnales Esromenses) fromCod. Arn. Mag.841. There is a critical edition by Gertz,Scriptores Minores historiæ Danicæ, Copenhagen, 1917, based uponCod. Arn. Mag.843. The text given below is mainly that of Langebek, with corrections from Gertz's fine edition. See below, p.216.
From theAnnales Lundenses. These Annals are comparatively late, going up to the year 1307; but the shortChronicle of the Kings of Leire, which is incorporated in them, is supposed to date from the latter half of the 12th century. The text is given in Langebek,Scriptores Rerum Danicarum,I, 224-6 (under the name ofAnnales Esromenses) fromCod. Arn. Mag.841. There is a critical edition by Gertz,Scriptores Minores historiæ Danicæ, Copenhagen, 1917, based uponCod. Arn. Mag.843. The text given below is mainly that of Langebek, with corrections from Gertz's fine edition. See below, p.216.
Erat ergo Dan rex in Dacia[332]per triennium. Anno tandem tertio cognouit uxorem suam Daniam, genuitque ex ea filium nomine Ro. Qui post patris obitum hereditarie possidebat regnum. Patrem uero suum Dan colle apud Lethram tumulauit Sialandiæ, ubi sedem regni pro eo pater constituit, quam ipse post eum diuitiis multiplicibus ditauit. Tempore illo ciuitas magna erat in medio Sialandiæ, ubi adhuc mons desertus est, nomine Hekebiarch, ubi sita erat ciuitas quæ Høkekoping nuncupata est; ad quam ut mox Ro rex uidit, quod mercatores a nauibus in uia currus conducentes multum expenderent, a loco illo ciuitatem amoueri jussit ad portum, ubi tenditur Isæfiorth, et circa fontem pulcherrimum domos disponere. Ædificauit ibi Ro ciuitatem honestam, cui nomen partitiuum imposuit post se et Fontem, partem capiens fontis partemque sui, Roskildam Danice uocans, quæ hoc nomine uoca[bi]tur[333]in æternum. Uixit autem rex Ro ita pacifice, ut nullus ei aciem opponeret, nec ipse usquam expeditionem direxit[334]. Erat autem uxor eiusfecunda sobole, ex qua genuit duos filios, nomen primi Helhgi et secundi Haldan[335]. Cumque cepissent pueri robore confortari et crescere, obiit pater eorum Ro, et sepultus est tumulo quodam Læthræ, post cuius obitum partiti sunt regnum filii, quod in duas partes diuidentes, alter terras, alter mare possidebat. Rexit itaque terras Haldanus, et genuit filium nomine Siwardum, cognomine Album, qui patrem suum Haldanum Læthræ tumulauit mortuum. Helgi autem rex erat marinus, et multos ad se traxit malificos, nauali bello bene adeptus diuersas partes, quasdam pace, quasdam cum piratica classe[336]petisse perhibetur....
The Chronicle then tells how Rolf was born, the son of Helgi and Yrse or Ursula: also of the death and burial of Helgi.
Filius autem eius et Ursulæ puer crescebat Rolf et fortitudine uigebat. Mater uero eius Ursula, uelo uiduitatis deposito, data est regi Suethiæ Athislo, qui ex ea filiam sibi genuit, Rolf uero ex matre eius sororem nomine Skuld. Interea dum hæc de rege marino Helgi agerentur, frater eius, rex Daciæ, mortuus est Haldanus. Post quem[337]rex Sweciæ Athisl a Danis suscepit tributum.
Interea ... confortabatur filius Helgi, Rolff, cognomine Krake. Quem post mortem Snyo[338]Dani [in][339]regem assumpserunt. Qui Sialandiæ apud Lethram, sicut antecessores sui, sæpissime moratus est. Sororem suam nomine Sculd secum habuit, Athisli regis filiam, et suæ matris Ursulæ, de qua superius dictum est; quam fraterno amore dilexit. Cui provinciam Hornshæræth Sialandiæ ad pascendas puellas suas in expensam dedit, in qua uillam ædificauit, nomine Sculdelef, unde nomen suscepit. Hoc tempore erat quidam Comes Scaniæ, nomine Hiarwarth, Teotonicus genere, Rolf tributarius, qui ad eum procos misit, utsororem suam Sculd Hiarwardo daret uxorem. Quo nolente, propria ipsius uoluntate puellæ clanculo eam raptam sociauit sibi. Unde conspirauerunt inter se deliberantes Hiarwart et Sculd, quomodo Rolf interficeretur, et Hiarwardus superstes regni heres efficeretur. Non post multum vero temporis animosus ad uxoris exhortationem Hiarwart Sialandiam classe petiit. Genero suo Rolff tributum attulisse simulauit. Die quadam dilucescente ad Læthram misit, ut uideret tributum, Rolff nunciauit. Qui cum uidisset non tributum sed exercitum armatum, uallatus est Rolff militibus, et a Hyarwardo interfectus est. Hyarwardum autem Syalandenses et Scanienses, qui cum eo erant, in regem assumpserunt. Qui breui tempore, a mane usque ad primam, regali nomine potitus est. Tunc uenit Haky, frater Haghbardi, filius Hamundi; Hyarwardum interfecit et Danorum rex effectus est. Quo regnante, uenit quidam nomine Fritleff a partibus Septentrionalibus et filiam sibi desponsauit Rolff Crake, ex qua filium nomine Frothe genuit, cognomine Largus.
K.The Story of Offa in Saxo Grammaticus
Book IV, ed. Ascensius, fol. xxxii b; ed. Holder, pp. 106-7.
Cui filius Wermundus succedit. Hic prolixis tranquillitatis otiis felicissima temporum quiete decursis, diutinam domesticæ pacis constantiam inconcussa rerum securitate tractabat. Idem prolis expers iuuentam exegit; senior uero filium Uffonem sero fortunæ munere suscitauit, cum nullam ei sobolem elapsa tot annorum curricula peperissent. Hic Uffo coæuos quosque corporis habitu supergressus, adeo hebetis ineptique animi principio iuuentæ existimatus est, ut priuatis ac publicis rebus inutilis uideretur. Siquidem ab ineunte ætate nunquam Iusus aut ioci consuetudinem præbuit; adeoque humanæ delectationis uacuus fuit, ut labiorum continentiam iugi silentio premeret, et seueritatem oris a ridendi prorsus officio temperaret. Uerum ut incunabula stoliditatis opinione referta habuit, ita post modum conditionis contemptum claritate mutauit; et quantum inertiæ spectaculum fuit, tantum prudentiæ et fortitudinis exemplum euasit.
Book IV, ed. Ascensius, fol. xxxiv b; ed. Holder, pp. 113-7.
Cumque Wermundus ætatis uitio oculis orbaretur, Saxoniæ rex, Daniam duce uacuam ratus, ei per legatos mandat, regnum, quod præter ætatis debitum teneat, sibi procurandum committat, ne nimis longa imperii auiditate patriam legibus armisque destituat. Qualiter enim regem censeri posse, cui senectus animum, cæcitas oculum pari caliginis horrore fuscauerit? Quod si abnuat, filiumque habeat, qui cum suo ex prouocatione confligere audeat, uictorem regno potiri permittat. Si neutrum probet, armis secum, non monitis agendum cognoscat, ut tandem inuitus præbeat, quod ultroneus exhibere contemnat. Ad hæc Wermundus, altioribus suspiriis fractus, impudentius se ætatis exprobratione lacerari respondit, quem non ideo huc infelicitatis senectus prouexerit, quod pugnæ parcus timidius iuuentam exegerit. Nec aptius sibi cæcitatis uitium obiectari, quod plerunque talem ætatis habitum talis iactura consequi soleat, potiusque condolendum calamitati quam insultandum uideatur. Iustius autem Saxoniæ regi impatientiæ notam afferri posse, quem potius senis fatum operiri, quam imperium poscere decuisset, quod aliquanto præstet defuncto succedere, quam uiuum spoliare. Se tamen, ne tanquam delirus priscæ libertatis titulos externo uideatur mancipare dominio, propria manu prouocationi pariturum. Ad hæc legati, scire se inquiunt, regem suum conserendæ cum cæco manus ludibrium perhorrere, quod tam ridiculum decernendi genus rubori quam honestati propinquius habeatur. Aptius uero per utriusque pignus et sanguinem amborum negotio consuli. Ad hæc obstupefactis animo Danis, subitaque responsi ignorantia perculsis, Uffo, qui forte cum ceteris aderat, responsionis a patre licentiam flagitabat, subitoque uelut ex muto uocalis euasit. Cumque Wermundus, quisnam talem a se loquendi copiam postularet, inquireret, ministrique eum ab Uffone rogari dixissent, satis esse perhibuit, ut infelicitatis suæ uulneribus alienorum fastus illuderet, ne etiam a domesticis simili insultationis petulantia uexaretur. Sed satellitibus Uffonem hunc esse pertinaci affirmatione testantibus, "Liberum ei sit," inquit, "quisquis est, cogitata profari." Tum Uffo, frustra ab eorum rege regnum appeti, inquit, quod tam proprii rectoris officio quamfortissimorum procerum armis industriaque niteretur: præterea, nec regi filium nec regno successorem deesse. Sciantque, se non solum regis eorum filium, sed etiam quemcunque ex gentis suæ fortissimis secum adsciuerit, simul pugna aggredi constituisse. Quo audito legati risere, uanam dicti animositatem existimantes. Nec mora, condicitur pugnæ locus, eidemque stata temporis meta præfigitur. Tantum autem stuporis Uffo loquendi ac prouocandi nouitate præsentibus iniecit, ut, utrum uoci eius an fiduciæ plus admirationis tributum sit, incertum extiterit.
Abeuntibus autem legatis, Wermundus, responsionis auctore laudato, quod uirtutis fiduciam non in unius, sed duorum prouocatione statuerit, potius se ei, quicunque sit, quam superbo hosti regno cessurum perhibuit. Uniuersis autem filium eius esse testantibus, qui legatorum fastum fiduciæ sublimitate contempserit, propius eum accedere iubet: quod oculis nequeat, manibus experturus. Corpore deinde eius curiosius contrectato, cum ex artuum granditate lineamentisque filium esse cognosset, fidem assertoribus habere cœpit, percontarique eum, cur suauissimum uocis habitum summo dissimulationis studio tegendum curauerit, tantoque ætatis spatio sine uoce et cunctis loquendi commerciis degere sustinuerit, ut se linguæ prorsus officio defectum natiuæque taciturnitatis uitio obsitum credi permitteret? Qui respondit, se paterna hactenus defensione contentum, non prius uocis officio opus habuisse, quam domesticam prudentiam externa loquacitate pressam animaduerteret. Rogatus item ab eo, cur duos quam unum prouocare maluit, hunc iccirco dimicationis modum a se exoptatum respondit, ut Athisli regis oppressio, quæ, quod a duobus gesta fuerat, Danis opprobrio extabat, unius facinore pensaretur, nouumque uirtutis specimen prisca ruboris monumenta conuelleret. Ita antiquæ crimen infamiæ recentis famæ litura respergendum dicebat. Quem Wermundus iustam omnium æstimationem fecisse testatus, armorum usum, quod eis parum assueuisset, prædiscere iubet. Quibus Uffo oblatis, magnitudine pectoris angustos loricarum nexus explicuit; nec erat ullam reperire, quæ eum iusto capacitatis spatio contineret. Maiore siquidem corpore erat, quam ut alienis armis uti posset. Ad ultimum, cum paternam quoqueloricam uiolenta corporis astrictione dissolueret, Wermundus eam a læuo latere dissecari, fibulaque sarciri præcepit, partem, quæ clypei præsidio muniatur, ferro patere parui existimans. Sed et gladium, quo tuto uti possit, summa ab eo cura conscisci iussit. Oblatis compluribus, Uffo manu capulum stringens, frustatim singulos agitando comminuit; nec erat quisquam ex eis tanti rigoris gladius, quem non ad primæ concussionis motum crebra partium fractione dissolueret. Erat autem regi inusitati acuminis gladius, Skrep dictus, qui quodlibet obstaculi genus uno ferientis ictu medium penetrando diffinderet, nec adeo quicquam prædurum foret, ut adactam eius aciem remorari potuisset. Quem ne posteris fruendum relinqueret, per summam alienæ commoditatis inuidiam in profunda defoderat, utilitatem ferri, quod filii incrementis diffideret, ceteris negaturus. Interrogatus autem, an dignum Uffonis robore ferrum haberet, habere se dixit, quod, si pridem a se terræ traditum recognito locorum habitu reperire potuisset, aptum corporis eius uiribus exhiberet. In campum deinde perduci se iubens, cum, interrogatis per omnia comitibus, defossionis locum acceptis signorum indiciis comperisset, extractum cauo gladium filio porrigit. Quem Uffo nimia uetustate fragilem exesumque conspiciens, feriendi diffidentia percontatur, an hunc quoque priorum exemplo probare debeat, prius habitum eius, quam rem ferro geri oporteat, explorandum testatus. Refert Wermundus, si præsens ferrum ab ipso uentilando collideretur, non superesse, quod uirium eius habitui responderet. Abstinendum itaque facto, cuius in dubio exitus maneat.
Igitur ex pacto pugnæ locus expetitur. Hunc fluuius Eidorus ita aquarum ambitu uallat, ut earum interstitio repugnante, nauigii duntaxat aditus pateat. Quem Uffone sine comite petente, Saxoniæ regis filium insignis uiribus athleta consequitur, crebris utrinque turbis alternos riparum anfractus spectandi auiditate complentibus. Cunctis igitur huic spectaculo oculos inferentibus, Wermundus in extrema pontis parte se collocat, si filium uinci contigisset, flumine periturus. Maluit enim sanguinis sui ruinam comitari, quam patriæ interitum plenis doloris sensibus intueri. Uerum Uffo, geminis iuuenum congressibus lacessitus, gladii diffidentia amborum ictus umboneuitabat, patientius experiri constituens, quem e duobus attentius cauere debuisset, ut hunc saltem uno ferri impulsu contingeret. Quem Wermundus imbecillitatis uitio tantam recipiendorum ictuum patientiam præstare existimans, paulatim in occiduam pontis oram mortis cupiditate se protrahit, si de filio actum foret, fatum precipitio petiturus. Tanta sanguinis caritate flagrantem senem fortuna protexit. Uffo siquidem filium regis ad secum auidius decernendum hortatus, claritatem generis ab ipso conspicuo fortitudinis opere æquari iubet, ne rege ortum plebeius comes uirtute præstare uideatur. Athletam deinde, explorandæ eius fortitudinis gratia, ne domini sui terga timidius subsequeretur, admonitum fiduciam a regis filio in se repositam egregiis dimicationis operibus pensare præcepit, cuius delectu unicus pugnæ comes adscitus fuerit. Obtemperantem illum propiusque congredi rubore compulsum, primo ferri ictu medium dissecat. Quo sono recreatus Wermundus, filii ferrum audire se dixit, rogatque, cui potissimum parti ictum inflixerit. Referentibus deinde ministris, eum non unam corporis partem, sed totam hominis transegisse compagem, abstractum præcipitio corpus ponti restituit, eodem studio lucem expetens, quo fatum optauerat. Tum Uffo, reliquum hostem prioris exemplo consumere cupiens, regis filium ad ultionem interfecti pro se satellitis manibus parentationis loco erogandam impensioribus uerbis sollicitat. Quem propius accedere sua adhortatione coactum, infligendi ictus loco curiosius denotato, gladioque, quod tenuem eius laminam suis imparem uiribus formidaret, in aciem alteram uerso, penetrabili corporis sectione transuerberat. Quo audito Wermundus Screp gladii sonum secundo suis auribus incessisse perhibuit. Affirmantibus deinde arbitris, utrunque hostem ab eius filio consumptum, nimietate gaudii uultum fletu soluit. Ita genas, quas dolor madidare non poterat, lætitia rigauit. Saxonibus igitur pudore mœstis, pugilumque funus summa cum ruboris acerbitate ducentibus, Uffonem Dani iocundis excepere tripudiis. Quieuit tum Athislanæ cædis infamia, Saxonumque obprobriis expirauit.
Ita Saxoniæ regnum ad Danos translatum, post patrem Uffo regendum suscepit, utriusque imperii procurator effectus,qui ne unum quidem rite moderaturus credebatur. Hic a compluribus Olauus est dictus, atque ob animi moderationem Mansueti cognomine donatus. Cuius sequentes actus uetustatis uitio solennem fefellere notitiam. Sed credi potest, gloriosos eorum processus extitisse, quorum tam plena laudis principia fuerint.
L.From Skiold to Offa in Sweyn Aageson
In Langebek,Scriptores, i, 44-7; Gertz,I, 97.
CAP. I.
De primo Rege Danorum.
Skiold Danis primum didici præfuisse. Et ut eius alludamus uocabulo, idcirco tali functus est nomine, quia uniuersos regni terminos regiæ defensionis patrocinio affatim egregie tuebatur. A quo primum, modis Islandensibus, "Skioldunger" sunt reges nuncupati. Qui regni post se reliquit hæredes, Frothi uidelicet et Haldanum. Successu temporum fratribus super regni ambitione inter se decertantibus, Haldan, fratre suo interempto, regni monarchiam obtinuit. Hic filium, scilicet Helghi, regni procreauit hæredem, qui ob eximiam uirtutum strenuitatem, pyraticam semper exercuit. Qui cum uniuersorum circumiacentium regnorum fines maritimos classe pyratica depopulatus, suo subiugasset imperio, "Rex maris" est cognominatus. Huic in regno successit filius Rolf Kraki, patria virtute pollens, occisus in Lethra, quæ tunc famosissima Regis extitit curia, nunc autem Roskildensi uicina ciuitati, inter abiectissima ferme uix colitur oppida. Post quem regnauit filius eius Rökil cognomento dictus "Slaghenback." Cui successit in regno hæres, agilitatis strenuitate cognominatus, quem nostro uulgari "Frothi hin Frökni" nominabant. Huius filius et hæres regni extitit Wermundus, qui adeo prudentiæ pollebat uirtute, ut inde nomen consequeretur. Unde et "Prudens" dictus est. Hic filium genuit Uffi nomine, qui usque ad tricesimum ætatis suæ annum fandi possibilitatem cohibuit, propter enormitatem opprobrii, quod tunc temporis Danis ingruerat, eo quod inultionem patris duo Dani in Sueciam profecti, patricidam suum una interemerunt. Nam et tunc temporis ignominiosum extitit improperium, si solum duo iugularent; præsertim cum soli strenuitati tunc superstitiosa gentilitas operam satagebat impendere. Præfatus itaque Wermundus usque ad senium regni sui gubernabat imperium; adeo tandem ætate consumptus, ut oculi eius præ senio caligarent. Cuius debilitatis fama cum apud transalpinas[340]partes percrebuisset, elationis turgiditate Teotonica intumuit superbia, utpote suis nunquam contenta terminis. Hinc furoris sui rabiem in Danos exacuit Imperator, se iam Danorum regno conquisito sceptrum nancisci augustius conspicatus. Delegantur itaque spiculatores, qui turgidi principis jussa reportent præfato Danorum regi, scilicet Wermundo, duarum rerum præfigentes electionem, quarum pars tamen neutra extitit eligenda. Aut enim regnum jussit Romano resignare imperio, et tributum soluere, aut athletam inuestigare, qui cum Imperatoris campione monomachiam committere auderet. Quo audito, regis extitit mens consternata; totiusque regni procerum legione corrogata, quid facto opus sit, diligenti inquisitione percontabatur. Perplexam se namque regis autumabat autoritas, utpote cui et ius incumbebat decertandi, et qui regno patrocinari tenebatur. Uultum cœcitas obnubilauerat, et regni heres elinguis factus, desidia torpuerat, ita ut in eo, communi assertione, nulla prorsus species salutis existeret. Nam ab infantia præfatus Uffo uentris indulgebat ingluuiei, et Epicuræorum more, coquinæ et cellario alternum officiose impendebat obsequium. Corrogato itaque cœtu procerum, totiusque regni placito[341]celebrato, Alamannorum regis ambitionem explicuit, quid in hac optione haud eligenda facturus sit, indagatione cumulata senior sciscitatur. Et dum uniuersorum mens consternaretur angustia, cunctique indulgerent silentio, præfatus Uffo in media concione surrexit. Quem cum cohors uniuersa conspexisset, satis nequibat admirari, ut quid elinguis uelut orationi gestus informaret. Et quia omne rarum dignum nouimus admiratione, omnium in se duxit intuitum. Tandem sic orsus cœpit: "Non nos minæ moueant lacessentium, cumea Teotonicæ turgiditati innata sit conditio, ut uerborum ampullositate glorientur, minarumque uentositate pusillanimes et imbecilles calleant comminatione consternare. Me etenim unicum et uerum regni natura produxit heredem, cui profecto nouistis incumbere, ut monomachiæ me discrimini audacter obiiciam, quatenus uel pro regno solus occumbam, uel pro patria solus uictoriam obtineam. Ut ergo minarum cassetur ampullositas, hæc Imperatori referant mandata, ut Imperatoris filius et heres imperii, cum athleta præstantissimo, mihi soli non formidet occurrere." Dixit, et hæc verba dictauit voce superba. Qui dum orationem complesset, a collateralibus senior sciscitabatur, cuiusnam hæc fuisset oratio? Cum autem a circumstantibus intellexisset, quod filius suus, prius veluti mutus, hunc effudisset sermonem, palpandum eum jussit accersiri. Et cum humeros lacertosque, et clunes, suras atque tibias, cæteraque membra organica crebro palpasset: "Talem," ait, "me memini in flore extitisse iuuentutis." Quid multa? Terminus pugnæ constituitur et locus. Talique responso percepto, ad propria legati repedabant.
CAP. II.
De duello Uffonis.
Superest ergo, ut arma nouo militi congrua corrogentur. Allatisque ensibus, quos in regno præstantiores rex poterat inuestigare, Uffo singulos dextra uibrans, in partes confregit minutissimas. "Hæccine arma sunt," inquit, "quibus et uitam et regni tuebor honorem?" Cuius cum pater uiuidam experiretur uirtutem, "Unicum adhuc," ait, "et regni et uitæ nostræ superest asylum." Ad tumulum itaque ducatum postulauit, in quo prius mucronem experientissimum occultauerat. Et mox intersigniis per petrarum notas edoctus, gladium jussit effodi præstantissimum. Quem illico dextra corripiens, "Hic est," ait, "fili, quo numerose triumphaui, et qui mihi infallibile semper tutamen extitit." Et hæc dicens, eundem filio contradidit. Nec mora; terminus ecce congressioni præfixus arctiusinstabat. Tandem, confluentibus undique phalangis innumerabilibus, in Egdoræ fluminis mediamne[342]locus pugnæ constituitur: ut ita pugnatores ab utriusque cœtus adminiculo segregati nullius opitulatione fungerentur. Teotonicis ergo ultra fluminis ripam in Holsatia considentibus, Danis uero citra amnem dispositis, rex pontis in medio sedem elegit, quatenus, si unigenitus occumberet, in fluminis se gurgitem præcipitaret, ne pariter nato orbatus et regno cum dolore superstes canos deduceret ad inferos. Deinde emissis utrinque pugilibus, in medio amne conuenerunt. Ast ubi miles noster egregius Uffo, duos sibi conspexit occurrere, tanquam leo pectore robusto infremuit, animoque constanti duobus electis audacter se opponere non detrectauit, illo cinctus mucrone, quem patrem supra meminimus occuluisse, et alterum dextra strictum gestans. Quos cum primum obuios habuisset, sic singillatim utrumque alloquitur, et quod raro legitur accidisse, athleta noster elegantissimus, cuius memoria in æternum non delebitur, ita aduersarios animabat ad pugnam: "Si te," inquit, "regni nostri stimulat ambitio, ut nostræ opis, potentiæque, opumque capessere uelis opulentias, comminus te clientem decet præcedere, ut et regni tui terminos amplifices, et militibus tuis conspicientibus, strenuitatis nomen nanciscaris." Campionem uero hunc in modum alloquitur: "Uirtutis tuæ experientiam jam locus est propagare, si comminus accesseris, et eam, quam pridem Alamannis gloriam ostendisti, Danis quoque propalare non cuncteris. Nunc ergo famam tuæ strenuitatis poteris ampliare, et egregiæ munificentiæ dono ditari, si et dominum præcedas, et clypeo defensionis eum tuearis. Studeat, quæso, Teotonicis experta strenuitas variis artis pugillatoriæ modis Danos instruere, ut tandem optata potitus uictoria, cum triumphi ualeas exultatione ad propria remeare." Quam quum complesset exhortationem, pugilis cassidem toto percussit conamine, ita ut, quo feriebat, gladius in duo dissiliret. Cuius fragor per uniuersum intonuit exercitum. Unde cohors Teotonicorum exultatione perstrepebat: sed contra Dani desperationis consternati tristitia, gemebundi murmurabant. Rex uero, ut audiuit, quod filii ensis dissiliuisset, in margine se pontis jussitlocari. Uerum Uffo, subito exempto, quo cinctus erat, gladio, pugilis illico coxam cruentauit, nec mora, et caput pariter amputauit. Sic ergo ludus fortunæ ad instar lunæ uarius, nunc his, nunc illis successibus illudebat, et quibus iamiam exultatione fauebat ingenti, eos nouercali mox uultu, toruoque conspexit intuitu. Hoc cognito, senior jam confidentius priori se jussit sede locari. Nec jam anceps diu extitit uictoria. Siquidem Uffo ualide instans, ad ripam amnis pepulit hæredem imperii, ibique eum haud difficulter gladio iugulauit. Sicque duorum solus uictor existens, Danis irrogatam multis retro temporibus infamiam gloriosa uirtute magnifice satis aboleuit. Atque ita Alamannis cum improperii uerecundia, cassatisque minarum ampullositatibus, cum probris ad propria remeantibus, postmodum in pacis tranquillitate præcluis Uffo regni sui regebat imperium.
M.Note on the Danish Chronicles
The text of Saxo Grammaticus, given above, is based upon the magnificent first edition printed by Badius Ascensius (Paris, 1514). Even at the time when this edition was printed, manuscripts of Saxo had become exceedingly scarce, and we have now only odd leaves ofMSremaining. One fragment, however, discovered at Angers, and now in the Royal Library at Copenhagen, comes from aMSwhich had apparently received additions from Saxo himself, and therefore affords evidence as to his spelling.
Holder's edition (Strassburg, 1886) whilst following in the main the 1514 text of Badius Ascensius, is accordingly revised to comply with the spelling of the Copenhagen fragments, and with any other traces ofMSauthority extant. I doubt the necessity for such revision. If the text were extant in MS, one might feel bound to follow the spelling of the MS, as in the case of the old EnglishMSSof theVitae Offarumbelow: but seeing that Saxo, with the exception of a few pages, is extant only in a 16th century printed copy, the spelling of which is almost identical with that now current in Latin text books, it seems a pity to restore conjecturally mediæval spellings likelyto worry a student. Accordingly I have followed the printed text of 1514, modernizing a very few odd spellings, and correcting some obvious printers errors[343].
A translation of the first nine books of Saxo by Prof. O. Elton has been published by the Folk-Lore Society (No.xxxiii, 1893).
Saxo completed his history in the early years of the 13th century. His elder contemporary, Sweyn Aageson, had already written aBrief History of the Kings of Denmark. Sweyn'sHistorymust have been completed not long after 1185, to which date belongs the last event he records. The extracts given from it (pp. 211-15) are taken from Langebek's collection, with modifications of spelling. Langebek follows the first edition (Stephanius, 1642); themsused in this edition had been destroyed in 1728.Cod. Arn. Mag. 33, recently printed by Gertz, although very corrupt, is supposed to give the text of Sweyn'sHistoryin a form less sophisticated than that of the received text (see Gertz,Scriptores Minores Historiæ Danicæ, 1917, p. 62). TheLittle Chronicle of the Kings of Leireis probably earlier than Sweyn'sHistory. Gertz dates it c. 1170, and thinks it was written by someone connected with the church at Roskilde. It covers only the early traditional history. See above, pp. 17, 204.
For comparison, the following lists, as given in the roll of kings known asLangfeðgatal, in theLittle Chronicle, in Sweyn, and in Saxo may be useful:
N.TheLife of Offa I, with extracts from theLife of Offa II. Edited from two mss in the Cottonian Collection
The text is given fromMS Cotton Nero D. I(quoted in the footnotes as A), collated withMS Claudius E. IV(quoted as B). Minor variations of B are not usually noted. The twoMSSagree closely.
TheNeroMSis the more elaborate of the two, and is adorned with very fine drawings.Claudius, however, offers occasionally a better text; it has been read by a corrector whose alterations—contrary to what is so often the ease in mediævalmss—seem to be authoritative.
TheLives of the Offaswere printed by Wats in his edition of Matthew Paris (1639-40) fromMSA. Miss Rickert has printed extracts from the two lives, inMod. Phil.II, 14etc., followingMSA, "as Wats sometimes takes liberties with the text."
INCIPIT HISTORIA DE OFFA PRIMO QUI STRENUITATE SUA SIBI ANGLIE MAXIMAMPARTEMSUBEGIT. CUI SIMILLIMUSFUIT SECUNDUS OFFA[344].