IT VISIOENGrytsje en Antsje, sisters, njuggentjin en sauntjin jier,Yn ’e folle fleur en bloei fen ’t jonge libben,Binne op paed nei hûs ta, wei komd fen hjar sibben.’t Wier eat let waen yn ’e joun, hwent dy wennen ridlik fier.Gâns in rek wiern’ al de dagen oan it koarten,’t Wier ûnlijich waer, reinbuijich gâns, by hoarten,Yn ’e tsjokke buien needwaer, skrousk, sims danich kâld.Mistich, dizich, tsjuster ek: it wier in lytse wrâld.Krekt as dreauwen oer de groun yn greate kloften,Núvre wolkens, oars as oars, fen skoft ta skoften,Sa fremdsoartich wûnderbaerlik swier, ja alles frjemd.’t Wier as dat er skynsels farden, rêstten yn it beamt’;Yn malkoarren opgien, like ’t loft en ierde,As ’t sa oer de groun dy skiere mistwolk slierde,’t Paed nei hûs waerd hiele setten wei foar ’t each,Oars as dygjrend net, dat min der yett’ in skyn fen seach.Mar hwet ’s dat, der komme ljochtsjes út ’e fjirte,’t Liket as twa Stjirren oan it swirk forsjitte.Dat is ’t lykwols net, hja bliûwe, wirde mar net wei,Den wer fjirder skine hja to wêzen, den wer nei;Ljochtsjes, dy fen ljue, hwa ’t paed net witte en siikje;’t Is krekt as dat se op Wylde Lantearnen lykje,„Hwet it is”, seit noch de jongste: „’t is in riedsel my,Tige frjemd is ’t, bliûwt it, ik ken der alhiel net by.”En de jongste fen de beiden seit:„Grytsje! sjochtst’ dy beide ljochtsjes net?Ik wird bang, ik beef lyk as in reid,Krekt as dat eat to bitsjutten heth.”„Sister!” seit de âldste, „lang ha ik ’t al mirkenWit ho lang ’t al sjoen, né! dat binn’ net de wirken,Dy der minsken by de ein ha, siz ik dy,’t Is eat oars as oars: dy ljochtsjes jilde my!My! ik fiel it, it giet my oan, my binammen,Sei do Grytsje, de âldste fen de fammen.En de beide ljochtsjes kamen stadich sa en sa,Op de sisters, njunkenlytsen, ûngemirken ta.„Wêz net bang”, sei de âldste tsjin de oare,Dy stânfastich bleau en net foroare,„’t Is eat, dat allinnemyin boadskip bringt,Eat bitsjut, dat yn myn libbenslot him mingt.”„Gean in bytsje oerside, sister!” sei de âldste,Datste stees foartoan myn rjuchterside hâldste,Der moat romte komme, famke, lit dy ljochtsjes troch,Dat ik oan wearskanten fen my eat mear romte sjoch!”En de jongste gyng derop oerside in bytsje,En de bluisterige wyn hâlde yn in rytsje,En krekt wier it as dy ljochtsjes droegen waerden,En hiel langsum om de âldste sister hinne farden.Mar om de âldste fen de beiden mar allinne;Oan wearskanten troch en sweefden omHjarhinne.En dat barde ûnder in fremdsoartich rûzjen;Wûnderlik wier it, hiel oars as de wyn syn sûzjen.Dat wier bard en swijend gyngen beide, swijend,Sûnder praet oer ’t Sjoene, underweis dat mijend.Wy sjen in aerdich húske stean,As wy it romme fjild útgean,Dr’ om hinne: bou en greid en fean,Moai fjouwerkantich; nearne skean;Beamwallen flechtsje in hiele krâns,Fen bledgûd alle siden lâns.By maitiid en by ’t simmer ist,Der hiel moai wenjen: dat bislist.Al is ’t hûs net in great paleis,Min sjocht, as min sims is op reis,It tsepper nearne en nearne wier ’t,Hwer ’t better mei it libben stiet.It hûs sjocht nei ’t Súd-Westen ta;Twa finsters, dy der ’t deiljocht ha.Dy kant út nei hjar appelhôf,Ién, oer hjar kampke boulân ôf,Dat flak op it Heechwesten leit.Nei ’t Súd-East leit hjar kampke greid;Der weidet hjar ien’ melkekou;En ’t oare ishealfean,healbou.Der is ién keamer mar yn ’t hûs,Dochs fleur en wille by de rûs,By Auke en Grytsje, ’t jonge pear,Dy wy der mette de earste kear.Wy hawwe Grytsje ris foar jierren,Sa mei hjar sister sjoen fen fierren,Dat hja nei hûs ta scoen’ in joun;En hjar hjir wer as húsfrou foun.It is in húsfrou waen, sa as der weinich binne,Hja folg’ hjar Auke nei dit aerdich spiltsje hinne,Binn’ tige lokkich mei malkoar.Hja hâldt fen him, hy hâldt fen hjar.Hja ha ién sin togearre; ’t jing’ de iene wol, wol de oare,En beide, dy allike goed it wirk oandoare.Sa ’k sei: hja ha sa’n lytse moaije boerkerije,Hja koenen dit om ’t skik just net, mar lykwols krije;De tiid moat leare ef it net ef amper kin,Mar it giet dochs nei winsk en foarearst lang net min.Hy is yn al it boerewirk bitûft,Kin alles: melke, sichtsje, meane, ploeije,En sjidsje, teskje, slotte, plantsje, snoeije,Al ’t jing’ min yn it boerewirk to witten hoeft.Hja kin al ’t frouljueswirk en ek omraek hûshâlde,Heth spinnen, naeijen en forsetten leard,Hjar âlden hien’ in boerespiltsje by „de Swâdde”,[3]Der hie hja, ta hja jonggreat wier, forkeard,En kaem as faem to tsjinjen do by Wytze Binderts,[4]Hwaens pleats nêst hjar hast lei, by dat fen „lytse Minderts.[3]„De Swâdde” is in wetterrin twisken, Koll’merland en Nijkrúslân en Achtkarspelen.[4]Wytze Binderts (Kloosterman) wier in oansjenlik man yn Twizel.Hja wier getsjinstich en forstânich,Hja hie ’t der bêst en net to bânich,Waerd der bihânnele as bern;Dat alles wier hjar oan to sjen.D’Aldboer en de Aldfrou, die wiernen,Sa tige bêst en bleauwen ’t ek.Mar der kaem eat sa mar yn ienen,Mei greatfeint Auke en hjar waerd’ ’t „mienen”,Hy hie op hjar al lang „Bistek”.[5][5]„Bistek op immen ha” wol yn myn omkriten sizze:Immen lije meije(In feint in faem).Hja heth hjar tsjinst in jier foroare,En do: „Wy scille ’t mar oandoare,Ha hûs, lân, jild en neat mear brek.”’t Bigjin sa moai: ’n spil fen „Hwer bin je”,Do gyng it yn de lange tsjinst,Hwer Man en Wiif malkoarren tsjinje,Om ’t oefn’jen hjar yn libbenskinst,Troch stilte en stoarm hiel ’t libbensrek.’t Wier foar de haeijing, in pear wike,Do ’t alles op it moaiste like,De Hagebeam yn pinksterpronk,Yn blijrea yen to miette blonk,De Wylde Roaskes blommen hienen,De Fûgels ’t lûdst oan ’t sjongen wiernen,De Stinsen wjokklen oer de poel,De loft ynklear wier, ’t waer sa soel,’t Gled Klapperbeamt syn flugge bledden,Liet klapperje oer pounsmiette en medden,’t Robyntsje lûd oan ’t sjongen wier,Hwer ’t gêrs, yett’ heech op stânnen stie,Mei wyt en rea it klaverblomke,Yn ’t each yen foel oer hiel de romte.Do gyngen der twa lokk’ge minsken,Dy alles hienen ’t jing hja winsken,Hjir aerdich eigendomke lâns,Hwet wiern’ hjar fruchten al hwat mâns;De hege roggeieren bloeiden,En ’t blomstof stoude, wylst hja soeiden,Yn ’t wyntsje as lichte simmersnie,As neikomd fen ’e winter, ’t wier.De jonge ljue ha nocht oan ’t skiene,Oan ’t blommegiel, oan ’t bleddengriene,Hja sjogge net mar nei de groun,Dat der allinne ’t al wirdt foun.Net mar, hwet is, der út to meitsjen,Om ta it heechst gemaek to reitsjen,Mar hwet is der by op te mirken,Ho sjen wy God yn al Syn Wirken,Dy Hy mei wysheit makke heth,En yett’ bistjûrt, bioardet yett’.De swealtsjes sweevje om hjar hinne,It ljurkje sjongt syn heechste liet,En twiskenbeiden heart m’ allinne,Lûd gealtsjesang út fier forskiet.Hja kuij’rje troch hjar keningryk,Bisletten twisken sleat en dyk,Hy kening met syn keninginne,Dy twa yn wide romte allinne,Der ûnder ’t koetsebeamt’ syn tûk,Der rêste hja, der sit it smûk.Sjoch! nêst hjar komt ea foar de dei,Dat floddert út de rûchte wei.Nei hjar opslaend de lytse eagen,Dy eanstich ’t minskepear oanseagen.In fûgeltsje, in lyts robyn,’t Fjildsjongerke, sa tear en fyn.It wol der bliûwe mar parfoarst,Fen eangst en bangens, tilt hjar ’t boarst.En beide sizze: „lit ús sjen,Hwersanne wei, dat fûgelbern,Fendinne kaem, hwer ’t siet forskûle”,En sjoch: in nesje yn in kûle....’n Gerdyn fen deade raeikes hwat,Der efter it robyntje’s skat.It nesje, sêft fen gêrske en wolle,Fol fûgelberntsjes, wit hofolle;Ho’n eachjes kypje der út wei,Ho’n memmesoarch der net yn lei!’t Jong fromminsk’ sjocht it fûgelmemke,Dat ouwachtet op ’t neiststeand beamke,Ho ’t mei hjar bern ourinne scil.’t Jong fromminske is sa oandien, tige,Heth triennen yn de eagen krige,En ek de man is danich’ stil.Hja sjogge oan in rek malkoarren....„Stiet ús sok lok nou ek to barren?”Sa freget hy blier glimkjende hjar.„Wy doare hoopje dat wy ’t krije!Yn pleats fen twa, binn’ wy den trije!”„O! ’t is to hoopjen”, seit hja, mar....”To lange lêste kaem de donkre hjêrst.It waerde mistich hiele lange tiden;Sims noch „moaiwaer” mei sulvren simmertriden,Mar mei de tiid hien’ dy der ek al wêst.De swiere fruchten fen ’e tún en ’t lân,Dy wierne yn ’t skûrke en yn ’e skûnne barge,For únwaer, snie en froast, wier tige soarge;Mei oerliz fen ’e man, die hie der fen forstân.Itjing de neiste tiid hjar nou wol brochte,Dat wier ’t, hwer min de dagentroch, om tochte,Dat hjar sa bûtenwenstich swier sims lei.Der wier forlangst, en eangstme ek; by tiden,Dat sinneblinkjes twisken troch er gliden,’t Jing hja sa winsken, ’t hjar der troch foarsei.„Hark ris nei my,” sei s’op in jountiid let,„Myn goede man, ik moat jo eat fortelle,„Der nea oer praet ha’k, nimmer it forhelle„Myn sister wit it, as dy ’t net forgetten heth.„Foar jierren is der eat fremdsoartichs bard.Dat op my ta twa ljochtsjes sweevjend kamen,Om my just, yn it roun hjar paed do namen,Hwer ’k al de dei sa mar oan tinke moat.Ik ha ’t net tsjin jo sei; ’t is nou in wike,Dat ik se wer seach en ’t my fêst talike:Nou giet it mei de beide ljochtsjes oan.Der komt fen; mar it „Ho”, is net to sizzen,’k Seach troch in doar,trijeyniénkiste lizzen,De ljochtsjes wiisden ’t plak, hwer hja wiern’ stoarn.”De tiid, dy net fen stilstean wit, gyng foart.Ien joun, do wier ’t mei ’t waer it dochs bisonder.De moanne gyng foart nei de sinne únderIn mist kaem op, nacht wier ’t sa mei in hoart.De wyn wier wekker waen sa op ’e joun,Dy slûpte om it hûs en kaem yn alle hernen,De ljue, sa ’t like oan winterstoarms to wennen,En jage foars de mist djip nei de groun.’t Wier as de loft in boadskip hie to bringen,Yn ’t minskelik bistean him hie to mingen,’t Jinge ierdsk wier en op ierde libben hie.De tried fen it bistean fen minsken,Hjar lok ef ûnk, hjar wille en hjar winsken,Fen „wêzen” ef „net wêzen”, joech biskie.Elk bliûwt nou thús, dy net om útens hoeft.In man en wiif, dy wirde let opkloppe.„Hwat is it?” „Auke en Grytsje lit jimm’ roppe,It is sa fier der nou: mar ’t is bidroefd”....Gjin paed to sjen, hwer ek, sa tsjuster near,„Ho scille wy it paed der hinne fine!Gjin moanne ef gjin stjirren, dy ’t er skine,”Seit Jelle oan Afke, Grytsje’s âlderpear.„Sjoch! jinsen by hjar hûs: twa held’re stjirren,Né! trije, komm’ dit út, sjoch mar nei fjirren,Ién held’re, mei twa lytskes oan ’e kant’.”„Der ha wy ljocht fen, ’t wiist ús ’t paed derhinne;To gau’, to gau! hja binn’ der sa allinne....Wit ho ’t er mei hjar is, wit ho it spant!”Dy trije ljochtsjes ha it paed hjar sei.En by de doar stiet de oaremem: âld Tytsje,Hja skriemt. „Ho is it hjir?” en nei in rytsje,Snokt hja; „Twa popkes, marHja Sels.... is wei.”—„Hja wei?” ropt Afke „hwat sizz’ jy? Hja dea?Twa popkes der for? Minske och! Jy floue.”„Scoe ’k leugens sizze yn dit hûs fen rouwe?It giet er my sa kâld fen oer de lea.”„Praet ik, om net de wierheit hjir to sizzen?Kom hjir! sjoch yn hjar lêste sliep hjar lizzen,’t Lyk fen myn Auke’s wiif, fen jimme bern.”„En sjoch de beide popkes, beide yn libben,Yn ruil forIén, twa weeskes: jonge sibben,Twa skatsjes: mar degreatsteskat forlern.”....En och, hja libben, ’t berntsjepear, ’n koart rek.Gjinien, yn pleats fen twa ef trije,Scoe de earme man for al syn winsken krije,Der mei wier stoarn de man syn alles ek.De berntsjes gyngen foart hjar mem ek nei.Net jamk is ’t sjoen, ’t jing’ yniénkiste barde,Dat trije liken ’t lêste plak hjir waerde,Hwer yn elke earm fen Grytsjeiénberntsje lei.Twa ljochtsjes moastHjasjen; de âldentrije,En it moast sa dizz’ drôwige útkomst krije,Oan beide ljochtsjes ’t libbensljocht ûntsei.Ut’ fjild slein wier de man, hy bleau allinne,De wrâld, dy wier him oustoarn, wei syn sinne,Syn helderst libbensljocht for jimmer wei!Febr. 1912.
Grytsje en Antsje, sisters, njuggentjin en sauntjin jier,Yn ’e folle fleur en bloei fen ’t jonge libben,Binne op paed nei hûs ta, wei komd fen hjar sibben.’t Wier eat let waen yn ’e joun, hwent dy wennen ridlik fier.Gâns in rek wiern’ al de dagen oan it koarten,’t Wier ûnlijich waer, reinbuijich gâns, by hoarten,Yn ’e tsjokke buien needwaer, skrousk, sims danich kâld.Mistich, dizich, tsjuster ek: it wier in lytse wrâld.Krekt as dreauwen oer de groun yn greate kloften,Núvre wolkens, oars as oars, fen skoft ta skoften,Sa fremdsoartich wûnderbaerlik swier, ja alles frjemd.’t Wier as dat er skynsels farden, rêstten yn it beamt’;Yn malkoarren opgien, like ’t loft en ierde,As ’t sa oer de groun dy skiere mistwolk slierde,’t Paed nei hûs waerd hiele setten wei foar ’t each,Oars as dygjrend net, dat min der yett’ in skyn fen seach.
Mar hwet ’s dat, der komme ljochtsjes út ’e fjirte,’t Liket as twa Stjirren oan it swirk forsjitte.Dat is ’t lykwols net, hja bliûwe, wirde mar net wei,Den wer fjirder skine hja to wêzen, den wer nei;Ljochtsjes, dy fen ljue, hwa ’t paed net witte en siikje;’t Is krekt as dat se op Wylde Lantearnen lykje,„Hwet it is”, seit noch de jongste: „’t is in riedsel my,Tige frjemd is ’t, bliûwt it, ik ken der alhiel net by.”
En de jongste fen de beiden seit:„Grytsje! sjochtst’ dy beide ljochtsjes net?Ik wird bang, ik beef lyk as in reid,Krekt as dat eat to bitsjutten heth.”
„Sister!” seit de âldste, „lang ha ik ’t al mirkenWit ho lang ’t al sjoen, né! dat binn’ net de wirken,Dy der minsken by de ein ha, siz ik dy,’t Is eat oars as oars: dy ljochtsjes jilde my!My! ik fiel it, it giet my oan, my binammen,Sei do Grytsje, de âldste fen de fammen.En de beide ljochtsjes kamen stadich sa en sa,Op de sisters, njunkenlytsen, ûngemirken ta.
„Wêz net bang”, sei de âldste tsjin de oare,Dy stânfastich bleau en net foroare,„’t Is eat, dat allinnemyin boadskip bringt,Eat bitsjut, dat yn myn libbenslot him mingt.”
„Gean in bytsje oerside, sister!” sei de âldste,Datste stees foartoan myn rjuchterside hâldste,Der moat romte komme, famke, lit dy ljochtsjes troch,Dat ik oan wearskanten fen my eat mear romte sjoch!”
En de jongste gyng derop oerside in bytsje,En de bluisterige wyn hâlde yn in rytsje,En krekt wier it as dy ljochtsjes droegen waerden,En hiel langsum om de âldste sister hinne farden.Mar om de âldste fen de beiden mar allinne;Oan wearskanten troch en sweefden omHjarhinne.En dat barde ûnder in fremdsoartich rûzjen;Wûnderlik wier it, hiel oars as de wyn syn sûzjen.
Dat wier bard en swijend gyngen beide, swijend,Sûnder praet oer ’t Sjoene, underweis dat mijend.Wy sjen in aerdich húske stean,As wy it romme fjild útgean,Dr’ om hinne: bou en greid en fean,Moai fjouwerkantich; nearne skean;Beamwallen flechtsje in hiele krâns,Fen bledgûd alle siden lâns.By maitiid en by ’t simmer ist,Der hiel moai wenjen: dat bislist.Al is ’t hûs net in great paleis,Min sjocht, as min sims is op reis,It tsepper nearne en nearne wier ’t,Hwer ’t better mei it libben stiet.
It hûs sjocht nei ’t Súd-Westen ta;Twa finsters, dy der ’t deiljocht ha.Dy kant út nei hjar appelhôf,Ién, oer hjar kampke boulân ôf,Dat flak op it Heechwesten leit.Nei ’t Súd-East leit hjar kampke greid;Der weidet hjar ien’ melkekou;En ’t oare ishealfean,healbou.
Der is ién keamer mar yn ’t hûs,Dochs fleur en wille by de rûs,By Auke en Grytsje, ’t jonge pear,Dy wy der mette de earste kear.
Wy hawwe Grytsje ris foar jierren,Sa mei hjar sister sjoen fen fierren,Dat hja nei hûs ta scoen’ in joun;En hjar hjir wer as húsfrou foun.
It is in húsfrou waen, sa as der weinich binne,Hja folg’ hjar Auke nei dit aerdich spiltsje hinne,Binn’ tige lokkich mei malkoar.Hja hâldt fen him, hy hâldt fen hjar.Hja ha ién sin togearre; ’t jing’ de iene wol, wol de oare,En beide, dy allike goed it wirk oandoare.
Sa ’k sei: hja ha sa’n lytse moaije boerkerije,Hja koenen dit om ’t skik just net, mar lykwols krije;De tiid moat leare ef it net ef amper kin,Mar it giet dochs nei winsk en foarearst lang net min.
Hy is yn al it boerewirk bitûft,Kin alles: melke, sichtsje, meane, ploeije,En sjidsje, teskje, slotte, plantsje, snoeije,Al ’t jing’ min yn it boerewirk to witten hoeft.Hja kin al ’t frouljueswirk en ek omraek hûshâlde,Heth spinnen, naeijen en forsetten leard,Hjar âlden hien’ in boerespiltsje by „de Swâdde”,[3]Der hie hja, ta hja jonggreat wier, forkeard,En kaem as faem to tsjinjen do by Wytze Binderts,[4]Hwaens pleats nêst hjar hast lei, by dat fen „lytse Minderts.
[3]„De Swâdde” is in wetterrin twisken, Koll’merland en Nijkrúslân en Achtkarspelen.
[4]Wytze Binderts (Kloosterman) wier in oansjenlik man yn Twizel.
Hja wier getsjinstich en forstânich,Hja hie ’t der bêst en net to bânich,Waerd der bihânnele as bern;Dat alles wier hjar oan to sjen.
D’Aldboer en de Aldfrou, die wiernen,Sa tige bêst en bleauwen ’t ek.Mar der kaem eat sa mar yn ienen,Mei greatfeint Auke en hjar waerd’ ’t „mienen”,Hy hie op hjar al lang „Bistek”.[5]
[5]„Bistek op immen ha” wol yn myn omkriten sizze:Immen lije meije(In feint in faem).
Hja heth hjar tsjinst in jier foroare,En do: „Wy scille ’t mar oandoare,Ha hûs, lân, jild en neat mear brek.”’t Bigjin sa moai: ’n spil fen „Hwer bin je”,Do gyng it yn de lange tsjinst,Hwer Man en Wiif malkoarren tsjinje,Om ’t oefn’jen hjar yn libbenskinst,Troch stilte en stoarm hiel ’t libbensrek.
’t Wier foar de haeijing, in pear wike,Do ’t alles op it moaiste like,De Hagebeam yn pinksterpronk,Yn blijrea yen to miette blonk,De Wylde Roaskes blommen hienen,De Fûgels ’t lûdst oan ’t sjongen wiernen,De Stinsen wjokklen oer de poel,De loft ynklear wier, ’t waer sa soel,’t Gled Klapperbeamt syn flugge bledden,Liet klapperje oer pounsmiette en medden,’t Robyntsje lûd oan ’t sjongen wier,Hwer ’t gêrs, yett’ heech op stânnen stie,Mei wyt en rea it klaverblomke,Yn ’t each yen foel oer hiel de romte.Do gyngen der twa lokk’ge minsken,Dy alles hienen ’t jing hja winsken,Hjir aerdich eigendomke lâns,Hwet wiern’ hjar fruchten al hwat mâns;De hege roggeieren bloeiden,En ’t blomstof stoude, wylst hja soeiden,Yn ’t wyntsje as lichte simmersnie,As neikomd fen ’e winter, ’t wier.
De jonge ljue ha nocht oan ’t skiene,Oan ’t blommegiel, oan ’t bleddengriene,Hja sjogge net mar nei de groun,Dat der allinne ’t al wirdt foun.Net mar, hwet is, der út to meitsjen,Om ta it heechst gemaek to reitsjen,Mar hwet is der by op te mirken,Ho sjen wy God yn al Syn Wirken,Dy Hy mei wysheit makke heth,En yett’ bistjûrt, bioardet yett’.
De swealtsjes sweevje om hjar hinne,It ljurkje sjongt syn heechste liet,En twiskenbeiden heart m’ allinne,Lûd gealtsjesang út fier forskiet.
Hja kuij’rje troch hjar keningryk,Bisletten twisken sleat en dyk,Hy kening met syn keninginne,Dy twa yn wide romte allinne,Der ûnder ’t koetsebeamt’ syn tûk,Der rêste hja, der sit it smûk.
Sjoch! nêst hjar komt ea foar de dei,Dat floddert út de rûchte wei.Nei hjar opslaend de lytse eagen,Dy eanstich ’t minskepear oanseagen.In fûgeltsje, in lyts robyn,’t Fjildsjongerke, sa tear en fyn.
It wol der bliûwe mar parfoarst,Fen eangst en bangens, tilt hjar ’t boarst.
En beide sizze: „lit ús sjen,Hwersanne wei, dat fûgelbern,Fendinne kaem, hwer ’t siet forskûle”,En sjoch: in nesje yn in kûle....’n Gerdyn fen deade raeikes hwat,Der efter it robyntje’s skat.It nesje, sêft fen gêrske en wolle,Fol fûgelberntsjes, wit hofolle;Ho’n eachjes kypje der út wei,Ho’n memmesoarch der net yn lei!
’t Jong fromminsk’ sjocht it fûgelmemke,Dat ouwachtet op ’t neiststeand beamke,Ho ’t mei hjar bern ourinne scil.’t Jong fromminske is sa oandien, tige,Heth triennen yn de eagen krige,En ek de man is danich’ stil.
Hja sjogge oan in rek malkoarren....„Stiet ús sok lok nou ek to barren?”Sa freget hy blier glimkjende hjar.„Wy doare hoopje dat wy ’t krije!Yn pleats fen twa, binn’ wy den trije!”„O! ’t is to hoopjen”, seit hja, mar....”
To lange lêste kaem de donkre hjêrst.It waerde mistich hiele lange tiden;Sims noch „moaiwaer” mei sulvren simmertriden,Mar mei de tiid hien’ dy der ek al wêst.
De swiere fruchten fen ’e tún en ’t lân,Dy wierne yn ’t skûrke en yn ’e skûnne barge,For únwaer, snie en froast, wier tige soarge;Mei oerliz fen ’e man, die hie der fen forstân.
Itjing de neiste tiid hjar nou wol brochte,Dat wier ’t, hwer min de dagentroch, om tochte,Dat hjar sa bûtenwenstich swier sims lei.Der wier forlangst, en eangstme ek; by tiden,Dat sinneblinkjes twisken troch er gliden,’t Jing hja sa winsken, ’t hjar der troch foarsei.
„Hark ris nei my,” sei s’op in jountiid let,„Myn goede man, ik moat jo eat fortelle,„Der nea oer praet ha’k, nimmer it forhelle„Myn sister wit it, as dy ’t net forgetten heth.
„Foar jierren is der eat fremdsoartichs bard.Dat op my ta twa ljochtsjes sweevjend kamen,Om my just, yn it roun hjar paed do namen,Hwer ’k al de dei sa mar oan tinke moat.
Ik ha ’t net tsjin jo sei; ’t is nou in wike,Dat ik se wer seach en ’t my fêst talike:Nou giet it mei de beide ljochtsjes oan.
Der komt fen; mar it „Ho”, is net to sizzen,’k Seach troch in doar,trijeyniénkiste lizzen,De ljochtsjes wiisden ’t plak, hwer hja wiern’ stoarn.”
De tiid, dy net fen stilstean wit, gyng foart.Ien joun, do wier ’t mei ’t waer it dochs bisonder.De moanne gyng foart nei de sinne únderIn mist kaem op, nacht wier ’t sa mei in hoart.
De wyn wier wekker waen sa op ’e joun,Dy slûpte om it hûs en kaem yn alle hernen,De ljue, sa ’t like oan winterstoarms to wennen,En jage foars de mist djip nei de groun.
’t Wier as de loft in boadskip hie to bringen,Yn ’t minskelik bistean him hie to mingen,’t Jinge ierdsk wier en op ierde libben hie.De tried fen it bistean fen minsken,Hjar lok ef ûnk, hjar wille en hjar winsken,Fen „wêzen” ef „net wêzen”, joech biskie.
Elk bliûwt nou thús, dy net om útens hoeft.In man en wiif, dy wirde let opkloppe.„Hwat is it?” „Auke en Grytsje lit jimm’ roppe,It is sa fier der nou: mar ’t is bidroefd”....
Gjin paed to sjen, hwer ek, sa tsjuster near,„Ho scille wy it paed der hinne fine!Gjin moanne ef gjin stjirren, dy ’t er skine,”Seit Jelle oan Afke, Grytsje’s âlderpear.
„Sjoch! jinsen by hjar hûs: twa held’re stjirren,Né! trije, komm’ dit út, sjoch mar nei fjirren,Ién held’re, mei twa lytskes oan ’e kant’.”„Der ha wy ljocht fen, ’t wiist ús ’t paed derhinne;To gau’, to gau! hja binn’ der sa allinne....Wit ho ’t er mei hjar is, wit ho it spant!”
Dy trije ljochtsjes ha it paed hjar sei.En by de doar stiet de oaremem: âld Tytsje,Hja skriemt. „Ho is it hjir?” en nei in rytsje,Snokt hja; „Twa popkes, marHja Sels.... is wei.”—„Hja wei?” ropt Afke „hwat sizz’ jy? Hja dea?Twa popkes der for? Minske och! Jy floue.”„Scoe ’k leugens sizze yn dit hûs fen rouwe?It giet er my sa kâld fen oer de lea.”
„Praet ik, om net de wierheit hjir to sizzen?Kom hjir! sjoch yn hjar lêste sliep hjar lizzen,’t Lyk fen myn Auke’s wiif, fen jimme bern.”„En sjoch de beide popkes, beide yn libben,Yn ruil forIén, twa weeskes: jonge sibben,Twa skatsjes: mar degreatsteskat forlern.”....
En och, hja libben, ’t berntsjepear, ’n koart rek.Gjinien, yn pleats fen twa ef trije,Scoe de earme man for al syn winsken krije,Der mei wier stoarn de man syn alles ek.
De berntsjes gyngen foart hjar mem ek nei.Net jamk is ’t sjoen, ’t jing’ yniénkiste barde,Dat trije liken ’t lêste plak hjir waerde,Hwer yn elke earm fen Grytsjeiénberntsje lei.
Twa ljochtsjes moastHjasjen; de âldentrije,En it moast sa dizz’ drôwige útkomst krije,Oan beide ljochtsjes ’t libbensljocht ûntsei.
Ut’ fjild slein wier de man, hy bleau allinne,De wrâld, dy wier him oustoarn, wei syn sinne,Syn helderst libbensljocht for jimmer wei!
Febr. 1912.