ASSŬĒTŪDO, ĭnis, f.Habitude.Syn.Consuetudo.Usus: Assuetudine mali efferaverant animos. Cf.Assuesco.
ASSŬLA, æ, f.Fragment de bois,copeau.Syn.Asserculus.Usus: Assulæ securibus excussæ.
ASSŬLĀTIM,Par fragments. *Syn.Minutatim, in assulas.Usus: Pulsando assulatim foribus exitium affero.
ASSULTŬS, ūs, m.Assaut. *Syn.Impetus, impressio assiliendo facta.Usus: Variis assultibus aditum urgere.
ASSŪMO, is, sumpsi; sumptum, ere, a.Prendre.Syn.Accipio, sumo;item: coopto, recipio, adscisco.Adv.Aliunde, extrinsecus, foris.Usus: 1. Ad studia noctis aliquantum assumo,j’étudie pendant une parite de la nuit. Quod alteri detrahis, tibi assumis. In senatum, in consilium, societatem assumi, recipi, adscisci, cooptari. 2. Tribuo, arrogo,prendre sur soi,s’attribuer,s’arroger. Nihil mihi assumo, quod quemquam possit offendere. 3. Argumentor, concludo. Assumis, quod probare non potes,vous affirmes ce que vous ne pouvez pas prouver.
ASSUMPTĬO, ōnis, f.Mineure d’une proposition. Ratio argumentandi.Epith.Extrema, infirma, perspicua.Usus: Assumptio est, per quam id, quod ex propositione ad ostendendum pertinet, assumitur.
Assumptio B. M. Virginis,l’Assomption de la Sainte-Vierge. Assumptæ in cœlum virgineæ Matris festus dies; Augustissimæ DEI Parentis in cœlum commigratio; assumptæ in cœlum magnæ Matris annua memoria; lux festa, triumphalis dies toto orbe festus, ac celeberrimus evectæ in cœleste domicilium cœli Reginæ; sacer, sacratus memoria assumptæ in cœlum DEI genitricis dies.
ASSUMPTĪVUS, a, um,Ajouté,emprunté,tiré du dehors.Usus: Juridicialis partes duæ sunt; altera absoluta, altera assumptiva.
ASSŬO, is, ui, ūtum, ere, a.Coudre à.Syn.Suendo annecto.Usus: Purpureum pannum assuere.
ASSURGO, is, surrexi, surrectum, ere, n.Se lever par déférence.Syn.Honoris causa surgo.Usus: Nemo tibi assurrexit, discessit, nemo salutavit,personne ne s’est levé,ne t’a fait place,personne ne t’a salué. 2. Altiusfio,s’élever,croître. Ædificium assurgit. Cf.Surgo.
ASSUS, a, um,Rôti.Syn.Torridus, aridus.Usus: Pro isto asso sole nitidum, unctumque repetemus. Sol assus,soleil sec (auquel on s’expose sans s’être frotté d’essences).
AST,Mais.Usus: Crebro scribis, ast ego sæpius.
ASTĬTŬOvelADSTĬTŬO, is, ui, ūtum, ere, a.Placer auprès ou sur.Syn.Juxta colloco, admoveo.Usus: Ollas ad ignem astituere.
ASTOvelADSTO, as, stĭti, stare, n.Se tenir auprès,debout.Usus: In meo conspectu intrepidus astat. Cf.Assisto.
ASTRICTĒ (ADS),Avec concession,brièveté.Usus: Oratio non astricte, sed remissius numerosa.
ASTRICTUS, a, um, (ADS),Serré;lié, enchaîné,obligé.Usus: Non hæc tam arcta sunt et astricta, ut laxari nequeant. Nulla necessitate adstrictus. Verborum adstricta comprehensio.
ASTRINGO (ADS), is, strinxi, strictum, ere, a.Attacher,lier.Syn.Alligo, obligo. )( Relaxo.Adv.Arctius, breviter.Usus: Aliquem sibivelmetu,velspe,velpræmiis,velarmis,vellegibus, vinculis sempiternis adstringere. Magno se scelere, voluptatibus, libidinibus astringere. Astringere suam fidem alicui; orationem numeris, mercede se astringere. Jungitur cum Ablativo. Cf.Obligo,Adjungo.
ASTRŎLŎGĬA, æ, f.Astronomie.Syn.Astrorum scientia, astrorum cognitio, studium siderum; studium dimetiendi cœli.Usus: Cave, Astrologiam divinantem contingas.
ASTRŎLŎGUS, i, m.Astronome.Syn.Interpres astrorum.Epith.Novus, summus.Phras.Qui siderum cursus, et motus numeris persequitur, studio siderum ducitur; unicus cœli, siderumque spectator; qui siderum motus scire spectat; cœlestium notitia gloriatur; cœli ac siderum peritus; studiosus rerum cœlestium; qui siderum motus, ac statas temporum vices ostendit; qui astrorum cognitione excellit; qui in studio dimetiendi cœli versatur.Usus: Astrologorum vanissimæ prædictiones.
ASTRUM, i, n.Astre,étoile.Syn.Sidus, stella.Epith.Clarum, conglobatum, cruentum, errans, rotundum.Usus: Astra suspicere. In ære volvuntur astra, et se suo nixu conglobata continent.
ASTŬS, ūs, m.Ruse,fourberie.Syn.Astutia.Usus: Non placuere majoribus nostris astus. Cf.Astutus.
ASTŪTĒ,Avec ruse,adroitement.Syn.Callide.Usus: Nihil temere dicas, nihil callide retineas. Cf.Callide.
ASTŪTĬA, æ, f.Astuce,adresse.Epith.Confidens.Usus: Ejusvelconfidenti astutiæ,velcallidæ audaciæ resistes. Cf.Dolus,Fraus,Malitia.
ASTŪTUS, a, um,Fourbe,rusé,adroit.Syn.Callidus, vafer, veterator, veteratorius, malitiosus. )( Apertus, simplex.Adv.Maxime.Phras.1. Est homo ingenii occulti, multiplicis et tortuosi,cet homme est fourbe,rusé,trompeur. Ex fraude, fallaciis, mendaciis constare totus videtur. Peritissime et callidissime se obtegit. Homo est, qui cornicum oculos configat, qui plura astu, quam virtute perficiat. Colubrino est ingenio; expromtæ memoriæ et astutiæ homo; veterator solertissimus. Versutior, quam rota figularis. Comice. Calliditate valet, dolos venditandi gnarus est; ingenium gerit callidum. Vir calliditatis est acerrimæ; emunctæ naris,velpurgatæ. Homo est, qui semper stropham inveniat. Vafritie, astutia, calliditate vincit, anteit reliquos. Astutia nemo illi conferendus, æquandus, componendus, comparandus; ad eam astutiam, qua iste utitur, aspirare nemo potest. 2. Astuti mihi displicent,les gens rusés me déplaisent. Non amo astus, artes simulandi, fraudem artificio tectam; mores ab aperta quadam simplicitate alienos. Fucum ac fallacias odi; vafritiem, nimiam calliditatem, astuta, vafra ingenia naturali odio prosequor. Cf.Fraus,Malitiosus,Decipio.Usus: Homo versutus, obscurus; astutus, fallax, malitiosus, callidus, veterator, vafer.
ĂSȲLUM, i, n.Lieu inviolable,asile,refuge.Syn.Locus perfugii.Usus: Asylum aperit. Plebs sub tutela inviolati templi aut libertatem, aut impunitatem adipiscitur. Ea religione, et eo jure sancto, quo sunt templa, quæ Asyla Græci appellant. Aram sibi parare et Asylum.
ĂT,Mais.Syn.Sed, atqui, verum.Usus: 1. Honorifice loqueris, at aspere agis. 2. Cæterum,du reste. At mecum quomodo egit? At enim quærit Socrates, quid sit? 3. Saltem, tamen,du moins. Si non bonam, at aliquam rationem afferto. Si minus re at verbis benevolus esto. Si minus sapiens est, at amicus certe. 4. Amplificantis,mais, d’autre part. Plato dixit, at quantus vir,Platon a dit, et quel homme?5. Sibi objicientis, et respondentis. At moribus commodis est? quis vero illo asperior?mais, dira-t-on, il a des mœurs douces?Qui au contraire est plus dur que lui?
ĂTĂT,ah!oh!eh!Interjectio timentis.
ĂT ĔNIM,Mais cependant.Syn.Verum, verumenimvero.
ĀTER, ra, rum,Noir.Syn.Niger. )( Albus.Usus: Atra bilis hominem agitat. Atrum panem apposuit.
ĂTHĔUS, i, m.Athée.Syn.Homo sacrorum religionumque omnium hostis; homo sine ulla religione, et fide; abjudicati, ejurati Numinis reus; omnis divini cultus, religionisque expers.Usus: Athei aperte naturam Deorum sustulerunt.
ATHLĒTA, æ, m.Athlète.Syn.Ad luctationem et certamen institutus.Usus: Sine arte athletæ et gladiatores nec vitando faciunt caute, nec petendo vehementer.
ATHLĒTĬCĒ,A la manière des athlètes.Usus: Athletice, pancratice, pugilice valere.
ĂTŎMUS, i, m.Non divisé,atome.Syn.Individuum corpusculum.Epith.Errantes, innumerabiles.Usus: Infinita vis innumerabilium atomorum volitant, cohærescunt inter se. Atomorum corpusculorum concursio fortuita.
ATQUE,Et.Usus: 1. Is a constantia, atque a se ipse discessit. 2. Quam,que. Contra agis, atque oportet. Alia dicis, atque agis. Aliter, atque ominabar, res evenit. 3. Uti, ut,que,comme. Colitur æque, atque Deus. Similiter nos affectos esse convenit, atque illos. 4. Immo, cum voce adeo,bien plus,que dis-je. Consilio, atque adeo amentia tua impulsus. Ego princeps in adjutoribus, atque adeo secundus fui. (Vulg.Immo etiam.) Atque etiam,bien plus.
ATQUĪ,Mais.Syn.Sed, sed enim, verum.Usus: 1. Atqui si tempus ullum est necandi hominis. 2. At vero,or. Ita quidem cogitabam; atqui in mora erat valetudo, tentari cœpta. 3. Tamen,cependant. Atqui ne ex eo quidem tempore hoc egit Sextilius.
ATHRĀMENTUM, i, n.Liqueur noire,encre.Epith.Sutorium, temperatum.Usus: Atramenti effusione sepiæ se tuentur,la sèche se défend par l’émission d’une liqueur noirâtre.
ATRĀTUS, a, um,Vêtu de noir.Syn.Funebri vestimento indutus.Usus: Quis unquam cœnavit atratus?
ATRĬENSIS, e, gen. com.Gardien de l’atrium,intendant.Syn.Servus, cui atrii cura demandatur.Usus: Servi atrienses.
ATRĬŎLUM, i, n,Petit vestibule.Syn.Atrium minus.Usus: In porticu atriolum fiat.
ATRĬUM, i, n.Atrium,cour intérieure,vestibule,portiqne.Syn.Primus intra ædes aditus.Epith.Auctionarium majus.Usus: Atriolum non fere solet nisi in iis ædificiis fieri, in quibus est atrium majus.
ATRŌCĬTAS, ātis, f.Atrocité,violence.Syn.Diritas, immanitas, crudelitas.Epith.Indigna rerum, invidiosa, tanta, et tam indigna.Usus: Locus communis, per quem facti atrocitas, aut indignitas, aut culpa augeatur,vellevetur. Atrocitatem habere, dicitur res atrox. Cf.Immanitas,Crudelitas.
ATROX, ōcis, omn. gen.Cruel,violent,atroce.Syn.Crudelis, dirus, atro horrendoque aspectu. )( Mitis, lenis.Usus: Res scelesta, atrox, nefaria. Atrox suspicio; genus orationis vehemens et atrox. Cf.Crudelis. Hinc per adverbium dicimus: Atrociter minitari, atrociter respondere.
ĀTTĀCTŬS, ūs, m. (abl. sing.)Attouchement,contact.Usus: Levi attactu demulsit.
ATTĂMĔN,Cependant.Syn.Tamen, verumtamen.Usus: Si non æquabis ejus merita, attamen narra. Si non pari, at grato tamen munere.
ATTENDO, is, tendi, tentum, ere, n. et a.Faire attention,être attentif.Syn.Animadverto, animum adverto, noto, diligenter percipio; attento animo, summaque attentione audio; mentem, auresque erigo, silentium tribuo; animum et mentem adhibeo; aures admoveo; attentum animum teneo, adsum animo. )( Remitto, negligo.Adv.Admodum, belle, bene, commodius, diligenter, diligentius, paulo, magnopere, negligentius, parum, paulisper, paululum, postremo, recte, studiose, maxime.Phras.Attendite,attention,faites attention. Percipite quæso, quæ dicam, eaque penitus animis vestris, mentibus mandate. Perattentos vestros animos velim. Reficite vos ad ea, quæ dicturus sum. Adeste omnes animis, qui corporibus adestis. Adhibete animos, non solum aures ad orationem gravissimam. Audientiam mihi fieri deposco. Causam totam, quam maxime intentis oculis, ut aiunt, acerrime contemplemini; nemo obstrepat. Hoc agite nunc jam; auscultate, operam date, mea dicta devorate. Aures vacuas advertite. Studete mihi hodie, favete; adeste æquo animo, et rem cognoscite per silentium. Attendite, intendite animos; id cuique spectatissimum sit. Ad illa mihi pro se quisque intendat animum; id animo sequatur. Attentum animum præbete, tenete. Excipite, quæ memoraturus sum; intenti, et compressa voce audite. Perpurgatis auribus operam mihi hodie date. Inservite negotio præsenti, et attentos vos præbete. Defigite in ista animum. Mentis cogitationes ad hoc convertite. Captate sermonem diligenter, et mentis aciem intendite. Benignis auribus, quæ dicam, accipite, et ad animum referte. Aurium mihi hodie operam date. Cf.Considero,Adverto.Usus: Judex animum et aures diligenter attendat ad ea, quæ dicuntur. Attendere aliquem studiose, et verba aucupari. Attendite stuporem hominis. (Vulg.Attendere alicui.)
ATTĒNTĒ,Attentivement. Attento animo, silentio, diligenter.Usus: Peto, ut pro me dicentem benigne, contra illum attente audiatis, Attente, et benignitate, qua soletis, me audite.
ATTENTĬO, ōnis, f.Attention.Usus: Cura, attentio, animi cogitatio, vigilantia,assiduitas, labor, uno diligentiæ verbo continentur. Cf.Attendo.
ATTENTO, as, avi, atum, are, a.Tenter,sonder;attaquer,attenter à.Syn.Tento, pertento.Usus: Animos aliorum cognoscere, attentare. Urbem insidiis, pudicitiam virginis, fidem alicujus attentare. Cf.Tento.
ATTENTUS, a, um,Attentif.Syn.Intentus. )( Negligens, remissus.Phras.1. Attentos reddere,rendre attentifs. Audientiam sibi facere; arrectos suspensosque animos in se avertere; attentionem captare. 2. Attentum esse,être attentif. Attentum se præbere; attento animo excipere dicentem; tempus omne in attentissima cogitatione, et acerrima ponere. Cf.Attendo.Usus: Attentus est ad rem, parcus,économe. Auditorem benevolum, docilem, attentum facito, teneto. Attentus in re aliqua, ad aliquid.
ATTĔNŬĀTĒ,Simplement.Syn.Jejune ne.Usus: Attenuate, presseque dicere.
ATTĔNŬĀTĬO, ōnis, f.Diminution.Syn.Extenuatio, imminutio.Usus: Suspicionis attenuatione fidem facere,se faire croire en affaiblissant les soupçons.
ATTĔNŬĀTUS, a, um,Amaigri,affaibli;simple.Syn.Exilis, humilis, abjectus, demissus.Usus: Oratio nimis attenuata, ad usitatam quotidiani sermonis consuetudinem demissa.
ATTĔNŬO, as, avi, atum, are, a.Affaiblir,diminuer,consumer.Syn.Imminuo, extenuo. )( Amplifico.Usus: Grandia illa attenuanda sunt. Bellum attenuatum, atque imminutum. Attenuatæ prælio legiones. Cf.Imminuo,Elevo.
ATTĔRO, is, trīvi, trītum, ere, a.Écraser,détruire.Usus: Postquam famam ejus, et pudorem attriverat.
ATTESTOR, aris, atus sum, ari, d.Attester,témoigner;prendre à témoin.Syn.Testor, testem facio, comprobo.Usus: Pompeium attestatus est.
ATTEXO, is, texui, textum, ere, a.Ajuster,ajouter à.Syn.Addo, adjungo.Usus: Immortali parti mortalem attexere.
ATTĬNĔO, es, ui, tentum, ere, a. et n.Tenir;toucher,être attenant à.Usus: Cultros attinet,il est sous le rasoir.
ATTĬNĔT, impers.Être important,utile;toucher,concerner.Syn.Pertinet.Phras.Ea res ad omnes attinet,cette chose concerne tout le monde. Pertinet, spectat; id curandum ita, ut si res omnium ageretur; ea res in rationem publicæ utilitatis cadit. Causa omnium ea re contingitur, admiscetur. In eo causa omnium vertitur; conjuncta ejus rei causa est cum publica salute. Res omnium nostrum in hoc agitur. Hoc ad nostrum quemlibet.Usus: Quid sentiam, nihil attinet dicere. Quod ad me attinet. Quod ad abstinentiam attinet, ita me gessi. Quæ ad colendam vitam attinent. Cf.Pertinet,Refert.
ATTINGO, is, tĭgi, attactum, ere, a.Toucher,atteindre.Syn.Tango, ago, accedo, assequor.Adv.Breviter, cautius, diffidenter, leniter, leviter, proprie, prorsus non, sero ac leniter, sigillatim, strictim, timide.Usus: 1. Extremis labris gustare, extremis digitis attingere. Insulam, portum, attingere. Nihil de bonis meis, nihil de præda attigit. 2.Transl.Id ne suspicione quidem, aut conjectura attigit,il n’a jamais soupçonné cela. 3. Specto,tenir à quelqu’un,concerner. Civitates, quæ officiis, fide, vetustate, cognatione populum Romanum attingunt. Aliquem necessitudine, cognatione, sanguine attingere. Attingit me ea cura, sollicitudo. Partem ejus sceleris nullam attigit. 4. Tracto, indico,s’occuper de,s’appliquer à,aborder (un sujet). Bonas artes ne attigisti quidem. Illud breviter, et strictim attigi, et perstrinxi. 5. Vicinus sum,toucher,être contigu. Cappadociæ pars Ciliciam attingit.
ATTOLLO, is, ere, a.Élever. *Syn.Erigo.Usus: Cum se a gravi casu attollere et levare vellet. Attollunt se montes ingentes. Cf.Erigo.
ATTONDĔO, es, attondi, attonsum, dere, a.Tondre.Usus: Ulmos, virgulta attondere.Transl.Laudem alicujus attondere,faire tort à la réputation de quelqu’un.
ATTŎNĬTUS, a, um,Frappé de stupeur,d’étonnement.Phras.1. Attonitos reddidit ea res,cette chose les a frappés d’étonnement. Suspensos ea res tenuit omnium animos; stupor omnes admiratione defixit intentos ad hoc spectaculum. 2. Attoniti sunt,ils sont frappés de stupeur. Miraculo stupentes et suspensi animo hærent. Stupent, et sibi pene excidunt; exanimantur terrore aspectuque rei. Supini cœlum aspiciunt.Usus: Novitate ac miraculo attonitus. Cf.Obstupefacio,Admiratio,Miror.
ATTRĂHO, is, traxi, tractum, ere, a.Attirer,entraîner.Syn.Allicio, invito, allecto, adduco.Adv.Commode.Phras.1. Tuis blanditiis me ad te pertraxisti, traduxisti; me tibi plane adscivisti; me totum ad te redegisti. Horum spe me ad tuam consuetudinem vocasti, pellexisti. 2. Totam administrationem ad se attrahere,s’emparer de toute l’administration. Omnium partes corripere atque amplecti; omnia senatus munia ad se trahere; arcessere sibi omnium curas, vigilias; adsciscere sibi totam provinciæ procurationem.Usus: Cur id tibi malum ultro accersis atque attrahis? Similitudo attrahit ad amicitiam. Cf Allicio, Adjungo.
ATTRECTO, as, avi, atum, are, a.Toucher à.Syn.Sæpe tracto, et quasi manibus tero.Usus: Libros, quos tu contaminatis manibus attrectas. Cf.Tango.
ATTRĬBŬO, is, tribui, tribūtum, ere, a.Attribuer.Syn.Adscribo, tribuo, assigno, confero, conjicio, refero, addico, adscisco, destino, affingo. )( Demo.Adv.Proprie.Usus: Culpam, calamitatis causam mihi attribuis, et adscribis. Eam curam, provinciam, procurationem, negotium tibi attribuit populus. Certum pecuniæ modum, mancipiorum numerum alteri attribuere. Cf.Adscribo,Tribuo.
ATTRĬBŪTĬO, ōnis, f.Assignation,mandat pour le payement d’une dette.Syn.Assignatio.Usus: Scribit, se de attributione omnia fecisse.
AT VĒRO,Mais. Plerumque adversantis est, et in principio periodi usurpatur.Usus: 1. Virtutem nemo unquam Deo acceptam retulit: at vero honoribus, opibus aucti Diis gratias agimus. 2. Concludentis est interdum. Qui socium fallit, vir bonus non est: at vero tu etc.
AUCEPS, cŭpis, m.Oiseleur.Syn.Venator avium.Usus: Peritissimus voluptatum auceps. Auceps syllabarum leguleius quispiam. Auceps concinnat aream, offundit cibum, aves allectat.
AUCTĬO, ōnis, f.Vente publique,enchère,encan.Syn.Publica venditio, in qua pretium augetur.Epith.Hæreditaria.Usus: Bona alicujus auctione constituta vendere. Facere auctionem, publicare bona, sub corona vendere. Cf.Publicatio.
AUCTĬŌNĀRĬUS, a, um,Relatif aux ventes publiques. Tabulæ auctionariæ,affiche de vente; atria auctionaria,salles de vente.
AUCTĬŌNOR, aris, atus sum, ari, d.Faire une vente à l’encan.Syn.Auctionem facio, auctione vendo, per præconem vendo, sub hasta vendere, præconis voci bona subjicio.Usus: Dejotarus Rex auctionatus est. Cf.Publico.
AUCTOR, ōris, m.Auteur.Syn.Suasor, impulsor, hortator, machinator, architectus, opifex, adjutor, monitor.Epith.Amicissimus atque sapientissimus, bonus imprimis, valde bonus, tam castus, tam religiosus, tam sanitas, divinus, domesticus, egregius, gravis, constans, præstans virtute, prudentia, religione, æquitate, gravior, gravissimus, idoneus, levis, locuples, locupletior, locupletissimus, luculentus, malus, melior, optimus, peritissimus, præclarus, præsens, privatus, recentior, religiosissimus, summus, certus, certissimus, eruditissimus, expers humanitatis.Phras.Auctor malorum,l’auteur des maux. Dux, architectus, machinator ac princeps sceleris; tuba belli civilis; caput, fax seditionum, impulsor, suasor, stirps ac semen malorum omnium; seditionis stimulator ac concitator; litium sator; signifer, pater, cujus opera civile bellum natum, conflatum, susceptum est; scelerum caput; facinorum repertor, cujus ductu auspicioque scelus conflatum est.Usus: 1. Auctor tibi sum, ut naviges,navigue,j’y consens. Magnis auctoribus inductus id feci. 2. Magister, doctor, scriptor. Livius rerum Romanarum auctor locupletissimus. Malus latinitatis auctor Apuleius. Utraque sententia luculentos habet auctores 3. Nuntius,autorité,garant,témoin. Certis et idoneis auctoribus comperi. Quo auctore hic rumor fluxit? 4. Caput, princeps, dux. Præbere se senatui auctorem, principem, ducem,chef. Consilii princeps et auctor sanctissimi fœderis. Deditionis auctor, hortator. Forensis latrocinii auctor nefarius,instigateur.
AUCTŌRĂMENTUM, i, n.Engagement contracté par les gladiateurs.Syn.Obligatio, et nexus.Usus: In mercenariis ipsa est merces auctoramentum servitutis.
AUCTŌRĬTAS, ātis, f.Autorité,ascendant,crédit.Syn.Existimatio, fides, vis, opinio, judicium, momentum, pondus, testimonium.Epith.Æterna, apex senectutis, clara, censoria, clarissima, stabilis, consularis, digna mutatione, divina atque inaudita, domestica, equestris, excellens, gravis, gravissima, honesta, et digna verecundia, et cultu et honore, illustrior, immortalis, imminuta, interposita, legitima ante, levior, magna et imprimis gravis, major, maxima, mediocris, minima, minor, naturalis, patria, perdita antequam, pontificialis, publica, senatoria, summa, tenuis, vetus, contraria, certa, privata.Phras.Auctoritatem sibi facere,s’acquérir du crédit. Constituere sibi, colligere auctoritatem; dignitatem sibi conciliare; gratiam dignitatemque amplificare; colligere magnam apud omnes famam, gloriam, existimationem; conficere sibi nomen, famam ingentem; multum auctoritatis consequi. 2. Non cani, non rugæ auctoritatem dant, sed morum gravitas et conspecta virtus,ce ne sont ni les cheveux blancs, ni les rides qui nous donnent l’ascendant sur les autres, mais une conduite toujours grave et une vertu reconnue. Non cani, non rugæ auctoritatem tribuunt, afferunt, attribuunt, constituunt, faciunt, conciliant. 3. Auctoritatem habet magnam,il est fort estimé. Magna est ejus apud omnes auctoritas. Non modo auctoritatem, sed et imperium in suos tenet, obtinet. Est in eo, residet in illo magna auctoritas. Floret apud omnes auctoritate. Multum est ejus nomen in iis locis. Inter ornatissimos homines est summo splendore. Venerabilis vir miraculo litterarumingens haberi cœptus est. Vis est in eo viro ingens ad socios civesque. Magnam auctoritatem constitutam habet apud omnes. Auctoritate anteit cæteros. Magna in eo viro inest auctoritas. Auctoritate potest plurimum. Auctoritas ejus valet plurimum; magna habetur. Vir genere est famaque clarissimus. Principem inter suos locum habet. In magna est auctoritate. Excellit ejus auctoritas. In æstimatione magna habetur. Cf.Gravitas. 4. Ausus est auctoritatem Magistratus violare,il a osé enfreindre les ordres de l’autorité. Auctoritatem frangere, abjicere, extenuare; auctoritatem violare, infringere, imminuere; solvere majestatem, projicere consulum imperia; famam existimationemque lædere, atterere. 5. Auctoritatem amisit,il a perdu tout crédit. Eo uno facto hebescere cœpit ejus auctoritas; eo facto jacturam dignitatis fecit; gratiam omnem et auctoritatem effudit; victa jacet ejus auctoritas facti unius indignitate elevata.Usus: Senatus suam interposuit auctoritatem. Intercessit Senatus auctoritas,le Sénat a interposé son autorité. Senatus auctoritati parere. Consulis auctoritatem sequi. Rationibus, non auctoritatibus pugnandum est. Cf.Valeo multum,Dignitas,Honor.
AUCTŎRO, as, avi, atum, are, a.S’engager pour un salaire, (ordin. au service militaire).Syn.Militiæ sacramento obligo.Usus: Ne auctoraretur, profugit.
AUCŬPĬUM, ii, n.Chasse aux oiseaux.Syn.Avium captatio et venatio.Usus:Transl.Delectationis aucupium, elaborata concinnitas in oratione ne appareat. Aucupia verborum, litterarum tendiculæ, putidæ sunt,recherches d’expressions,subtilités.
AUCŬPOR, aris, atus sum, ari, d.Chasser aux oiseaux;rechercher;capter;éplucher les termes.Syn.Capto, connector, quæro, venor. )( Repudio.Adv.Necessario.Usus: Ars dicendi plausus, et opiniones hominum aucupatur. Assentatione gratiam divitum, aliena obtrectatione famam aucupari. Levitatis est, inanem aucupari rumorem, et umbras omnes etiam falsæ gloriæ consectari. Inanes rumusculos, verba aucupari. Tempus idoneum, occasionem aucupatur. Cf.Quæro,Capto.
AUDĀCĬA, æ, f.Audace.Syn.Confidentia, impudentia.Epith.Aperta, callida, digna odio majori, effrenata, ficta, gemina, horribilis, humana, toleranda, immanis, impia, incredibilis, intolerabilis, levior, magna, manifesta, nimia, perspicua, scelerata, similis, singularis, summa, tanta et tam perspicua, tam varia et tam nova, vera, urbana.Usus: Incredibili importunitate, et projecta ad omne facinus audacia. Audacia fretus, armatus. Nosti os hominis, nosti audaciam. Projectæ audaciæ, et confidentiæ homulus. Cf.Audax.
AUDACTER,Avec hardiesse,audacieusement.Syn.Fidenter, confidenter; summa audacia, inhumana audacia atque intoleranda; temeritate atque audacia incredibili; virili animo; vultu intrepido; confidentia singulari; alienatis a memoria periculi animis.Usus: Audacter loqui ac libere. Exultare audacius.
AUDAX, ācis, gen. omn.Hardi,audacieux.Syn.Confidens, temerarius, impudens, petulans, projectus ad audendum. )( Timidus.Adv.Longe.Phras.1. Homo audax et protervus,homme effronté. Ferrei oris homo; promptissimæ vir audaciæ. Homo confidentia, ac temeritate incredibili; audaciæ projectæ, præruptæ, inhumanæ, intolerandæ; homo impotens, quem propter audaciam, ac importunitatem animi, nemo tecto recipere velit; animal ex omnium scelerum importunitate concretum. Homo protervus ac petulans, cujus importunitatem oris nemo non reformidat; qui animo sibi et audacia publicam rem omnem sustinere videtur. Inflati homo animi, atque incitati; audacia ac temeritate insignis; projectus ad audendum quidlibet. Incredibili importunitate, et ad omne facinus audacia armatus, inflammatus. 2. Quam audax homo sit, qui Senatum ipsum criminetur?Quelle effronterie dans cet homme, qui ose accuser le Sénat.Quam ferrei oris hunc esse hominem necesse est, qui etc. cujus animi, cujus impudentiæ est, senatum ipsum criminari? Quanta importunitate, quam eminenti audacia eum esse necesse est, qui etc.; qua armatum confidentia, qua animi insolentia inflatum ac incitatum necesse est eum hominem, qui senatum ipsum in crimen vocare audeat? 3. Audax est imprimis,il est plein de hardiesse. Audacia viget maxime; plenus spei atque animi est; fiduciæ plurimum ac spiritus inest in eo homine. Animi non minus est ad mortem, quam ad cædem. Multum animorum inest, et temeritatis. Nullum non facinus, quantumvis fortuna majus, intrepidus adibit.Usus: Audax ad omnia. Cf.Animus,Alacer.
AUDĔO, ēs, ausus sum, ēre, a. et n.Oser.Syn.Non dubito; non vereor.Adv.Aperte, fidenter, nimium.Phras.1. Multum audes,tu risques beaucoup. Multum suscipis; multum tibi sumis; ingentis rem periculi aggrederis; aleam jacis periculi plenam; magnum in te facinus suscipis; magnam tibi confidentiam sumis; magnum erit, si rem tantam sustineas; audacia ferri mihi videris, et temere facere. Vereor ne modum non inveniat felix temeritas. Quid non cadet in hunc animum, quid non recipiet hæc temeritas, quæ tantum audet? Vereor, ne hunc impetum temeritas effuderit. 2. Tantum ego non auderem,et moi, je n’oserais pas autant.Religio mihi esset; animus deesset; metus me arceret; nefas haberem; tantum mihi non sumerem; istos mihi spiritus non sumerem; modestius ego mihi agendum putarem; animorum mihi ad ista haud satis esset.Usus: Tu me hoc rogare ausus es? Effecit, quod alius ne sperare quidem ausit. Cf.Arrogo,Sumo,Audax.
AUDĬENTĬA, æ, f.Action d’écouter.Syn.Attentio audiendi.Epith.Maxima.Usus: Diserta oratio ipsa sibi audientiam facit. Rei pondus maximam audientiam mihi fecit dicenti, vulgi aures præparavit.
AUDĬO, is, īvi, ītum, ire, a.Entendre,écouter.Syn.Auribus accipio, exaudio, excipio, auditione accipio, aures do, ad aures venit, pervenit, auditor sum, ausculto, operam do.Adv.Admodum, aliunde, aliquamdiu, aliquando, alicunde, amice, assidue, attente, attentius, attentissime, bene, benigne, benignius, celeriter, clementer, commode, commodo, coram, diligenter, diligentius, diutius, gratis, male, hilare, intelligenter, latine, leniter, libenter, male, studiose, libentius, liberius, liquido, male, melius, merito, nunc primum, omnino non, nunquam palam, pariter, perattente, perlibenter, perstudiose, propius, prorsus, nihil unquam, celerrime, quam tardissime, statim a principio, studiosius, valde, vere, vulgo.Phras.1. De tuis rebus libenter audio,j’entends volontiers parler de vos affaires. Ad tuas res mihi aures semper patent; res tuas libenter auribus percipio. Gaudeo, si quid de te ad aures meas perveniat, accidat, veniat, permeet. Sitienties gero aures ad res tuas. Propitiis auribus accipio, capto de te nuntios. 2. Dicentem libenter audioje vous écoute volontiers. Gaudeo, si vox tua ad aures advolet; nimis libenter edo sermonem tuum. Cibus mihi est, quod fabulare. Orationem tuam placide persequor. Sermo tuus haud invito ad aures accedit. Aures tibi libenter dedo meas; pronis auribus admitto; in aures ac animos admitto; secundis auribus accipio, quæ dicis. Animo dicta recipio. Faciles tibi aures præbeo; libenter, haud iniquo animo accipio, quæ tu ad me. Dicenti libenter operam do; aurium operam dicare soleo. Siquid me vis, vacuas aures affero; aures adhibeo benevolas; aures meas in ditionem dedo; aures expetunt meæ; ad advertendum animus adest, et opera est auribus; quidquid id est, aures commodo, accomodo non aversas; perpurgatis auribus operam do dicenti; facilem me præbeo in audiendo. 3. Auditus sum benevole,on m’a écouté avec bienveillance. Usus sum auribus æquissimis; aures nactus sum benevolas; in aures suaviter influxi; facilem habui in audiendo Principem. 4. Non audio libenter obtrectationes,je hais les méchantes langues. Aures respuunt, abhorrent, refugiunt obtrectantium voces; maledicæ linguæ graves sunt auribus meis; haudquaquam gratæ sunt auribus criminationes istæ: offenduntur aures maledictis; magnam in alienis obtrectationibus audiendis molestiam sustineo; obtrectationum siquid auribus objectum est, ingens me tædium capit. 5. Assidue hoc audio,j’écoute sans cesse cela. Auribus ista inculcantur quotidie; aures mihi his vocibus calent assidue; circumsonant, obtunduntur aures; frequenti auditione accipio ista; aures his quotidie nuntiis celebrantur meæ. 6. Audivi de morte fratris,j’ai appris la mort de votre frère. Auribus accepi, percepi tristem de fratris obitu nuntium; aures meæ jam fama et auditione acceperunt mortem fratris tui. De morte fratris tui ad me jam perlatum erat. Ad aures jam venit, pervenit, accessit, permanavit mors fratris tui; fama, rumor jam in urbem allatus est de morte fratris. 7. Cujus vocem audio?Qui parle?Quæ vox ad aures meas accidit? cujus vox aures tetigit meas? aures verberat; ad aures advolat? cujus vox objecta est auribus meis? cujus vocis sonum usurpant aures meæ? quæ vox immissa in aures meas est; cujus ista vox est, quam auribus gusto, degusto? cujus sermonem excipio? quem auditu percipio? 8. Nihil audiri potest,on ne peut rien entendre. Nec aurium quidem usus superest; aurium usum intercepit fremitus; aurium usus aufertur, cessat.Usus: 1. Potest fieri, ut quod te audisse dicis, nunquam audieris. 2. Exaudio,exaucer. Dii preces meas audivere. 3. Assentior,je suis docile. Nec Homerum audio, qui etc. 4. Sum discipulus,je suis le disciple. Plato Socratem audiebat. 5. Laudor,autvituperor,je suis estimé ou blâmé. Homo ingenuus vult bene audire. Male audire. 6. Obtempero, obedio, morem gero,obéir. Si me amicissime monentem audisses, aliter res tuæ haberent. Dicto audientem esse. Cf.Auris.
AUDĪTĬO, ōnis, f.Bruit,rumeur.Syn.Rumor, publicus sermo.Epith.Ficta, tenuis, tenuissima.Usus: 1. Nolite fictis auditionibus, aut disseminato sparsoque rumori credere. De ea re tenuissimam quidem auditionem accepi. 2. Auditus,action d’écouter,leçon. Homines fabularum auditione ducuntur,les hommes se plaisent à écouter des fables.
AUDĪTOR, ōris, m.Disciple.Syn.Discipulus.Epith.Æqualis, in dicendo non nimis exercitatus, in jure civili non inferior, novus, æquus, attentus, benevolus, docilis, doctus, frequens alicujus, indoctus, intelligens, mitior, stultus et credulus, bonus, certior, infestus, tardus, vetus.Usus: 1. Platonis auctor Aristoteles. 2. Audiens,auditeur. Facere attentum auditorem.
AUDĪTŬS, ūs, m.Ouïe.Syn.Sensusaudiendi, auditio.Usus: Hoc non perinde auditu, quam cogitatione intelligi potest.
AUFĒRO, ers, abstŭli, ablātum, ferre, a.Enlever.Syn.Eripio, abripio, averto, adimo, tollo, abduco, detraho, removeo, præcido. )( Do, affero.Adv.Gratis, impudentius, longe hinc, mordicus, occulte, omnino non, publice, rectissime, undique.Phras.1. Omnia ei ab hostibus ablata, detracta, erepta sunt,les ennemis lui ont tout pris. Omnia per scelus erepta et asportata sunt. Omne instrumentum direptum, familia abducta, abactum pecus, convulsa suis ex sedibus omnia. Spoliatus, denudatus, rebus omnibus executus est. Fortunæ cultus deletus omnis est, atque extinctus. Spoliata domus, denudati parietes, sanguinem adeo ipsum exsorbere visi sunt hostes. 2. Tua oratio metum mihi omnem abstulit,vos paroles m’ont enlevé toute crainte. Metum omnem ademit, exemit, præcidit, dempsit, detersit. Tua oratione metus omnis ablatus et sepultus est; consedit, conquievit. Oratio tua metum omnem discussit, dissipavit, delevit, abstersit. Cf.Abduco.Usus: 1. Operis præstantia imitandi spem omnem abstulit. Aliquid judicio auferre; alicui jus suum; pecuniam de ærario; ab aliquo amorem auferre. 2. Obtineo, sequor,gagner,recevoir. Benignum responsum ab illo, decretum amplissimum, præmia, opem asenatu abstuli. Ex eo facto laudem et gloriam maximam abstuli. 3. Abeo,s’en aller. Auferre se de convivio, de conspectu.
AUFŬGĬO, is, fūgi, fugere, n.S’enfuir.Syn.Fugio, fuga me aufero, fugam capesso.Usus: Furto facto aufugit, non impune laturus. Cf.Fugio.
AUGĔO, es, auxi, auctum, augere, a.Augmenter.Syn.Majus facio, amplifico, addo, accessionem facio, exaggero, cumulo, multiplico. )( Detraho, extenuo, diminuo, minuo.Adv.Copiose, cumulatius, fuse, magnificentius, maxime, mirabilius, omnino, privatim, rhetorice, summe, valde, vehementer.Phras.1. Pompeius valde auxit imperium,Pompée recula les bornes de l’empire. Amplificavit, multum protendit, produxit, protulit Imperii fines. Multum addidit, adjunxit additionem Romani Imperii. Magna per Pompeium ad Imperii vires accessio facta est. Res Romanæ magnum incrementum ceperunt, acceperunt; multo deinceps auctiores fuere, quam antea. Pompeius magnam terrarum partem hostibus demptam, ademptam, detractam, Romano Imperio adjecit. Multæ Provinciæ Pompeio victore Romani Imperii jura, potestatemque subiere. Pompeius latissime protendit Imperii terminos. Pompeius magnam orbis partem in potestatem Imperii redegit, ad imperium adjunxit. 2. Tuæ litteræ mihi dolorem auxere,vos lettres n’ont fait qu’augmenter ma douleur. Majorem fecere commemorando, retractando antiquum vulnus; velut attrectatu, et quassu dolorem amplificaverunt; gravarunt, duplicarunt conceptam animi ægritudinem, et dolorem; onerarunt dolorem metu. 3. Ipse sibi invidiam auget,il accroît contre lui l’envie. Novam flammam invidiæ adjicit; materiam criminibus suggerit; et unde gloriam inde invidiam intendit. 4. Non mediocriter auxit opes suas,il s’est fort enrichi. Cumulavit, adauxit, exaggeravit rem familiarem, auctarium non exiguum adjecit ad pristinas opes; lucro quotidiano suas auctavit opes; ad rem familiarem, ad domesticas copias accessiones fecit ingentes; fortutunis suis et copiis magnum incrementum attulit. 5. Augetur malum indies,le mal s’accroît tous les jours. Quotidie ingravescit malum, corroboratur, cumulatur; longinquitate crescit malum, suis progressibus augetur. Res ab exiguis profecta initiis eo crevit, ut etc. Malum ingentibus incrementis augetur, maximis auctibus crescit; tacitis augescit incrementis; serpit quotidie malum et incrementum capit. Increbescit malum, majusque jam est, quam ut remedium possit afferri. In incremento malum est, robur quotidie accipit; oneratur diuturnitate malum, et gravatur. Quantum tempori, tantum mali acerbitati accedit. Accessit in cumulum mali dolor novus. Nova quotidie fit mali accessio; malum nova quotidie incrementa accipit. 6. Augere cupiditatem, pretium, gloriam, formam, nequitiam, fortunam,augmenter ses désirs, sa gloire, sa beauté, sa malice, sa fortune. Accendere cupiditatem; pretium rei; intendere gloriam; formam cultu, nequitiam præceptis, fortunam comitate adjuvare.Usus: Honore, dignitate, divitiis, commodis augere aliquem. Beneficium tuum magno cumulo auxisti. Cf.Amplifico,Cresco.
AUGESCO, is, ere, n.Croître,grandir.Syn.Augeor, cresco.Usus: Semina temperatione caloris augescunt, aluntur, pubescunt.
AUGUR, ŭris, m.Augure,prédisant l’avenir par le chant des oiseaux.Syn.Interpres auguriorum; peritus cælestium prodigiorum.Epith.Bonus, optimus, perfectus, publicus, summus, verecundus, antiquissimus, interpres Jovis optimi maximi.Usus: Romulus ipse magnus augur fuit. Augurum ars, disciplina, jus, prædicta.
AUGŬRĀLIS, e, gen. com.Augural,relatif aux augures.Usus: Vir augularis, libri augulares.
AUGŬRĀTĬO, ōnis, f.Action de prendre les augures.Syn.Auspicium, divinatio.Usus: Quæ tandem auguratio ex passeribus?item: Auguratus, us,dignité et fonction d’augure.
AUGŬRĬUM, ii, n.Science des augures,divination par le chant ou le vol des oiseaux.Syn.Auspicium, auctoritas rei bene gerendæ.Epith.Addubitatum, contrarium, non tam artificiosum, quam superstitiosum, extremum, sinistrum, verissimum.Usus: Augurium in arce agebant augures. Certo salutis augurio. Cf.Divinatio.
AUGŬRĬUS, a, um,Augural.Syn.Auguralis.Usus: Jus augurium.
AUGŬROR, aris, atus sum, ari, d.Prédire d’après les augures;prédire,annoncer.Syn.Augurium ago, auspicium ago, divino, auspicor, elicio ex mentibus divinis responsa.Adv.Fideliter, pulcherime, recte, vere.Usus: Quantum ego animo auguror et conjectura, non despero. Bellum auguror,je prévois une guerre. Cf.Divino,Prædico,Vates.
AUGUSTĒ,Selon le rite,religieusement.Syn.Pie, sancte, feliciter.Usus: Auguste, sancte venerari Deos, aliquem consecrare.
AUGUSTUS, a, um,Saint;auguste,majestueux,vénérable.Syn.Sanctus, plenus majestate.Usus: Locus augustus, templum augustum. Augustior humano visu species. Ex hoc sancto, augustoque Platonis fonte omnis nostra manabit oratio. Cf.Amplus.
AULA, æ, f.Cour,palais.Syn.Atrium, regia.Usus: Ornamenta aulæ. Rex omni auctoritate aulæ communita.
AULÆUM, i, n.Tapis.Syn.Aulæ ornamenta, peripetasmata, peristromata, stragula, vestis stragula.
AŪLŒDUS, i, m.Joueur de flûte.Syn.Tibicen.
AURA, æ, f.Souffle.Epith.Minima, pura, popularis, clarisona, inferna, subita, valida.Usus: 1. Aura spirat melior. 2. Favor popularis,vent de la faveur populaire. Illum popularis aura justo longius provexit Fertur populari aura. Me honoris aura nunquam potuit a cursu dimovere. Totam opinionem parva nonnunquam rumoris aura commutat. Cf.Aer.
AURĀTUS, a, um,Doré.Syn.Inauratus.Usus: Aries Colchorum auratus.
AURĔŎLUS, a, um,De couleur d’or.Usus: Aureolus libellus, aureola oratio.
AURĔUS, a, um,D’or.Syn.Ex auro.Usus: Stellæ aureæ, nummus aureus.
AURĬCŬLA, æ, f.Oreille.Syn.Quod circa foramen auris eminet.Epith.Infima.Usus: Sermo tuus adhuc mihi hæret ad auriculas. Auricula infima mollior,plus souple que le bout de l’oreille. Adag. de effeminato.
AURĬFĔR, era, um,Qui produit de l’or.Usus: Arbor aurifera,arbre aux pommes d’or.
AURĬFEX, ĭcis, m.Orfèvre.Usus: Aurificis statera.
AURĪGA, æ, m.Conducteur de char, cocher.Syn.Curruum rector, agitator.Epith.Indoctus.Usus: Currum, cum opus est, sustinet bonus agitator; auriga indoctus e curru trahitur, deripitur, eliditur, laniatur. Frænos inhibet, qui equos agit. Essedarius, rhedarius,qui combat sur un char.
AURĬS, is, f.Oreille.Epith.Æquissima, aperta atque integra, avida, et capax, elegans, erudita, hebetior, jejuna, inhumana et agrestis, non obtusa criminatione, sed vacua, patientissima, teres et religiosa, trita.Phras.Aures arrigere,dresser les oreilles,écouter attentivement. Erigere aures, præbere, patefacere, dedere, admovere, commodare, adhibere. 2. Aures obsidere,assiéger qqn de son bavardage. Credulas aures implere, complere, imbuere; obtundere garritu; sermonibus refercire, verberare. Nescio quid in aures immittere, susurrare; ad aures oggannire; auribus inculcare. 3. Aurium judicio rem ponderare,juger d’après ce qu’on a entendu. Aurem suam interrogare; consilio et arbitrio aurium uti.Usus: Aures dare,se faire l’auditeur de qqn. Auribus aliquid dare,flatter qqn. In aures influere,se faire écouter,captiver l’attention. Calent adhuc aures sermonibus tuis,j’ai les oreilles rebattues de ces discours. Aures tuæ peregrinantur,vous êtes distrait. Auribus utor æquissimis,je parle à qqn qui m’écoute favorablement. Aliquid dignum hominum auribus efficere,faire qqchose digne d’être rapporté. Aures his vocibus inconditis offenduntur,ces paroles inconvenantes offensent les oreilles. Aures claudere,se boucher les oreilles. Cf.Audio.
AURŌRA, æ, f.Aurore.Syn.Diluculum.Epith.Humida, prænuntia clari solis.Usus: Quumprimum aurora se ostenderit. Cf.Mane,Dies,Diluculum.
AURUM, i, n.Or.Syn.Metallum præcipuum.Epith.Melius, præclarum.Usus: Auri venæ reconditæ. Aurum cœlatum, factum, signatum, coronarium. Pateram ab labris auro circumcludere.
AUSCULTĀTĬO, ōnis, f.Action d’écouter,espionnage. *Syn.Auditio.Usus: Quæ hæc auscultatio est?
AUSCULTĀTOR, ōris, m.Auditeur.Usus: Aut auscultator est tantum, aut disceptator.
AUSCULTO, as, avi, atum, are, a. et n.Écouter,épier.Syn.Aures admoveo, capto sermonem, aures arrigo, orationem clam sublego, sermoni vaco.Usus: 1. Sermonem meum auscultando excepit. Ad fores suspenso gradu accessi, animam compressi, aurem admovi, ita animum cœpi attendere et sermonem captare. 2. Obedio,obéir. Auscultemne seni? Cum Dat. Cf.Audio,Obedio.
AUSIM, sync. pro Auserim,velAusus sim, ex ant. præt. Ausi pro Ausus sum,Oser.Usus: Nec si sciam, dicere ausim.
AUSPEX, ĭcis,Augure.Usus: Latores et auspices legis curiatæ. Auspice Deo, duce,sous les auspices de Dieu.
AUSPĬCĀTŌ,Après avoir pris les auspices.Syn.Bono auspicio, auspicio capto, bonis ominibus.Usus: Auspicato urbem condidit Romulus. Cf.Feliciter.
AUSPĬCĀTUS, a, um,Consacré,saint,favorable.Syn.Auguratus.Usus: Auspicato in loco consedit. Annus auspicatus. Cf.Felix.
AUSPĬCĬUM, ii, n.Auspice.Syn.Augurium.Epith.Augustum, coactum, consulare, ementitum, extremum, optimum, præclarum, secundum, verum, salvum, bonum, divinum, juge, malum, militare, populare, ratum, sinistrum.Usus: Auspicium facere, agere, habere. Obtemperare auspiciis. Bono auspicio aliquid agere. Ductu, imperio, auspicio alicujus rem gerere.
AUSPĬCOR, aris, atus sum, ari, d.Prendre les auspices.Syn.De cœlo, terra auspicium ago.Usus: 1. Oblitus est auspicari. 2. Incipio,commencer. Annum, laborem, opus auspicari. Cf.Incipio,Initium.
AUSTĔR, ri, m.Auster,vent du midi.Syn.Ventus a meridie spirans.Epith.Adversus, lenissimus, summus, vehemens.Usus: Belle nobis flavit ab Epiro mitissimus auster. Austro vehementi rejectus sum.
AUSTĒRĒ,Durement,sévèrement.Syn.Dure, severe, duriter.Usus: Severe mecum agit, et stoice.
AUSTĒRUS, a, um,Dur,sévère.Syn.Severus, acerbus. )( Dulcis, Decoctus.Usus: Austero more. Suavitas austera et solida. Cf.Rigidus,Asper,Severus.
AUSTRĀLIS, e, gen. com.Du midi,méridional.Syn.Ad meridiem, ad austrum.Usus: Australes regiones.
AUT,Ou,ou bien.Syn.Vel.Usus: Quid de pratorum viriditate, aut arborum ordinibus, aut vinearum specie dicam? Cave, huic particulæ particulam vel subjicias.
AUTEM,Mais.Syn.Sed, vero.Usus: 1. Poeta numeris adstrictior, verbis autem liberior. 2. Et,et, mais que. Cum pecunia deesset, essent autem prædia, vendi ea jussi. 3. An,est-ce que?Cur consurgitis? vultis autem horum audaciam reprimere? pro: an vultis etc. 4. Præterea,mais que,que du reste. Cum ita esset, suspicarer autem etc. 5. In interrogatione servit correctioni. Meum est, providere, quid fiat. Fiat autem? Imo vero quid futurum sit,je dois prévoir ce qui doit se faire.Se faire, ai-je dit?Bien plus ce qui doit arriver.
AUTUMNĀLIS, e, gen. com.D’automne.Usus: Autumnale frigus.
AUTUMNUS, i, m.Automne.Phras.Tempus senescenti æstati adjunctum; autumnale æquinoctium instat; æstatis non multum superest; æstas in exitu est; æstas præcipitat,l’automne arrive.
AUTŬMO, as, avi, atum, are, n.Prétendre,soutenir,décider.Syn.Opinor, censeo, puto.Usus: Ecquid autumas?
AUXĬLĬĀRĬUS, a, um, et AUXĬLĬĀRIS, e, gen. com.Auxiliaire.Phras.Milites auxiliarii,soldats auxiliaires. Auxiliares copiæ; adventitiæ copiæ; auxilia; conductitiæ cohortes; subsidiarius miles; milites in societatem armorum assumpti, qui socia arma junxere; qui subsidio sunt legionibus.Usus: Miles, cohors auxiliaria.
AUXĬLĬOR, aris, atus sum, ari, d.Aider,porter secours.Syn.Juvo, adjuvo, opitulor; opem auxiliumque fero, auxilio sum, succurro; subsidio eo,velvenio, præsto sum, subvenio, adsum, præsidium fero; adjumento, subsidio, præsidio sum. Suffragor, subsidio proficiscor.Usus: Auxiliari cuipiam. Cf.Auxilium,Faveo,Opera,Opitulor.
AUXĬLĬUM, ii, n.Aide,secours.Syn.Subsidium, præsidium, adjumentum, opis, adminiculum.Epith.Adventitium, barbarum, bonum, certum, divinum, fidelissimum et gravissimum, et maximum, firmum, magnum, et varium, mediocre, multum, nefarium, novum, novissimum, præsens, summum, verum, voluntarium.Phras.1. Tu mihi auxilium tulisti,vous m’avez porté secours. Tu primus afflicto, et jacenti consularem fidem dexteramque attulisti; te patrono usus sum diligente; tuo auxilio evasi. Tu summo semper studio mihi præsto fuisti. In te velut arcem rerum mearum habui; tu labentem, ac prope cadentem fulciebas. Te pro perfugio utebar, postquam amicorum consilia et auxilia mihi occidere. Tu ad pericula mea propulsanda concurristi; meas ruinas tua virtute sustinuisti. Egregiam mihi operam navasti; labentem excepisti; fortunis, fide fulcivisti. Amicum pendentem corruere non es passus. Patrocinium rerum mearum suscepisti. Tui auxilii umbra tectus; sub umbra tua latens, auxilium reperi. Tu adjutor meus, tu monitor, confectorque negotiorum meorum. Tu studium tuum saluti meæ dicasti unice, tu ope tua me defendisti. Te ego auctorem salutis, defensoremque habeo. In te opis mihi erat tantum, quantum vix omnium studia conferre in me poterant; adminiculo hoc uno erectus sum; eodem innixus principe steti. Tuo patrocinio nitebar unice, tuo præsidio sustentabar. 2. Auxilii nihil superest,tout le monde m’abandonne. Omnia mihi præsidia amicorum, omnia auxilia civium, perfugia, jura, consilia occiderunt. Emortuum est mihi ad eam rem auxilium. Nihil mihi in quoquam opis est, nihil auxilii. Omnia mihi undiqueauxilia detracta sunt. Nullus est auxilio locus. 3. Auxilio venire,venir au secours. Subsidio ire, proficisci; subsidium parare, comparare; adesse auxilio, suppetias ferre, adferre; suppetias advenire; adjutorem se profiteri ad rem; ad subsidium venire, suppetias venire. 4. Auxilia mittere,envoyer des troupes auxiliaires. Subsidiarias cohortes, subsidium mittere; submittere auxilia, subsidia, copias auxilio; subministrare auxilia.Usus: Auxilium ab aliquo petere,implorer le secours de quelqu’un. Implorare, efflagitare. Auxilium ferre, adjungere. Auxilio esse,aider. Cf.Adjumentum,Faveo,Affectus, a, um.
ĂVĀRĒ,Avidement.Syn.Avide, parce, restricte.Usus: Avare crudeliterque agere.
ĂVĀRĬTĬA, æ, f.Avarice.Syn.Sordes, aviditas, cupiditas. )( Liberalitas.Epith.Ardens, cæca, fœda, hians atque imminens, importuna, incredibilis, nimia, par, senilis, summa.Usus: Omnium bona spe atque avaritia devorare. Homo avido ingenio, infinita rerum cupiditate, ardenti avaritia. Avaritia est alienorum appetitio injuriosa. Nullum officium tam sanctum, tam solemne, quod non violet avaritia et comminuat. Cf.Cupiditas.
ĂVĀRUS, a, um,Avare.Syn.Alieni appetens, sui nimium tenax, adstrictus, parcus, avidus, sordidus, qui omnia in pecunia ponit. )( Liberalis, munificus, effusus.Phras.Crassus Romanorum avarissimus putatur,Crassus est regardé comme le plus cupide des Romains. Avaritiæ nomine male audiebat, suspectus erat. Avaritiæ crimen Crasso maxime objicitur, exprobratur. Crassus avaritiæ infamia flagrabat, graviter laborabat. Crasso avaritiæ nota inuritur. Exagitatur, ut in avaritiam pronior; ad avaritiam proclivior; divitiarum plus æquo, justo appetentior; immoderate sitiens; supra modum cupidus; cupidior, quam satis est; in divitiarum cupiditate nimius. Auri sitientissimus putatur Crassus. Incumbere ad opes; opibus inhiare unus maxime existimatur; avaritiæ labe infectus; propensus ad avaritiam, siquis alter. In re quærenda; in opibus congerendis; in divitiis colligendis, comparandis, contrahendis plus operæ posuisse, collocasse, quam æquum sit, creditur. Crassi avaritia ad summum pervenisse: eo esse progressa dicitur, quo maxime potuit. Crassus homo erat summa avaritia, infinita rerum cupiditate; avaritia erat ardenti, inhiante ac imminente; homo erat avidi ingenii. Crasso nullus adversus immodicas cupiditates steterat terminus; nulla res Crassi avaritiam morabatur; avaras et insatiabiles manus ad omnia porrigebat; avaritia infinita aliorum bona devorabat, inexplebili auri cupiditate laborabat. Multi multa avare faciebant; in aviditatem proni erant; avidiores aliquando ad rem erant; sed Crassus unus omnium avaritiam, cupiditatemque superabat. Nullum erat officium tam sanctum ac solemne, quod Crassi avaritia non violarit.Usus: Homo avarus et furax. Cf.Avidus,Sordidus.
Ave Maria recitare,Réciter la salutation angélique. Salutationem Angelicam ad Dei parentem Virginem pronuntiare, iterare. Voce Gabrielis Archangeli Virgineam Matrem salutare.
ĀVĔHO, is, vexi, vectum, ere, a.Emmener.Usus: Puerum a patria avehit,il emmène l’esclave hors de sa patrie.
ĀVELLO, is, vulsi, vulsum, ere, a.Arracher de.Syn.Abstraho, aufero, abjungo, distraho, detraho.Usus: Avellere filium de matris complexu. Avulsus a meis, ab amicis summo cum dolore. Cf.Decerpo.
ĂVĒNA, æ, f.Avoine.Usus: Si avenam in segete uspiam videris.
ĂVĔO, es, ere, a.Désirer ardemment.Syn.Cupio; aviditas rei me tenet.Adv.Prorsus, valde.Usus: Valde aveo scire, quid agas. Cf.Cupio,Desidero.
ĀVERRUNCO, as, avi, atum, are, a.Détourner (une calamité).Syn.Prohibeo, averto.Usus: Dii omen averruncent. Cf.Averto.
ĀVERSOR, aris, atus sum, ari, d.Se détourner (avec répugnance).Syn.Refugio, abhorreo, recuso, me alio averto.Usus: Ad quæstionem repentinam hærere, aversari, rubere. Preces, mores, sermonem aversari; defugere aditum, sermonem. Cf.Alieno,Alienatio,Abhorreo,Adversor.
ĀVERSOR, ōris, m.Qui détourne,distrait à son profit.Usus: Aversor pecuniæ publicæ.
ĀVERSUS, a, um,Qui a le dos tourné.Syn.Qui terga dat. )( Adversus.Usus: Averso corpore vulneratus,blessé par derrière. Milites a prælio aversi, ad prædam conversi. Eo nuntio nihil a proposito aversus. Aversi Dii a salute populi Romani. Homo a litteris; sermo a vero aversus, abhorrens. Cf.Alienus.
ĀVERTO, is, verti, versum, ere, a.Détourner.Syn.Arceo, removeo, abduco, prohibeo, propello. )( Converto.Adv.Manifeste, parumper, repente.Phras.1. Avertit animum a pristinis studiis,il a détourné son esprit de ces anciennes études. Abduxit amimum, mentem, cogitationem a pristinis studiis; deduxit a consilio pristino mentem ac studium et alio traduxit, transtulit. 2. Avertit perniciem civium,éloigner un malheur pour ses concitoyens. Ille suo consilio hostium furorem a pernicie civium repulit; cladem a cervicibus depulit; pestem ac exitium propulsavit.Usus: 1. Conatus improborum a republica, hostes ab urbe, pestem acervicibus avertere. 2. Verto,attirer. Omnium oculos in se avertit. Alio avertere flumen. Aufero,détourner à son profit,dérober. Pecuniam publicam, hæreditatem, prædam in suos usus avertere. 4. Sejungo, segrego,se détacher. Se ab amicitia alicujus avertere.