DUA AKTO(Ĝardeno-ĉambro ĉe la ĉambelano. Elegantaj mebloj, piano, floroj kaj raraj plantoj. Enirpordo en la fono. Maldekstre estas pordo al la manĝoĉambro; dekstre pluraj vitraj pordoj al la ĝardeno.)(Presisto Aslaksenstaras ĉe la enirpordo.Servistinoestas enportanta kelkajn fruktobovlojn maldekstre.)SERVISTINOJes, sed vi ja aŭdas, ke la gastoj ankoraŭ sidas ĉetable. Vi devas reveni poste.ASLAKSENNe. Ĉu mi do ne povas atendi?SERVISTINOJes, se vi tion preferas; vi povas sidijendume.(Ŝiiras en la manĝoĉambron.Aslakseneksidas ĉe la pordo. Paŭzo.Doktoro Fjeldboenvenas de la fono.)FJELDBONu, bonan tagon, Aslaksen; ĉu vitie ĉi?SERVISTINO(revenas)Ho, kiel malfrue la doktoro venas!FJELDBOMi vokiĝis al malsanulo.SERVISTINOKaj la ĉambelano kaj la fraŭlino postdemandis vin.FJELDBOĈu ili faris?SERVISTINOJes, la doktoro absolute envenu. Aŭ ĉu mi eble sciigu ke —FJELDBONe, ne; ne faru. Mi certe ekhavos pecon da manĝaĵo poste; nun mi dume atendas ĉi tie.SERVISTINOJes, ili certe baldaŭ estos finintaj.(Ŝi eliras en la fono.)ASLAKSEN(iom poste)Kaj vi povas preterlasi tian gastig-regalon, — kun kukoj kaj bona vino kaj ĉiaj bonaĵoj?FJELDBOJes, je diablo, oni pleje ricevas tro ol malmulte el bonaĵoj ĉi tie en la regiono.ASLAKSENPri tio mi ne povas samopinii.FJELDBOHm. Sed diru, — ĉu vi iun atendas?ASLAKSENMi iun atendas, jes!FJELDBOKaj hejme estas tolereble bone? Via edzino —?ASLAKSENKuŝas lite kiel ordinare; tusas kaj marasmiĝas.FJELDBOKaj la dua plej aĝa?ASLAKSENHo, li estas kaj restas invalida; tion vi ja scias. Tiel ja estu por ni; — kion diable utilas paroli pri tiaĵo!FJELDBOKe mi rigardu vin, Aslaksen!ASLAKSENNu; kion vi volas vidi?FJELDBOHodiaŭ vi trinkis.ASLAKSENMi ankaŭ faris hieraŭ.FJELDBOHieraŭ; jes, nu lasu tion; sed hodiaŭ kaj —ASLAKSENSed tiuj tie interne? Ŝajnas al mi, ke ankaŭ ili trinkas.FJELDBOJes, kara Aslaksen, vi iamaniere pravas; sed la kondiĉoj tamen estas malsamaj en nia mondo.ASLAKSENMi ne elektis miajn kondiĉojn.FJELDBONe, Dio elektis por vi.ASLAKSENNe, li ne faris. Estas homoj kiuj elektis. Daniel Hejre elektis, kiam li prenis min el la presejo kaj igis min studi. Kaj ĉambelano Bratsberg elektis, kiam li ruinigis Daniel Hejre, tiel ke mi devis reiri al la presejo.FJELDBONun vi parolas kontraŭ propra scio. Ĉambelano Bratsberg neniam ruinigis Daniel Hejre; Daniel Hejre ruinigis sin mem.ASLAKSENNu do! Sed kiel kuraĝis Daniel Hejre ruinigi sin mem, kiam li tiel respondecis por mi? Dio ankaŭ kulpas, kompreneble. Kial li donus al mi talentojn kaj kapablon? Nu, tiujn mi ja estus povinta uzi kiel honesta metiisto; sed jen venis la maljuna babilaĉulo —FJELDBOJeno estas fia, kion vi diras. Daniel Hejre efektive atentis pri vi en la plej bona intenco.ASLAKSENNu, lia bona intenco, je Dio, malmulte helpas al mi. — Tie ene, kie ili nun sidas tostante kaj je-la-via-saniĝante, tie ankaŭ mi sidis; estis kiel unu el ili; estis bele vestita —! Tio do estus io por mi; por mi, kiu tiom legis, kaj kiu tiom longe soifis por partopreni en ĉio tio, kio estas glora en la mondo. Ho jes! Kiom longe estis Jeppe en paradizo? Knalo kaj falo, elen denove; — la tuta gloro litermiksiĝis, kiel ni diras en la presejo.FJELDBONu ja; pri vi tamen ne tiel malbone statis; vi ja havis por vivteno vian metion.ASLAKSENJeno estas bona babilado. Post tiaĵo la rango ne plu estas ies rango. Ili forprenis de mi mian starejon kaj metis min sur glaci-glitaĵon, — kaj aldone mi devas aŭdi mokvortojn ĉar mi stumblas.FJELDBONu; mi efektive ne volas severe riproĉi vin —ASLAKSENJa, tiel vi ja faras ĝuste. — Estas stranga konfuzo! Daniel Hejre kaj la providenco kaj la ĉambelano kaj la sorto kaj la cirkonstancoj — kaj ankaŭ mi mem! Mi foje intencis klarigi ĉion tion, kaj verki libron pri ĝi; sed ĉio estas tiel damnite kompleksa ke —(ekrigardas al la pordo maldekstre)Jen jen; nun ili ekstaras de la tablo.(La festenantoj,sinjorinoj kaj sinjoroj, dum gaja interparolo iras el la manĝosalono elen en la ĝardenon. Inter la gastoj estasadvokato StensgårdkunToraĉe la maldekstra kajSelmaĉe la dekstra brako.Doktoro Fjeldbokajpresisto Aslaksenstaras supre apud la pordo en la fono.)STENSGÅRDJes, mi ja estas fremdulo ĉi tie; la sinjorinoj do diru, kien mi ilin konduku.SELMAElen en la libero; vi devas vidi la ĝardenon.STENSGÅRDHo jes, estus ĝuinde!(eliras tra la antaŭa vitra pordo dekstre)FJELDBOSed je Dio, tie estas ja Stensgård!ASLAKSENJes, estas li, kiun mi serĉas. Mi sufiĉe longe postkuris lin; feliĉe mi do renkontis Daniel Hejre —(Daniel HejrekajErik Bratsbergvenas de la manĝosalono.)DANIEL HEJREHe-he; je mia savo la ŝereo estis bonega! Mi ne gustumis similaĵon post kiam mi estis en Londono.ERIK BRATSBERGJes, ĉu ne? Ĝi povas tute vivigi homon!DANIEL HEJREAĥ, aĥ; estas vera ĝojego vidi sian monon tiel bone elspezita.ERIK BRATSBERGKiel?(ridetante)Nu; jes, jes do!(Ili eliras en la ĝardenon.)FJELDBOVi parolos kun Stensgård, vi diras?ASLAKSENMi faros.FJELDBOPri komercaĵoj?ASLAKSENKompreneble; la festoraporto en la gazeto —FJELDBOJes, sciu, — tial vi devas dume atendi tie ekstere —ASLAKSENEn la koridoro?FJELDBOEn la antaŭĉambro, jes! Ĉi tie estas nek tempo nek loko —; mi atentos kiam Stensgård momenton estas sola; aŭdu —!ASLAKSENHo jes; mi atendas ĝis mia tempo venos.(eliras en la fono)(Ĉambelano Bratsberg, bienposedanto Lundestad, ferfareja administranto Ringdalkaj kelkaj aliaj sinjoroj elvenas de la manĝosalono.)ĈAMBELANO(en konversacio; alLundestad)Senrespekte, vi diras? Nu, pri la formo mi ne multe atentas; sed estis oraj eroj en tiu parolado; pri tio mi povas certigi al vi.LUNDESTADNu jes; ĉar la ĉambelano estas kontenta; tial ankaŭ mi povas tia esti.ĈAMBELANOTion ankaŭ mi opinias. Nu, jen la doktoro! Kaj verŝajne kun malplena stomako?FJELDBONe gravas, sinjoro ĉambelano; ĉi tie ne estas longa distanco al la manĝaĵejo; — mi rigardas min duone kvazaŭ hejmano en la domo.ĈAMBELANOJen, jen; ĉu tiel? Tion vi do ne devus fari antaŭtempe.FJELDBOKiel? Vi do ne ofendiĝas? Vi ja mem permesis al mi —ĈAMBELANOKion mi permesis al vi, estas permesita. — Nu, nu; konsideru vin hejmano, kaj vidu ĉu vi trovos la vojon al la manĝaĵejo.(frapetas lin sur la ŝultron kaj turnas sin alLundestad)Jenjenestas iu; lin vi povas nomi aventuristo kaj — kaj tio alia, kion mi ne memoras.FJELDBOSed sinjoro ĉambelano!LUNDESTADNe, mi asertas —ĈAMBELANONeniuj disputoj post la manĝo; ne estas komforte. Nun baldaŭ ni ricevos kafon tie ekstere.(eliras kun la gastoj en la ĝardenon.)LUNDESTAD(alFjeldbo)Ĉu aŭdiĝus kiel strange ke la ĉambelano kondutas hodiaŭ?FJELDBOTion mi rimarkis jam hieraŭ vespere.LUNDESTADImagu; li absolute insistas pri tio ke mi estus nominta sinjoron Stensgård aventuristo aŭ io tia!FJELDBOHo, pa, sinjoro Lundestad; se nun tiel estus? Sed pardonu; mi devas malsupreniri por saluti la sinjorinojn de la domo.(eliras dekstre)LUNDESTAD(alRingdal, kiu pretigas ludtablon)Kiel klariĝas tio, ke advokato Stensgård venas ĉi tien?RINGDALNu, diru al mi, vi. Unue li ne estis en la listo.LUNDESTADDo poste? Post la superŝutado, kiun la ĉambelano ricevis hieraŭ —?RINGDALJes, ĉu vi komprenas tiaĵon?LUNDESTADKompreni tion? Ho jes, ho jes.RINGDAL(pli mallaŭte)Ĉu vi opinias, ke la ĉambelano timas lin?LUNDESTADMi opinias, ke li estas singardema, — mi opinias.(Interparolante ili iras al la fono kaj poste elen en la ĝardenon; samtempeSelmakajStensgårdaperas en la antaŭa ĝardena pordo.)SELMAJes, nun rigardu; tie super la arbopintoj vidiĝas kaj la preĝeja turo kaj tuta la supra parto de la urbo.STENSGÅRDJes, vere; tion mi ne estus kredanta.SELMAĈu ne ŝajnas al vi ke la vidaĵo de ĉi tie estas rava?STENSGÅRDĈio estas rava ĉi tie; la ĝardeno, elvidaĵo kaj la sunlumo kaj la homoj! Ho bona Dio, kiel ĉio estas rava! Kaj ĉi tie vi loĝas la tutan someron?SELMANe, ne mi kaj mia edzo; ni venas kaj foriras. Ni havas belegan domon ene en la urbo, multe pli bela ol ĉi tie; jes, vi certe vidos ĝin.STENSGÅRDKaj via familio eble ankaŭ loĝas en la urbo?SELMAFamilio? Kiu tiu familio estus?STENSGÅRDNu, mi ne sciis —SELMANi fabelprincinoj ne havas familiojn.STENSGÅRDFabelprincinoj?SELMAEl tio ni maksimume havas tian malican bopatrinon —STENSGÅRDSorĉistinon, nu! Kaj vi do estas princino?SELMADe ĉiuj la sinkintaj kasteloj, kie oni ludas ĵaŭd-nokte. Doktoro Fjeldbo opinias, ke tio devus esti agrabla vivofico; sed — do nun vi aŭskultu —ERIK BRATSBERG(de la ĝardeno)Do, fine oni trovas la sinjorineton!SELMAJes, la sinjorino rakontas al sinjoro Stensgård pri la paso de sia vivo.ERIK BRATSBERGJen, jen; kaj kiun rolon aktoras la edzo en la vivdaŭro de la sinjorino?SELMAPrinco, kompreneble.(alStensgård)Vi scias, ke ĉiam venas princo, kiu liberigas la princinon de la sorĉaĵo, kaj jen ĉio estas ege bona, kaj estas ĝojo kaj gratulado en la mondo, kaj — finite pri la fabelo.STENSGÅRDHo; jeno estis tro mallonga.SELMAJes, eble, — iamaniere.ERIK BRATSBERG(ĉirkaŭbrakas ŝin)Sed el tiu fabelo ŝpiniĝis iu nova, kaj en ĝi la princino fariĝis reĝino!SELMASamkondiĉe kiel la veraj princinoj, ĉu?ERIK BRATSBERGKiaj kondiĉoj?SELMAIli iru eksterlanden; foren al fremda regno.ERIK BRATSBERGCigaron, sinjoro Stensgård?STENSGÅRDDankon; ne nun.(Doktoro FjeldbokajToravenas el la ĝardeno.)SELMA(al ili)Kara Tora, jen vi estas! Vi do ne estas malsana?TORAMi? Ne.SELMAHo jes; vi certe estas; ŝajnas al mi, ke vi tiel fervore konsultas la doktoron la lastajn tagojn.TORANe, mi certigas vin —SELMABabilaĵo; ke mi palpu! Vi brulas. Kara doktoro, ĉu vi ne opinias, ke tiu varmo mildiĝos?FJELDBOĈio havu sian tempon.TORAFrosto ja ne estas pli bona —SELMANe, sed la neŝanĝiĝanta meza varmo, — tiel diras ankaŭ mia edzo.LA ĈAMBELANO(venas de la ĝardeno)La tuta familio kunveninta en intima aro? Tio ne estas tre bonkonduta al la gastoj.TORAKara patro, nun mi tuj —LA ĈAMBELANOAha, ĉu estas vi al kiu la sinjorinoj amindumas, sinjoro Stensgård. Pri tio mi zorgu.TORA(mallaŭte al Fjeldbo)Restu!(Ŝi iras en la ĝardenon.)ERIK BRATSBERG(proponas alSelmala brakon)Ĉu la sinjorino akceptas —?SELMAVenu!(ambaŭ elen dekstre)LA ĈAMBELANO(postrigardas ilin)Kapabli disigi tiujn du, ne estas pripensinde.FJELDBOEstus ankaŭ pekinda penso.LA ĈAMBELANOJes, kiel tamen Dio estas la kuratoro de la malsaĝuloj!(ekkrias)Tora, Tora, do zorgu iom pri Selma! Serĉu ŝalon por ŝi; kaj ne lasu ŝin tiel ĉirkaŭkuri; ŝi malvarmumiĝas! Ja, ni homoj estas malsaĝaj, doktoro! Ĉu vi havas kuracilon kontraŭ tiaĵo?FJELDBOJes; la spertopagoj. Tiujn oni prefere metu malantaŭ la orelo, kaj tiam oni kondutos pli saĝe alian fojon.LA ĈAMBELANOEj-ej! Dankon pro tiu konsilo. Sed vi, kiu konsideras vin kiel hejme ĉi tie, vi efektive zorgu iom pri viaj fremduloj.FJELDBONu bone; Stensgård, eble ni du —?LA ĈAMBELANOHo ne, kara, — jen iras mia malnova amiko, Hejre —FJELDBOJes, ankaŭ li konsideras sin kiel hejme ĉi tie.LA ĈAMBELANOHa, ha, ha! Li tiel faras, jes!FJELDBONu, ni du kuniĝu kaj provu nian plej bonan.(iras en la ĝardenon)STENSGÅRDSinjoro ĉambelano menciis Daniel Hejre. Mi devas diri, ke mi surpriziĝis vidi lin ĉi tie.LA ĈAMBELANOĈu vere? Sinjoro Hejre kaj mi estas lernejaj kamaradoj kaj amikoj de la juneco. Ni krome kuntuŝiĝis en multaj niaj vivrilatoj —STENSGÅRDJes, pri tiuj kuntuŝiĝoj sinjoro Hejre nin distris hieraŭ vespere.LA ĈAMBELANOHm!STENSGÅRDSe ne estus pro li, mi do certe ne en mia animstato superboliĝus, kiel mi faris. Sed li havas manieron priparoli homojn kaj okazaĵojn, kiuj —; entute, sidas malica buŝo sur li.LA ĈAMBELANOMia kara juna amiko, — sinjoro Hejre estas mia gasto; tion vi ne rajtas forgesi. Plena libereco en mia domo; sed sub tiu kondiĉo ke nenio nekavalireca diriĝas pri personoj en mia socio.STENSGÅRDMi petas pardonon —!LA ĈAMBELANONu, nu, nu; vi apartenas al la juna generacio, kiu ne estas tiom skrupula. Rilate al sinjoro Hejre, mi dubas ĉu vi lin ĝisfunde konas. Sinjoro Hejre tamen estas viro al kiu mi multe ŝuldas.STENSGÅRDJes, tion li efektive pretendis; sed mi ne kredis, ke —LA ĈAMBELANOMi ŝuldas al li la plej bonan en nia familia feliĉo, sinjoro Stensgård! Mi ŝuldas al li mian bofilinon. Jes, tiel vere estas. Daniel Hejre zorgis pri ŝi en ŝia infaneco: ŝi estis eta mirindaĵo; donis koncertojn jam je la aĝo de dek; jes, vi certe aŭdis ŝin menciata? Selma Sjøblom —?STENSGÅRDSjøblom? Jes, ĝuste; ŝia patro estis svedo.LA ĈAMBELANOMuzikinstruisto, jes. Li venis ĉi tien antaŭ multaj jaroj. La ekonomia stato de muzikisto estas, kiel vi scias, ordinare ne el la plej bonaj; kaj liaj vivmanieroj do ankaŭ ne favoras —; nu, sinjoro Hejre ĉiam estis talent-ĉasisto; li zorgis pri la infano, sendis ŝin al Berlino; kaj post la morto de ŝia patro, kaj la ŝanĝo en la ekonomia stato de Hejre, ŝi revenis al Kristiania, kie ŝi kompreneble akceptiĝis en la plej bonajn rondojn. Tiel, vidu, fariĝis ebleco ke ŝi kaj mia filo renkontiĝus.STENSGÅRDJes, tiel maljuna Hejre efektive estis ilo —LA ĈAMBELANOTiel unu afero miksiĝas enen en aliaĵoj en la vivo. Iloj, tiaj ni ĉiuj estas; ankaŭ vi; tio signifas, malkonstruenda —STENSGÅRDHo, sinjoro ĉambelano, mi petas vin; mi estas tute hontema —LA ĈAMBELANOHontema?STENSGÅRDJes, estis ja ekstreme nekonvene —LA ĈAMBELANOKontraŭ la formo estus eble io aŭ alia direnda, sed la intenco estis bona. Kaj pri tio mi vin petas: Parolu malkaŝe kun mi, honeste kaj senceremonie. Vidu, ni ĉiuj deziras ja la plej bonan; estas ja mia devo —STENSGÅRDKaj vi permesas, ke mi parolu malkaŝe kun vi?LA ĈAMBELANOJes, Dio scias, ke mi faras. Ĉu vi ne kredas, ke mi longe vidis, ke la vivo ĉi tie iel prenis direkton, kiu estas iu alia ol dezirinde? Sed kion mi farus? En la tempo de karmemora reĝo Karlo Johano mi plejparte vivis en Stockholmo. Nun mi estas maljuna; cetere estas kontraŭ mia naturo antaŭentrudi reformojn, aŭ persone miksiĝi en tiun ĉi publikan tumulton. Vi kontraŭe, sinjoro Stensgård, vi havas ĉiujn eblecojn; tial ni kuntenu.STENSGÅRDDankon, sinjoro ĉambelano! Dankon, dankon!(Ferfareja administranto RingdalkajDaniel Hejrevenas de la ĝardeno.)RINGDALKaj mi diras al vi, ke devas esti miskompreno.DANIEL HEJREĈu do? Estus strange! Ĉu mi miskomprenus miajn proprajn orelojn?LA ĈAMBELANOIo nova, Hejre?DANIEL HEJRENenio alia ol ke Anders Lundestad estas survoje transiri al la Storli-partio.LA ĈAMBELANOHo, vi ŝercas!DANIEL HEJREMi petas pardonon, altestimata; sed mi havas tion el lia propra buŝo. Bienposedanto Lundestad intencas kaŭze de malbonigita sanstato retiri sin al la privata vivo; kaj jen oni povas konkludi pri la sekvo.STENSGÅRDKaj tion vi havas el lia propra buŝo?DANIEL HEJREJes, efektive; li publikigis la gravan okazaĵon meze en aŭskultanta aro tie malsupre; he-he!LA ĈAMBELANOSed, mia bona Ringdal, kiel tio ĉi klariĝas?DANIEL HEJREHo, tio ne estas malfacile diveninda.LA ĈAMBELANOJes, efektive. Sed tio estas ja granda afero por la distrikto. Kunvenu, Ringdal; ni devas vere paroli kun la viro.(Li kajRingdaliras en la ĝardenon.)DOKTORO FJELDBO(de la malantaŭa ĝardenpordo)Ĉu la ĉambelano eliris?DANIEL HEJRETŝ; la saĝuloj havos konsilion! Granda novaĵo, doktoro! Lundestad rezignos pri la seĝo en la parlamento.FJELDBOHo, ne estas probable?STENSGÅRDJes, ĉu vi komprenas?DANIEL HEJREJa, nun fariĝos tumulto kaj bruo. Estas la asocio de la junuloj, kiu komencis aktiviĝi, sinjoro Stensgård! Ĉu vi scias, kion vi devus nomi tiun asocion? Nu, mi diros al vi poste.STENSGÅRDĈu vi vere kredas, ke estas nia asocio —?DANIEL HEJREPri tio estas, je mia savo, neniu dubo. Nu, do ni havos la ĝojon sendi la proprietulon kiel parlamentanon. Ho, ke li jam estis for! — mi volonte veturigus lin —; sufiĉe; he-he!(eliras en la ĝardenon)STENSGÅRDSed diru al mi, Fjeldbo, — kiel vi komprenas tion ĉi?FJELDBOEstas aliaj aferoj, kiuj estas pli malfacile kompreneblaj. Kiel vi venas ĉi tien?STENSGÅRDMi? Kiel la ceteraj, kompreneble; mi estas invitita.FJELDBOJes, vi fariĝis hieraŭ vespere, mi aŭdas; — post via parolado —STENSGÅRDNu jes?FJELDBOSed ke vi akceptis tiun inviton —!STENSGÅRDJes, kion mi diable farus? Mi ne povis do ofendi tiujn bonajn homojn.FJELDBOĈu! Vi ne povis? En via parolado vi tamen povis.STENSGÅRDBabilaĵo! En mia parolado mi atakis principojn, ne personojn.FJELDBOKaj kiel vi nun klarigas la inviton de la ĉambelano?STENSGÅRDNu, kara amiko, estas ja nur unu klarigo pri tio.FJELDBONome, ke la ĉambelano timas vin?STENSGÅRDJe Dio, li ne havu kaŭzon por tio! Li estas honestulo.FJELDBOLi estas.STENSGÅRDKaj ĉu ne estas io kortuŝa en tio, ke la maljunulo rilatiĝas al la afero tiamaniere? Kaj kiel rava estis fraŭlino Bratsberg, kiam ŝi alportis la leteron!FJELDBOSed diru, — la sceno de hieraŭ do ne fariĝis priparolata ĉi tie?STENSGÅRDHo fore de tio; ili estas tro bonkondutaj homoj por tuŝi tiaĵon. Sed mordiĝas mia konscienco; poste mi petos pardonon —FJELDBOHo ne, tion mi devas firme malkonsili! Vi ne konas la ĉambelanon —STENSGÅRDNu ja; do miaj agoj parolu por mi.FJELDBOVi do ne volas rompi kun la Storli-grupo?STENSGÅRDMi okazigos repaciĝon; mi havas ja mian asocion; ĝi jam estas potenca, kiel vi vidas.FJELDBOJes, sed unu afero dum mi memoras; — via amo al fraŭlino Monsen —; hieraŭ mi konsilis al vi fari ĝin serioza —STENSGÅRDNu ja, ni ĉiam povas —FJELDBONun, aŭskultu; mi pli bone pripensis tion. Vi forĵetu tiun planon el la pensoj.STENSGÅRDJes, pri tio mi pensas ke vi pravas. Se oni edzigas sin en nekulturita familio, oni kvazaŭ edzigas sin al la tuta familio.FJELDBONu jes; kaj el tiu kaj el aliaj kialoj —STENSGÅRDMonsenestasnekulturita persono, tion mi nun vidas.FJELDBOJes, li ja ne ĝuste estas bontona viro.STENSGÅRDNe, tio efektive estas certa! Li paroladas malice pri homoj kiujn li akceptas en sian domon; tio ne estas kavalireca. En Storli odoras de malbona tabako en ĉiuj ĉambroj —FJELDBOSed, kara, — ke vi ne sentis tiun tabakodoron antaŭ nun —?STENSGÅRDEstas la komparo, kiu tion kaŭzas. Mi venis en falsajn rilatojn ĉi tie en la distrikto ek de la unua renkonto. Mi falis inter la ungegoj de parti-trotadantoj, kiuj plenhurligis miajn orelojn. Finite pri tio! Mi ne volas penegadi kiel ilo por egoismo aŭ por krudeco kaj stulteco.FJELDBOSed por kio vi do uzu vian asocion?STENSGÅRDLa asocio restos neŝanĝita; ĝi estas fondita sur sufiĉe vasta bazo; — nu, tio signifas, ke ĝi estas fondita por kontraŭbatali malbonan influon; — nur nun mi vidas de kiu flanko tiu influo venos.FJELDBOSed ĉu vi opinias, ke la “junuloj” vidos la samon?STENSGÅRDIlividu. Mi do kuraĝas postuli, ke tiaj uloj akomodu sin al mia pli bona sperto.FJELDBOSed se ili tamen ne volas?STENSGÅRDIli do iru sian propran vojon. Mi ne plu bezonas ilin. Kaj cetere, ĉu vi opinias, ke mi en obstina blindeco, kaj pro mizera konsekvencado, lasus mian estontecon gliti en eraran spuron kaj neniam atingi la celon?FJELDBOKion vi pensas per celo?STENSGÅRDVivo kiu korespondas al miaj talentoj, kaj kiu plenumigas ĉiujn miajn interesojn.FJELDBOFor la ŝvebantaj parolturniĝoj! Kion vi pensas per celo?STENSGÅRDNu, al vi mi eble povas tion diri. Per la celo mi pensas: Iam en la tempo fariĝi parlamentano aŭ ministro, kaj feliĉe edziĝita en riĉan kaj respektatan familion.FJELDBOJen, jen; kaj do vi eble pensas pere de la rilatoj de la ĉambelano —?STENSGÅRDPere de mi mem mi intencas tion atingi! Tio venos kaj tio venu; sed tute de si mem. Nu, tio tamen estas fora perspektivo; — ke tio restu! Ĝis tiam mi volas vivi kaj ĝui ĉi tie la belecon kaj la sunlumon —FJELDBOĈi tie?STENSGÅRDJes, ĉi tie! Estas ĉi tie belaj moroj; ĉi tie estas gracio en la ekzisto; ĉi tie la planko estas metita kvazaŭ nur por esti tretata de lakŝuoj; ĉi tie la apogseĝoj estas profunde molaj, kaj la sinjorinoj sidas bele en ili; ĉi tie la konversacio fluas facile kaj elegante, kiel ĵetludo; ĉi tie neniu krudeco enrompiĝas farante la kunvenon silenta. Ho, Fjeldbo, — nur ĉi tie mi sentas kio estas nobleco. Jes, ni tamen havas nian nobelecon; etan rondon; nobelecon en kulturo; kaj al tiu mi volas aparteni. Ĉu vi ne mem sentas, ke oni puriĝas ĉi tie? Ke la riĉeco ĉi tie estas el alia speco? Kiam mi pensas pri la riĉeco de Monsen, mi imagas ĝin kiel grandajn stakojn de grasigitaj monbiletoj, de bierbanitaj obligacioj; — sed ĉi tie, jen ĝi estas metalo, brilanta arĝento! Kaj pri la homoj estas sammaniere. La ĉambelano, — kia bonega, estiminda maljuna multjarulo!FJELDBOLi estas.STENSGÅRDKaj la filo, — kuraĝa, senceremonia, kapabla!FJELDBOJes, certe.STENSGÅRDKaj la bofilino, vi sciu! Ŝi estas perlo! — bona Dio, kia riĉa kaj karakterfrapanta naturo —FJELDBOTion havas Tora — tion havas ankaŭ fraŭlino Bratsberg.STENSGÅRDNu ja; sed vidu, ŝi tamen estas malpli eminenta.FJELDBOHo, vi ne konas ŝin. Vi ne scias kiom profunda kaj silenta kaj fidela ŝi estas.STENSGÅRDSed la bofilino do! Tiel senceremonia, preskaŭ senkonsidera; kaj tiel aprobanta, tiel konkeranta —!FJELDBOMi vere kredas, ke vi enamiĝis en ŝi.STENSGÅRDEn edziniĝinta virino? Ĉu vi estas freneza, homo! Al kio tio kondukus! Ne, sed mi fariĝos enamiĝinta; tion mi bone sentas. Jes, ŝi efektive estas profunda, silenta kaj fidela!FJELDBOKiu?STENSGÅRDFraŭlino Bratsberg kompreneble.FJELDBOĈu kio? Vi do neniam pensas —?STENSGÅRDJes, je Dio, mi pensas!FJELDBONe, sed mi tion asertas al vi, ke tio tute ne eblas!STENSGÅRDHo-ho! La volo estas universa potenco, ĝi! Ni vidos, tio eblos!FJELDBOSed tio ĉi estas ja la pura, purega facilanimeco! Hieraŭ estis pri fraŭlino Monsen —STENSGÅRDJes, sedtioestis tro rapida; sed tion vi ja mem malkonsilis al mi —FJELDBOMi precize malkonsilas al vi pensi pri kiu ajn el la du.STENSGÅRDNu? Vi eble mem intencas deklari vin por unu el ili?FJELDBOMi? Ne, mi asertas al vi —STENSGÅRDNu, tio tamen ne retenus min, se tiel estus. Se oni volas kontraŭstari al mi sur mia vojo, bari al mi la estontecon, tiam mi konas neniun indulgon.FJELDBOGardu vin, ke mi ne diru la samon!STENSGÅRDVi! Kiun rajton havas vi por fari vin kuratoro de la familio de ĉambelano Bratsberg?FJELDBOMi almenaŭ havas la rajton de amiko.STENSGÅRDPa; per tia babilaĵo vi ne kaptas min. La rajton de egoismo, ĝin vi havas! Tio kontentigas vian etaniman vantecon esti ĉi tie la ĉioordiganto en la domo; tial mi teniĝus for.FJELDBOJes, estus la plej bona, kio okazus al vi. Vi staras ĉi tie sur subkava grundo.STENSGÅRDĈu vere ke mi faras? Mil dankojn! Sub tiu grundo mi scios konstrui kolonojn.FJELDBOProvu; sed mi aŭguras, ke ili falos dum stariĝo.STENSGÅRDHo-ho! Vi pripensas intrigadon? Bone ke tio eklumiĝis. Mi nun konas vin; vi estas mia malamiko; la sola, kiun mi havas ĉi tie.FJELDBOMi ne estas!STENSGÅRDVi estas! Vi ĉiam estis; jam ekde la lernejaj jaroj. Ĉirkaŭrigardu ĉi tie, kaj vidu kiel ĉiuj rekonas min, kvankam mi estas fremdulo por ili. Vi, kontraŭe, vi kiu konas min, vi neniam rekonis min. Tio estas ĉefe la malindaĵo ĉe vi, ke vi neniam povas rekoni iun; vi vagadis tie en Kristiania kaj vizitadis teakvajn kunvenojn kaj plenigis la ekziston dirante etajn spritaĵojn. Tiaĵo venĝas sin! La sento por tio, kio estas pli valora en la vivo, — tio en kio estas leviĝo kaj flugo, — fariĝas apatia, kaj jen oni staras taŭganta al nenio.FJELDBOĈu mi taŭgas al nenio!STENSGÅRDĈu vi iam taŭgis por rekoni min?FJELDBOKionmi do rekonu?STENSGÅRDMian volon, se nenion alian. Ĝi rekoniĝas de ĉiuj la aliaj; — de la ordinaraj homoj ĉe la festo hieraŭ, de ĉambelano Bratsberg kaj lia familio —FJELDBODe proprietulo Monsen kaj lia aro, de —; jen, morto kaj plago, atentu, — ekstere staras iu vin atendante —STENSGÅRDKiu tiu estas?FJELDBO(iras al la fono)Iu kiu rekonas vin.(malfermas la pordon kaj vokas)Aslaksen, envenu!STENSGÅRDAslaksen?ASLAKSEN(venas)Nun do fine!FJELDBOĜis revido; mi ne ĝenu la amikojn.(eliras en la ĝardenon)STENSGÅRDSed pro diablo, kion vi volas ĉi tie?ASLAKSENMi absolute devas paroli kun vi. Vi promesis al mi hieraŭ doni raporton pri la fondigo de la asocio kaj —STENSGÅRDNe eblas —; pri ĝi ni devas atendi ĝis alia fojo.ASLAKSENNeeble, sinjoro Stensgård; la gazeto estos eldonata morgaŭ frue —STENSGÅRDBabilaĵo! Ĉio estu ŝanĝota. La afero estas nun en nova stadio; aliaj motivoj aperis. Kion mi diris pri ĉambelano Bratsberg, estu tute refarata, antaŭ ol ĝi estos uzebla.ASLAKSENNe, tio pri la ĉambelano estas jam presita.STENSGÅRDNu, do eligu tion ree!ASLAKSENEligu tion?STENSGÅRDJes, mi ne volas havi tion tiamaniere. Vi rigardas min? Ĉu vi eble kredas, ke mi ne kapablas estri la aferojn de la asocio?ASLAKSENJes, kompreneble; sed mi nur devas diri al vi —STENSGÅRDNeniuj kontraŭdiraĵoj, Aslaksen; tiaĵojn mi efektive ne toleras!ASLAKSENSinjoro advokato Stensgård, ĉu vi scias, ke la eron de seka pano kiun mi havas, vi metas en la ludon? Ĉu vi tion scias?STENSGÅRDNe, tion mi tute ne scias.ASLAKSENNu, tiel estas. Ĉi tiun vintron, antaŭ ol vi venis ĉi tien, mia gazeto estis en progreso. Mi mem redaktis ĝin, mi diru; kaj mi redaktis ĝin laŭ principo.STENSGÅRDVi?ASLAKSENJes, mi! Mi diris al mi mem: estas la granda publiko, kiu portu gazeton; sed la granda publiko estas la fia publiko, — tio sekvas de la lokaj kondiĉoj; kaj la fia publiko volas havi fian gazeton. Jen, tiel mi redaktis la gazeton —STENSGÅRDFia! Jes, ne kontraŭdireble.ASLAKSENJes, kaj per tio mi sukcesis. Sed jen vi venis kun ideoj en la distrikton; kaj jen la gazeto ricevis koloron, kaj tial ĉiuj amikoj de Anders Lundestad retiris sin; tiuj, kiuj restas, ili ne bone pagas —STENSGÅRDSed la gazeto fariĝis bona.ASLAKSENMi ne povas vivi de bona gazeto. Nun vekiĝus tumulto; fariĝus fino, kiel vi promesis hieraŭ; la granduloj metiĝus al la pilorio; enpreniĝus tiaĵoj, kiujn ĉiuj devus legi, — kaj jen vi perfidas —STENSGÅRDHo-ho! Vi opinias, ke mi servus vin kaj la skandalon? Ne, multan dankon, mia brava ulo!ASLAKSENSinjoro advokato Stensgård, vi ne pelu min al la ekstremo, ĉar tiam plifiiĝos la gazeto.STENSGÅRDPri kio vi pensas?ASLAKSENMi pensas, ke mi devas fari la gazeton profitodona en alia maniero. Dio sciu, ke tion mi ne faros laŭdezire. Antaŭ ol vi venis, mi vivtenis min honeste per malfeliĉaj okazaĵoj kaj memmortigoj kaj tiaj senkulpecaj aferoj, kiuj ofte eĉ ne estis okazintaj. Sed nun vi turnis ĉion supren malsupren; nun estos bezonata alia regalo —STENSGÅRDNu, tion mi nur diru al vi: se vi mem sendepende iros paŝon ekster mia ordono, kaj faras la movadon al ilo por via fia egoismo, jen mi iros al presisto Alm kaj fondos novan gazeton. Ni havas monon, ni, vidu! Kaj jen via gazetflikaĵo estos detruita post du semajnoj.ASLAKSEN(pala)Tion vi ne faros!STENSGÅRDJes, mi faros; kaj mi estos viro por redakti la gazeton, tiel ke ĝi ekhavos la grandan publikon por si.ASLAKSENDo mi tujmomente iros al la ĉambelano Bratsberg —STENSGÅRDVi? Kion vi volas tie?ASLAKSENKion vi volas ĉi tie? Ĉu vi kredas, ke mi ne komprenas, kial la ĉambelano estas vin invitinta? Estas pro tio, ke li timas vin kaj tion kion vi volas fari; kaj el tio vi tiras avantaĝon. Sed se li timas, kion vi volas fari, li certe ankaŭ timas, kion mi volas presi; kaj el tiomivolas tiri avantaĝon!STENSGÅRDTion vi kuraĝus? Vi! tia fuŝulo —!ASLAKSENJes, tion mi montru al vi. Se via tostparolado estu forprenata el la gazeto, do la ĉambelano pagu min por elpreni ĝin.STENSGÅRDKuraĝu; kuraĝu nur! Vi estas ebria, homo —!ASLAKSENNe pli ol modere. Sed mi fariĝos leono, se oni volas forpreni de mi la povran pankruston. Vi ne povas imagi kiel estas por mi hejme; kuŝanta edzino, kaj kripla infano —STENSGÅRDForiru! Ĉu vi volas kotŝmiri min per via vulgaro? Kiel viaj reŭmatismaj edzinoj kaj kriplaj infanoj rilatas al mi? Se vi kuraĝas bari al mi la vojon, se vi nur permesas al vi mem bari unu solan ŝancon por mi, vi kuŝu en la malriĉulejo antaŭ ol estos finiĝinta tiu ĉi jaro!ASLAKSENMi atendos tagon —STENSGÅRDNu; vi komencas regajni vian prudenton.ASLAKSENMi informos al la abonantoj en kromnumero, ke la redaktoro, pro iu nekonvena konduto okazinta dum la festo —STENSGÅRDJes, jes; faru; poste eblos, ke ni akordiĝos.ASLAKSENJe Dio ke tiel estus. — Sinjoro advokato Stensgård, — memoru: tiu gazeto estas mia sola ŝafido.(elen en la fono)BIENPOSEDANTO LUNDESTAD(ĉe la antaŭa ĝardena pordo)Nu, sinjoro advokato Stensgård?STENSGÅRDNu, sinjoro bienposedanto Lundestad?LUNDESTADVi ĉirkaŭiras tiel solece? Se estus konvene por vi, mi ŝatus iomete interparoli kun vi.STENSGÅRDPlezure.LUNDESTADUnue mi devas diri al vi, ke se vi estus aŭdinta, ke mi estus dirinta ion nefavoran pri vi, tion vi ne devas fidi.STENSGÅRDPri mi? Kion vi estus dirinta?LUNDESTADNenion; pri tio mi certigas vin. Sed troviĝas multaj sencelaj uloj, kiuj nur ĉirkaŭiras kunkudrante homojn.STENSGÅRDJes, entute, — ni du estas bedaŭrinde venintaj en iom malekvilibran pozicion unu al la alia.LUNDESTADTio estas tute natura pozicio, sinjoro Stensgård. Estas la rilato de la malnova al la nova; ĉiam okazas tiel.STENSGÅRDOho, sinjoro Lundestad. Vi do ne estas tiel maljuna.LUNDESTADHo jes, ho jes, nun mi fariĝis maljuna. Mi sidis en la Parlamento de post 1839. Nun ŝajnas al mi ke estas tempo por anstataŭiĝo.STENSGÅRDAnstataŭiĝo?LUNDESTADLa tempoj ŝanĝiĝas, vidu. Novaj taskoj elkreskas; kaj por porti ilin antaŭen novaj fortoj estas bezonataj.STENSGÅRDHoneste kaj sincere, sinjoro Lundestad, — ĉu vi do volas cedi por Monsen?LUNDESTADPor Monsen? Ne, por Monsen mi ne volas cedi.STENSGÅRDSed tiuokaze mi ne komprenas —?LUNDESTADImagu se mi cedus por Monsen; ĉu vi pensas ke li havus ŝancon por esti elektata?STENSGÅRDNu, estas malfacile tion diri. La elekto de la elektuloj ja okazos jam postmorgaŭ, kaj la publika opinio laŭscie ankoraŭ ne estas sufiĉe prilaborata; sed —LUNDESTADMi ne kredas ke oni sukcesus. La partio mia kaj de la ĉambelano ne volas voĉdoni por li. Jes, “mia partio”, tio ja estas ia parolmaniero; mi pensas pri la bienuloj, la malnovaj parencaroj, kiuj sidas firme sur siaj kampoj kaj havas hejmon ĉi tie. Ili ne volas rekoni Monsen. Monsen estas novloĝanto; estas neniu, kiu ion vere scias pri Monsen kaj liaj aferoj. Kaj li ja devis forhaki multe ĉirkaŭ si por gajni lokon; forhaki kaj arbarojn kaj familiojn, oni povas diri.STENSGÅRDJes, sed se vi do opinias, ke ne estas ŝanco —LUNDESTADHm! Estas aprecindaj talentoj, kiujn vi entute havas, sinjoro Stensgård. La Sinjoro ekipis vin abunde. Sed estas eta afero, kiun li estus doninta al vi samtempe.STENSGÅRDKio tio estus?LUNDESTADDiru al mi, — kial vi neniam pensas pri vi mem? Kial vi tute ne estas ambicia?STENSGÅRDAmbicia? Mi?LUNDESTADKial vi ĉi tie foruzas viajn fortojn sur aliuloj? Do mallonge, — kial vi ne mem volas elektiĝi al la parlamento?STENSGÅRDMi? Vi ne estas serioza!LUNDESTADVi ja akiris al vi voĉdonrajton, mi aŭdas. Sed se vi ne utiligas la ŝancon nun, aliulo envenos, kaj li eble sidiĝos firme en la selo, kaj tiam ne estos facile forpeli lin.STENSGÅRDSed pro Dio, ĉu vi opinias, kion vi diras, sinjoro Lundestad?LUNDESTADTio ja kondukas al nenio; ĉar vi ja ne volas, do —STENSGÅRDVolas? Volas? Mi devas sincere konfesi al vi, ke mi ne estas tute sen ambicio, kiel vi kredas. Sed ĉu vi vere opinias, ke tiel povas okazi?LUNDESTADOkazi ja eblus. Mi estus faronta mian plej bonan. La ĉambelano laŭscie volus ankaŭ fari la sian; li konas ja viajn parolkapablojn. Vi havas la junulojn por vi, kaj —STENSGÅRDSinjoro Lundestad, vi estas, je Dio, mia vera amiko!LUNDESTADHo, tion vi ne vere pensas. Se mi estus via amiko, vi prenus la ŝarĝon de mi; vi havas junajn ŝultrojn; vi povus facile porti ĝin.STENSGÅRDMastru super mi en tiu rilato; mi ne perfidos.LUNDESTADDo vi ne estas senvola —?STENSGÅRDJen mia mano!LUNDESTADDankon! Fidu min, sinjoro Stensgård, vi tion ne pentos. Sed nun ni devas progresi singardeme. Elektuloj ni devas ambaŭ fariĝi, — mi por proponi vin kiel mian sekvanton, kaj ekzameni vin iomete en la kunveno, kaj vi por klarigi viajn opiniojn —STENSGÅRDHo, se ni unue tien estus atingintaj, ni superus. En la kunveno de elektuloj vi ja estas ĉiopova.LUNDESTADEstas limo por tiu ĉiopoveco; vi devos ja kompreneble uzi viajn parolkapablojn; vi devas forklarigi tion, kio estas tro malglata kaj ofende —STENSGÅRDVi do ne opinias, ke mi rompu kun mia partio?LUNDESTADRigardu nun la aferon pripensanime. Kion tio signifas, ke estas du partioj ĉi tie? Tio signifas, ke unuflanke troviĝas homoj aŭ parencaroj, kiuj posedas la ĝeneralajn civitanajn avantaĝojn, — mi pensas pri bienoj, sendependeco kaj partopreno en la estrado. Al tiu partio mi apartenas. Kaj aliflanke troviĝas multaj pli junaj kuncivitanoj, kiuj volonte akirus tiujn komunumajn avantaĝojn. Jen via partio. Sed el tiu partio vi ja tute nature kaj senceremonie eltretos, kiam vi nunakirosparton en la potenco, kaj aldone akiros pozicion ĉi tie kiel vera establita proprietulo; — jes, ĉartioestas necesa, sinjoro Stensgård!STENSGÅRDJes, tion kredas ankaŭ mi. Sed la tempo estas mallonga; tian pozicion oni ne akiras nur per mansvingo.LUNDESTADHo ne, ĝi ja ne faras; sed vi povus eble kontentigi vin per la nura espero —STENSGÅRDLa espero?LUNDESTADĈu estus multe kontraŭ via emo pensi pri bona edziĝo, sinjoro Stensgård? Estas riĉaj heredulinoj en la vilaĝaro. Viro kiel vi, kun la estonteco por si, — viro kiu povas kalkuli je eniro en la plej altajn poziciojn, — kredu min, vin neniu volas rifuzi, se vi ludas viajn kartojn bone.STENSGÅRDDo helpu min pri la ludo! Pro Dio —! Vi malfermas al mi vastejojn; grandajn viziojn! Ĉio kion mi esperis kaj aspiris; iri kiel liberiganto plej antaŭe en la popolo; ĉio fora, kion mi prirevis, proksimiĝas nun al mi tiel vive proksima!LUNDESTADJes, ni estu vekitaj, sinjoro Stensgård! Via ambicio jam estas surpieda, mi vidas. Bone. La resto iros de si mem. — Nu, dankon por tio ĝis nun! Mi neniam forgesos vin, ĉar vi volis preni de miaj maljunaj ŝultroj la ŝarĝon de la potenco!(Gastoj kaj la apartenantoj al la domo venas laŭe enen de la ĝardeno. Du servistinoj alportas lumon kaj ofertas freŝigaĵojn dum la sekvanta sceno.)SELMA(iras al la piano maldekstre en la fono)Sinjoro Stensgård, vi devas partopreni; ni ludos “Doni garantiaĵe”.STENSGÅRDKun plezuro; mi estas en humoro por tio!(Ankaŭ li iras al la fono, interkonsentas kun ŝi, lokigas seĝojn k.t.p.)ERIK BRATSBERG(mallaŭte)Kio diable estas tio, kion patro rakontas, sinjoro Hejre? Kia parolado estus, kian advokato Stensgård prezentis ĉi-supre hieraŭ?DANIEL HEJREHe-he; oni ne scias, ĉu?ERIK BRATSBERGNe, ni urbanoj ĉeestis ja tagmanĝon kaj balon ene en la klubo. Sed patro diras, ke sinjoro Stensgård tute rompis kun la homoj de Storli, kaj ke li estis terure kruda kontraŭ Monsen —DANIEL HEJREKontraŭ Monsen? Ne, en tio vi certe misaŭdis, estimata —ERIK BRATSBERGJes, vere staris tiom da homoj ĉirkaŭe, tiel ke mi ne ĝuste komprenis; sed efektive mi aŭdis ke —DANIEL HEJRESufiĉas; atendu ĝis morgaŭ, tiam vi ricevos la historion por matenmanĝo en la gazeto de Aslaksen.(foriras de li)LA ĈAMBELANONun, mia kara Lundestad, ĉu vi daŭre tenas vin al tiuj strangaĵoj —?LUNDESTADNe estas strangaĵoj, sinjoro ĉambelano; kiam viro riskas esti forpuŝata, li devas cedi libervole.LA ĈAMBELANOParolturniĝoj! Kiu do intencas forpuŝi vin?LUNDESTADHm; mi estas maljuna veterprofeto. Estas ŝanĝo en la aero. Nu, mi jam havas la anstataŭanton. Advokato Stensgård estas volema —LA ĈAMBELANOAdvokato Stensgård?LUNDESTADJes, ĉu tio ne estis la intenco? Mi prenis tion por indiko, kiam la ĉambelano diris, ke tiun viron oni devus subteni, kaj ke oni aliĝu al li.LA ĈAMBELANOJes, mi pensis laŭ lia eliro kontraŭ tiu fatala ĉarlatanaĵo praktikata en Storli.LUNDESTADSed kiel povis la ĉambelano esti tiel certa, ke Stensgård volus rompi kun tiuj homoj?LA ĈAMBELANOKara, tio ja montriĝis hieraŭ vespere.LUNDESTADHieraŭ vespere?LA ĈAMBELANOJes, kiam li parolis pri la ruiniga influo de Monsen en la paroĥo.LUNDESTAD(kun buŝo faŭka)Pri Monsen —?LA ĈAMBELANOJes, certe; sur la tablo —LUNDESTADSur la tablo; Jes?LA ĈAMBELANOLi estis terure kruda; nomis lin monosakon, kaj baziliskon, aŭ drakon, aŭ ion similan. Ha, ha, estis vere amuze aŭskulti.LUNDESTADĈu tio estis amuze aŭskulti?LA ĈAMBELANOJes, mi ne neas, Lundestad, ke mi deziras al tiuj homoj, kion ili ricevas el tiaĵo. Sed nun ni devas subteni lin; ĉar post tia sangavida atako —LUNDESTADKiel tiu hieraŭ, jes?LA ĈAMBELANONu ja.LUNDESTADTiu sur la tablo?LA ĈAMBELANOJes, tiu sur la tablo.LUNDESTADPri Monsen?LA ĈAMBELANOJes, pri Monsen kaj lia kanajlaro. Nun ili certe provos venĝi sin; kaj pri tio oni do ne povas dubi —LUNDESTAD(decide)Advokato Stensgård estu subtenenda, — jeno estas klara!TORAKara patro, vi partoprenu en la ludo.LA ĈAMBELANOBabilaĵo, infano —TORAJes, jes; venu; Selma instige volas.LA ĈAMBELANOJes, jes, do mi devas cedi.(mallaŭte; elirante)Estas domaĝo pri Lundestad; li vere komencas fariĝi senila; imagu, li tute ne komprenis kion Stensgård —TORAHo, venu, venu; nun ni ludu!(Ŝi tiras lin kun si en la rondon, kie la ludo estas jam vigla inter la junuloj.)ERIK BRATSBERG(vokas de sia loko)Sinjoro Hejre, vi estas nomita garantiaĵ-juĝanto!DANIEL HEJREHe-he; jen efektive mia unua nomiĝo en la mondo.STENSGÅRD(ankaŭ en la rondo)Kaŭze de via konateco kun la justico, sinjoro Hejre!DANIEL HEJREHo miaj ŝatindaj junaj amikoj, estus por mi ĝojego kondamni vin ĉiujn —; nu sufiĉe!STENSGÅRD(glitiras al Lundestad, kiu staras antaŭe maldekstre)Vi parolis kun la ĉambelano. Pri kio temis? Ĉu estis io pri mi?LUNDESTADBedaŭrinde; estis pri tio de hieraŭ vespere —STENSGÅRD(tordas sin)Morto kaj plago!LUNDESTADLi opiniis ke vi estis estinta terure kruda, li diris.STENSGÅRDJes, ĉu vi ne komprenas, ke tio turmentas min —.LUNDESTADVi povus tamen bonigi tion.ERIK BRATSBERG(vokas malsupren)Sinjoro Stensgård, la vico estas al vi!STENSGÅRDMi venos!(rapide alLundestad)Kiel tion bonigi?LUNDESTADSe vi trovos okazon, petu ekskuzon.STENSGÅRDJe Dio, jenon mi faros!SELMARapidu; rapidu!STENSGÅRDMi venas, sinjorino! Jen mi estas!(La ludo daŭras kun rido kaj gajeco. Kelkaj maljunaj sinjoroj ludas kartojn dekstre.Lundestadeksidas maldekstre;Daniel Hejreproksime.)DANIEL HEJRETiu idulo diras ke mi havis konatecon kun la justico!LUNDESTADLi estas iom senrespekta buŝe; tion ni ne povas nei.DANIEL HEJRETial la tuta familio svingadas la voston por li. He-he; estas hontinde vidi kiel ili timas.LUNDESTADNe, en tio vi eraras, sinjoro Hejre. La ĉambelano ne timas.DANIEL HEJREĈu ne? Ĉu vi opinias, ke mi estas blinda, estimato?LUNDESTADNe, sed —; jes, vi certe povas silenti? Bone; mi diru al vi la konekson. La ĉambelano kredas, ke estas Monsen pri kiu temis hieraŭ.DANIEL HEJREMonsen? Ho, babilaĉo!LUNDESTADEfektive, sinjoro Hejre! Ringdal aŭ la fraŭlino tion eble kredigis al li —DANIEL HEJREKaj jen li elpensas inviti lin al granda tagmanĝfesteno! Ho, tio estas je Dio sublima! Ho sciu, pritiomi ne povas silenti.LUNDESTADTŝŝ, tŝŝ! Memoru kion vi promesis al mi. La ĉambelano estas ja via malnova lerneja amiko; kaj eĉ se li iom krude traktis vin —DANIEL HEJREHe-he; mi pagos al li kun rentoj —LUNDESTADAtentu bone; la ĉambelano estas potenca. Ne ludu kun leonoj.DANIEL HEJREBratsberg leono? Pa; li estas stulta, sciu; tia mi ne estas. Ho, kiajn brilajn ĉikanaĵojn, kiajn sarkasmaĵojn, kian pikparolon mi bakos el tio ĉi, kiam mi iun fojon lanĉos nian grandan proceson!SELMA(vokas el la rondo)Sinjoro juĝanto, kion tiu faru, kiu posedas ĉi tiun garantiaĵon?ERIK BRATSBERG(nerimarkate, alDaniel Hejre)Estas tiu de Stensgård! Elpensu ion amuzan.DANIEL HEJREEstas garantiaĵo, ĉu? He-he, mi pripensu; li povus ja ekzemple, — sufiĉas. Li faru paroladon!SELMAEstas la garantiaĵo de sinjoro Stensgård.ERIK BRATSBERGSinjoro Stensgård faru paroladon!STENSGÅRDHo ne; ke mi rezignu; mi sufiĉe malbone sukcesis hieraŭ.LA ĈAMBELANOBonege, sinjoro Stensgård; ankaŭ mi komprenas ion pri oratoreco.LUNDESTAD(alDaniel Hejre)Je Dio; ke li nun ne konfuziĝas.DANIEL HEJREKonfuziĝas? He-he. Vi estas trafa! Benita elpensaĵo!(duonlaŭte alStensgård)Se vi hieraŭ konfuziĝis, vi povas ja hodiaŭ frapi vin mem buŝe.STENSGÅRD(ekhavas ideon)Lundestad, jen la ŝanco!LUNDESTAD(eviteme)Ludu viajn kartojn saĝe.(serĉas sian ĉapelon kaj ŝteliras laŭe al la pordo)STENSGÅRDJes, mi faros paroladon!LA JUNAJ SINJORINOJBravo! Bravo!STENSGÅRDPrenu viajn glasojn, miaj gesinjoroj! Mi nun faros paroladon, kiu komencas per fabelo; ĉar mi sentas la fabela fluo de vervo vigliĝi tra mi en ĉi tiu rondo.ERIK BRATSBERG(al la sinjorinoj)Aŭdu! Aŭdu!(La ĉambelanoprenas sian glason de la ludotablo dekstre, kaj restas tie staranta.Ringdal, doktoro Fjeldbokaj kelkaj aliaj sinjoroj envenas de la ĝardeno.)STENSGÅRDOkazis dum la printempaj tagoj. Juna kukolo flugis en la deklivon. La kukolo estas feliĉobirdo; kaj estis granda birdofesteno malsupre de li sur la plata tereno, kaj sovaĝaj kaj malsovaĝaj kreaĵoj ariĝis tie. El la kokinejoj ili paŝetis; el la anserlagetoj ili venis balancire; malsupren de Storlien peza urogalo ŝvebis malalte frapegante la flugilojn, kaj sin farante kvazaŭ pli larĝa ol ĝi estis; kaj foje kaj foje ĝi krakadis: Krak, krak, krak, kio signifas tiom ke: mi estas la bienegulo de “Storli”, mi!LA ĈAMBELANOBonege! Aŭskultu!STENSGÅRDKaj jen estis maljuna pego. Laŭ la trunkoj ĝi vagadis supren kaj malsupren, boris per sia pinta beko, glutis vermojn, kaj ĉion kio eligas galon, kaj dekstre kaj maldekstre oni aŭdis: prik, prik, prik; — estis la pego —ERIK BRATSBERGNe, pardonon, ĉu ne estis cikonio aŭ iu —?DANIEL HEJRESufiĉas!STENSGÅRDEstis la maljuna pego. Sed tiam vigliĝis en la rondo; ĉar ili trovis iun pri kiu kluki malicon; kaj jen ili ariĝis kaj klukis ĥore, tiom longe, ĝis la juna kukolo komencis kluki ankaŭ ĝi —FJELDBO(nerimarkite)Pro Dio, homo, silentu!STENSGÅRDSed tiu al kiu rilatis, estis aglo, kiu sidis en soleca trankvilo sur abrupta monto. Pri li ili ĉiuj samopiniis. “Li estas timigilo por la vilaĝaro,” diris raŭka korvo. Sed la aglo ĵetflugis transverse, kaptis la kukolon kaj portis ĝin supren. — Estis kororabo! Kaj de tie supre la feliĉobirdo vidis vaste kaj ĝuige super la malalteco; supre estis silento kaj sunlumo; de tie ĝi lernis prijuĝi la aron de la kokinejo kaj de la nekulturitaj deklivoj —FJELDBO(laŭte)Haltu; haltu! Muziko!LA ĈAMBELANOTŝŝ; ne interrompu lin.STENSGÅRDSinjoro ĉambelano Bratsberg, — jen la fino de mia fabelo, kaj mi paŝas antaŭ vi en la ĉeesto de multaj homoj, kaj petas vian pardonon pro hieraŭ.LA ĈAMBELANO(duonan paŝon malantaŭen)Mi —?STENSGÅRDDankon pro la maniero per kiu vi venĝis vin pro miaj senpripensaj diraĵoj. En mi vi havas de nun armitan batalanton. Kaj laŭ tio, gesinjoroj, toston por la aglo sur la montopinto; toston por sinjoro ĉambelano Bratsberg!LA ĈAMBELANO(palpe apogas sin al la tablo)Dankon, sinjoro advokato!LA GASTOJ(la plimultaj en ĝenita embaraso)Sinjoro ĉambelano! Sinjoro ĉambelano Bratsberg!LA ĈAMBELANOMiaj sinjorinoj! Miaj sinjoroj!(mallaŭte)Tora!TORAPatro!LA ĈAMBELANOAĥ, doktoro, doktoro, kion vi estas farinta!STENSGÅRD(kun la glaso en la mano, brile kontenta)Kaj nun retrovu viajn lokojn! Hoj, Fjeldbo, kunvenu, — en la asocion de la junuloj! Jen la ludo en evoluo!DANIEL HEJRE(antaŭe maldekstre)Jes efektive la ludo estas en evoluo!(Lundestadmalaperas en la fono.)Kurteno
(Ĝardeno-ĉambro ĉe la ĉambelano. Elegantaj mebloj, piano, floroj kaj raraj plantoj. Enirpordo en la fono. Maldekstre estas pordo al la manĝoĉambro; dekstre pluraj vitraj pordoj al la ĝardeno.)
(Presisto Aslaksenstaras ĉe la enirpordo.Servistinoestas enportanta kelkajn fruktobovlojn maldekstre.)
SERVISTINOJes, sed vi ja aŭdas, ke la gastoj ankoraŭ sidas ĉetable. Vi devas reveni poste.
ASLAKSENNe. Ĉu mi do ne povas atendi?
SERVISTINOJes, se vi tion preferas; vi povas sidijendume.
(Ŝiiras en la manĝoĉambron.Aslakseneksidas ĉe la pordo. Paŭzo.Doktoro Fjeldboenvenas de la fono.)
FJELDBONu, bonan tagon, Aslaksen; ĉu vitie ĉi?
SERVISTINO(revenas)Ho, kiel malfrue la doktoro venas!
FJELDBOMi vokiĝis al malsanulo.
SERVISTINOKaj la ĉambelano kaj la fraŭlino postdemandis vin.
FJELDBOĈu ili faris?
SERVISTINOJes, la doktoro absolute envenu. Aŭ ĉu mi eble sciigu ke —
FJELDBONe, ne; ne faru. Mi certe ekhavos pecon da manĝaĵo poste; nun mi dume atendas ĉi tie.
SERVISTINOJes, ili certe baldaŭ estos finintaj.(Ŝi eliras en la fono.)
ASLAKSEN(iom poste)Kaj vi povas preterlasi tian gastig-regalon, — kun kukoj kaj bona vino kaj ĉiaj bonaĵoj?
FJELDBOJes, je diablo, oni pleje ricevas tro ol malmulte el bonaĵoj ĉi tie en la regiono.
ASLAKSENPri tio mi ne povas samopinii.
FJELDBOHm. Sed diru, — ĉu vi iun atendas?
ASLAKSENMi iun atendas, jes!
FJELDBOKaj hejme estas tolereble bone? Via edzino —?
ASLAKSENKuŝas lite kiel ordinare; tusas kaj marasmiĝas.
FJELDBOKaj la dua plej aĝa?
ASLAKSENHo, li estas kaj restas invalida; tion vi ja scias. Tiel ja estu por ni; — kion diable utilas paroli pri tiaĵo!
FJELDBOKe mi rigardu vin, Aslaksen!
ASLAKSENNu; kion vi volas vidi?
FJELDBOHodiaŭ vi trinkis.
ASLAKSENMi ankaŭ faris hieraŭ.
FJELDBOHieraŭ; jes, nu lasu tion; sed hodiaŭ kaj —
ASLAKSENSed tiuj tie interne? Ŝajnas al mi, ke ankaŭ ili trinkas.
FJELDBOJes, kara Aslaksen, vi iamaniere pravas; sed la kondiĉoj tamen estas malsamaj en nia mondo.
ASLAKSENMi ne elektis miajn kondiĉojn.
FJELDBONe, Dio elektis por vi.
ASLAKSENNe, li ne faris. Estas homoj kiuj elektis. Daniel Hejre elektis, kiam li prenis min el la presejo kaj igis min studi. Kaj ĉambelano Bratsberg elektis, kiam li ruinigis Daniel Hejre, tiel ke mi devis reiri al la presejo.
FJELDBONun vi parolas kontraŭ propra scio. Ĉambelano Bratsberg neniam ruinigis Daniel Hejre; Daniel Hejre ruinigis sin mem.
ASLAKSENNu do! Sed kiel kuraĝis Daniel Hejre ruinigi sin mem, kiam li tiel respondecis por mi? Dio ankaŭ kulpas, kompreneble. Kial li donus al mi talentojn kaj kapablon? Nu, tiujn mi ja estus povinta uzi kiel honesta metiisto; sed jen venis la maljuna babilaĉulo —
FJELDBOJeno estas fia, kion vi diras. Daniel Hejre efektive atentis pri vi en la plej bona intenco.
ASLAKSENNu, lia bona intenco, je Dio, malmulte helpas al mi. — Tie ene, kie ili nun sidas tostante kaj je-la-via-saniĝante, tie ankaŭ mi sidis; estis kiel unu el ili; estis bele vestita —! Tio do estus io por mi; por mi, kiu tiom legis, kaj kiu tiom longe soifis por partopreni en ĉio tio, kio estas glora en la mondo. Ho jes! Kiom longe estis Jeppe en paradizo? Knalo kaj falo, elen denove; — la tuta gloro litermiksiĝis, kiel ni diras en la presejo.
FJELDBONu ja; pri vi tamen ne tiel malbone statis; vi ja havis por vivteno vian metion.
ASLAKSENJeno estas bona babilado. Post tiaĵo la rango ne plu estas ies rango. Ili forprenis de mi mian starejon kaj metis min sur glaci-glitaĵon, — kaj aldone mi devas aŭdi mokvortojn ĉar mi stumblas.
FJELDBONu; mi efektive ne volas severe riproĉi vin —
ASLAKSENJa, tiel vi ja faras ĝuste. — Estas stranga konfuzo! Daniel Hejre kaj la providenco kaj la ĉambelano kaj la sorto kaj la cirkonstancoj — kaj ankaŭ mi mem! Mi foje intencis klarigi ĉion tion, kaj verki libron pri ĝi; sed ĉio estas tiel damnite kompleksa ke —(ekrigardas al la pordo maldekstre)Jen jen; nun ili ekstaras de la tablo.
(La festenantoj,sinjorinoj kaj sinjoroj, dum gaja interparolo iras el la manĝosalono elen en la ĝardenon. Inter la gastoj estasadvokato StensgårdkunToraĉe la maldekstra kajSelmaĉe la dekstra brako.Doktoro Fjeldbokajpresisto Aslaksenstaras supre apud la pordo en la fono.)
STENSGÅRDJes, mi ja estas fremdulo ĉi tie; la sinjorinoj do diru, kien mi ilin konduku.
SELMAElen en la libero; vi devas vidi la ĝardenon.
STENSGÅRDHo jes, estus ĝuinde!(eliras tra la antaŭa vitra pordo dekstre)
FJELDBOSed je Dio, tie estas ja Stensgård!
ASLAKSENJes, estas li, kiun mi serĉas. Mi sufiĉe longe postkuris lin; feliĉe mi do renkontis Daniel Hejre —
(Daniel HejrekajErik Bratsbergvenas de la manĝosalono.)
DANIEL HEJREHe-he; je mia savo la ŝereo estis bonega! Mi ne gustumis similaĵon post kiam mi estis en Londono.
ERIK BRATSBERGJes, ĉu ne? Ĝi povas tute vivigi homon!
DANIEL HEJREAĥ, aĥ; estas vera ĝojego vidi sian monon tiel bone elspezita.
ERIK BRATSBERGKiel?(ridetante)Nu; jes, jes do!
(Ili eliras en la ĝardenon.)
FJELDBOVi parolos kun Stensgård, vi diras?
ASLAKSENMi faros.
FJELDBOPri komercaĵoj?
ASLAKSENKompreneble; la festoraporto en la gazeto —
FJELDBOJes, sciu, — tial vi devas dume atendi tie ekstere —
ASLAKSENEn la koridoro?
FJELDBOEn la antaŭĉambro, jes! Ĉi tie estas nek tempo nek loko —; mi atentos kiam Stensgård momenton estas sola; aŭdu —!
ASLAKSENHo jes; mi atendas ĝis mia tempo venos.(eliras en la fono)
(Ĉambelano Bratsberg, bienposedanto Lundestad, ferfareja administranto Ringdalkaj kelkaj aliaj sinjoroj elvenas de la manĝosalono.)
ĈAMBELANO(en konversacio; alLundestad)Senrespekte, vi diras? Nu, pri la formo mi ne multe atentas; sed estis oraj eroj en tiu parolado; pri tio mi povas certigi al vi.
LUNDESTADNu jes; ĉar la ĉambelano estas kontenta; tial ankaŭ mi povas tia esti.
ĈAMBELANOTion ankaŭ mi opinias. Nu, jen la doktoro! Kaj verŝajne kun malplena stomako?
FJELDBONe gravas, sinjoro ĉambelano; ĉi tie ne estas longa distanco al la manĝaĵejo; — mi rigardas min duone kvazaŭ hejmano en la domo.
ĈAMBELANOJen, jen; ĉu tiel? Tion vi do ne devus fari antaŭtempe.
FJELDBOKiel? Vi do ne ofendiĝas? Vi ja mem permesis al mi —
ĈAMBELANOKion mi permesis al vi, estas permesita. — Nu, nu; konsideru vin hejmano, kaj vidu ĉu vi trovos la vojon al la manĝaĵejo.(frapetas lin sur la ŝultron kaj turnas sin alLundestad)Jenjenestas iu; lin vi povas nomi aventuristo kaj — kaj tio alia, kion mi ne memoras.
FJELDBOSed sinjoro ĉambelano!
LUNDESTADNe, mi asertas —
ĈAMBELANONeniuj disputoj post la manĝo; ne estas komforte. Nun baldaŭ ni ricevos kafon tie ekstere.(eliras kun la gastoj en la ĝardenon.)
LUNDESTAD(alFjeldbo)Ĉu aŭdiĝus kiel strange ke la ĉambelano kondutas hodiaŭ?
FJELDBOTion mi rimarkis jam hieraŭ vespere.
LUNDESTADImagu; li absolute insistas pri tio ke mi estus nominta sinjoron Stensgård aventuristo aŭ io tia!
FJELDBOHo, pa, sinjoro Lundestad; se nun tiel estus? Sed pardonu; mi devas malsupreniri por saluti la sinjorinojn de la domo.(eliras dekstre)
LUNDESTAD(alRingdal, kiu pretigas ludtablon)Kiel klariĝas tio, ke advokato Stensgård venas ĉi tien?
RINGDALNu, diru al mi, vi. Unue li ne estis en la listo.
LUNDESTADDo poste? Post la superŝutado, kiun la ĉambelano ricevis hieraŭ —?
RINGDALJes, ĉu vi komprenas tiaĵon?
LUNDESTADKompreni tion? Ho jes, ho jes.
RINGDAL(pli mallaŭte)Ĉu vi opinias, ke la ĉambelano timas lin?
LUNDESTADMi opinias, ke li estas singardema, — mi opinias.
(Interparolante ili iras al la fono kaj poste elen en la ĝardenon; samtempeSelmakajStensgårdaperas en la antaŭa ĝardena pordo.)
SELMAJes, nun rigardu; tie super la arbopintoj vidiĝas kaj la preĝeja turo kaj tuta la supra parto de la urbo.
STENSGÅRDJes, vere; tion mi ne estus kredanta.
SELMAĈu ne ŝajnas al vi ke la vidaĵo de ĉi tie estas rava?
STENSGÅRDĈio estas rava ĉi tie; la ĝardeno, elvidaĵo kaj la sunlumo kaj la homoj! Ho bona Dio, kiel ĉio estas rava! Kaj ĉi tie vi loĝas la tutan someron?
SELMANe, ne mi kaj mia edzo; ni venas kaj foriras. Ni havas belegan domon ene en la urbo, multe pli bela ol ĉi tie; jes, vi certe vidos ĝin.
STENSGÅRDKaj via familio eble ankaŭ loĝas en la urbo?
SELMAFamilio? Kiu tiu familio estus?
STENSGÅRDNu, mi ne sciis —
SELMANi fabelprincinoj ne havas familiojn.
STENSGÅRDFabelprincinoj?
SELMAEl tio ni maksimume havas tian malican bopatrinon —
STENSGÅRDSorĉistinon, nu! Kaj vi do estas princino?
SELMADe ĉiuj la sinkintaj kasteloj, kie oni ludas ĵaŭd-nokte. Doktoro Fjeldbo opinias, ke tio devus esti agrabla vivofico; sed — do nun vi aŭskultu —
ERIK BRATSBERG(de la ĝardeno)Do, fine oni trovas la sinjorineton!
SELMAJes, la sinjorino rakontas al sinjoro Stensgård pri la paso de sia vivo.
ERIK BRATSBERGJen, jen; kaj kiun rolon aktoras la edzo en la vivdaŭro de la sinjorino?
SELMAPrinco, kompreneble.(alStensgård)Vi scias, ke ĉiam venas princo, kiu liberigas la princinon de la sorĉaĵo, kaj jen ĉio estas ege bona, kaj estas ĝojo kaj gratulado en la mondo, kaj — finite pri la fabelo.
STENSGÅRDHo; jeno estis tro mallonga.
SELMAJes, eble, — iamaniere.
ERIK BRATSBERG(ĉirkaŭbrakas ŝin)Sed el tiu fabelo ŝpiniĝis iu nova, kaj en ĝi la princino fariĝis reĝino!
SELMASamkondiĉe kiel la veraj princinoj, ĉu?
ERIK BRATSBERGKiaj kondiĉoj?
SELMAIli iru eksterlanden; foren al fremda regno.
ERIK BRATSBERGCigaron, sinjoro Stensgård?
STENSGÅRDDankon; ne nun.
(Doktoro FjeldbokajToravenas el la ĝardeno.)
SELMA(al ili)Kara Tora, jen vi estas! Vi do ne estas malsana?
TORAMi? Ne.
SELMAHo jes; vi certe estas; ŝajnas al mi, ke vi tiel fervore konsultas la doktoron la lastajn tagojn.
TORANe, mi certigas vin —
SELMABabilaĵo; ke mi palpu! Vi brulas. Kara doktoro, ĉu vi ne opinias, ke tiu varmo mildiĝos?
FJELDBOĈio havu sian tempon.
TORAFrosto ja ne estas pli bona —
SELMANe, sed la neŝanĝiĝanta meza varmo, — tiel diras ankaŭ mia edzo.
LA ĈAMBELANO(venas de la ĝardeno)La tuta familio kunveninta en intima aro? Tio ne estas tre bonkonduta al la gastoj.
TORAKara patro, nun mi tuj —
LA ĈAMBELANOAha, ĉu estas vi al kiu la sinjorinoj amindumas, sinjoro Stensgård. Pri tio mi zorgu.
TORA(mallaŭte al Fjeldbo)Restu!
(Ŝi iras en la ĝardenon.)
ERIK BRATSBERG(proponas alSelmala brakon)Ĉu la sinjorino akceptas —?
SELMAVenu!(ambaŭ elen dekstre)
LA ĈAMBELANO(postrigardas ilin)Kapabli disigi tiujn du, ne estas pripensinde.
FJELDBOEstus ankaŭ pekinda penso.
LA ĈAMBELANOJes, kiel tamen Dio estas la kuratoro de la malsaĝuloj!(ekkrias)Tora, Tora, do zorgu iom pri Selma! Serĉu ŝalon por ŝi; kaj ne lasu ŝin tiel ĉirkaŭkuri; ŝi malvarmumiĝas! Ja, ni homoj estas malsaĝaj, doktoro! Ĉu vi havas kuracilon kontraŭ tiaĵo?
FJELDBOJes; la spertopagoj. Tiujn oni prefere metu malantaŭ la orelo, kaj tiam oni kondutos pli saĝe alian fojon.
LA ĈAMBELANOEj-ej! Dankon pro tiu konsilo. Sed vi, kiu konsideras vin kiel hejme ĉi tie, vi efektive zorgu iom pri viaj fremduloj.
FJELDBONu bone; Stensgård, eble ni du —?
LA ĈAMBELANOHo ne, kara, — jen iras mia malnova amiko, Hejre —
FJELDBOJes, ankaŭ li konsideras sin kiel hejme ĉi tie.
LA ĈAMBELANOHa, ha, ha! Li tiel faras, jes!
FJELDBONu, ni du kuniĝu kaj provu nian plej bonan.(iras en la ĝardenon)
STENSGÅRDSinjoro ĉambelano menciis Daniel Hejre. Mi devas diri, ke mi surpriziĝis vidi lin ĉi tie.
LA ĈAMBELANOĈu vere? Sinjoro Hejre kaj mi estas lernejaj kamaradoj kaj amikoj de la juneco. Ni krome kuntuŝiĝis en multaj niaj vivrilatoj —
STENSGÅRDJes, pri tiuj kuntuŝiĝoj sinjoro Hejre nin distris hieraŭ vespere.
LA ĈAMBELANOHm!
STENSGÅRDSe ne estus pro li, mi do certe ne en mia animstato superboliĝus, kiel mi faris. Sed li havas manieron priparoli homojn kaj okazaĵojn, kiuj —; entute, sidas malica buŝo sur li.
LA ĈAMBELANOMia kara juna amiko, — sinjoro Hejre estas mia gasto; tion vi ne rajtas forgesi. Plena libereco en mia domo; sed sub tiu kondiĉo ke nenio nekavalireca diriĝas pri personoj en mia socio.
STENSGÅRDMi petas pardonon —!
LA ĈAMBELANONu, nu, nu; vi apartenas al la juna generacio, kiu ne estas tiom skrupula. Rilate al sinjoro Hejre, mi dubas ĉu vi lin ĝisfunde konas. Sinjoro Hejre tamen estas viro al kiu mi multe ŝuldas.
STENSGÅRDJes, tion li efektive pretendis; sed mi ne kredis, ke —
LA ĈAMBELANOMi ŝuldas al li la plej bonan en nia familia feliĉo, sinjoro Stensgård! Mi ŝuldas al li mian bofilinon. Jes, tiel vere estas. Daniel Hejre zorgis pri ŝi en ŝia infaneco: ŝi estis eta mirindaĵo; donis koncertojn jam je la aĝo de dek; jes, vi certe aŭdis ŝin menciata? Selma Sjøblom —?
STENSGÅRDSjøblom? Jes, ĝuste; ŝia patro estis svedo.
LA ĈAMBELANOMuzikinstruisto, jes. Li venis ĉi tien antaŭ multaj jaroj. La ekonomia stato de muzikisto estas, kiel vi scias, ordinare ne el la plej bonaj; kaj liaj vivmanieroj do ankaŭ ne favoras —; nu, sinjoro Hejre ĉiam estis talent-ĉasisto; li zorgis pri la infano, sendis ŝin al Berlino; kaj post la morto de ŝia patro, kaj la ŝanĝo en la ekonomia stato de Hejre, ŝi revenis al Kristiania, kie ŝi kompreneble akceptiĝis en la plej bonajn rondojn. Tiel, vidu, fariĝis ebleco ke ŝi kaj mia filo renkontiĝus.
STENSGÅRDJes, tiel maljuna Hejre efektive estis ilo —
LA ĈAMBELANOTiel unu afero miksiĝas enen en aliaĵoj en la vivo. Iloj, tiaj ni ĉiuj estas; ankaŭ vi; tio signifas, malkonstruenda —
STENSGÅRDHo, sinjoro ĉambelano, mi petas vin; mi estas tute hontema —
LA ĈAMBELANOHontema?
STENSGÅRDJes, estis ja ekstreme nekonvene —
LA ĈAMBELANOKontraŭ la formo estus eble io aŭ alia direnda, sed la intenco estis bona. Kaj pri tio mi vin petas: Parolu malkaŝe kun mi, honeste kaj senceremonie. Vidu, ni ĉiuj deziras ja la plej bonan; estas ja mia devo —
STENSGÅRDKaj vi permesas, ke mi parolu malkaŝe kun vi?
LA ĈAMBELANOJes, Dio scias, ke mi faras. Ĉu vi ne kredas, ke mi longe vidis, ke la vivo ĉi tie iel prenis direkton, kiu estas iu alia ol dezirinde? Sed kion mi farus? En la tempo de karmemora reĝo Karlo Johano mi plejparte vivis en Stockholmo. Nun mi estas maljuna; cetere estas kontraŭ mia naturo antaŭentrudi reformojn, aŭ persone miksiĝi en tiun ĉi publikan tumulton. Vi kontraŭe, sinjoro Stensgård, vi havas ĉiujn eblecojn; tial ni kuntenu.
STENSGÅRDDankon, sinjoro ĉambelano! Dankon, dankon!
(Ferfareja administranto RingdalkajDaniel Hejrevenas de la ĝardeno.)
RINGDALKaj mi diras al vi, ke devas esti miskompreno.
DANIEL HEJREĈu do? Estus strange! Ĉu mi miskomprenus miajn proprajn orelojn?
LA ĈAMBELANOIo nova, Hejre?
DANIEL HEJRENenio alia ol ke Anders Lundestad estas survoje transiri al la Storli-partio.
LA ĈAMBELANOHo, vi ŝercas!
DANIEL HEJREMi petas pardonon, altestimata; sed mi havas tion el lia propra buŝo. Bienposedanto Lundestad intencas kaŭze de malbonigita sanstato retiri sin al la privata vivo; kaj jen oni povas konkludi pri la sekvo.
STENSGÅRDKaj tion vi havas el lia propra buŝo?
DANIEL HEJREJes, efektive; li publikigis la gravan okazaĵon meze en aŭskultanta aro tie malsupre; he-he!
LA ĈAMBELANOSed, mia bona Ringdal, kiel tio ĉi klariĝas?
DANIEL HEJREHo, tio ne estas malfacile diveninda.
LA ĈAMBELANOJes, efektive. Sed tio estas ja granda afero por la distrikto. Kunvenu, Ringdal; ni devas vere paroli kun la viro.
(Li kajRingdaliras en la ĝardenon.)
DOKTORO FJELDBO(de la malantaŭa ĝardenpordo)Ĉu la ĉambelano eliris?
DANIEL HEJRETŝ; la saĝuloj havos konsilion! Granda novaĵo, doktoro! Lundestad rezignos pri la seĝo en la parlamento.
FJELDBOHo, ne estas probable?
STENSGÅRDJes, ĉu vi komprenas?
DANIEL HEJREJa, nun fariĝos tumulto kaj bruo. Estas la asocio de la junuloj, kiu komencis aktiviĝi, sinjoro Stensgård! Ĉu vi scias, kion vi devus nomi tiun asocion? Nu, mi diros al vi poste.
STENSGÅRDĈu vi vere kredas, ke estas nia asocio —?
DANIEL HEJREPri tio estas, je mia savo, neniu dubo. Nu, do ni havos la ĝojon sendi la proprietulon kiel parlamentanon. Ho, ke li jam estis for! — mi volonte veturigus lin —; sufiĉe; he-he!(eliras en la ĝardenon)
STENSGÅRDSed diru al mi, Fjeldbo, — kiel vi komprenas tion ĉi?
FJELDBOEstas aliaj aferoj, kiuj estas pli malfacile kompreneblaj. Kiel vi venas ĉi tien?
STENSGÅRDMi? Kiel la ceteraj, kompreneble; mi estas invitita.
FJELDBOJes, vi fariĝis hieraŭ vespere, mi aŭdas; — post via parolado —
STENSGÅRDNu jes?
FJELDBOSed ke vi akceptis tiun inviton —!
STENSGÅRDJes, kion mi diable farus? Mi ne povis do ofendi tiujn bonajn homojn.
FJELDBOĈu! Vi ne povis? En via parolado vi tamen povis.
STENSGÅRDBabilaĵo! En mia parolado mi atakis principojn, ne personojn.
FJELDBOKaj kiel vi nun klarigas la inviton de la ĉambelano?
STENSGÅRDNu, kara amiko, estas ja nur unu klarigo pri tio.
FJELDBONome, ke la ĉambelano timas vin?
STENSGÅRDJe Dio, li ne havu kaŭzon por tio! Li estas honestulo.
FJELDBOLi estas.
STENSGÅRDKaj ĉu ne estas io kortuŝa en tio, ke la maljunulo rilatiĝas al la afero tiamaniere? Kaj kiel rava estis fraŭlino Bratsberg, kiam ŝi alportis la leteron!
FJELDBOSed diru, — la sceno de hieraŭ do ne fariĝis priparolata ĉi tie?
STENSGÅRDHo fore de tio; ili estas tro bonkondutaj homoj por tuŝi tiaĵon. Sed mordiĝas mia konscienco; poste mi petos pardonon —
FJELDBOHo ne, tion mi devas firme malkonsili! Vi ne konas la ĉambelanon —
STENSGÅRDNu ja; do miaj agoj parolu por mi.
FJELDBOVi do ne volas rompi kun la Storli-grupo?
STENSGÅRDMi okazigos repaciĝon; mi havas ja mian asocion; ĝi jam estas potenca, kiel vi vidas.
FJELDBOJes, sed unu afero dum mi memoras; — via amo al fraŭlino Monsen —; hieraŭ mi konsilis al vi fari ĝin serioza —
STENSGÅRDNu ja, ni ĉiam povas —
FJELDBONun, aŭskultu; mi pli bone pripensis tion. Vi forĵetu tiun planon el la pensoj.
STENSGÅRDJes, pri tio mi pensas ke vi pravas. Se oni edzigas sin en nekulturita familio, oni kvazaŭ edzigas sin al la tuta familio.
FJELDBONu jes; kaj el tiu kaj el aliaj kialoj —
STENSGÅRDMonsenestasnekulturita persono, tion mi nun vidas.
FJELDBOJes, li ja ne ĝuste estas bontona viro.
STENSGÅRDNe, tio efektive estas certa! Li paroladas malice pri homoj kiujn li akceptas en sian domon; tio ne estas kavalireca. En Storli odoras de malbona tabako en ĉiuj ĉambroj —
FJELDBOSed, kara, — ke vi ne sentis tiun tabakodoron antaŭ nun —?
STENSGÅRDEstas la komparo, kiu tion kaŭzas. Mi venis en falsajn rilatojn ĉi tie en la distrikto ek de la unua renkonto. Mi falis inter la ungegoj de parti-trotadantoj, kiuj plenhurligis miajn orelojn. Finite pri tio! Mi ne volas penegadi kiel ilo por egoismo aŭ por krudeco kaj stulteco.
FJELDBOSed por kio vi do uzu vian asocion?
STENSGÅRDLa asocio restos neŝanĝita; ĝi estas fondita sur sufiĉe vasta bazo; — nu, tio signifas, ke ĝi estas fondita por kontraŭbatali malbonan influon; — nur nun mi vidas de kiu flanko tiu influo venos.
FJELDBOSed ĉu vi opinias, ke la “junuloj” vidos la samon?
STENSGÅRDIlividu. Mi do kuraĝas postuli, ke tiaj uloj akomodu sin al mia pli bona sperto.
FJELDBOSed se ili tamen ne volas?
STENSGÅRDIli do iru sian propran vojon. Mi ne plu bezonas ilin. Kaj cetere, ĉu vi opinias, ke mi en obstina blindeco, kaj pro mizera konsekvencado, lasus mian estontecon gliti en eraran spuron kaj neniam atingi la celon?
FJELDBOKion vi pensas per celo?
STENSGÅRDVivo kiu korespondas al miaj talentoj, kaj kiu plenumigas ĉiujn miajn interesojn.
FJELDBOFor la ŝvebantaj parolturniĝoj! Kion vi pensas per celo?
STENSGÅRDNu, al vi mi eble povas tion diri. Per la celo mi pensas: Iam en la tempo fariĝi parlamentano aŭ ministro, kaj feliĉe edziĝita en riĉan kaj respektatan familion.
FJELDBOJen, jen; kaj do vi eble pensas pere de la rilatoj de la ĉambelano —?
STENSGÅRDPere de mi mem mi intencas tion atingi! Tio venos kaj tio venu; sed tute de si mem. Nu, tio tamen estas fora perspektivo; — ke tio restu! Ĝis tiam mi volas vivi kaj ĝui ĉi tie la belecon kaj la sunlumon —
FJELDBOĈi tie?
STENSGÅRDJes, ĉi tie! Estas ĉi tie belaj moroj; ĉi tie estas gracio en la ekzisto; ĉi tie la planko estas metita kvazaŭ nur por esti tretata de lakŝuoj; ĉi tie la apogseĝoj estas profunde molaj, kaj la sinjorinoj sidas bele en ili; ĉi tie la konversacio fluas facile kaj elegante, kiel ĵetludo; ĉi tie neniu krudeco enrompiĝas farante la kunvenon silenta. Ho, Fjeldbo, — nur ĉi tie mi sentas kio estas nobleco. Jes, ni tamen havas nian nobelecon; etan rondon; nobelecon en kulturo; kaj al tiu mi volas aparteni. Ĉu vi ne mem sentas, ke oni puriĝas ĉi tie? Ke la riĉeco ĉi tie estas el alia speco? Kiam mi pensas pri la riĉeco de Monsen, mi imagas ĝin kiel grandajn stakojn de grasigitaj monbiletoj, de bierbanitaj obligacioj; — sed ĉi tie, jen ĝi estas metalo, brilanta arĝento! Kaj pri la homoj estas sammaniere. La ĉambelano, — kia bonega, estiminda maljuna multjarulo!
FJELDBOLi estas.
STENSGÅRDKaj la filo, — kuraĝa, senceremonia, kapabla!
FJELDBOJes, certe.
STENSGÅRDKaj la bofilino, vi sciu! Ŝi estas perlo! — bona Dio, kia riĉa kaj karakterfrapanta naturo —
FJELDBOTion havas Tora — tion havas ankaŭ fraŭlino Bratsberg.
STENSGÅRDNu ja; sed vidu, ŝi tamen estas malpli eminenta.
FJELDBOHo, vi ne konas ŝin. Vi ne scias kiom profunda kaj silenta kaj fidela ŝi estas.
STENSGÅRDSed la bofilino do! Tiel senceremonia, preskaŭ senkonsidera; kaj tiel aprobanta, tiel konkeranta —!
FJELDBOMi vere kredas, ke vi enamiĝis en ŝi.
STENSGÅRDEn edziniĝinta virino? Ĉu vi estas freneza, homo! Al kio tio kondukus! Ne, sed mi fariĝos enamiĝinta; tion mi bone sentas. Jes, ŝi efektive estas profunda, silenta kaj fidela!
FJELDBOKiu?
STENSGÅRDFraŭlino Bratsberg kompreneble.
FJELDBOĈu kio? Vi do neniam pensas —?
STENSGÅRDJes, je Dio, mi pensas!
FJELDBONe, sed mi tion asertas al vi, ke tio tute ne eblas!
STENSGÅRDHo-ho! La volo estas universa potenco, ĝi! Ni vidos, tio eblos!
FJELDBOSed tio ĉi estas ja la pura, purega facilanimeco! Hieraŭ estis pri fraŭlino Monsen —
STENSGÅRDJes, sedtioestis tro rapida; sed tion vi ja mem malkonsilis al mi —
FJELDBOMi precize malkonsilas al vi pensi pri kiu ajn el la du.
STENSGÅRDNu? Vi eble mem intencas deklari vin por unu el ili?
FJELDBOMi? Ne, mi asertas al vi —
STENSGÅRDNu, tio tamen ne retenus min, se tiel estus. Se oni volas kontraŭstari al mi sur mia vojo, bari al mi la estontecon, tiam mi konas neniun indulgon.
FJELDBOGardu vin, ke mi ne diru la samon!
STENSGÅRDVi! Kiun rajton havas vi por fari vin kuratoro de la familio de ĉambelano Bratsberg?
FJELDBOMi almenaŭ havas la rajton de amiko.
STENSGÅRDPa; per tia babilaĵo vi ne kaptas min. La rajton de egoismo, ĝin vi havas! Tio kontentigas vian etaniman vantecon esti ĉi tie la ĉioordiganto en la domo; tial mi teniĝus for.
FJELDBOJes, estus la plej bona, kio okazus al vi. Vi staras ĉi tie sur subkava grundo.
STENSGÅRDĈu vere ke mi faras? Mil dankojn! Sub tiu grundo mi scios konstrui kolonojn.
FJELDBOProvu; sed mi aŭguras, ke ili falos dum stariĝo.
STENSGÅRDHo-ho! Vi pripensas intrigadon? Bone ke tio eklumiĝis. Mi nun konas vin; vi estas mia malamiko; la sola, kiun mi havas ĉi tie.
FJELDBOMi ne estas!
STENSGÅRDVi estas! Vi ĉiam estis; jam ekde la lernejaj jaroj. Ĉirkaŭrigardu ĉi tie, kaj vidu kiel ĉiuj rekonas min, kvankam mi estas fremdulo por ili. Vi, kontraŭe, vi kiu konas min, vi neniam rekonis min. Tio estas ĉefe la malindaĵo ĉe vi, ke vi neniam povas rekoni iun; vi vagadis tie en Kristiania kaj vizitadis teakvajn kunvenojn kaj plenigis la ekziston dirante etajn spritaĵojn. Tiaĵo venĝas sin! La sento por tio, kio estas pli valora en la vivo, — tio en kio estas leviĝo kaj flugo, — fariĝas apatia, kaj jen oni staras taŭganta al nenio.
FJELDBOĈu mi taŭgas al nenio!
STENSGÅRDĈu vi iam taŭgis por rekoni min?
FJELDBOKionmi do rekonu?
STENSGÅRDMian volon, se nenion alian. Ĝi rekoniĝas de ĉiuj la aliaj; — de la ordinaraj homoj ĉe la festo hieraŭ, de ĉambelano Bratsberg kaj lia familio —
FJELDBODe proprietulo Monsen kaj lia aro, de —; jen, morto kaj plago, atentu, — ekstere staras iu vin atendante —
STENSGÅRDKiu tiu estas?
FJELDBO(iras al la fono)Iu kiu rekonas vin.(malfermas la pordon kaj vokas)Aslaksen, envenu!
STENSGÅRDAslaksen?
ASLAKSEN(venas)Nun do fine!
FJELDBOĜis revido; mi ne ĝenu la amikojn.(eliras en la ĝardenon)
STENSGÅRDSed pro diablo, kion vi volas ĉi tie?
ASLAKSENMi absolute devas paroli kun vi. Vi promesis al mi hieraŭ doni raporton pri la fondigo de la asocio kaj —
STENSGÅRDNe eblas —; pri ĝi ni devas atendi ĝis alia fojo.
ASLAKSENNeeble, sinjoro Stensgård; la gazeto estos eldonata morgaŭ frue —
STENSGÅRDBabilaĵo! Ĉio estu ŝanĝota. La afero estas nun en nova stadio; aliaj motivoj aperis. Kion mi diris pri ĉambelano Bratsberg, estu tute refarata, antaŭ ol ĝi estos uzebla.
ASLAKSENNe, tio pri la ĉambelano estas jam presita.
STENSGÅRDNu, do eligu tion ree!
ASLAKSENEligu tion?
STENSGÅRDJes, mi ne volas havi tion tiamaniere. Vi rigardas min? Ĉu vi eble kredas, ke mi ne kapablas estri la aferojn de la asocio?
ASLAKSENJes, kompreneble; sed mi nur devas diri al vi —
STENSGÅRDNeniuj kontraŭdiraĵoj, Aslaksen; tiaĵojn mi efektive ne toleras!
ASLAKSENSinjoro advokato Stensgård, ĉu vi scias, ke la eron de seka pano kiun mi havas, vi metas en la ludon? Ĉu vi tion scias?
STENSGÅRDNe, tion mi tute ne scias.
ASLAKSENNu, tiel estas. Ĉi tiun vintron, antaŭ ol vi venis ĉi tien, mia gazeto estis en progreso. Mi mem redaktis ĝin, mi diru; kaj mi redaktis ĝin laŭ principo.
STENSGÅRDVi?
ASLAKSENJes, mi! Mi diris al mi mem: estas la granda publiko, kiu portu gazeton; sed la granda publiko estas la fia publiko, — tio sekvas de la lokaj kondiĉoj; kaj la fia publiko volas havi fian gazeton. Jen, tiel mi redaktis la gazeton —
STENSGÅRDFia! Jes, ne kontraŭdireble.
ASLAKSENJes, kaj per tio mi sukcesis. Sed jen vi venis kun ideoj en la distrikton; kaj jen la gazeto ricevis koloron, kaj tial ĉiuj amikoj de Anders Lundestad retiris sin; tiuj, kiuj restas, ili ne bone pagas —
STENSGÅRDSed la gazeto fariĝis bona.
ASLAKSENMi ne povas vivi de bona gazeto. Nun vekiĝus tumulto; fariĝus fino, kiel vi promesis hieraŭ; la granduloj metiĝus al la pilorio; enpreniĝus tiaĵoj, kiujn ĉiuj devus legi, — kaj jen vi perfidas —
STENSGÅRDHo-ho! Vi opinias, ke mi servus vin kaj la skandalon? Ne, multan dankon, mia brava ulo!
ASLAKSENSinjoro advokato Stensgård, vi ne pelu min al la ekstremo, ĉar tiam plifiiĝos la gazeto.
STENSGÅRDPri kio vi pensas?
ASLAKSENMi pensas, ke mi devas fari la gazeton profitodona en alia maniero. Dio sciu, ke tion mi ne faros laŭdezire. Antaŭ ol vi venis, mi vivtenis min honeste per malfeliĉaj okazaĵoj kaj memmortigoj kaj tiaj senkulpecaj aferoj, kiuj ofte eĉ ne estis okazintaj. Sed nun vi turnis ĉion supren malsupren; nun estos bezonata alia regalo —
STENSGÅRDNu, tion mi nur diru al vi: se vi mem sendepende iros paŝon ekster mia ordono, kaj faras la movadon al ilo por via fia egoismo, jen mi iros al presisto Alm kaj fondos novan gazeton. Ni havas monon, ni, vidu! Kaj jen via gazetflikaĵo estos detruita post du semajnoj.
ASLAKSEN(pala)Tion vi ne faros!
STENSGÅRDJes, mi faros; kaj mi estos viro por redakti la gazeton, tiel ke ĝi ekhavos la grandan publikon por si.
ASLAKSENDo mi tujmomente iros al la ĉambelano Bratsberg —
STENSGÅRDVi? Kion vi volas tie?
ASLAKSENKion vi volas ĉi tie? Ĉu vi kredas, ke mi ne komprenas, kial la ĉambelano estas vin invitinta? Estas pro tio, ke li timas vin kaj tion kion vi volas fari; kaj el tio vi tiras avantaĝon. Sed se li timas, kion vi volas fari, li certe ankaŭ timas, kion mi volas presi; kaj el tiomivolas tiri avantaĝon!
STENSGÅRDTion vi kuraĝus? Vi! tia fuŝulo —!
ASLAKSENJes, tion mi montru al vi. Se via tostparolado estu forprenata el la gazeto, do la ĉambelano pagu min por elpreni ĝin.
STENSGÅRDKuraĝu; kuraĝu nur! Vi estas ebria, homo —!
ASLAKSENNe pli ol modere. Sed mi fariĝos leono, se oni volas forpreni de mi la povran pankruston. Vi ne povas imagi kiel estas por mi hejme; kuŝanta edzino, kaj kripla infano —
STENSGÅRDForiru! Ĉu vi volas kotŝmiri min per via vulgaro? Kiel viaj reŭmatismaj edzinoj kaj kriplaj infanoj rilatas al mi? Se vi kuraĝas bari al mi la vojon, se vi nur permesas al vi mem bari unu solan ŝancon por mi, vi kuŝu en la malriĉulejo antaŭ ol estos finiĝinta tiu ĉi jaro!
ASLAKSENMi atendos tagon —
STENSGÅRDNu; vi komencas regajni vian prudenton.
ASLAKSENMi informos al la abonantoj en kromnumero, ke la redaktoro, pro iu nekonvena konduto okazinta dum la festo —
STENSGÅRDJes, jes; faru; poste eblos, ke ni akordiĝos.
ASLAKSENJe Dio ke tiel estus. — Sinjoro advokato Stensgård, — memoru: tiu gazeto estas mia sola ŝafido.(elen en la fono)
BIENPOSEDANTO LUNDESTAD(ĉe la antaŭa ĝardena pordo)Nu, sinjoro advokato Stensgård?
STENSGÅRDNu, sinjoro bienposedanto Lundestad?
LUNDESTADVi ĉirkaŭiras tiel solece? Se estus konvene por vi, mi ŝatus iomete interparoli kun vi.
STENSGÅRDPlezure.
LUNDESTADUnue mi devas diri al vi, ke se vi estus aŭdinta, ke mi estus dirinta ion nefavoran pri vi, tion vi ne devas fidi.
STENSGÅRDPri mi? Kion vi estus dirinta?
LUNDESTADNenion; pri tio mi certigas vin. Sed troviĝas multaj sencelaj uloj, kiuj nur ĉirkaŭiras kunkudrante homojn.
STENSGÅRDJes, entute, — ni du estas bedaŭrinde venintaj en iom malekvilibran pozicion unu al la alia.
LUNDESTADTio estas tute natura pozicio, sinjoro Stensgård. Estas la rilato de la malnova al la nova; ĉiam okazas tiel.
STENSGÅRDOho, sinjoro Lundestad. Vi do ne estas tiel maljuna.
LUNDESTADHo jes, ho jes, nun mi fariĝis maljuna. Mi sidis en la Parlamento de post 1839. Nun ŝajnas al mi ke estas tempo por anstataŭiĝo.
STENSGÅRDAnstataŭiĝo?
LUNDESTADLa tempoj ŝanĝiĝas, vidu. Novaj taskoj elkreskas; kaj por porti ilin antaŭen novaj fortoj estas bezonataj.
STENSGÅRDHoneste kaj sincere, sinjoro Lundestad, — ĉu vi do volas cedi por Monsen?
LUNDESTADPor Monsen? Ne, por Monsen mi ne volas cedi.
STENSGÅRDSed tiuokaze mi ne komprenas —?
LUNDESTADImagu se mi cedus por Monsen; ĉu vi pensas ke li havus ŝancon por esti elektata?
STENSGÅRDNu, estas malfacile tion diri. La elekto de la elektuloj ja okazos jam postmorgaŭ, kaj la publika opinio laŭscie ankoraŭ ne estas sufiĉe prilaborata; sed —
LUNDESTADMi ne kredas ke oni sukcesus. La partio mia kaj de la ĉambelano ne volas voĉdoni por li. Jes, “mia partio”, tio ja estas ia parolmaniero; mi pensas pri la bienuloj, la malnovaj parencaroj, kiuj sidas firme sur siaj kampoj kaj havas hejmon ĉi tie. Ili ne volas rekoni Monsen. Monsen estas novloĝanto; estas neniu, kiu ion vere scias pri Monsen kaj liaj aferoj. Kaj li ja devis forhaki multe ĉirkaŭ si por gajni lokon; forhaki kaj arbarojn kaj familiojn, oni povas diri.
STENSGÅRDJes, sed se vi do opinias, ke ne estas ŝanco —
LUNDESTADHm! Estas aprecindaj talentoj, kiujn vi entute havas, sinjoro Stensgård. La Sinjoro ekipis vin abunde. Sed estas eta afero, kiun li estus doninta al vi samtempe.
STENSGÅRDKio tio estus?
LUNDESTADDiru al mi, — kial vi neniam pensas pri vi mem? Kial vi tute ne estas ambicia?
STENSGÅRDAmbicia? Mi?
LUNDESTADKial vi ĉi tie foruzas viajn fortojn sur aliuloj? Do mallonge, — kial vi ne mem volas elektiĝi al la parlamento?
STENSGÅRDMi? Vi ne estas serioza!
LUNDESTADVi ja akiris al vi voĉdonrajton, mi aŭdas. Sed se vi ne utiligas la ŝancon nun, aliulo envenos, kaj li eble sidiĝos firme en la selo, kaj tiam ne estos facile forpeli lin.
STENSGÅRDSed pro Dio, ĉu vi opinias, kion vi diras, sinjoro Lundestad?
LUNDESTADTio ja kondukas al nenio; ĉar vi ja ne volas, do —
STENSGÅRDVolas? Volas? Mi devas sincere konfesi al vi, ke mi ne estas tute sen ambicio, kiel vi kredas. Sed ĉu vi vere opinias, ke tiel povas okazi?
LUNDESTADOkazi ja eblus. Mi estus faronta mian plej bonan. La ĉambelano laŭscie volus ankaŭ fari la sian; li konas ja viajn parolkapablojn. Vi havas la junulojn por vi, kaj —
STENSGÅRDSinjoro Lundestad, vi estas, je Dio, mia vera amiko!
LUNDESTADHo, tion vi ne vere pensas. Se mi estus via amiko, vi prenus la ŝarĝon de mi; vi havas junajn ŝultrojn; vi povus facile porti ĝin.
STENSGÅRDMastru super mi en tiu rilato; mi ne perfidos.
LUNDESTADDo vi ne estas senvola —?
STENSGÅRDJen mia mano!
LUNDESTADDankon! Fidu min, sinjoro Stensgård, vi tion ne pentos. Sed nun ni devas progresi singardeme. Elektuloj ni devas ambaŭ fariĝi, — mi por proponi vin kiel mian sekvanton, kaj ekzameni vin iomete en la kunveno, kaj vi por klarigi viajn opiniojn —
STENSGÅRDHo, se ni unue tien estus atingintaj, ni superus. En la kunveno de elektuloj vi ja estas ĉiopova.
LUNDESTADEstas limo por tiu ĉiopoveco; vi devos ja kompreneble uzi viajn parolkapablojn; vi devas forklarigi tion, kio estas tro malglata kaj ofende —
STENSGÅRDVi do ne opinias, ke mi rompu kun mia partio?
LUNDESTADRigardu nun la aferon pripensanime. Kion tio signifas, ke estas du partioj ĉi tie? Tio signifas, ke unuflanke troviĝas homoj aŭ parencaroj, kiuj posedas la ĝeneralajn civitanajn avantaĝojn, — mi pensas pri bienoj, sendependeco kaj partopreno en la estrado. Al tiu partio mi apartenas. Kaj aliflanke troviĝas multaj pli junaj kuncivitanoj, kiuj volonte akirus tiujn komunumajn avantaĝojn. Jen via partio. Sed el tiu partio vi ja tute nature kaj senceremonie eltretos, kiam vi nunakirosparton en la potenco, kaj aldone akiros pozicion ĉi tie kiel vera establita proprietulo; — jes, ĉartioestas necesa, sinjoro Stensgård!
STENSGÅRDJes, tion kredas ankaŭ mi. Sed la tempo estas mallonga; tian pozicion oni ne akiras nur per mansvingo.
LUNDESTADHo ne, ĝi ja ne faras; sed vi povus eble kontentigi vin per la nura espero —
STENSGÅRDLa espero?
LUNDESTADĈu estus multe kontraŭ via emo pensi pri bona edziĝo, sinjoro Stensgård? Estas riĉaj heredulinoj en la vilaĝaro. Viro kiel vi, kun la estonteco por si, — viro kiu povas kalkuli je eniro en la plej altajn poziciojn, — kredu min, vin neniu volas rifuzi, se vi ludas viajn kartojn bone.
STENSGÅRDDo helpu min pri la ludo! Pro Dio —! Vi malfermas al mi vastejojn; grandajn viziojn! Ĉio kion mi esperis kaj aspiris; iri kiel liberiganto plej antaŭe en la popolo; ĉio fora, kion mi prirevis, proksimiĝas nun al mi tiel vive proksima!
LUNDESTADJes, ni estu vekitaj, sinjoro Stensgård! Via ambicio jam estas surpieda, mi vidas. Bone. La resto iros de si mem. — Nu, dankon por tio ĝis nun! Mi neniam forgesos vin, ĉar vi volis preni de miaj maljunaj ŝultroj la ŝarĝon de la potenco!
(Gastoj kaj la apartenantoj al la domo venas laŭe enen de la ĝardeno. Du servistinoj alportas lumon kaj ofertas freŝigaĵojn dum la sekvanta sceno.)
SELMA(iras al la piano maldekstre en la fono)Sinjoro Stensgård, vi devas partopreni; ni ludos “Doni garantiaĵe”.
STENSGÅRDKun plezuro; mi estas en humoro por tio!
(Ankaŭ li iras al la fono, interkonsentas kun ŝi, lokigas seĝojn k.t.p.)
ERIK BRATSBERG(mallaŭte)Kio diable estas tio, kion patro rakontas, sinjoro Hejre? Kia parolado estus, kian advokato Stensgård prezentis ĉi-supre hieraŭ?
DANIEL HEJREHe-he; oni ne scias, ĉu?
ERIK BRATSBERGNe, ni urbanoj ĉeestis ja tagmanĝon kaj balon ene en la klubo. Sed patro diras, ke sinjoro Stensgård tute rompis kun la homoj de Storli, kaj ke li estis terure kruda kontraŭ Monsen —
DANIEL HEJREKontraŭ Monsen? Ne, en tio vi certe misaŭdis, estimata —
ERIK BRATSBERGJes, vere staris tiom da homoj ĉirkaŭe, tiel ke mi ne ĝuste komprenis; sed efektive mi aŭdis ke —
DANIEL HEJRESufiĉas; atendu ĝis morgaŭ, tiam vi ricevos la historion por matenmanĝo en la gazeto de Aslaksen.(foriras de li)
LA ĈAMBELANONun, mia kara Lundestad, ĉu vi daŭre tenas vin al tiuj strangaĵoj —?
LUNDESTADNe estas strangaĵoj, sinjoro ĉambelano; kiam viro riskas esti forpuŝata, li devas cedi libervole.
LA ĈAMBELANOParolturniĝoj! Kiu do intencas forpuŝi vin?
LUNDESTADHm; mi estas maljuna veterprofeto. Estas ŝanĝo en la aero. Nu, mi jam havas la anstataŭanton. Advokato Stensgård estas volema —
LA ĈAMBELANOAdvokato Stensgård?
LUNDESTADJes, ĉu tio ne estis la intenco? Mi prenis tion por indiko, kiam la ĉambelano diris, ke tiun viron oni devus subteni, kaj ke oni aliĝu al li.
LA ĈAMBELANOJes, mi pensis laŭ lia eliro kontraŭ tiu fatala ĉarlatanaĵo praktikata en Storli.
LUNDESTADSed kiel povis la ĉambelano esti tiel certa, ke Stensgård volus rompi kun tiuj homoj?
LA ĈAMBELANOKara, tio ja montriĝis hieraŭ vespere.
LUNDESTADHieraŭ vespere?
LA ĈAMBELANOJes, kiam li parolis pri la ruiniga influo de Monsen en la paroĥo.
LUNDESTAD(kun buŝo faŭka)Pri Monsen —?
LA ĈAMBELANOJes, certe; sur la tablo —
LUNDESTADSur la tablo; Jes?
LA ĈAMBELANOLi estis terure kruda; nomis lin monosakon, kaj baziliskon, aŭ drakon, aŭ ion similan. Ha, ha, estis vere amuze aŭskulti.
LUNDESTADĈu tio estis amuze aŭskulti?
LA ĈAMBELANOJes, mi ne neas, Lundestad, ke mi deziras al tiuj homoj, kion ili ricevas el tiaĵo. Sed nun ni devas subteni lin; ĉar post tia sangavida atako —
LUNDESTADKiel tiu hieraŭ, jes?
LA ĈAMBELANONu ja.
LUNDESTADTiu sur la tablo?
LA ĈAMBELANOJes, tiu sur la tablo.
LUNDESTADPri Monsen?
LA ĈAMBELANOJes, pri Monsen kaj lia kanajlaro. Nun ili certe provos venĝi sin; kaj pri tio oni do ne povas dubi —
LUNDESTAD(decide)Advokato Stensgård estu subtenenda, — jeno estas klara!
TORAKara patro, vi partoprenu en la ludo.
LA ĈAMBELANOBabilaĵo, infano —
TORAJes, jes; venu; Selma instige volas.
LA ĈAMBELANOJes, jes, do mi devas cedi.(mallaŭte; elirante)Estas domaĝo pri Lundestad; li vere komencas fariĝi senila; imagu, li tute ne komprenis kion Stensgård —
TORAHo, venu, venu; nun ni ludu!
(Ŝi tiras lin kun si en la rondon, kie la ludo estas jam vigla inter la junuloj.)
ERIK BRATSBERG(vokas de sia loko)Sinjoro Hejre, vi estas nomita garantiaĵ-juĝanto!
DANIEL HEJREHe-he; jen efektive mia unua nomiĝo en la mondo.
STENSGÅRD(ankaŭ en la rondo)Kaŭze de via konateco kun la justico, sinjoro Hejre!
DANIEL HEJREHo miaj ŝatindaj junaj amikoj, estus por mi ĝojego kondamni vin ĉiujn —; nu sufiĉe!
STENSGÅRD(glitiras al Lundestad, kiu staras antaŭe maldekstre)Vi parolis kun la ĉambelano. Pri kio temis? Ĉu estis io pri mi?
LUNDESTADBedaŭrinde; estis pri tio de hieraŭ vespere —
STENSGÅRD(tordas sin)Morto kaj plago!
LUNDESTADLi opiniis ke vi estis estinta terure kruda, li diris.
STENSGÅRDJes, ĉu vi ne komprenas, ke tio turmentas min —.
LUNDESTADVi povus tamen bonigi tion.
ERIK BRATSBERG(vokas malsupren)Sinjoro Stensgård, la vico estas al vi!
STENSGÅRDMi venos!(rapide alLundestad)Kiel tion bonigi?
LUNDESTADSe vi trovos okazon, petu ekskuzon.
STENSGÅRDJe Dio, jenon mi faros!
SELMARapidu; rapidu!
STENSGÅRDMi venas, sinjorino! Jen mi estas!
(La ludo daŭras kun rido kaj gajeco. Kelkaj maljunaj sinjoroj ludas kartojn dekstre.Lundestadeksidas maldekstre;Daniel Hejreproksime.)
DANIEL HEJRETiu idulo diras ke mi havis konatecon kun la justico!
LUNDESTADLi estas iom senrespekta buŝe; tion ni ne povas nei.
DANIEL HEJRETial la tuta familio svingadas la voston por li. He-he; estas hontinde vidi kiel ili timas.
LUNDESTADNe, en tio vi eraras, sinjoro Hejre. La ĉambelano ne timas.
DANIEL HEJREĈu ne? Ĉu vi opinias, ke mi estas blinda, estimato?
LUNDESTADNe, sed —; jes, vi certe povas silenti? Bone; mi diru al vi la konekson. La ĉambelano kredas, ke estas Monsen pri kiu temis hieraŭ.
DANIEL HEJREMonsen? Ho, babilaĉo!
LUNDESTADEfektive, sinjoro Hejre! Ringdal aŭ la fraŭlino tion eble kredigis al li —
DANIEL HEJREKaj jen li elpensas inviti lin al granda tagmanĝfesteno! Ho, tio estas je Dio sublima! Ho sciu, pritiomi ne povas silenti.
LUNDESTADTŝŝ, tŝŝ! Memoru kion vi promesis al mi. La ĉambelano estas ja via malnova lerneja amiko; kaj eĉ se li iom krude traktis vin —
DANIEL HEJREHe-he; mi pagos al li kun rentoj —
LUNDESTADAtentu bone; la ĉambelano estas potenca. Ne ludu kun leonoj.
DANIEL HEJREBratsberg leono? Pa; li estas stulta, sciu; tia mi ne estas. Ho, kiajn brilajn ĉikanaĵojn, kiajn sarkasmaĵojn, kian pikparolon mi bakos el tio ĉi, kiam mi iun fojon lanĉos nian grandan proceson!
SELMA(vokas el la rondo)Sinjoro juĝanto, kion tiu faru, kiu posedas ĉi tiun garantiaĵon?
ERIK BRATSBERG(nerimarkate, alDaniel Hejre)Estas tiu de Stensgård! Elpensu ion amuzan.
DANIEL HEJREEstas garantiaĵo, ĉu? He-he, mi pripensu; li povus ja ekzemple, — sufiĉas. Li faru paroladon!
SELMAEstas la garantiaĵo de sinjoro Stensgård.
ERIK BRATSBERGSinjoro Stensgård faru paroladon!
STENSGÅRDHo ne; ke mi rezignu; mi sufiĉe malbone sukcesis hieraŭ.
LA ĈAMBELANOBonege, sinjoro Stensgård; ankaŭ mi komprenas ion pri oratoreco.
LUNDESTAD(alDaniel Hejre)Je Dio; ke li nun ne konfuziĝas.
DANIEL HEJREKonfuziĝas? He-he. Vi estas trafa! Benita elpensaĵo!(duonlaŭte alStensgård)Se vi hieraŭ konfuziĝis, vi povas ja hodiaŭ frapi vin mem buŝe.
STENSGÅRD(ekhavas ideon)Lundestad, jen la ŝanco!
LUNDESTAD(eviteme)Ludu viajn kartojn saĝe.(serĉas sian ĉapelon kaj ŝteliras laŭe al la pordo)
STENSGÅRDJes, mi faros paroladon!
LA JUNAJ SINJORINOJBravo! Bravo!
STENSGÅRDPrenu viajn glasojn, miaj gesinjoroj! Mi nun faros paroladon, kiu komencas per fabelo; ĉar mi sentas la fabela fluo de vervo vigliĝi tra mi en ĉi tiu rondo.
ERIK BRATSBERG(al la sinjorinoj)Aŭdu! Aŭdu!
(La ĉambelanoprenas sian glason de la ludotablo dekstre, kaj restas tie staranta.Ringdal, doktoro Fjeldbokaj kelkaj aliaj sinjoroj envenas de la ĝardeno.)
STENSGÅRDOkazis dum la printempaj tagoj. Juna kukolo flugis en la deklivon. La kukolo estas feliĉobirdo; kaj estis granda birdofesteno malsupre de li sur la plata tereno, kaj sovaĝaj kaj malsovaĝaj kreaĵoj ariĝis tie. El la kokinejoj ili paŝetis; el la anserlagetoj ili venis balancire; malsupren de Storlien peza urogalo ŝvebis malalte frapegante la flugilojn, kaj sin farante kvazaŭ pli larĝa ol ĝi estis; kaj foje kaj foje ĝi krakadis: Krak, krak, krak, kio signifas tiom ke: mi estas la bienegulo de “Storli”, mi!
LA ĈAMBELANOBonege! Aŭskultu!
STENSGÅRDKaj jen estis maljuna pego. Laŭ la trunkoj ĝi vagadis supren kaj malsupren, boris per sia pinta beko, glutis vermojn, kaj ĉion kio eligas galon, kaj dekstre kaj maldekstre oni aŭdis: prik, prik, prik; — estis la pego —
ERIK BRATSBERGNe, pardonon, ĉu ne estis cikonio aŭ iu —?
DANIEL HEJRESufiĉas!
STENSGÅRDEstis la maljuna pego. Sed tiam vigliĝis en la rondo; ĉar ili trovis iun pri kiu kluki malicon; kaj jen ili ariĝis kaj klukis ĥore, tiom longe, ĝis la juna kukolo komencis kluki ankaŭ ĝi —
FJELDBO(nerimarkite)Pro Dio, homo, silentu!
STENSGÅRDSed tiu al kiu rilatis, estis aglo, kiu sidis en soleca trankvilo sur abrupta monto. Pri li ili ĉiuj samopiniis. “Li estas timigilo por la vilaĝaro,” diris raŭka korvo. Sed la aglo ĵetflugis transverse, kaptis la kukolon kaj portis ĝin supren. — Estis kororabo! Kaj de tie supre la feliĉobirdo vidis vaste kaj ĝuige super la malalteco; supre estis silento kaj sunlumo; de tie ĝi lernis prijuĝi la aron de la kokinejo kaj de la nekulturitaj deklivoj —
FJELDBO(laŭte)Haltu; haltu! Muziko!
LA ĈAMBELANOTŝŝ; ne interrompu lin.
STENSGÅRDSinjoro ĉambelano Bratsberg, — jen la fino de mia fabelo, kaj mi paŝas antaŭ vi en la ĉeesto de multaj homoj, kaj petas vian pardonon pro hieraŭ.
LA ĈAMBELANO(duonan paŝon malantaŭen)Mi —?
STENSGÅRDDankon pro la maniero per kiu vi venĝis vin pro miaj senpripensaj diraĵoj. En mi vi havas de nun armitan batalanton. Kaj laŭ tio, gesinjoroj, toston por la aglo sur la montopinto; toston por sinjoro ĉambelano Bratsberg!
LA ĈAMBELANO(palpe apogas sin al la tablo)Dankon, sinjoro advokato!
LA GASTOJ(la plimultaj en ĝenita embaraso)Sinjoro ĉambelano! Sinjoro ĉambelano Bratsberg!
LA ĈAMBELANOMiaj sinjorinoj! Miaj sinjoroj!(mallaŭte)Tora!
TORAPatro!
LA ĈAMBELANOAĥ, doktoro, doktoro, kion vi estas farinta!
STENSGÅRD(kun la glaso en la mano, brile kontenta)Kaj nun retrovu viajn lokojn! Hoj, Fjeldbo, kunvenu, — en la asocion de la junuloj! Jen la ludo en evoluo!
DANIEL HEJRE(antaŭe maldekstre)Jes efektive la ludo estas en evoluo!
(Lundestadmalaperas en la fono.)
Kurteno