249 hanc inter claros stat rex guardare barones
250 de finis petris tessuta
251 ac petenata doram sua fert
252-3 iacet, nimioque brovatur in igne
254 confusa
267 reputabitur esse
285 parlabat
286 varias memorando facendas
287 prius rationis usat monstrantia
289 centum dapossa
293 deh, mi frater, ait
295 fama valoris
298 cotantas
299manca
301 vilis feminuzza
302 tuo vergogna fietur honori
305 occhios
306 graecorum quae sic mansit sfondrata lovagnis
307 medium
311 vischum… ille Parisus
312 ille Paris dico
313 augellus
314 bellamque facendam
319 tanta est
325 haec tenet in summo vecchiettum
332 turba
333 slanzavit
334 unde cupidineas ingoians ore fasellas
335-6mancano
338 ut stetit un pochum giostrae guardare bagordum
339 laxat item redinas
340-1 evolat et cursu facit omne tremare terenum
344 chioccat
345 quartus non aliis savior
349 se se
350 bastinam
351 sol stupuit quoniam decimi
353 signora
355 habet
356 tunc ait: Est prima haec francesae
358 Orlandumque armis aequat, magnoque sapero
359 nil dubium… paladinus habebit
360 Baldovina suis damis conversa favellat
361-2
est, qui tam gaiarditer omnes praecipitat sellis et habet solettus honorem
364 ut subitus corseri froena manegget
369 finis habetur
371 victor se se tollit sembiante
372 victor, tenero sed
373 fertque… cadenas
374 it rex incontra… brigata
404 vedellorum… parecchiat
405-7
qui porcellettos inspedat, quive cavecchio ingiovat lardum, quo plus caro grassa fiatur
410 cui tantum cura
411 praeceptum gallantiter
412 manegiare tracagnum
413manca
414-5
est qui figatos magno stridore padellis sepe ministraio voltat sotosopra forato
416 pungenti
417 mordentique simul pevero, dulcique canella
419 foiadas desuper addit
420 unus et a
421 quos alius tentat digito si rite coquantur
422-3 quinque molae saxi non cessant ire datornum
424 manduleusque sapor, petitosaque
425 extrat furno
429 pisto
431 in longis
432 possint surgere morti
433 busas
Seguono gli esametri:
coena vivandarum cunctarum, coenaque digna quam Petrus Dabani doctor nigromantus ab oris Gallorum faciet Paduae portare diablis
434 mensas crudis
435 iam centum… regazzi
436 gestant
462 canibus cum calce deratas
464 ochas, lepores
465 cervellatibus
466 smenuzzant illos… frequenter
467 bonos robbant tamen hi taiando
471 bibaces
472 francesos cogit
475 quidquid grifalco
482 venere bianco
483 et quae conficitur coelesti tartara succo
484 et quod dixerunt patres mangiare biancum
485 rafiolorum
486 atque saporat
488
stant panzae ut flanchis sit opus mollare corezas, namque uteri pellis tamburri more tiratur
490 a paggis de mensis
494 gravatur
495 pignolos, marzaquepanes
496 atque pignocatae gnoccos, animasque melonum
503 haec quae
520 cunctae… brigatae
521 musta loquelas
522 babilonica
526 accedunt rege iubente
529manca
530 quae subito
531 silent
533 flautorum
535 et vocibus
537 quos omnes cernis rubras
541 septem cinquanta putasses
543 scitque minus Guido mentis retrovare quietem
544-5
quos vivandarum repletio, quosve frequentes beccheri, cantusque simul, dulcesque liutti
548 brusantque foco
579 francigenum sgombrarunt.
1 ab undarum
2 crollans scoriadam saepe minantem
3 sferzat eos, coelique facit
6 usanza
7 ad libros revocat studii
9 remeat
10 phisicus
46 ergo infelices
48 stracchedine namque
49 non labor aut soma est quae
50 italicum tandem
51 cascantibus undique strazzis
52 ne spio comprendat vultus, hominumque bonorum
53 pravus
55 carettis
56
inter matronas centum, centumque duchessas, quottidieque sibi varios cambiabat amictus
57 meschina pedes ad
58 habeas duras molli
Fra 58-9:
o quam saepe humeris illam cavalerius altas in cimas tulit Alparum, et quandoque sub ala vel sub lasena nunc dextra, nunc ve sinistra
59 in Lombardiae venerunt denique bandas
63 sed tunc languebat
64 Gaioffo, quo non sassinior alter
67 Godii, Voltaeque tyrannus
68 cuncta regebat
107manca
118 me indoctis doctisque bais Florentia nutrit
126 sparamenta, tacones
Fra 130-1 è il brano seguente:
Seu quis scovatur, seu quis de iure bolatur, omnes proclamant:—Day day, quia latro Cipadae.— Quisquis ficcatur berlina et rumpitur ovis: —Est—omnes cridant—molinarius ipse Cipadae.— Quem piccant forchis, quem squartant, quemve tenaiant, omnes vociferant;—Gens haec sassina Cipadae.— Hic pueri a patribus dotantur in arte robandi, qui vix slattati sforzant superare magistros. Dispresiant coelum, biastemant, cuncta rapinant, cuncta malandrinant, sassinant, semper abarrant. Nunquam poltrones ad confessare tirantur; imo suos pretos, ne confessentur, amazzant, hosve super brasas mangiant de more brasolae. Semper in obscuris stant boschibus atque cavernis, assaltantque homines, nec sat robbare cavallos, cuncta sed affatum spoiant, scarpasque, bragasque. In frottam veluti stornellica turma caminant, indossumque ferunt de foggis millibus arma: panceras alii muffas, ruginoque doratas, quae cascant humeris nulla fibiante coreza, faldones alii non unquam sole vedutos, undique sbusatos, cascantibus undique mais. Armatos quamvis cernas, non ullus in armis garbus adestratur, non ars, nec forma, nec ordo. Qui dat spallazzum capiti mancante celata. Qui scarsellonem, ubi deest spallazzus, adaptat. Qui desarmatis groppat scheniria brazzis. Qui, contra, nudis lazzat brazzalia gambis. Qui squarzum maiae spiccat faldone corazzae, et gorzarinum facit escusare colengo. Est qui dum currit schiodantur ubique piastrae, quive tenet dagam gallone, sed absque guaina. Unus habet collo targonem more vetusto, in quo spadarum colpi ter mille notantur. Dum simul hi properant, squadraque serantur in una, mille vides roncas malaguzzas, mille zanettas, spuntones, lanzas, alebardas et giavarinas. Dantque focum schioppis tuf taf sborrante balotta. Semper habent multo barbazzas pulvere plenas, semper habent oculos scura sub fronte fogatos, non guardant hominem dritto cum lumine maium, sed guardant in qua dinaros parte gubernet, seu ferat in tasca saionis, sive braghettae. Protinus ad cifolum cognoscunt esse propinquum mercadantem aliquem, cui robbas tollere debent[1].
[1] Parecchi tra i primi e i dieci ultimi esametri di questo brano adoperò il Folengo nella orazione del pretore Gaioffo (libro IV, 470-493), introducendovi varianti che il lettore potrá da sé rilevare.
131 igitur stancos bona sors
132manca
133 namque quod
141 atque bisognetur sub cauda ferre ruidam
142 quae
172 me lassa extendere
173 scripsere
174 Bertus Pannada
177 inde
180 parat ut fiat, quamvis picolina, fritaia
181 hinc abit et modicae reserat
184 alquantos seu striggios
185 affert
186 Mantoae
187 dicunt annalia nostra
188 striggios, non attulit ille varones
189 scardovellas quae per fossata piantur
195 pisciculos
196-7mancano
199 brancat
206 fastidia giusum
234 hanc brigam curas deponere zosum
236 levantque bonos
246 datque pusillo
256 coena
257 fas est deponere
258 sumere
287 forasteros
296 multas reccoio cosettas
298 frescam, ravanellos
304-5
stant… mille voiarum nostrarum speties
Fra 331-32:tresque simul stemus (ut stabimus) absque travaio
332 magnior
335
et giurat nunquam Bertuni nascisse vilanum, namque vilanorum noscens ab origine razzam ex asini stronzis, nec non pissamine factam, vult nulla guisa villanum credere Bertum.
336 tum quid agat meditans… testae
338 penset
339 tiranda est
340 non tantum… stancata
341 est grava
342 poltronisia
350 conseium, firmumque tenet, neque
351 vult solus abire
353 sceptra
374 poverettis
376 lusore galantat
385 giorniferos
Seguono gli esametri:
nonne tuam potius vaccam saltare videbis uno cum saltu de Goito ad littora Chiozzae? nonne somarellus nimio pro tempore bolsus, Mercurii pennas iungens ad crura, volabit, complebitque suis ragiatibus attria lunae, quam de mermoria possis cascare duorum?
391-2
vestit, lachrymisque tenellis uxorem brazzat, basat
393 commendat flentem
396 apenam
401 pulsat
405 gratiolam si quid conimunem curet honorem
407 villana
410 grande solazzum
417 tractanda
419 fiolos
420 thalamis
421 tolta sibi
424 inquirere mores
425 ac nullam faciunt stimam, curantque negottam
483 tibi tu paiolata fuisti
485 refert: maschius quo non vivacior alter
486 filius est mihi, tu ne hunc dedignere nepotem
487 germanus, barba nepoti
488 sed tibi sum pro nunc commater, baila nepoti
489 bruttis
491 gambamque iubens alzare sinistram
492 distentas… bursas… recenti
493 lacte novam complet
496 tunc Baldovinam
497 smarritas
2 circum bindas
3 è collocato invece dopo il 13
5 lapsu rotularum
10 biacchis
11 guanzis
12 terrae pavimenta cruentet
16 cannula sorghi
18 matris gheda
20 gestare
34 vel ficcat ventre
39 pluviae… tonitrua, venti
40 boienti
41 stare poledrus
44 quiescit
45 quam soians
47 poverina
48 non sibi pluma magis grata est
51 risu est
52 mixta tamen… mille
54 illo
60 smaltiret
62 imbattit
In luogo de' versi 63-69:
sic igitur Baldus maiores crescit in annos, credendoque patrem Bertum, patremque vocando, non genitorem alium meschinus habere docetur
72 Baldi natura
73-75
non it post capras, magis imo caminat ad urbem, nam sibi plus centum cipadis Mantua gradat
77 sed caput et schincas spezzatas ille reportat
78 namque cativellus
80 toto
82 non… certans
83 ferus
84 lapides
85 testas sola rumpebat in hora
86
Baldovina videns quia non seguitare volebat costumos villae cartam compravit et illam
87 literarum tabulam… discitur
88 ergo… ultroneus
91 iamque tribus magnum profectum
93 descriptas guerras… pedanto
Dopo 114, il brano che segue:
Ut tandem Astolphus, callans de climate lunae illi restituit sennum, primoque sapero tornavit columen guerrae, Martisque fiolum. Vidit quanta fuit regis fortezza Gradassi, terribilis tamen hunc Orlandi brazzus aterrat. Magna sub Albracchae muris Agricanus agebat praelia, cui nullus durabat campio guerrae, sed comes Anglantis certando sustulit illum. Ipse Durastantus, quo non robustior alter, ense Durindana spaccato ventre morivit. Possa Feragutti seu pocum sive nientum contra Bravae contem valuit, cui panza fadata tam stetit ad magni stoccatam salda baronis, quam povina solet gladio, polenta marazzo. Quis fuit Almontis, Donchiari, quisve Troiani magnus amazator nisi lux et prima gigantum palma gaiardorum? gesiae mundique pilaster? Vidit Mambrini caedem ammazzante Rinaldo, vidit Tristani bataias, Lanzaque lotti, magnanimique Artu impresas, Tavolamque rodondam
115 cosis multum instigatur
116 picolinus membra recrescit
119 provarat
120 rumpebatque
122 ut molles
125 seu mazza
126 quum cupit ingordam… zurmam
Seguono gli esametri:
non tot grandineas coelo cascare balottas, quando cavalcando gattas per nubila vecchiae conquassant vignas, segetes, cupposque casarum
127 videas crebrescere
dopo il 144:
hinc Orlandini puerilia gesta pitocchi semper habet cerebro, cupidus similarier illi
157 nostrae monimenta casadae
161 nec beccus
162 ipse volo penitus centum disponere vitas
164 crebras stigare baruffas
165 animosius
166 stravoltos
170 schivo ter millia saxa
171 et tamen o
180 maggi claro… vernat
183 populi dicunt… maggium
184 sequitur
196 scoccare balestri
205 puerilis zurma vacabat
206 pars cum borellis
207-8 pars cum (invece diibi)
217 legiadrettus… arte galoppos
220 agniculo
223 fortius at brevius facitur de schena secundus
226 secum vult
255manca
269 quam quoque sicut erat votum
271 ergo invidabat
273 radios distolleret orbi
274 laetus aquistavit carlinos trenta tosatos
275 mox sibi collettum
278 Arlotti fuerit
279 nummorum
280 quid facit? accipiens
281 celerat
283-4
ac si nec cappam nec borsam torre valebit, vult spezzare caput, vult totum rumpere saxis
285 erat iunctus
287 Sancti iamque Petri campagnam intrarat ut inde
288 transeat et longo petat
289 puer ingenuus Baldum corozzatus asaltat
290 dextraque fusettum
291
vociferat bravosus:—Sta saldus, redde monetam, redde, inquam, nobis dinaros fraude robatos
292 daghettae
294 pugnali
302 scoccant spezzatos chip chiop resonante quadrellos
303 rizolam
315 gasones
319 petras
320 tres horas ipso victor certamine
321 quod communis erat stupor admirantibus illum
322 sed qui perdiderat carlinos currit
323 atque cagnezzatus Baldo vult frangere testam
329 levat
330 fronzanti
332 unde omnes
333 nec facit ipse moram Baldus
334
mille viarum nunc latitans ficcat, toto nunc posse galoppat
335 capitanius amplae
338 vassallus, quo non bravazzior alter
341 huic simul est longum, simul estque disutile corpus
343 testa super strictas et gobbas piccola spallas
344
sed propter bisognum tolta videtur: quem qui guardabant tacito simul ore befabant, ore, inquam, tacito ne sentirentur ab illo
345 namque bravosazzus, furiosus et
346 capiens, cum omnibus altris
dopo 348:
soiantes illum, pivam dixere todescam, et qui scusaret supra fossata pedagnum, et perticonem propter distendere filum
352-53mancano
354 ille quidem, sed guizzat, muzzat
357 incalzare pelatam
358 camozzam
366-7 spadettam | corripit
371 magnoque calare stramazzo
372 cascans resonare
374 illius ad mundum nassuti occidere panem
376 guardat
377 iterumque scapinat
380 levoratti… paventis
383 dic pedibus balzane tribus
384 quottidie me, brutte cavester
387 quod ego
389 non mihi de vanis multum fit stima parolis
390-1 dicant qui voiant, bottas tolerabo mamaium
393 nihil estimo baias
394manca
395 ad se teneant, solumque
396manca
398 ingiotire
404 cerebrum
406 requiem
408 mirat
412 extemplo puerum quem… giotonem
414 miracol mundi, rerumque stupibile factum
dopo 416:qui sibi Tognazzi sposaverat ante fiolam
446 conspicit en
447 potestatem
448-9
quanto menchiones villani tempore Troiae millibus in cordis Priamo traxere Sinonem
450 retinensque… firmansque
455 barisellus cuncta recontat
462manca
467 stradam, vos ferro assaltat
468 sligare
469 scornum
470-1 in cortesiam? testam dare sponte taiandam?
472 pati tandem quod foeni
473 quidam furfantus
484 grisos poltrona trovare
489 citelli
490 valenthominem
491 trovatur
492 cappa coeli
494 has cordas mamolo
505 gensque prius condigna mori quam nascat ut omnem
507 est mos zafforum non affrontare
508 nullam sibi
509 si quis namque manum mettat sfodretque bravosus
510 continuo se se turba haec gaioffa
511 mulacchiae
513 velut est usanza lusorem
520 donet giurans nil dicere borsam
521 si quot habet pocos voiat praebere quatrinos
528 culpa est
530 sassinis, parcere nulli
531manca
533 nummisque vodatos
Dopo 542 il brano seguente:
Nonne videre datur, quando per flumina Brentae seu nos ad Pavam strassinet coda cavalli, seu tiret ad firam venetam, Sensamque Samarchi, quam data libertas zaffos facit esse vilanos? At tu magnificum seu Zorsum seu Bragadinum tecum habeas, cui prima dabis loca semper honoris, substernesque finum, quo se posat ille, tapetum; sed quando ad Dolum rivas, lucemque Fosinam, ecce sbisaorum caporalis Slanzabocalus, cui pistorisii nasum calamare traversat, vult contrabandos habeas, si nullus habetur. Dummodo vel forza quidquam, vel fraude guadagnet transtrorum tavolas, sentinam, cuncta roversat, perque sinus rugat, per bragas, perque braghettas; non guardat qui sis, seu gens soldata Samarco, seu mulier pregnans, seu chierica, sive scolarus, quos respectandos vult omnes grande Pregaium. Non aliter faciunt hi nostri denique porci, pensant in cunctos homines sibi cuncta licere, nam sunt praetoris, nam sunt asinaia palazzi
543 nam datur his tantum spadas portare facultas
545 barisellus fert solum, zaffus et ille
546 ille hominum
547-9mancano
550 hi malfattorem si quemquam prendere vadunt
551 non satis est, at
552 is sibi
553 tanquam
554 mundo non est
557 zaffant
559 tunc cum
560 illuc quo vult, seu
561 seu maitinadas
562 chitarini tangere cordas
563 et frictum frictum dulci resonare liutto
567 ac secum mussant
568-9 dixerat et rursum comandat solvere Baldum
570 tostus obedivit barisellus, vincula tollit
572 hinc abit… dicere cosam
577 tot paret.
2 consurgere grandibus ossis
4 excelsis
5 cingit coreza
7 rectus
8 poterat
9 rotantes
Tra 11-12:
Salvanellus habet nomen, fadaeque fiolus, qui standi impatiens et magnis saltibus omnes cantones rugat camerae, tectique travellos
12 satis… villis
16manca
17 iamque sbisaos
18 quosdamque
21 illa iuvenazzum
27 solum
29 deum
Tra 59-60:non melo, non scocia est nasazzo grossior illo
60 habet ingentes
61 gambazzas longas
62 hunc qui ferre queat non est reperire cavallum
63 omnes quando salit smagazzat more fritaiae
Tra 63-64:
nunquam Fracasso visa est plus longa columna, nunquam Fracasso visum est plus grande pilastrum
64 si grossum brancat
65 hunc circum testam facili gyramine voltat
66 ceu cum griffagnum clamat
67 gerit
68 capescit
69 totum cum coenat mangiat sua
70 vix implent uterum panes ottanta vodatum
72 cum manibus crollat, totasque ruinat abassum
73 sic digitis streppat querzas vecchiasque nogaras
74 streppare
75 tanto cum strepitu, tantoque furore caminat
76 pedibus… movetur
77 targa retro pendet, fundo plus
(questo esametro sussegue nella Cipadense al 68)
78manca
79 cuius progenies Morganto venit
80 qui grave bataium
Segue l'esametro:cum quo mille homines colpo schiazzabat in uno
104 vento calzosque daturus
114 Francisci
120 presbitero chierigam rupit, totumque tracagno
121 pistatum liquit cui sustulit
122-23
talibus insultat sbraians populazzus, at ille non presiat vulgi spazzata fronte parolas
125manca
Tra 129-30:
cui veluti gallo dederat natura sperones calcagnis ficcos, beccumque grifonis et ongias. Ille quidem risu simia cagante morivit, ac ea bacchiocco Morgans epitaphia scripsit: «Marguttus qui tot prigolos guaiosque subegit, stivallo dum mona suo cagat, ecce crepavit».
130 sed quid nam de te, duplex Falchette, canamus
131 giurasti
132 nunc, lector, parebo tibi fortasse bosardus
133-34 si dicam… istum | vidi Falchettum duplici cum
135 namque viri
136 magni canis ossa dabantur
142 cagnescus
167 seu stento sive guadagno
170 astorre folengas
171 sed… scalognas
(Gli esametri 167-179 tengono nella Cipadense un ordine affatto diverso: vengono cioè primi 173-74, seguono 167-68, 175-79, 169-72).
181
rura lavorabat, veniens damatina bonhoram atque cremonesos stentans zappare fasolos
182 exibat
Seguono gli esametri:
cuius erat facies tanlazzo largior illo, quem ballestrerii totum veretonibus implent
187 in quo sint panes muffi, vel
188 nessunus vini est barilottus aquati
189 quo possit forzam brazzis reparare fiasco
190 longe, drizzatque apena schenazzam
191 suspiriumque foras mandat per
192 grattans, nullo picigante pedocchio
197 namque sibi schenae bigolus taccatur apressum
199 vermocanis, o oyde
200 venter, quae granda est ista facenda
201 sic marza famme peribo?
214 gesto per ubique
216 culattas
224 stultorumque iocus, tandem zavatta
225 dent
226 minimo dignentur
228 scudella est
233manca
234 cipadenses pro castigare
235 semper erat: primus consul, quandoque tribunus
236manca
237 cupiebat
Dopo 238:
praticus ille quidem scoprebat mille magagnas, ast inimicus erat capitalis denique Baldi
239 fert bretam capiti quae
241 est curae similes
244 giornis
246 bertonem
247 quas non bastaret
248 nasum longo
271 necdum pambrasti
284 quod iam sine me tua
288 scilicet usanza
302 me me non
305 codardus
306 tibi? cui quanta potentia Baldi est
307 non… torquere
308 se bene guardabit
314 dapocos
332 ast ea dabandam peradessum ponere fas est
333 hos sine cristerio faciam cagare
338 hoc solum te nosse velim, Tognazze, quod ille
340 zappando, Laena filando
341 pascendo
343manca
346 salutat
348manca
351 accasam
354 non aliter novi carmen scazzare crevatam
(nella Cipadense il 354 è preposto al 353)
355 ungis
356 sibi, creppatque dolore
357 inde super foenum… aloggio
358 ille super plumas cum Berta coniuge dormit
360 lactis, caldamque ricottam
364 hunc precor
365 ne plus
367 artem
370 boscaias, coelumque cridoribus implet
376 frescus quoque iure
379 de gente senili
382 scapavit
398 seque esse cridantem
399 alium
400 homo, nec non feritatis
401 timebat
403-4
masinat in cerebro, lambiccat, fabricat altos aëre castellos, velut est usanza tyranni
414 viro claro banda… in omni
Seguono gli esametri:
quod latronus erat, quod fur, quod mille diablos corpore gestabat, quod forcas mille merebat
416
facit pensans comprendere Baldum, mittaturve suo capiti firmissima taia
421 ipsius ad frontem stat maxima
445 quanta et
448 incoepit secum mariolos ducere bravos
449 taiaque pilastros
450 aut taiaborsas melius quis dicere posset
451manca
452 non fuit in mundo giottonior alter et ipsum
453 fruiturque
460 perveniet
461 facies tanta gravitudine vestra
463 zaffique simul
466 suos? an
468 populumque
470 scoppatur
471 fronte bolatur
472 berlinaeque provat scornum
473 ni Baldi comes et nostrae mala
476 galanto
481 buttant putridas
Mancano naturalmente qui i vv. 482-92, giá inseriti dal F. nel secondo libro
493manca nel corrispondente brano del secondo libro.
494 Baldus caporalis, ab ipso
508 villa
526 luxuriat facili scelerum se
527 si incustoditus fuerit, nulloque magistro
528 cursitat huc illuc, ceu fert ignara voluntas
530 non tulit
539 saeviret equus cozzone
541manca
543 rugososque mini parlanti ostendere nasos
544 quam bene
545 nolo meas ergo
546 sed doleo
547 mihi dependent, doleo quod bolsa
dopo 548:sanguis hebet, frigentque effeto in corpore forzae
549 sic ait atque casam repetit rosegando cadenam
550 languore
553 ergo repossemus cighilinum Gosa
554 camisas.
3
fit parlamentum quo non secretius altrum
20
magra iam iam fugit ille pedrina, contraque Cipadam calcagno instante galoppat
21 meditans
22 suttiliter filat, tremolantos
24 cognorit vel forte
25 quam sit docta
26 hunc procul adspexit tandem, qui
32 toccatve sperone, galoppat
33 cernit, cupidus
35 denique rivatus… arzone debottum
37 basans velut est usanza
39 quae te, Baldus ait
44 dacantum
45 fucata
48 partibus e venetis
50 habet, quo non furiosior alter
78manca; vi è invece l'esametro:namque todescorum duplex modo campus arivat
79 castellumque Godi nunc sbombardare comenzat
80manca
81 Trenti venit ista canaia ribalda
92manca
100 nil tandem nostri mater
106 dedit sua collera
112-13 nam fuit ad largam campagnam lampada noctis
119 nult aliquo pacto
126 parolam
140 de me quid habenda paura est?
143 provistum
145 animi sunt omnes, stantque
149 eya
151 vobiscum me cernitis
153manca
156 regazzo
178il «convivia» delle stampe è forse un errore, e dovrebbe leggersi «convicia»
Dopo 187 il brano seguente:
Per fas, perque nefas, nummum vindemia fitur. Quid referam povera viduellas dote, menantes vitam cum stento, linum pirlamine fusi? Non mancant ubicumque homines, qui ardore dinari orphanulos miseros ladri, viduasque ribaldi millibus aguaitis spoliant, nudosque relinquunt. Non tamen his veniunt ad mancum iura palazzi. Procurator adest, quem tam pia causa pigabit deffensare inopes, quam spes intenta guadagno: seu sint gallinae, seu casi forma tomini, seu magis ovorum cistellula colma recentum.
191 pro captivare
193 dubitat, sed nil tamen ille pavescit
194 sunt nimium… baronis
195 qui sternunt homines uno certamine centum
196 sed cum fraude illos vilis traditorus acoiat
200 observans Baldum, retinensque timore fiatum
202 beverazzum grandem promiserat
206manca
207 inde novus Gainus dum cauta
208 gallonem Baldi passat, videt
209 stare procul manicum, griffisque sat
211 quod quali
235 ceu buttam
239 tenet in manibus solettam nempe
243 fundit
246 orecchias
247 fores salae… comitantibus
251 habens huc primus
252 loquendo
253 sta saldus, sta saldus, eris per forza piatus
254 praesonusque meus tandem, sta
255manca
256 te te rende mihi
258 mangiat… ferrum
259 avventat
261 deque suis manibus scarpat de robore mazzam
263 berettam
264manca
266
illis datornum… tavanos, et bastonatas menans, ut dicitur, orbi
267 se se forti cantone
268 graffiger ursus
273-77mancano
305 brazzones, inque camisa
310 per mezum populi
311 veluti
312 at gentis tandem
313 dardorum silvam lanzat
314 tali
Seguono gli esametri:
quali cum campus sguizerorum cridat alarma, cridat alarma sguizzer, pom pom tamburre sonante, contraque bombardas sprezzata morte ruinat
315 heu quae nam stracco virtus in corpore regnat?
316 iam nulla quidem speranza
317 generosa
318 spaventu abiicitur
320 cavestro
321 barcaroli iam tandem pascere pisces
322 cum borsa
325 est, genuinaque virtus
327 spedos
330 vulnera spizzant
331 sanguineum flumen
Dopo 342:
est trambaius enim fortis de robore corni, cui gaiardificat gropporum copia schenam, influxuque bono lunae fuit ille taiatus
345 dum cavalerus enim super
352 tendunt cum fraude
360 circum sibi spargere
363 stravoltum
364 vincula multa
365 cordarum, tandemque boghis cadit ille tereno
366 superbos
368 gambam… praestiter
369 mille
371 lux paulo ante baronum
391 Fedrigo
401 barones
408-9 balestrum | quod
412manca
414 menzonatus
415 (non dubito)
416 suo maior veniet Cipada
Seguono i versi:
Pietola Virgilio gaudet, Ceresera Pariso,Burchiello Florenza suo, Cipada Cocaio.Ut gravitate Maro, sic sic levitate Cocaiuspraecellit vates, Typhin alter et alter Homerus.
421 ruens, ignara canaia
422 nescit cagionem, furiansque
423 sed… bravantes
424 ante senatores
425 cui Gaioffus
426 zenoësa
428 quod debes solvere scottum
429 faciam
432 sdegnato corde
433 rubeum sua manant
434 nullus
435 lighet et stoppet vacuas de
436 aut vocet almancum qui scit medicare ciroicum
440 et celsum
441 supplicat ut nunc nunc subito vendetta fiatur
442 balcone palazzi
443 picchetur, specchiumque aliis fiat ipse ribaldis.
1 alma
4 sobolem
8 ampla canendo
10manca
12 olim robasti fraude galanta
23 indusians
45 guerrigeros agitat… travaios
47 convertere gentem
49 hanc… terram
50 tantilli maneat
51 voiant… batismum
52 quid ni? dum nostri Baldi vindicta fiatur
55 splendet… brutabit
56 quando gigantorum
60 atque velis
61 nam… nochierus
64 prontus
65 dubitat certumque putat se posse
66 mamalucchae… gentis
69-70
dedit infinita quotannis damna galinabus, vadit
71 terram toto cum corpore fregat
72 tollit Zambellum… ad
75 saputi
77 sapientes ante signores
97 pazzum
dopo 108:ut civetta facit nunc huc nunc volgitur illuc
109 restat guardare
110manca
111 cur tam
114 zappandi officium
116 coëllum
117 bellas paiae tezas, bellosque
118 may vidi
120 stippare valet
121 me non… guidasti
122 galantas
123manca
124 summis balconibus atque fenestris
125 quae
127 deforas
128 et quovis
129 guardare
160 menasti
162 cagarella
164 misserum… davantum
166 pone ginocchium
169 erat, cui tantum cognita zappa est
170 stat, velut usatur, suprema
173 huc Zambellus iens
174 fazzam
176 primo zappellans totus abassum
181 surgitur in colera, truccumque
182 cum quo… schenam fregare
Dopo 182:post fregamentum vult leniter ungere spallas
184 sic ego formam
186 scordaris
188 domino facias
dopo 192:quae circum fecit totum reboare palazzum
dopo 194:praeterea multi canonorum sorba putassent
dopo 210:non tamen ulla retro spingardae balla soravit
219 suadere bisognat
224 praetori mascherpam
225 sed tamen obscuras
226 cuncta recognovit magni saviezza
227 inde
228 in horrendo… carcere semper
229 gubernet
232 patrumque comando
233 saccum villae mandare casadas
234 sibi cagnettas
235 ficcatus in isto
236 ut, postquam Baldum tenet in presone richiusum
237 fit certus
238 streppet, scarpetque Cipadam
240 Veronam vacuis
241 Ferraram
242 nec sua spaventat solum nominanza Milanum
243 nec Romam solum, Napolim
274 diabli
275 ecce tuam portat furiis balzata ruinam
276manca
277 coniux illa
278 te tam savium
279 furiosam
280 illi tuttavia
281 chiodum plantavit battere
283 spiccavit
284 diablam
286 quam modo stupparum magno sub
287 pensat fusumque reponere giusum
288 pariter zaffare
289 superveniens
291 cui stuppam… siccam
292 sic
293 sbombardans
295 scapolat, fugit
296manca
299 velut falchettum merla rapacem
300 linum… fogatum
301 soror, mea cara sorella
302 parce, precor, heu me, quid saevis? triga furorem
308 sboffante
dopo 319:sive canem potius mastinum, sive stiverum
325 et sursum
332 alio
335 saltans (gittaverat ante tracagnum)
336 grossam rapit illico petram
337 collaltram fronzanti murmure lanzat
338 tamen saltu scansat leggiadra gasonem
339 contorsit
340 eas velut inter cagnas fratta
341 pedegiunto
342 graffantes… perque camoras
343 forfice
345 polzinorum squadras insemina
346-48
appizzare simul crudeli Marte baruffam: altera natorum nimium zelosa suorum it cro cro resonans, cristamque superba levatam gestat et incontra se se parat ire nemigam. Altera quae cernit procul adventare bataiam non fugit, at plumas spennato ventre rebuffans castra movet, dirisque fremit raucata menazzis. Denique concurrunt, raspis grassantur aguzzis, inque vicem duris spennazzant corpora becchis. Qualiter apparent hae fractis denique pennis, sanguineis oculis, cristisve, cadentibus alis
349 Berta et Laena domarant
350 audito interea
351 illas
352 cagnina
370 pro bretta aut scuna quantillum
382
suscipiat largam per drittum perque roversum vendettam, dulcemque ontam plus nectare, plusque melle saporitam, dicens non esse miorem bocconem mundo, quam quem vendetta menestrat
388 fraudes… disponere