ARCA, æ, f.Armoire,coffre-fort.Syn.Armarium, capsa, cista.Epith.Inanis, plena.Usus: Animus hominis dives, non arca appellari solet. Argentum in arca positum. Arcæ alicujus confidere,compter sur la caisse de qqn.
ARCĀNO,En secret.Syn.Secreto, clam, remotis arbitris.Usus: Arcano paucula cum illo collocutus sum.
ARCĀNUM, i, n.Secret.
ARCĀNUS, a, um,Secret,caché.Syn.Occultus.Phras.1. Non sunt ista arcana,ces choses ne sont pas secrètes. Non ex occulto aliquo genere litterarum quæsita sed sumpta de medio. Non sunt ista interiora quæpiam; nihil est, quod non in concione recte legi possit. Nihil hic mysteriorum; nihil quod non committi omnibus possit. 2. Arcana ista sunt,ces choses sont secrètes. Si quid sancti est ad silentium, istud est. In secreto hæc cum amicis sunt volutanda, et non foras efferenda. Tecum ista tibi habeto, quæ committi omnibus haud tuto possunt.Usus: Arcana occultaque omnia foras extulit,il a tout découvert et montré au grand jour.
ARCĔO, es, cui, ere, a.Enfermer,écarter,détourner.Syn.Defendo, abigo, propulso, prohibeo.Usus: 1. Honestas, non pœna ab injuria homines arcere debet. Ferro arcere contumeliam. 2. Prohibeo, pello, removeo, averto,repousser,éloigner de. Hostem finibus pauperes aditu arcere. Juventus a libidinibus arcenda. Frigora, nives, solem arcere; defendere solem, hiemem, ardorem,défendre du soleil,du froidetc.3. Coerceo,emprisonner. Servi custodiis arcendi sunt et vinculis.
ARCESSO, & ACCERSO, is, ivi, itum, ere, a.Mander,appeler.Syn.Voco, evoco.Adv.Aliunde, ultro.Usus: 1. Olim ab aratro arcessebantur consules. In senatum, in patriam arcessere aliquem. 2. Repeto,tirer de,chercher. A capite rem arcessere,reprendre (une chose à son origine). Longius inde arcessere. 3. Accuso,appeler en justice,accuser. Capitis, in judicium capitis, arcessere quempiam,accuser qqn d’un crime capital. Judicio aliquem arcessere. 4. Concilio,procurer. Orationi splendorem arcessere,donner de l’éclat à un discours. Cf.Voco,Accuso.
ARCHĔTYPUS, i, m.Original,modèle,archétype.Syn.Prima forma, typus, exemplar.Usus: Archetypus crebris locis refectus et inculcatus.
ARCHĬPĪRĀTA, æ, m.Chef de pirates.Syn.Princeps piratarum.Epith.Subdititius, terrestris, vetus.Usus: Archipirata a latrone productus.
ARCHĬTECTOR, aris, atus sum, ari, d.Construire,bâtir.Syn.Fabricor, struo.Adv.Optime.Usus: Mente quidlibet nobis fabricari possemus, et architectari. Voluptates invenire novas, et architectari,inventer des plaisirs nouveaux. Cf.Ædifico.
ARCHĬTECTŪRA, æ, f.Architecture.Syn.Architectandi ars.Usus: Honestæ artes sunt, medicina, architectura.
ARCHĬTECTUS, i, m.Architecte.Syn.Machinator, princeps architectandi.Epith.Bellus, malus.Usus: Omnium architectorum et machinatorum princeps Chrysogonus. 2.Transl.Auctor, magister,auteur,artisan. Stoici, architecti verborum. Epicurus inventor voluptatis, et quasi architectus beatæ vitæ. Sceleris architectus.
ARCTĒ,Étroitement.Syn.Stricte.Usus: Arcte et graviter dormire. Arcte complecti aliquem.
ARCTO, as, avi, atum, are, a.Serrer.Syn.Constringo, coangusto, coarcto, in angustum cogo.Usus: Naves arctatæ. Cf.Angustiæ.
ARCTUS, a, um,Étroit,resserré.Syn.Adstrictus, obstrictus, angustus. )( Laxatus, latus.Usus: Arctissimum amicitiæ vinculum. Arctioribus laqueis tenetur, quam ut evadat. Arctiora somni tempora, quam nectis. Arctus me somnus complexus est. Cf.Angustus.
ARCŬLA, æ, f.Petite boite.Syn.Arca parva, capsa.Usus: Liber meus omnes Isocratis arculas consumpsit,mon livre a consumé tous tes parfums d’Isocrate (en parlant des ornements du style).
ARCŬO, as, atum, are, a.Courber en arc.Syn.In modum arcus curvo.Usus: Curru arcuato vectus,assis dans un char couvert.
ARCŬS, ūs, m.Arc.Epith.Coloratus, intentus, pulcher.Usus: 1. Animum tanquam arcum intentum habere. Arcum intendere, adducere; arcum remittere, laxare. 2. Iris,arc-en-ciel. Arcus ille e nubibus efficitur.
ARDENTER,Avec ardeur.Syn.Vehementer, intensius, majorem in modum cupere aliquid.
ARDĔO, es, arsi, arsum, ere, n.Être enflammé,brûler.Syn.Flagro, conflagro, deflagro.Adv.Acerrime.Phras.1. Helenæ causa Troja arsit,Hélène fut la cause de l’incendie de Troie. Conflagravit; igne periit, absumpta, consumpta est; deflagravit, incensa est, in cineres abiit; in bustum conversa est. 2. Domus ardere cœpit,la maison commence à brûler. In ea domo non mediocre incendium excitatum est; domus igne correpta, absumpta, combusta est: gravis periculi, summi damni flamma exorta est. Domus ignem, flammam concepit, exarsit pars domus, et collucet continenti incendio; late fundit incendium; flammam differt; periit incendio domus; incendio hausta, deleta est.Usus: 1. Domus ardebat non fortuito, sed oblato incendio. 2.Transl.Ira et dolore ardet,il brûle de dépit et de douleur. Bello ardet Gallia. Ardent oculi. Ardet illi ad ulciscendum animus. Cupiditate, amore, invidia ardet. Omnium bonorum odia in te ardent. Cf.Flagro,Incendium,Accendo.
ARDOR, ōris, m.Ardeur,feu.Syn.Æstus, flagrantia, incendium.Epith.Acerrimus, et mobilissimus, cœlestis, clarus, expressus, imperatorius oculorum, integer et purus, et liber, restinctus, summus, nimius, temperatus, tenuis et nulla admixtione concretus, ultimus et altissimus atque undique circumfusus et extremus, omnia cingens, atque complexus.Usus: 1. Solis ardore torreri. Ardore conflagrare. Ardorem a vitibus pampini defendunt, propulsant. 2. Fulgor, splendor,éclat. Vide in eo ardorem vultus, atque motuum. 3. Vehementia, vis ingens,désir,ardeur,passion. Impetus animi, cupiditas vincendi, ardor mentis ad gloriam. Ardorem, cupiditatem restinguere, reprimere. Consedit ille animi ardor et studium. Cf.Fervidus,Calor.
ARDŬUS, a, um,Escarpé,élevé.Syn.Ascensu acclivi et aspero.Adv.Vehementer.Usus: 1. Oppidum difficili ascensu, et arduo. 2.Transl.Difficilis,pénible,difficile. Arduum longi temporis, magnæque cogitationis opus moliri. Cf.Difficilis.
ĀRĔA, æ, f.Aire,surface plane,unie.Syn.Locus sine ædificio in urbe; ruri ager, et ubi frumenta excutiuntur.Epith.Præclara, pulchra.Usus: Æstimatores magni æstimant tuas areas. In areis fraudare Decumanum,tromper le percepteur de la dîme. Nemo frumentum de area tollat.
ĂRĒNA, æ, f. Sable.Usus: Arenam emere aut paludem.
ARĒNŌSUS, a, um,Sablonneux.Usus: Terra, littus arenosum.
ĂRĔO, es, arui, ere, n.Être desséché,aride. *Usus: Fauces arent siti,sa gorge brûle de soif.
ĀRESCO, is, escere, n.Se dessécher.Syn.Viriditatem amitto. )( Madefio.Usus: Arescere herbæ, et interfici incipiunt. In alienis malis lacrima cito arescit.
ARGENTĀRĬA, æ, f.Banque.Syn.Argentariorum munus, functio,veltaberna.Epith.Dissoluta, non ignobilis, maxima.Usus: Argentariam non ignobilem fecit. Dissolvere argentariam.
ARGENTĀRĬUS, ii, m.Banquier.Syn.Trapezita, collybista, qui argentariam facit.Epith.Gratiosus apud omnes homines.Usus: Augusti avus fuit argentarius. Vidi hoc in argentariorum tabulis.
ARGENTĔUS, a, um,D’argent. Aquila, signa argentea.
ARGENTUM, i, n.Argent.Epith.Expositum, grande, optimum, plenum artis, purum, tam præclarum, tam nobile.Usus: 1. In illa insula ne scrupulus quidem argenti inventus est. 2. Pecunia, nummi argentei,argent monnayé,pièces d’argent. Navis erat plena argenti facti et signati. Argentum cælatum. Argento aliquem emungere. Cf.Pecunia. Argentum infectum,argent non travaillé,en lingots. Cui opponitur: Argentum factum,autcælatum,argent travaillé,ciselé; Argentum signatum,argent monnayé.
ARGILLA, æ, f.Argile,terre de potier.Syn.Terra tenax.Usus: Hic homulus ex argilla et luto fictus.
ARGŬMENTĀTĬO, ōnis, f.Argumentation,raisonnement.Syn.Ratio, argumentum, argumenti inventi artificiosa expolitio.Epith.Aptissima ad judicationem, bipartita, expers artis, firma, firmior, firmissima, necessaria, probabilis, vehemens, accommodata,contraria, longa et brevis, multa.Usus: Argumentatio est argumenti explicatio. Argumentationem quærere, invenire, concludere.
ARGŪMENTOR, aris, atus sum, ari, d.Argumenter,raisonner.Syn.Argumentis ostendo, probo; argumentisvelconjecturis prosequor.Adv.Sedulo.Usus: Sed quid ego argumentor? quid plura disputo? Tu quidem sedulo argumentaris, quo ista pecunia pervenerit, quid de ea sperandum. Cf.Argumentum.
ARGŪMENTUM, i, n.Argument,raison.Syn.Ratio.Epith.Accusatorium, probabile, inventum, certius, certissimum, commune, falsum, firmum, grave, gravissimum et firmissimum, magnum, majus, maximum, mediocre, molestum et difficile, multum, parvum, pertenue, præclarum et nobile, premendum, propositum, proprium, simile, universum, aptum quoddam et paratum singulis causarum generibus, certum, clarum, clarius luce, consimile, expeditum, exquisitum, firmius, gravius, insitum,autassumptum, leve, levissimum, medium, plurimum, perfectum, probabile et necessarium, utile.Phras.1. Argumentis rem probare,prouver une chose. Exquisitis rationibus confirmare; accurate de re dicere; rationibus conquisitis disputare; argumentis uti gravibus et certis; rationibus concludere; rationes suggerere firmas, et certissimas; causam rationibus persuadere, ostendere, agere, tueri, sustinere. 2. Argumentum hoc affirmandi non leve habeo,j’ai de bonnes raisons pour affirmer ce que j’avance. Rerum earum hæc maxima argumenta habeo; argumentum non leve mihi nascitur; pro argumento est mihi; argumentum est; argumentum duco, accipio, arripio; argumento magno est.Usus: 1. Argumentum est ratio rei dubiæ faciens fidem. Argumentum excogitare, proponere, afferre. Argumentum ducere ab adjunctis; ex re obvia nancisci, arripere, accipere. Argumentum Stoicorum more breviter adstringere, premere, in pauca conferre,serrer ses preuves. Argumentum dilatare. 2. Conjectura, signum, indicium, nota, causa, occasio,signe,indication,indice. Exstant certissima argumenta et indicia sceleris. Id magno argumento est, hominem innocentem esse. Id ego jam antea multis argumentis judicaram. 3. Poematis, Comœdiæ, Tragœdiæ materia,sujet d’un poëme, d’une comédie etc.Tragici, cum explicare argumentum nequeunt, ad Deos confugiunt. 4. Quæcunque res, de qua agendum, subjecta materia tractanda,sujet,matière. Deest mihi argumentum scribendi,je n’ai rien à vous écrire. Argumentum epistolæ hoc erat. Audite concionis ejus argumentum. Cf.Probo,Confirmo,Disputo.
ARGŬO, is, ui, ūtum, ere, a.Accuser,inculper,convaincre.Syn.Accuso, incuso, insimulo. )( Defendo.Adv.Suspiciose.Usus: 1. Aliquem gravis sceleris, de gravi scelere, facinoris reum arguere. 2. Affirmo,prouver,affirmer. Arguo te pecunias in præmium sceleris accepisse. Tu arguis, ego nego. Cf.Reprehendo,Insimulo,Accuso.
ARGŪTĒ,Finement,ingénieusement.Usus: Acute mihi et argute respondit. Callide et argute aliquid conjicere. De difficillimis argumentis argute disputavit.
ARGŪTĬÆ, arum, f. pl.Traits ingénieux,grâce.Syn.Acumen, elegantia, jocus, urbanitas.Usus: Illa oratio multum argutiarum, acuminis, urbanitatis habuit. Argutiæ digitorum (celeritas),gesticulation des doigts. Cf.Acumen,Jocus.
ARGŪTOR, aris, atus sum, ari, d.Babiller,bavarder.Usus: Totam diem argutatur quasi cicada.
ARGŪTŬLUS, a, um,Un peu subtil.Usus: Perfeci libros sane argutulos.
ARGŪTUS, a, um,Fin,ingénieux.Syn.Qui argutias habet, callet, festivus, urbanus, concinnus, elegans, acutus.Adv.Nimium, plane.Phras.Nihil illo argutius esse potest,personne n’est plus délicat que lui. Multum argutiarum et urbanitatis habet; insunt in eo homine argutiæ non inanes ac frivolæ; acumen est singulare.Usus: 1. Poema est ita argutum, concinnum, elegans, ut nihil supra. Quis in sententiis subtilior? quis argutior? 2. Mobilis,vif,mobile. Oculi nimis arguti, ut affecti simus, arguunt. Manus minus arguta digitis. Cf.Facetus.
ĀRĬDUS, a, um,Aride,sec,desséché.Syn.Exsiccatus.Usus: 1. Folia arida. 2.Transl.Tenuis,maigre,sec,chétif. In hac arida, et horrida rusticorum vita. Genus dicendi aridum, exile, concisum, minutum,style sec,maigre.
ĂRĬES, ĕtis, m.Bélier. Animal, signum cœleste, machina bellica.Usus: Pellis inaurata arietis. Ariete murum verberare, quatere, percutere.
ĂRĬĔTĬNUS, a, um,De bélier.Usus: Arietinum jecur ad morbos utile.
ĂRĬĔTO, as, avi, atum, are, a. et n.Choquer (en parl. du bélier),heurter.Syn.Cornibus peto, impeto.Usus: Nisus est cornibus in me arietare.
ĂRĬŎLĀTĬO, ōnis, f.Oracle.Epith.Superstitiosæ ariolationes Accii.
ĂRĬŎLOR, aris, atus sum, ari, d.Débiter des oracles.Syn.Divino, prædico.Usus: Sunt qui quæstus causa ariolentur. Cf.Divino.
ĂRĬŎLUS, i, m.Devin.Syn.Divinationi deditus, divinus.Epith.Impudentes,autinertes,autinsani.Usus: Aruspicum, arilorum, augurum, vatum, conjectorum furiosæ prædictiones. Cf.Vates.
ĂRISTA, æ, f.Barbe,pointe de l’épi.Usus: Spica munitur vallo aristarum contra avium minorum morsum.
ĂRITHMĒTĬCA, æ, f.Arithmétique.Syn.Ars numerorum.Usus: Homo remotus a dialecticis, in arithmeticis satis versatus.
ARMA, ōrum, n. pl.Arme.Syn.Telum, ferrum.Epith.Aliena, aptissima, avita, civilia, domestica, firma, impia, justa, nefanda, prava, perniciosa, salutaria, scelerata, sempiterna, servilia.Usus: 1. Arma parare,préparer ses armes,s’en revêtir. Arma capere, sumere, induere; armis se accingere, instruere, munire; arma raptim capere, galeam sumere, clypeo corpus protegere, hastam vibrare. 2. Ad arma vocare,appeler aux armes. Ad arma concitare, ciere, conclamare; arma dare imparatis. 3. Ad arma descendere,en venir aux armes. Ad arma venire, concurrere; arma expedire; in armis esse; ire ad arma; arma tentare; rem armis committere. 4. Armis decertare,combattre. Armis contendere, disceptare, decernere; arma movere, ferre, inferre, conferre. 5. Ab armis discedere,cesser le combat. Armavelconditionibus ponere, deponere, relinquere;autdefatigatione jactare, abjicere, projicere. 6. Defensio,armes,moyen de défense. Prudentiæ armis se tegere. Arma senectutis exercitationes virtutum. 7. Bellum,guerre. Res ad arma spectat,tout tourne à la guerre. Cf.Bellum.
ARMĀMENTA, ōrum, n. pl.Agrès, équipement d’un vaisseau;arme de guerre etc.Syn.Omnis generis instrumenta, ut navis, plaustri, belli.Usus: Caute armamenta locare omnia.
ARMĀMENTĀRĬUM, ii, n.Arsenal.Syn.Locus, ubi armamenta armaque servantur;item: Navale.Epith.Publica.Usus: Ex armamentariis publicis arma populo dividuntur.
ARMĀRĬUM, ii, n.Armoire.Syn.Locus in quo vestes, stragula, et id genus alia servantur.Usus: Aurum ex armario proferre. Armarium perfringere.
ARMĀTŪRA, æ, f.Armure.Epith.Levis, melior, varia.Usus: Levis armaturæ miles. Armatura Romana Transalpina melior.
ARMĀTUS, a, um,Armé,équipé.Syn.Armis instructus, ornatus.Phras.Succinctus armis est,il est revêtu de ses armes. Succinctus ferro est; cum telo est; in armis est; arma fert; telo paratus ornatusque est. )( Inermis, togatus.Usus: 1. Armatos vere appellare possumus, qui scutis telisque parati, ornatique sunt. 2.Transl.Munitus, præditus,animé,doué. Incredibili audacia armatus.
ARMENTUM, i, n.Troupeau de gros bétail.Differ.Grex minorum pecorum; armentum, majorum.Usus: Bos armenta sui generis sequitur.
ARMĬGĔR, ĕri, m.Écuyer.Usus: Armiger Catilinæ, stipator tui corporis, signifer seditionis.
ARMILLÆ, arum, f. pl.Bracelets.Usus: Armillæ, quæ brachialia appellantur.
ARMO, as, avi, atum, are, a.Armer,équiper.Syn.Arma do, arma induo, armis induo, armis instruo.Adv.Justius in aliquem.Usus: 1. Multitudinem hominum cogere, armare, instruere. 2.Transl.Munio, orno, instruo, confirmo,armer,munir,pourvoir. Perditos cives religione Deorum, temeritatem plebis auctoritate publica; se eloquentia armare.
ĂRO, as, avi, atum, are, a.Labourer.Syn.Solum aratro perstringo; terram proscindo, subigo; sulcum imprimo; solum opere renovo; aratro terram verto, effringo, findo.Usus: Sulcum altius imprimere, ut ager aratus, novatus, iteratus meliores fœtus possit, et grandiores edere.
ARRĒPOvelADRĒPO, is, repsi, ere, n.S’insinuer.Adv.Moderate, sensim.Usus: Sensim et moderate arrepere ad amicitiam alterius.
ARRHA, æ, f.velARRHĂBO, ōnis, m.Gage. *Syn.Pignus.Usus: Ea relicta est arrhaboni,elle fut laissée en nantissement.
ARRĪDĔO, es, risi, risum, ere, n.,nonnunquama.Rire,sourire.Adv.Facete, leniter, leviter, valde, vehementius, urbane.Usus: 1. Arridere alicui,sourire à quelqu’un. 2.Transl.Placet,il plaît. Quod mihi plurimum arridet, tibi valde displicet.
ARRĬGO, is, rexi, rectum, ere, a.Lever,dresser.Syn.Erigo, excito.Usus: Arrigere aures, animum advertere. Animos oratione sua arrexit,exciter.
ARRĬPĬO, is, ripui, reptum, ere, a.Prendre,enlever;s’emparer de.Syn.Apprehendo, rapio, accipio, capio, eligo, assumo, aggredior. )( Relinquo.Adv.Aliunde, avide, celeriter, sero, subito.Usus: 1. Arripere facultatem lædendi, maledictum ex trivio; causam ad incendia, et cædes arripere. Arripere sermonem. 2. Disco, intelligo. Litteras Græcas avidissime arripui,j’ai embrassé avec avidité l’étude des lettres. Pueri celeriter res innumerabiles arripiunt 3. Prehendo,saisir. Medium arripere aliquem. Illum collo arripuit.
ARRĬSĬO, ōnis, f.Sourire d’approbation.Usus: Exordiemur ab arrisione.
ARRŌDO, is, rosi, rosum, ere, a.Ronger.Syn.Rodo, consumo, perdo.Usus: Rempublicam arrodere.
ARRŎGANS, antis, omn. gen.Arrogant,présomptueux,hautain.Syn.Insolens, superbus, temerarius.Adv.Stulte.Phras.Arrogas tibi plus quam licet,vous êtes plus arrogant qu’il ne convient. Altius, quam oporteat, te extollis. Nimium te effers, tibi places; Assentaris tibi ipsi, et amas. Cum de te judicas, non rationem consulis, non veritatem. Largiris ipse tibi plus, quam veritas concedat,velplus quam veritati. Plus tibi assumis, quam deceat, conveniat, æquum sit, ratio ferat, patiatur, concedat. Ita superbe agis, ut ferri non possis. Superbia est prorsus non ferenda. Parem tibi neminem vis, te cunctis antefers. Omnes despicis, te unum suspicis. Tibi ipsi magnus es, atque eximius. Amas ipse te sine rivali. Omnia putas in te uno collocata. Fortunam ipsam minus esse te fortunatam putas. Persuasum habes, tuis te fortunis ipsam Fortunam anteire. Elati nimium animi es, et superbia tumes, turgescis, intumescis, turges, inflatus es nimia. Arrogantiam tibi sumis nimiam; spiritus sumis nimis arrogantes. Animos effers insolentes. Spiritus tollis. Fastu turges et insolentia intolerabili. Superbe te circumspicis. Te unum miraris; neminem præ te hominem putas. Cf.Arrogo,Superbus,Insolens,Fastus.
ARRŎGANTER,Avec arrogance.Syn.Superbe, contumaciter.Usus: Nihil aspere, nihil arroganter, turpiter, aut sordide quidquam ab illo dictum. Contumaciter et arroganter scribere.
ARRŎGANTĬA, æ, f.Arrogance.Syn.Superbia, insolentia, contumacia, intolerantia. )( Modestia.Epith.Desipiens, gravis atque intolerabilis, inanis, molestissima, odiosa, summa.Usus: Sermo odiosæ arrogantiæ plenus. Ex arrogantia odium, ex odio arrogantia nascitur. Alterius arrogantiam deprimere. Cf.Ambitio,Superbia,Insolentia.
ARRŎGO, as, avi, atum, are, a.s’Arroger,s’approprier.Syn.Temere mihi tribuo, mihi sumo. )( Derogo.Phras.Non mihi tantum arrogo, tribuo, ut....je n’ai pas la prétention de.... Non eam de me opinionem suscepi. Non sumo, assumo mihi tantum. Non ita mihi assentor. Non ita mihi placeo. Non ita me effero. Non in me tantum statuo, pono, loco; non ipse me tanti facio, æstimo, pendo, puto, duco. Ad hunc me sapientiæ gradum pervenisse non puto. Eam mihi sapientiam contigisse non sentio. Fateor eo me sapientiæ non pervenisse; ea me sapientia non esse, non usque adeo sapere. Non præcerpo mihi hunc laboris tui fructum; alienam hanc laudem mihi non appeto; nihil mihi ex ea laude decerpo. Alii ad se trahant omnia; assumant sibi in hoc præcipuam prudentiam; ego nihil istorum mihi vindico. Non istam adscisco mihi sapientiam; non cos tollo spiritus; non eam mihi sumo arrogantiam.Usus: Non hoc mihi sumo et arrogo. (Vulgo: non præsumo.) Multum tibi tribuo, illud mihi arrogo. Cf.Vindico,Sumo.
ARS, artis, f.Art,science,métier,profession.Syn.Artificium, ratio faciendi, facultas, doctrina, scientia, disciplina.Epith.Amplissima, absoluta et perfecta, bona, difficilis, difficillima, divina, dux certior quam natura, excellens, facilis, facillima, fidelis, humilis, inaudita, incompta, iners, intima, levis, loquax nimium, ludicra, magna et gloriosa, major et uberior, maxima, multa, mutua, nullaautperennis, obscura et difficilis, opinabilis, optima, politissima, perfecta atque uber, plena delectationis, recondita, multiplex subtilisque; rhetorica, solers, sordida, summa, tanta tamque fructuosa, tanquam operosa, et perinde fructuosa, tanta tamque varia, tota.Phras.Artes liberales discere,étudier les arts libéraux. Artibus erudiri, quibus ingenia ad magnæ fortunæ cultum excitantur. Omnibus artibus liberalium studiorum excoli. Bonis, ingenuis artibus; studiis bonarum artium; omnibus doctrinis erudiri; omnium doctrinarum studiis, omnibus disciplinis imbui, institui. Cf.Litteræ,Humanus,Disco,Doceo.Usus: 1. Ars est præceptio, quæ dat certam viam, rationemque discendi. Ars a natura proficiscitur. Artem efficit, parit animadversio naturæ. Non omnia ad artem et præcepta sunt revocanda. 2. Artibus aliquem instituere, instruireqqn dans les arts. Erudire, tingere, inficere. 3. Homo artibus præditus,homme bien doué,instruit. Qui disciplinas egregie coluit, percepit penitus, in arte multum versatus est. Ex omnibus ejus dictis ars exstat. Quam quisque norit artem, in hac se exerceat. 4. Artem abjicere,quitter une profession. Se ab arte abducere. 5. Artem exercere,exercer un métier. Artem facere, factitare, exercere, profiteri; operam dare arti.
ARTĒRĬA, æ, f.La trachée-artère;artère du pouls.Epith.Aspera, crebra, multa.Usus: Micat arteria velut igneo motu, palpitat, facile læditur; abactis febribus acquiescit.
ARTHRĪTĬCUS, a, um,Goutteux.Syn.Qui articulorum dolores habet.
ARTĬCŬLĀTĒ,Clairement,distinctement.Syn.Clare, aperte.Usus: Illam a me articulate salutabis.
ARTĬCŬLĀTIM,Par morceaux,par pièces.Syn.Separatim, seorsim.Usus: Quæ fuse olim, ac libere, nunc articulatim, distincteque dicentur. Membra articulatim dividit.
ARTĬCŬLUS, i, m.Articulation,jointure.Syn.Nodus, junctura.Epith.Singuli.Usus: 1. Terentia magnos habet articulorumdolores. 2. Momentum, occasio, opportunitas, punctum temporis,point,moment,occasion favorable. In ipso articulo temporis supervenit. Omnes commoditatis articulos novit. 3. Membra et intervalla orationis,membre de phrase, mot, article. Oratio sine nervis, sine articulis fluctans, dissoluta. Articulis membrisque distincta oratio. 4. (Articulus fidei.Vulg.)article de foi. Captus doctrinæ Christianæ, dogma Christianæ religionis præcipuum.
ARTĬFEX, ĭcis, m.Artiste,artisan,auteur.Syn.Opifex;item: Sciens, peritus. )( Inscius.Epith.Callidus, egregius, politus, probus, summus, multus, scenicus.Adv.Plane.Usus: 1. Artificem non fortuito, sed quem præcepta, et comprehensa tenere videmus, appellamus. 2. Magister, auctor,rhéteur,écrivain,créateur. Græci dicendi artifices et doctores. Callidus comparandarum voluptatum artifex. DEUS mundi artifex. Cf.Opifex.
ARTĬFĬCĬŌSĒ,Avec art,avec méthode;artistement.Syn.Scite, venuste, summo artificio; opere mirabili; politissima arte; arte exquisita, summa, singulari; opera et artificio præclaro.Usus: Artificiose rem digerere.
ARTĬFĬCĬŌSUS, a, um,Avec art,industrieux;artificiel.Syn.Habens artem, et vim artificii. )( Naturalis.Usus: 1. Natura non artificiosa modo, sed plane artifex. 2. Artificio præditus. Artificiosum et divinum opus,œuvre magnifique et vraiment divine. Artificiosa divinandi genera, præsensio artificiosa. Cf.Naturalis divinatio.
ARTĬFĬCĬUM, ii, n.Art,métier,profession;adresse,habileté.Syn.Artificis industria, opus, actio, præstantia, opera; ars ipsa.Epith.Accusatorium, alienum, antiquum, callidissimum, commodum, dissimile aliorum, incertum, intimum, levius, maximum, mirum, proprium, singulare, sordidum ancillareque, suburbanum, summum, tenue et leve, urbanum, elegantius, magnum, necessarium, varium.Usus: 1. Omnia antiquo opere, et summo artificio facta. Non tam argenti illius, quam artificii cupidus fuerat. 2. Astus, dolus,artifice,ruse,manège. Homo artificio simulationis eruditus. Non tantum consilio, sed artificio pugnare. 3. Ratio, disciplina, institutio, affectata diligentia, studium, apparatus,science,théorie,système. Orator in artificio accusatorio callidus. Suspicio artificii minuit dicentis auctoritatem, fidem. Non eloquentia ex artificio nata est, sed contra,l’éloquence n’est pas née de la théorie, mais la théorie de l’éloquence. Cf.Ars.
ARTŎLĂGĂNUS, i, m.Sorte de pâtisserie. Panis delicati genus, qualia sunt liba, et placentæ.Usus: Dediscendæ sunt tibi sportellæ tuæ, et artolagani.
ARTŬS, ūs, m.Sæpiusartus, artuum, tubus, m. pl.Membre.Syn.Membrum.Epith.Mollis, tremulus.Usus: 1. Vehementer omnes ejus artus laborant. Omnibus artubus cruciatur. 2. Articulus, commissura, nodus,articulation,jointure des os. Omnibus artubus contremisco. Nervi atque artus sapientiæ sunt, non temere credere.
ĂRUNDO, ĭnis, f.Roseau. *Usus: Arundine texta; stramento intecta ædificia.
ĂRUSPEX, ĭcis, m.Aruspice.Syn.Extispex.Usus: Aruspices, augures, arioli, conjectores, vates prædicunt, quæ extis significentur.
ĂRUSPĬCĬNA, æ, f.Science des aruspices.Syn.Ars aruspicum.Usus: Aruspicinam facere, colere, exercere,rendre des oracles d’après l’inspection des entrailles des victimes.
ĂRUSPĬCĪNŬS, a, um,Relatif aux aruspices.Usus: Libri rituales et aruspicini.
ĂRVUM, i, n.Plus ordin. au pl., champs, terre.Usus: Ager, campus.Epith.Frugiferum et fertile.Usus: Frugifera Asiæ arva.
ARX, arcis, f.Citadelle.Syn.Castellum.Epith.Alta, communis, tota.Usus: 1. Amisso oppido arx munita retenta est. 2. Perfugium, præsidium,place forte;refuge,asile. Roma arx omnium gentium. Fecisti ex illo templo arcem improbitatis, castellum forensis latrocinii.
ĀS, assis, m. Nummus minimus.Monnaie de cuivre.Usus: 1. Negat, se vel assem daturum. 2. Totum, cujus divisio est in duodecim assis partes,unité que quelconque se divisant en douze parties. Ex asse hæres,légataire universel.
ASCENDO, is, scendi, scensum, ere, n. et a.Monter.Syn.Scando. )( Descendo.Adv.Alte, gradatim, omnino non, sensim in partem.Phras.1. Ascendit in montem,il gravit la montagne. Gradum fecit ad montis fastigium; in montem, in jugum montis ascensu arduo ac difficili evasit. Enisus est, et loci iniquitatem exsuperavit; montis jugum petiit; per ardua nisus, horrentibus scopulis gradum intulit; in summum clivi jugum leni gradu ductus est; in ardua evasit; montis fastigium cursu subiit. 2. Ascendere in classem altiorem,monter dans une classe plus élevée. Ingredi majorum studiorum rationem; gradum studiorum altiorem conscendere; gradum facere ad superiorem studiorum classem; in scholam superiorem adscisci; absolvi ab inferiore studiorum classe; donari altiore. 3. Non ascendere ad classem altiorem,ne pas monter dans une classe supérieure. Prohiberi aditu scholæ superioris; depelli de spe classis altioris; rejici, excludi, repulsam ferre, præteriri, cum de evehendis in classemsuperiorem litterarum alumnis sententiæ feruntur.Usus: Quibus veluti gradibus in cœlum me ascendisse credebam. Ascendere in oppidum. Ascendere, et in altiorem locum virtute pervenire.
ASCENSĬO, ōnis, fAscension.Syn.Ascensus.Usus: Quæ fuerit ascensio, dicam.
Ascensio Domini,l’Ascension de Jésus-Christ. Christi reparatoris in cœlum ascensus. Triumphalis Christi in cœlum reditus. Dies ascendenti in cœlum liberatori hominum Christo sacra. Dies memoria triumphalis Christi in cœlum reditus celeberrima.
ASCENSŬS, ūs, m.Action de monter,ascension.Usus: Oppidum est arduo ascensu et difficili. Ad honoris amplioris gradum hic primus ascensus esto.
ASCĬA, æ, f.Hache pour travailler le bois,doloire.Syn.Dolabra.Usus: Ascia polire lignum.
ASCISCO et ADSCISCO, is, scīvi, scītum, ere, a.Rechercher,approuver.Syn.Appeto, approbo. )( Repudio.Adv.Undique.Usus: 1. Natura ipsa voluptatem asciscit, dolorem reprobat. Hæc senatus populusque ascivit,adopter. 2. Adscribo, adjungo, annumero,s’associer qqn,s’adjoindre. Plurimos ad ejus sceleris fœdus, societatem ascivit. Boni bonos sibi asciscunt, et diligunt. In civitatem asciscere quempiam. 3. Retineo, comparo,adopter,acquérir,attirer à soi. Consuetudinem aliquam, leges certas sibi asciscere. Laudem sibi asciscere. Me patronum ascivit. Inest in eo ascitus quidam, ac minime nativus lepor. Non eam mihi sapientiam ascisco. Cf.Adjungo.
ASCRĪBO et ADSCRĪBO, is, scripsi, scriptum, ere, a.Mettre au nombre de,s’adjoindre.Syn.Adjungo, ascisco, assigno.Adv.Vulgo.Usus: 1. Ad judicium tuum sententiam ascribo meam,je joins mon opinion à la vôtre. Tu me tuis laudibus socium ascribis. Quæso in numerum tuorum, in tuam amicitiam me ascribe. 2. Assigno, tribuo,attribuer,rapporter,imputer à. Bonos exitus Diis adscribimus; (Vulg.imputamus). 3. Immatriculo, coopto, vulgo,inscrire,enrôler. Homo Tarsensibus ascriptus. Smirnæ, Epheso ascriptus. 4. Litteris aliquid inferre,ajouter à une lettre. Caius salutem tibi adscribit,Caius vous salue.
ASCRIPTĬO, ōnis, f.velADSCRIPTĬO,Addition (à un écrit),clause additionnelle.Usus: Declarat ista ascriptio.
ASĬNUS, i, m.Ane.Epith.Onustus auro.Usus: 1. Longum est, persequi mulorum utilitates, et asinorum. 2.Transl.Ad hominem segnem,imbécile,stupide. Quid nunc te, asine, litteras doceam? non opus est verbis, sed fustibus.
ASŌTUS, i, m.Voluptueux.Syn.Prodigus, in luxum effusus.Epith.Acerbus, mundus et elegans, non religiosus.Usus: Asoti mundi, et elegantes, optimis cocis, pistoribus, aucupio, piscatu, venatione.
ASPECTĀBĬLIS, e, gen. com.Que l’on peut voir,regarder.Syn.Quod sub aspectum cadit.Usus: Corporeum et aspectabile, itemque tractabile est omne, quod natum est.
ASPECTO et ADSPECTO, as, avi, atum, are, a.Regarder souvent.Syn.Intueor, aspicio.Usus: Quid me aspectas?
ASPECTŬSvelADSPECTŬS, ūs, m.Vue,regard.Syn.Acies.Epith.Acris, defixus.Usus: 1. Roma ad aspectum venusta. E primo tui aspectu voluptatem maximam cepi; curæ omnes consedere. 2. Præsentia, conspectus,aspect d’un objet,présence,extérieur. Adducere copias in aspectum hostium. Aspectum, præsentiam hominum vitare. Plura sub uno aspectu ponere. 3. Acies oculorum,vue,yeux. Solem intuens aspectum amisit. Ista sub aspectum cadunt, veniunt. Orator in contentione utatur aspectu acri.
ASPELLO, is, pŭli, pulsum, ere, a.Chasser,bannir.Syn.Pello, depello.Usus: Longe a patria aspellor. Cf.Pello.
ASPER, era, erum,Rude,raboteux.Syn.Scaber, durus, habens aliquid asperitatis. )( Lenis, levis.Usus: 1. Loca aspera, et insalubria. 2.Transl.Homo moribus asper et durus,homme dur et intraitable. Aspera, tristis, horrida oratio. Cf.Agrestis,Durus.
ASPĔRĒ,Âprement,durement.Syn.Dure, severe, rigide, acerbe. )( Leniter.Usus: Aspere et vehementer loqui, accusare. Aspere, ferociter, libere dicta. Asperrime eum tractavit.
ASPERGOvelADSPERGO, is, spersi, spersum, ere, a.Répandre sur,arroser,saupoudrer.Syn.Respergo.Adv.Leniter, temere.Usus: 1. Sale carnem, aras sanguine aspergere. Aspersa temere pigmenta in tabula. 2.Transl.Maculo,souiller. Dignitati alicujus maculam, labemque aspergere. Hujus facti non modo infamia, sed ne suspicione unquam fui aspersus. 3. Misceo, adjungo, tribuo,ajouter,parsemer. Comitati gravitatem aspergere, sales orationi. Aliquid in litteris aspergere. Hæreditatis particulam homini aspergere. Cf.Conspergo.
ASPĔRĬTAS, ātis, f.Aspérité,inégalité.Syn.Salebra.Epith.Judicialis, rustica.Usus: 1. Viarum, saxorum asperitates,les aspérités des pierres. 2.Transl.In his rerum asperitatibus, temporum angustiis, morem tibi tamen gero,dureté,rigueur,sévérité. Agrestem, inconcinnam, nativam asperitatem humanitate adscita condire. Cf.Durus,Inhumanus.
ASPERNĀTĬO, ōnis, f.Mépris.Syn.Contemptio, contemptus.Usus: Perturbationes animi ex aspernatione rationis eveniunt. Cf.Contemptus.
ASPERNOR, aris, atus sum, ari, d.Mépriser.Syn.Respuo, repudio, recuso, rejicio, fugio, abhorreo. )( Appeto, amo, consector.Adv.Admodum, aperte.Usus: Hæ eorum querimoniæ aspernandæ non sunt. Nemo est, qui te oculis fugiat, auribus respuat, recordatione ipsa perhorrescat, ac animo aspernetur. Cf.Abhorreo,Sperno,Contemno.
ASPERSĬOvelADSPERSĬO, ōnis, f.Action de répandre,aspersion.Syn.Respersio.Epith.Fortuita, sumptuosa.Usus: Fortuita aspersione commaculatus.
ASPĬCĬO et ADSPĬCĬO, is, spexi, spectum, ere, a.Regarder,voir.Syn.Conspicio, intueor, contueor, aspecto, contemplor.Adv.Decore, furtim inter se, strictim.Phras.1. Hominem diu aspexi,j’ai longtemps considéré cet homme. Conjeci in hominem oculos; obtutumque in illo defixi. Oculos de homine nunquam dejeci; in ejus vultu diu habitarunt oculi mei. Os, oculosque in hominem converti. Hominem oculis probe collustravi. Aspectu ejus oculos diu pavi meos. Oculos adverti penitus. Oculos ad hominem adjeci illico; intenta immotaque acie contemplatus sum. Oculos a vultu hominis nunquam movi. Intendi in hominem oculos, diu in ejus vultu moratus sum. 2. Aspicio loci situm,je contemple les beautés de ce site. Perlustro oculis; oculis metior regionem omnem. Oculos collium nemorumque spectaculo, quæ locum coronant, impleo. Regionem loci omnem oculis obeo, usurpo. Ludentis eo loco tot naturæ spectacula oculis capesso. Oram omnem felicissimi littoris oculis mando, trado diligenter. 3. Corpus tot vulneribus deformatum ab omnibus aspicitur,tout le monde regarde ce corps couvert de blessures. Ante omnium oculos versatur; in omnium oculos incurrit; spectaculo est omnibus; omnium in se oculos avertit. Omnium oculi in tam fœdum spectaculum sunt conversi. 4. Torvo hominem oculo aspicere,regarder de travers,méchamment. Terribili vultu, limis oculis intueri; torvo lumine, acriterque intuente hominem obire. 5. Nolo aspicere tam fœdum spectaculum,je ne veux pas voir ce spectacle horrible. Contagionem aspectus fugio; ne oculis quidem contingere sustineo tam fœdum spectaculum. Refugit oculus tam atrocis mali speciem; aspectum flagitii aversor. A conspectu tam indigni facinoris me averto; oculos removeo.Usus: Orationis vim & incitationem aspexi. Cf.Video.
ASPĪRĀTĬO,velADSPĪRĀTĬO, ōnis, f.Souffle.Syn.Exhalatio.Usus: 1. Fiunt hæ ex cœli varietate, et disparili terrarum aspiratione. 2. Spiritus,aspiration. Romani aspiratione in solis vocalibus utebantur. 3. Spiratio,exhalaison. Est ejus cœli aspiratio gravis, ac pestilens. Æris aspiratione animantes sustinentur.
ASPĪRO et ADSPĪRO, as, avi, atum, are, n.Souffler.Usus: 1. Spiro,souffler. Aspirant auræ in noctem. 2. Tendo, connitor,approcher de;aspirer à. Nemo ad alienam causam nisi vocatus, aspirare debet. Nemo ad laudem bellicam Scipionis adhuc aspiravit. In curiam aspirare. Aspirare ad fortunam meliorem; animum ad spem liberalioris fortunæ adjicere, adjungere. 3. Faveo,favoriser. Labori fortuna aspiravit. In rebus difficillimis aspirare alicui. 4. Accedo,s’approcher de. Impedivi omnes aditus, ne hostes ad nos, ad urbem aspirent. Aspirare in curiam. Cf.Desidero,Ambio.
ASPIS, ĭdis, f.Aspic.Usus: Aspide ad corpus admota se sustulit.
ASPORTĀTĬO, ōnis, f.Action de transporter,transport.Epith.Perdifficilis.Usus: Earum statuarum demolitio, et asportatio difficilis videbatur.
ASPORTO, as, avi, atum, are, a.Transporter.Syn.Aufero.Usus: Multa de suis rebus asportarunt. Cf.Tollo,Removeo.
ASPRĒTUM, i, n.Lieu couvert de pierres et de broussailles.Syn.Locus asper et abruptus.Usus: Tabernacula statuere in aspretis, et inæquabili solo.
ASSĔCLA, æ, m.Qui est à la suite de,partisan.Syn.Assectator.Usus: Assentatores omnium mensarum asseclæ. Legatorum, Prætorum asseclæ.
ASSECTĀTĬO, ōnis, f.Action d’accompagner,cortége.Usus: Tenues homines divitum assectatione se sustinent.
ASSECTĀTOR, ōris, m.Celui qui accompagne,qui fait cortége;disciple.Syn.Assecla.Epith.Vetus.Usus: Assidua eum assectatorum et amicorum copia obsidet.
ASSECTOR, aris, atus, sum, ari, d.Accompagner,suivre.Syn.Sector.Differ.comitari in itinere: assectari fere per urbem.Usus: Aliquem assectari in petendo magistratu. Cf.Comitor,Sector.
ASSENSĬO, ōnis, f.Assentiment,adhésion,approbation.Syn.Assensus, approbatio, applausus, plausus. )( Dissensio.Epith.Falsa, firma, constans, imbecilla, popularis, voluntaria, crebra, vera, nec tacita, nec occulta.Usus: 1. Ea oratio omnium admiratione, approbatione populari, omnium assensione audita est,de nombreuses approbations accueillirent ce discours. 2. Sensatiovulgo. Assensio fieri non potest, nulla re foris excitata. Cf.Consensio,Concordia.
ASSENSOR, ōris, m.Approbateur.Usus: Tu ex omnibus solus assensor non fuisti.
ASSENSŬS, ūs, m.Assentiment,approbation.Syn.Assensio, approbatio.Usus: Ab assensu se sustinere. Assensum retinere, cohibere,suspendre son assentiment. Assensu aliquid suo comprobare,approuver quelque chose.
ASSENTĀTĬO, ōnis, f.Flatterie.Syn.Adulatio, blanditiæ.Epith.Adjutrix vitiorum, callida, faceta, molesta, nimia, non digna homine aliquo, perniciosa, turpis.Usus: Assentationibus et blanditiis se in Cæsaris consuetudinem immersit,ses flatteries et ses caresses l’ont fait entrer bien avant dans l’amitié de César. Assentatione ejus benevolentiam collegit; gratiam aucupatus est. Homo ad assentationem eruditus. Amovenda est vitiorum adjutrix assentatio.
ASSENTĀTĬUNCŬLA, æ, f.Petite flatterie.Usus: Assentatiuncula quadam aucupari gratiam.
ASSENTĀTOR, ōris, m.Flatteur.Syn.Adulator, homo ad assentationem eruditus, ad voluntatem dicens.Epith.Græculus, perniciosus.Usus: Cave, ne assentatoribus aurem patefacias,prenez garde de prêter l’oreille aux flatteurs. Assentator græculus ad alterius non modo sensum et voluntatem, sed vultum etiam, atque nutum convertitur. Assentatores divitum levitatem voluptate quasi titillantes. Cf.Adulator.
ASSENTĀTŌRĬĒ,En flatteur.Usus: Fraterne te, non assentatorie admoneo.
ASSENTĬO, is, sensi, sensum, ire, n.Être du même avis,approuver.Syn.Assentior, cum aliquo sentio, approbo, concedo. )( Nego, dissentio.Usus: Cave, ne multitudini temere assentias.
ASSENTĬOR, iris, sensus sum, iri, d.Être du même avis,approuver.Syn.Assentio, cum aliquo sentio, probo, in sententiam alicujus eo, discedo, discessionem facio. )( Dissentio.Adv.Aperte, arroganter, certe, facile, falso, frequenter, imbecillius, libenter, omnino, paulum, plane, prorsus, recte, temere, valde, vehementer.Phras.1. Senatus universus mihi assensus est,le sénat tout entier fut de mon avis. Senatum assensorem habui universum. Senatus assensu suo sententiam meam approbavit; adstipulatus mihi est; in meam sententiam discessionem fecit. Universi ordinis senatorii assensionibus nec tacitis, nec occultis sententiam peregi. Favit sententiæ meæ; probavit, toto capite annuit senatus, quæ dixi. Subscripsit orationi meæ, summa voluntate acquievit; summo animo assensus est senatus. Accepta est sententia mea summa approbatione senatus. Senatus excepit assensu vocem meam; mihi accessit; in sententiam meam ivit. In sententiam meam senatorii ordinis omnes cursu vadere cœperunt. Sedere cœpit senatui mea opinio. Ad meum judicium certatim cæteri sententiam suam adscripsere; sententiæ meæ se adscripsere; calculum suum adjecere. 2. Assentior illis, qui cum republica sentiunt,je suis de l’avis de ceux qui aiment la république. Eorum sententiæ sum; cum iis facio; iis accedo, qui etc. Meus cum iis sensus congruit; nihil ab iis mea dissentit, discrepat opinio; eorum sequor sententiam; meum judicium cum iis conjungo; meam ad illorum sententiam aggrego; ab illorum judicio non abhorret sententia mea, qui etc. Congruit cum illorum opinione sententia mea; dissensio inter me, et eos nulla est; controversiæ nihil est; controversia mihi cum iis nulla intercedit; convenit inter me et eos; idem mihi atque iis placet, arridet; idem est meus, ac eorum sensus, qui cum republica faciunt Cf.Consentio, Sentio idem.Usus: De ea re tibi assentior. Omnia tibi assentiar.
ASSENTOR, aris, atus, sum, ari, d.Flatter.Syn.Adulor, blandior.Phras.Non deerunt, qui tibi assententur,vous ne manquerez pas de flatteurs. Qui assentationibus, et blanditiis in tuam se consuetudinem insinuent; gratiam aucupentur; qui multa dent auribus; auribus serviant; omnia ad voluntatem dicant; qui laudes auribus largiantur, non veritati; qui id auribus ingestis spectent, ac sequantur, ut amorem sibi tuum eo artificio adjungant; qui spem tuam ac animum solita vanitate infient; in omnem adulationem se componant; auresque tuas blanditiis imbuant.Usus: Ne credas, me tibi assentari. Imperavi mihi, tibi assentari omnia. Cf.Adulor.
ASSĔQUOR, ĕris, secūtus sum, sequi, d.Atteindre.Syn.Consequor, nanciscor. )( Amitto.Adv.Amplius quid, celeriter, facile, gradatim, optime, prudentius, subtilius.Usus: 1. Summos honorum gradus, laudem, immortalitatem virtute assecutus est. Maturitatem assequi. 2. Æquo,égaler. Nemo illius prudentiam, eloquentiam, nemo ejus in rempublicam merita assequetur,personne n’égalera jamais sa prudence, son éloquence, et personne ne rendra autant de services à la république. 3. Intelligo, conjicio,atteindre par l’intelligence,comprendre. Eam rem dudum conjectura et suspicione assequebar. Scriptum tuum obscurum, et cogitationem nemo assequitur. Cf.Obtineo.
ASSĔR, ĕris, m.Solive,poutre.Syn.Tabula.Usus: Asseres ferreo unco præfigere. Querni asseres.
ASSĔRO, is, serui, sertum, ere, a.Affirmer,réclamer.Syn.Affirmo, vindico.Usus: Aliquem in servitutem asserere,réclamerqqn comme esclave. In causa liberali aliquem manu asserere, e servitute eximere,mettre en liberté,affranchir. Procurationem aliquam, nomen sapientis sibi asserere. Cf.Assevero,Affirmo.
ASSERTĬO, ōnis, f.Revendication;affirmation.Usus: Dicunt Academici, nihil oportere neque profiteri, neque affirmare quemquam, neque assertione approbare.
ASSERTOR, ōris, m.Libérateur,défenseur,qui réduit à l’esclavage.Syn.Vindex alienæ libertatis.Usus: Assertorem puellæ vocat Claudium,il appelle Claudius qui réclamait la jeune fille comme esclave.
ASSERVĬO, īs, īvi, ītum, ire, n.Travailler à.Syn.Servio.Usus: Qui volunt exclamare, toto corpore contentioni vocis asserviunt,doivent s’efforcer de grossir leur voix.
ASSERVO, as, avi, atum, are, a.Garder avec soin.Syn.Servo.Adv.Diligenter.Phras.Fruges asservo diligenter,je garde avec soin mes récoltes. Sepositas et reconditas habeo; intensissima custodia servo, conservo; hiemi repono, condo.Usus: Asservari interim hominem jussit. Scriptum tuum sub signo habeo, et fideli custodia asservo,j’ai votre écrit cacheté et je le garde précieusement.
ASSESSĬO, ōnis, f.Assistance.Usus: Oblitumne me putas, quæ tua fuerit assessio, oratio, confirmatio.
ASSESSOR, ōris, m.Assesseur.Syn.Qui juris dicendi causa principi assidet.Usus: Lacedæmonii regibus suis augurum assesorem dedere.
ASSĔVĒRANTER,Positivement,sérieusement.Syn.Affirmate.Usus: Asseveranter cum eo locutus sum. Cf.Certe.
ASSĔVĒRĀTĬO, ōnis, f.Affirmation sérieuse,assurance positive.Usus: Omni asseveratione tibi affirmo.
ASSĔVĒRO, as, avis, atum, are, a.Affirmer.Syn.Affirmo.Adv.Firmissime, pulchre.Usus: Ego nec asseverare nec contendere ausim. Id sese facturum firmissime asseveravit. Cf.Affirmo.
ASSĬDĔO, es, sēdi, sessum, ere, n.,nonnumquama.Être assis.Syn.Prope sedeo.Usus: Simul ac assedisti, senatus omnis surrexit. Amicis in hortulo assidere.
ASSĪDO, is, sessum, ere, n. et a.S’asseoir.Syn.Consido, consideo, sedeo.Usus: Simul assidamus, si videtur.
ASSĪDŬĒ,Assidûment,continuellement.Syn.Continenter, totos dies, quotidie, omni tempore, dies et noctes, diem et noctem, nullo temporis puncto intermisso.Phras.1.Assidue litteris vacas, vous ne cessez pas d’étudier.Assiduitate et consuetudine quotidiana litteris das operam. Hora tibi a lectione nulla abit vacua. Libros de manibus nunquam deponis. Nullam tibi indulges intercapedinem laboris. Nec noctu, nec interdiu a litteris conquiescis. Perseverantissimo studio ad libros hæres. In litteris volutaris. A litterarum tractatione nunquam animum remittis, abducis; a labore studiorum ne punctum quidem temporis respiras. Operam in litterarum studia sine intermissione confers. 2. Assiduo causas agit,il plaide sans cesse. Assiduus usque forum premit; per omnes dies forum calefacit; temporis omne otium forenses illi causæ eripiunt. Cf.Semper.Usus: Assiduissime mecum fuit,il ne m’a pas quitté un moment.
ASSĬDŬĬTAS, ātis, f.Assiduité,présence continuelle.Syn.Perseverantia, opera quotidiana, et summa diligentia.Epith.Nimia, pergrata, præclara, quotidiana.Usus: 1. Talis erat ejus in rempublicam assiduitas, labor, dimicatio. Quotidiana amicorum assiduitas et frequentia. 2. Frequentia,continuité,fréquence. Assiduitate potius litterarum, quam excusatione officium explere stude. Assiduitate bellorum, malorum, sensum omnem humanitatis amisimus. Cf.Assidue,Diligentia.
ASSĬDŬUS, a, um,Assidu.Syn.Continuus, frequens, diligens.Usus: Assiduus mecum ruri est. Assidua et diligens scriptura. Ad incudem assidui. Febricula assidua.
ASSIGNĀTĬO, ōnis, f.Assignation.Syn.Attributio.Epith.Firma, nova, rata.Usus: Cæsar venditiones et assignationes Sullanas ratas habuit. Assignatio agrorum.
ASSIGNO, as, avi, atum, are, a.Assigner,distribuer,donner.Syn.Attribuo, tribuo; adscribo.Adv.Æqualiter, publice, quoquo versus.Usus: Duo jugera colono assignavit. Meis occupationibus assignato, si rarius scribo. Id non tam prudentiæ, quam perfidiæ assignandum est. Cf.Adscribo.
ASSĬLĬO, is, silui, sultum, ire, n.,nonnunquama.Sauter sur,s’élancer vers.Syn.Aggredior, invado.Phras.Assilire in urbis mœnia,s’élancer sur les remparts de la ville. Invadere urbem; impetum, impressionem facere in mœnia; irrumpere in mœnia; in mœnia cursu subire; crebris assultibus aditum urgere; extremam oppugnationem inferre; copias omnes ad expugnandam urbem admovere.Usus: Non assiliendum statim est ad argutum illud genus. Cf.Impeto,Invado,Aggredior.
ASSĬMĬLIS, e, gen. com.Semblable.Syn.Similis.Usus: Assimilis spongiæ mollitudo in pulmonibus.
ASSĬMĬLO, as, avi, atum, are, a.Rendre semblable;par ext. imiter,représenter,reproduire.Syn.Confero, comparo, compono.Usus: Colores assimilare.
ASSĬMĬLĀTĬO, ōnis, f.Ressemblance,similitude.
ASSĬMŬLO, as, avi, atum, are, a.Feindre.Syn.Simulo.Usus: Non me capies assimulata illa specie virtutis. Assimulata amicitia. Cf.Simulo.
ASSĬMŬLĀTĬO, ōnis, f.Détour,feinte de langage.
ASSIS, is, m.As.
ASSISTO,velADSISTO, is, stĭti, ere, n.Se placer auprès;être présent,assister.Syn.Adsto, assideo.Phras.Assistere moribundo,assister un moribond. Confirmare aliquem supremo vitæ tempore, quo de salute anima disceptat; succurrere in extremo certamine; firmare in supremis; comparare ad supremum certamen; adjuvare morientem illa hora, quæ de omnibus annis fert sententiam; morienti adesse; animam agenti præsto esse; ad ultimum usque anhelitum assidere; quæ supremo vitæ tempori tribui solent, pietatis et caritatis officia præstare.Usus: Accede nate, assiste, aspice. Cocles contra omnes hostium copias unus in ponte astitit. Ad fores assistite. Cf.Juvo,Opitulor,Adjumentum.
ASSŎLET,ab anom.ASSŎLĔŎ,Avoir coutume.Syn.Soleo.Usus: Ille, quod assolet, me convenit.
ASSŬĒFĂCĬO, is, fēci, factum, ere, a.Accoutumer,habituer.Syn.Usu doceo.Usus: In rebus, quibus me et natura, et voluntas, et consuetudo assuefecerat etc. Se labore quotidiano, se armis assuefacere. Legibus parere et Romanorum Imperio cæteras gentes assuefecit. Jungitur cum ablativo.
ASSŬESCO, is, suēvi, suētum, ere, n.,nonnunquama. n.:S’accoutumer; a.:Habituer.Syn.Consuetudinem, exercitationemque capio. )( Desuesco.Phras.1. Nondum laboribus assuevisti,vous n’êtes pas encore accoutumé à ces travaux. Nondum laboribus assuetus, assuefactus es. Labores ferre nondum consuevisti; labores nondum satis expertus es, sensisti, tulisti. Nondum in laboribus es plene versatus, exercitatus. Rudis, insolens es in laboribus. Nondum manus tuæ opere concalluere; labor nondum callum induxit. In laborandi te consuetudinem nondum adduxisti. 2. Jam assuevi malis,j’ai déjà l’habitude du malheur. Diuturna desperatione obduruit animus ad novum dolorem. Obdurui jam ad ista. Jam usu obduruit, et percalluit patientia. Diuturna malorum consuetudine jam callum obduxit stomachus meus. Assuetudine malorum efferatus jam est animus. Innutritus, insuetus sum a puero his malis. Duratus jam est animus malis et laboribus. Consueta habeo pericula jam omnia. 3. Assuevi jam his negotiis,je me suis déjà accoutumé à ces affaires. In istarum rerum studio dudum versatus sum, consenui; familiaria mihi jam sunt negotia ista; jam in morem induxi earum rerum procurationem; jam in consuetudinem veni eorum negotiorum.Usus: Assiduitate quotidiana assuescunt animi. Homo mendaciis assuetus. Cf.Consuetudo.