ĂVĬA, æ, f.Aïeule,grand’mère.Syn.Parentis mater.
ĂVĬĀRĬUM, ii, n.Volière.Syn.Locus ubi aves domi nutriuntur.
ĂVĬDĒ,Avidement.Syn.Cupide.Usus: Avide exspecto tuas litteras. Avide litteras Græcas arripui, quasi diuturnam sitim explere cupiens.
ĂVĬDĬTAS, ātis, f.Avidité.Syn.Cupiditas, desiderium.Epith.Infinita, inexhausta.Usus: 1. Infinita me gloriæ cupiditas tenet. Est in me summa aviditas; summa cupiditate, aviditate gloriæ rapior. 2. Avaritia,cupidité,avarice. Mendicitas aviditati conjuncta in alienas fortunes imminet. Cf.Avaritia,Avidus.
ĂVĬDUS, a, um,Avide.Syn.Valde appetens, cupidus.Usus: Appetentes gloriæ, præter cæteras gentes, atque avidi laudis fuere Romani. 2. Avarus,cupide,avare. Valde avidus in pecuniis locupletum est; auri argentique studio supra, quam dici potest tenetur; nemo minus illo a pecuniæ cupiditate abest; auri hominem cupiditas ingens tenet; est in eo summa auri aviditas; ad divitias inflammatus aviditate rapitur. Cf.Avarus,Cupio.
ĂVIS, is, f.Oiseau.Epith.Adversa, interpres et satelles Jovis, postrema, excelsa, internuntia Jovis, minor, alba.Usus: Aves aliæ alites; aliæ oscines. Avium quædam ad imitandum humanæ vocis sonum sunt dociles. Aves libero fruuntur cælo. Quasi avem albam bene sentientem civem intuemur.
ĂVĪTUS, a, um,Provenant de l’aïeul ou des aïeux.Usus: Paterna et avita possessio. Patria et avita Philosophorum secta.
ĀVĬUM, ii, n. et sæpius ĀVĬA, ōrum, n. pl.Lieux déserts.Usus: Avium dulcedo ducit ad avium.
ĀVĬUS, a, um,Désert;impraticable.Usus: Nocturnis et aviis itineribus profectus. Silvæ, valles aviæ.
ĀVŎCĀTĬO, ōnis, f.Diversion.Differ.Avocatio a molestia cogitanda; revocatio ad contemplandas voluptates.
ĀVŎCO, as, avi, atum, are, a.Détourner,éloigner,distraire.Syn.Abstraho, abduco, arceo, removeo, traduco. )( Voco, adduco.Adv.Sapienter.Usus: Ab ea re me non commodum ullum abstrahet, non metus avocabit, non somnus retardabit. Aliquem a contentione, a discordis, a vitiis avocare. Cf.Abduco,Averto.
ĀVŎLO, as, avi, atum, are, n.S’envoler;se retirer rapidement,s’enfuir.Syn.Fugio, fluo, evanesco.Usus: Experiar ut hinc avolem,je chercherai à m’enfuir d’ici. Fluit corporis voluptas et prona avolat,le plaisir s’envole et bientôt s’évanouit.
ĂVUNCŬLUS, i, m.Oncle maternel.Syn.Matris frater.Epith.Divinus ac singularis, magnus.
ĂVUS, i, m.Aïeul,grand-père.Syn.Patris,autmatris pater.Epith.Disertissimus, nobilis, sapientissimus.
AXILLA, æ, f.Aisselle.Syn.Locus subter brachium concavus.
AXĬŌMA, ătis, n.Propositum,axiome (proposition qui n’a pas besoin de démonstration).Syn.Enuntiatio, effatum, pronuntiatum, sententia breviter enuntiata.Epith.Falsum, verum.
AXIS, is, m.Essieu, et per product.Char.Syn.Linea per mundi centrum ducta, circum quam cœlum convertitur.Usus: 1. Terra, altrix nostra, trajecto axe sustinetur,axe du monde, ligne imaginaire qui partant d’un pôle et passant par le centre de la terre, rejoint l’autre pôle.Usus: 2. Sinuare, propellere axem.
BACCA, æ, f.Baie. Fructus arborum, quales sunt corni, oleæ.Epith.Certæ, pulchellæ.Usus: Baccæ arborum terræque fruges.
BACCHĀNĀLĬA, ĭum, et ōrum, n.Bacchanales,fêtes de Bacchus.Phras.Hilaria, liberalia; quibus diebus bacchatur hominum effrenata licentia, et temulentia; dies, quibus proni esse in licentiam homines, et diffluere in luxum ac lasciviam solent.Usus: Bacchanalia vivere,vivre dans la débauche. Bacchanalia agere, agitare,célébrer les orgies.
BACCHĀTĬO, ōnis, f.Célébration des bacchanales,orgie.Syn.Bacchantium furor, insaniendi ratio varia.Usus: Nocturnæ bacchationes et vigiliæ. Cf.Amentia.
BACCHOR, āris, atus sum, ari, d.Célébrer les mystères de Bacchus,se livrer aux transports (de la joie, de la colère etc.).Syn.Furo, insanio.Usus: Quibus gaudiis exultabas, quanta voluptate bacchabare?Quelle était l’ivresse de ta joie?Cf.Furo.
BĂCILLUM, i, n.Petit bâton, verges des licteurs.Syn.Baculus, virga.Epith.Incurvum, in summo inflexum.Usus: Lituus, id est, incurvum, et a summo leniter inflexum bacillum.
BĂCŬLUS, i, m. et BĂCŬLUM, i, n.Bâton.Usus: Inniti baculo.
BĀJŬLO, as, avi, atum, are, a.Porter à bras ou sur le dos.Syn.Porto.Usus: Ego bajulabo, tu inanis ante me ito.
BĀJŬLUS, i, m.Portefaix.Syn.Operarius, qui onera corpore suo victus quærendi causa portat.Usus: Operarii et bajuli.
BALBUS, a, um,Bègue.Syn.Lingua hæsitans.Usus: Demosthenes ita balbus erat, ut primam Rhetoricæ litteram non posset dicere.
BALBŪTĬO, is, īvi, ire, n.Bégayer.Syn.Lingua hæsito.Transl.Parler obscurément. Inepte dissero, male doceo, tracto, ago.Vel: Obscure, ambigue pronuntio, dico. )( Aperta, et clara voce loquor.Usus: De natura Dei balbutiebant.
BĀLISTA, æ, f.Baliste,machine à lancer des pierres.Syn.Arcus magnus cum manubrio.Usus: Balistæ eo vehementius feriunt, quo sunt contentæ, et adductæ magis. Cf.Catapulta.
BALNĔÆ, ārum, f.Bains publics. Duo ædificia conjuncta, in quorum altero viri, altero feminæ lavabant.Usus: Balneæ publicæ.
BALNĔĀRĬA, ōrum, n.Salle de bains.Usus: Nihil restat præter Balnearia, et ambulationem.
BALNĔĀTOR, ōris, m.Baigneur,propriétaire de bains.Syn.Balneorum præfectus.Epith.Temperans.
BALNĔUM,item: BĀLĬNĒUM, i, n.Salle de bains.Syn.Locus, ubi domi privatim lavant.Usus: Balneum calefieri jussit.
BĀLO, as, avi, atum, are, n.Bêler.Usus: Balat ovis exclusa pascuis.
BALSĂMUM, i, n.Baumier. *Syn.Odorata Palæstinæ arbuscula.Usus: Balsamum est arbor ipsa; opobalsamum est succus collectus ex arbore.
BALTĔUS, i, m.Baudrier. *Syn.Cingulum e corio bullis ornatum.Usus: Auratæ vaginæ, aurata illis baltea erant.
BAPTISMUS, i, m.Baptême.Phras.1. Baptismum conferre,baptiser. Sacrosancto Christianorum ritu abluere; aqua vitali abluere; sacro fonte infantes aspergere. Salutari Christianorum lavacro tingere; sacro baptismate respergere; primis Christianorum sacris initiare. Sacro baptismate ablutus est,il a reçu le baptême. Sacrosancto æternæ salutis fonte ablutus, tinctus, aspersus est; Baptismatis fonte auctoratus est; Christianorum cœtui per sacrum baptisma insertus est, salutari aqua, lustrali fonte lotus est; sospitalibus aquis ablutus est; sacro baptismatis rore tinctus est; sacro fonte lustratus, expiatus est. 3. Ex baptismo levare,être parrain. E sacro fonte suscipere; ad sacrum fontem pro aliquo sponsorem fieri; qua hora pueris sacra aqua ad salutem tingendis opera impenditur, sponsionem facere. (Vulg.Patrinum agere.)
BĂRĂTHRUM, i, n.Gouffre.Syn.Locus præceps, unde emergi non possit.Transl.Pro homine edace, potatore.Item: Pro meretrice omnia absorbente.Usus: Ex imo barathri emergere.
BARBA, æ, f.Barbe.Syn.Viri villus ad mentum.Epith.Aurea, horrida atque intonsa, major, maxima.Usus: 1. Barba crescit,sa barbe pousse. Jam lanuginem emittit. Lanugo per malas serpit, malas vestit. 2. Barbam longam fert,il laisse croître sa barbe. Barbam promittit; alit prolixam barbam; barbam nutrit profusam, submissam, prominentem. Bene barbatus; barba affatim instructus; spissa, promissaque barba est conspicuus. Promissa, et fluente in pectus barbaest. 3. Barbam deposuit,il s’est rasé. Barbam totondit, dempsit, abrasit, posuit, rasit. 4. Necdum habet barbam. Ne primam quidem barbæ lanuginem induit; ne lanugo quidem mentum obduxit; ne prima quidem barba mento inducta est.Usus: Capillatior quam ante, et barba majori.
BARBĂRĒ,A la manière des étrangers;grossièrement.Syn.Inquinate. )( Pure, emendate.Usus: Grammaticum se professus, barbare loquitur.
BARBĂRĬA, æ, et BĀRBĂRĬES, ei, f.Pays étranger,race barbare.Syn.Locus barbarusvelfera gens.Epith.Agrestis, forensis, immanis atque intoleranda, inveterata, tota, vasta. 2. Tam atrox nullus in ulla barbaria tyrannus fuit. 2. Regiones feræ et alienæ, Scythæ, Syri et cuncta fere barbaries. 3. Mores barbari, duri, feri, crudelitas, feritas,mœurs grossières,sauvages,barbarie. Cæsar inveteratam quamdam barbariam ex Gaditanorum moribus delevit. Barbaria forensis. 4. Vitiosa et a latinitate aliena locutio,barbarie de langage,ignorance. Domestica aliqua barbaries eorum sermonem infuscavit, inquinavit. Barbara et solœca inspergunt.
BARBĂRĬCUS, a, um,Barbare,étranger.Syn.Barbarus. Barbaricæ vestes, leges, mores barbarici.
BARBĂRISMUS, i, m.Barbarisme,faute contre la langue ou la prononciation d’un mot latin.Syn.Vitium in locutione, cum verbum aliquod vitiose effertur.Usus: In barbarismos incurrere.
BARBĂRUS, a, um,Barbare.Syn.Immanis, incultus, agrestis, ferus, crudelis, atrox. )( Humanus, cultus.Phras.Homines barbari,hommes barbares. Gentes immanitate barbaræ, moribus efferatæ. Homines immani et intoleranda barbarie; immansueti, feri, omni diritate deterrimi; vultu, motuque corporis vasti, et agrestes; moribus, ritibusque efferati; magna ex parte latrociniis infames; homines natura immani et importuna, inculti, asperi; quique contra studia naturæ agrestibus institutis obduruere; expertes omnis juris ac conditionis, et linguæ prope humanæ; natura et moribus immites ac feri; agrestibus institutis vivere sueti; quorum terris nihil asperius, oppidis nihil incultius, indole ac moribus nihil immanius. Cf.Agrestis,Inhumanus.
BARBĀTŬLUS, a, um,Qui porte une barbe naissante.Syn.Fere imberbis; cum rara barbaautparva.Usus: Concursabant barbatuli juvenes.
BARBĀTUS, a, um,Barbu.Usus: Barbati illi veteres.
BARBŬLA, æ, f.Petite barbe.Usus: Non hac barbula, qua isti delectantur, usi sunt veteres.
BARDUS, a, um,Lourd,stupide.Syn.Stupidus, hebes.Usus: Quis stupidum Socratem dicet, aut bardum?
BĀRO, ōnis, m.Imbécile.Syn.Homo stupidus.Usus: 1. Hæc cum loqueris, nos barones stupemus. 2. Vir princeps.M. L. Baron.Apud reliquos Barones te in gratiam posui.
BĀSĬLĬCA, æ, f.Basilique,édifice où l’on jugeait;Église chrétienne.Usus: Basilicam struere, ornare.
BĂSĬLĬCĒ,Royalement,magnifiquement. *Syn.Magnifice.Usus: Basilice ornatus incedit.
BĂSĪLĬCUS, a, um,Royal,splendide. *Syn.Regalis, splendidus, magnificus.Usus: Basilicæ editiones. Victus basilicus.
BĀSĬO, as, are, a.Baiser.Syn.Osculor.
BĂSIS, is, f. acc. im, abl. i,Base,piédestal d’une statue.Syn.Pes, pars ima, substructio.Epith.Adversa, altior, excelsa, inanis, index sui sceleris.Usus: Basi statuarum aliquid incidere, inscribere.
BĀSĬUM, ii, n.Baiser. *Syn.Osculum.Usus: Basium dare, figere. Cf.Osculor.
BĔĀTĒ,Heureusement. *Syn.Feliciter.Usus: Beate vivere in una virtute positum est.
BĔĀTĬFĬCO, as, are, a.Béatifier.Phras.Beatorum in cœlo numero addere; Beatorum in cælo ordinibus inserere, asserere; Beatis adscribere; ad numerum, in numerum Beatorum adscribere; Beatis annumerare; in Beatorum numero locare, collocare, reponere; Beatorum numero aggregare; in Beatorum numerum referre; Beatorum cultum, honoresque alicui decernere, constituere.
BĔĀTĬTAS, ātis, f.Bonheur.Syn.Beatitudo, vita beata. Cf.Beatus.
BĔĂTĬTŪDO, dĭnis f.Béatitude.Syn.Beatitas.Usus: Beatitatis et beatitudinis verbum durum, sed usu mollitum est. Cf.Felicitas,Beatus.
BĔĀTUS, a, um,Heureux.Syn.Felix, cui bene est.Adv.Absolute, ardenter, perfecte, summe.Phras.1. Beatus sum,je suis heureux. Bene beateque est; in cœlo sum; cœlum digito contingo; Deorum vitam adeptus sum; quis me homo fortunatior? fortunam ipsam anteeo. Cf.Felix. 2. Beati in cœlo,Bienheureux du ciel,les saints. Felicissimi cœli incolæ; æternitatis felicissimæ lumina; in altissimum evecti cœlestium civium consessum; cœlestis patriæ cives; cœlestis aulæ beatissimi proceres; in augustissimo Numinis concilio collocati; qui ea florent inter cœlites gloria, quæ mortalium apices transcendit, intra se positos habet universos. 3. Beata sempiternaque vita jam in cœlo fruitur,il jouit déjà dans le ciel d’une éternité de bonheur. Ejus vitam virtutemquebeata jam immortalitas excepit; piorum jam sedem ac locum est consecutus; magnis jam, et perpetuis fruitur voluptatibus, nullo metu nec impediente, nec impendente; ejus animus, postquam e corpore excessit, in cœlum jam, quasi in domicilium suum pervenit; in æternam, ac plane jam suam in domum immigravit, ubi ævo sempiterno fruitur. Æternæ salutis, beatitudinis particeps; hæres æternæ vitæ est; particeps æternii gaudii in unica felicitatatis cognitione defixus est. Adest illi cumulata bonorum complexio, secretis malis omnibus. Beatitudinis sempiternæ portum jam contigit; in illa perenni felicitatis sede jam collocatus est. Vita cœlitum, quæ sola est vita nominanda; cœlesti gloria, et immortalitatis domicilio jam perfruitur. Vita beata et sempiterna; quæ cumulata bonorum omnium, et nunquam interitura possessione gaudet, fruitur. Æternam gloriæ mercedem, a DEO mortalibus propositam, jam consecutus est. In beatissimam cœli regiam est deportatus; hæreditatem divinæ gloriæ adiit; evolavit jam in cœlestes orbes illos, ubi certus laborum finis, ubi vera et solida felicitas. Projectus jam est ad beatum illud sanctarum animarum concilium; et felicissima cœlitum sede est receptus.Usus: Beatus esse sine virtute nemo potest. Quem tu ægritudine, metu, lætitia gestiente, et libidine liberum, solutum, vacuum videris, num dubitabis beatum dicere? Qui beatus est, tutus sit oportet, inexpugnabilis, munitus, septus, sine timore, quem nulli metus terrent, nullæ ægritudines exedunt, nullæ libidines incitant, nullæ lætitiæ futiles languidis liquefaciunt voluptatibus. Cf.Felix.
BELLĀRĬA, ōrum, n.Friandises,pâtisseries.Syn.Cibi ad irritandam famem compositi.Usus: Mellita bellaria.
BELLĀTOR, ōris, m.Guerrier.Syn.Miles bellicosus.Usus: Is minus vehemens orator, quam bellator fuit. Cf.Miles.
BELLATRIX, īcis, f.Guerrière.Usus: Bellatrix iracunda.
BELLĒ,Bien.Syn.Bene, apte, prospere, commode, æquo animo.Usus: Belle, et festive. Belle cecidit, cum etc. Dolorem illum belle fert. Aqua belle fluens.
BELLĬCŌSĒ,D’une manière belliqueuse. *Usus: Bellicose Romam aggressus est.
BELLĬCŌSUS, a, um,Belliqueux,brave à la guerre.Syn.Armis et belli virtute valens. )( Imbellis.Phras.1. Germani bellicosi sunt,les Germains sont belliqueux. Belli gerendi peritissimi; longe omnes belli gloria et virtute superant; bellicis laudibus abundant; operum militarium periti sunt; bello invicti; multis fortibus factis, gloria militari illustres; in armis exercitatissimi; pugnacissimi, promptissimi bellatores; bello acres sunt, strenui, et consilio boni; rem bellicam fortiter ac strenue tractant, gerunt, administrant 2. Scipio bellicosissimus erat,Scipion était un très-vaillant guerrier. Vir erat in arma natus; ferox viribus, et armorum arte; invictus bello juvenis; Mars alter; primus bellator; magnum habebat usum in re militari; summam scientiam rei militaris habebat; erat bello nobilis; manu strenuus, promptus; clarus militia; acer bello juvenis; bonus militia, impiger manu; gnarus, non inglorius, acer militiæ; egregiæ erat militaris famæ. Sæpe se in armis strenuum, in bellis acrem, ac fortem probavit; fortem ac strenuam in bello navavit operam; erat in eo laus rei militaris maxima; prudentia rei militaris clarus erat; in re militari versatus erat egregie; florebat militaris rei gloria; militare munus præclare functus erat.Usus: Gentes bellicosæ. Cf.Fortis,Audax.
BELLĬCUM, i, n.Signal de combat. Bellicum canere,sonner la charge.Syn.Cantus ad arma vocans.Usus: Bellicum quasi canit Thucydides.
BELLĬCUS, a, um,Relatif à la guerre.Usus: Bellicam rem administrari majores nostri nisi auspicato noluerunt,les affaires de la guerre,la guerre. Bellica disciplina,l’art de la guerre. Bellica laus, gloria,la gloire militaire.
BELLĬGĔRO, as, avi, atum, are, n.Faire la guerre.Syn.Bellum gero.Usus: Cum fortuna nobis belligerandum est.
BELLO, as, avi, atum, are, n.Faire la guerre.Syn.Belligero, bellum gero.Usus: Gigantum more cum Diis bellare. Cf.Bellum.
BELLŬA, æ, f.Bête féroce.Syn.Bestia.Epith.Audax et nefaria, fera et immanis, immanis, et tetra, importuna, importunissima, impura, tetra et pestifera, teterrima, et vastifica, vasta, et immanis. Belluæ fluitantes, immanes et feræ, innantes et natantes.Usus: Ægritudo ut tetra et immanis bellua fugienda. Sed quid ego jus hospitii in hac bellua requiro?
BELLUM, i, n.Guerre.Syn.Duellum, Mars, belli contentio, certamen belli, tempus belli, arma. )( Pax.Differ.Bellum totum militiæ tempus; prælium solum armorum certamen est.Epith.Bella acerba ac diuturna, civilia, continua, domestica, externa, gravia, gravissima, hostilia, inutilia, justa, leniora, magna, majora, maritima, terrestriaque, maxima, et periculosissima, pestifera, præclara, pristina, propria, superiora, varia, vetera, bellis superioribus. Bello proximo, bellum acerbum diuturnumque, intestinum, acerbissimum, et calamitosissimum, commune, crudele et exitiosum, crudelissimum, dubium, fœdissimum, gravissimum, horribile ac nefarium, impium, inexpiabile, indictum, infinitum, injustum,luctuosissimum, necessarium, periculosum, vehemens, merum, miserum fataleque, miserrimum, mortiferum, muliebre, naturale, navale et maritimum, occultum, oppressum, periculosum magnitudine, turpe, perniciosissimum, piraticum, privatum, proximum, prudens, regium, repentinum, sacrilegum impiumque, sævissimum prope omnium, sceleratissimum, sempiternum, servile, tetrum periculosumque, tantum, tam crudele, tam nefarium, tam diuturnum, tam longe lateque dispersum diffusumque.Phras.1. Bellum imminet,la guerre est imminente. Impendet nobis, imminet bellum formidolosum, anceps, difficile. Exardescet, orietur, nascetur, exsistet ex his scintillis bellum calamitosum, exitiabile. Versamur in præsenti belli discrimine. Adventat, appropinquat, adest jam grave bellum. Res ad arma spectat. Bellum jam evitari non potest. Gliscit jam scintilla belli, quæ brevi in apertum incendium erumpet. Magna belli moles imminet. Magnum bellum in manibus est. Bellum incidet non dubium. Bellum nobis jam propius admovetur. Grave bellum in metu est. Belli magni timor impendet; versamur in magno timore belli. Adesse jam grave bellum videtur. Bellum non dubium habemus. Bellum primo quoque tempore conflatum erit; natum jam est belli initium. 2. Bellum excitare,allumer la guerre. Concitare, suscitare, commovere, conflare, concire bellum; bellicum canere; ad arma vocare; arma induere civibus; in arma populos agere; ad bellum omnem Europam armare; ad arma conclamare, stimulare, concitare, sollicitare populos; bellum toto orbe consciscere; ad bellum inducere; quasi furiam quandam ac facem belli accendere, et impellere ad consilia tam funesta populos. 3. Bellum parare,faire les préparatifs d’une guerre. Bellum adornare, apparare, comparare, instruere; bellum coquere, ostendere; ad saga ire; de bello cogitare; ad bellum animum intendere; in bellum mente et animo insistere; ad belli cogitationem se recipere; de bello consilium inire; belli consilium quærere; in bellum incumbere. Omnia belli apparatu strepunt,tout retentit de bruit de guerre. Saga sumuntur, arma promuntur, dantur civibus; arma raptim capiuntur, induuntur. Armis cives accinguntur, muniuntur, instruuntur. 4. Bellum indicere,déclarer la guerre. Bellum denuntiare. 5. Bellum suscipere,entreprendre une campagne. Movere, commovere, facere, inferre, sumere, incipere, inchoare. Belli initium sumere; arma tentare; ad arma descendere, concurrere. Belli initium facere; bellum consciscere, contrahere; bellum moliri, inire; bellum capessere, decernere; otium bello interpellare; bello experiri; rem ad arma deducere; ad vim et arma descendere, decurrere; belli fortunam tentare, experiri; in bellum converti. 6. Bello aggredi aliquem,attaquer quelqu’un les armes à la main. Arma inferre, bello lacessere, tentare, petere aliquem; armis invadere, infestare; bello premere, opprimere; armis, bello persequi; bellum inferre, movere, commovere, facere alicui. 7. Bellum gerendum committere,confier à quelqu’un le soin d’une guerre. Bellum dare consulibus; præficere bello consules; bellum mandare consulibus; summam belli administrandi consulibus dare, permittere. 8. Bellum gerere,faire la guerre. Administrare, gubernare bellum; bellum suis viribus exequi. 9. Bellum est in Italia,l’Italie est en feu. Ardet, flagrat, conflagrat atroci bello Italia; miscetur belli turbine; belli dissidio distracta gemit; internecino bello premitur, affligitur, vexatur. Italia perculsa bello, ac prostrata jacet; belli flamma uritur, ac consumitur; magna belli contentione terra marique infestatur; igne ferroque vastatur; nefario ac durissimo bello inflammatur. Italia tota in armis est. Arma tota Italia concrepuere; strepitus armorum totam Italiam concutit; in sagis est omnis Italia. Nulla calamitas, nullum exitium, nihil tam durum et acerbum in bello est, quod Italia non persentiscat. Bellum diuturnum totam perdit, corrumpitque Italiam. Nullum non mali genus Italiæ infert, importat bellum. Bellum magnas calamitates, ac graves creat Italiæ; multis et gravibus damnis Italiam afficit; nullius mali expers est; nulla vacat calamitate Italia bello lacessita. Bellum ex pulcherimma Italiæ parte solitudinem facit. Undique se pugna movet in Italia; ubique armis contenditur, dimicatur, disceptatur. 10. Bellum adhuc anceps est,l’issue de la guerre est encore douteuse. Bellum ancipit. Marte geritur. Communis adhuc Mars belli. Varia adhuc belli fortuna, ancepsque Mars est. Bellum adhuc gestum ea fortuna est, quam belli casus ferunt, Marsque communis. 11. Bellum protrahere,traîner la guerre en longueur. Bellum ducere, trahere, alere, prorogare; lentum bellum per oppida circumferre. 12. Bello hostem circumducere. 13. Bellum repellere,se défendre (guerre défensive). Propulsare bellum, defendere bellum illatum; illatas injurias propulsare; bellum depellere, profligare, repellere; vim omnem belli tempestatemque alio convertere, avertere; bellum dividere, dispergere; in locum alium detrudere. 14. Bellum remisit,la guerre est sur le point de finir. Attenuatum, imminutum bellum est; senescit, consenescit bellum; affectum, non confectum bellum est. 15. Bellum absolvere,terminer une guerre. Restinguere, delere, conficere, componere; belli reliquias exstinguere; felici temeritate opprimere; bellum ad exitum perducere; bellum perficere, absolvere, perpetrare, victoria terminare; optato exitu concludere; belli extrema delere; belli reliquias auferre,conficere; nullam partem belli relinquere; finem bello imponere, facere, statuere; nullam belli scintillam relinquere; belli reliquias persequi; bellum tollere et sepelire. 16. A bello cessare,cesser la campagne. Bellum dirimere, ponere, deponere, componere; bellum pace mutare; arma ponere; ab armis discedere; ab armis absistere; bellum sedare; ab annis conquiescere. 17. Bellum renovare,recommencer la guerre. Nondum satis oppressis belli reliquiis, fumantibus adhuc belli scintillis, belli consilium resumptum, instauratum, redintegratum est, ut adeo bellum ex bello feratur. Redit, renascitur de integro bellum; jam exstinctum denuo suscitatur. Novo iterum bello implicamur, involvimur. Novis fluctibus objicimur; in bellum denuo conjicimur. Ex præsenti tranquillitate novæ tempestates commoventur. Bellum integrum superest novis furoribus inflammatum. Bellum non finivit, sed mutavit. Omnia rursus in bellum consilia convertenda sunt.Usus: Bellum inferre,porter la guerre. Bellum defendere,repousser la guerre. Bellum accipere, non inferre,guerre défensive et non offensive. Bello parato,après les préparatifs de guerre. Bellum collatum est circa Corinthum,on fit la guerre à Corinthe. Bellum ad Placentiam constitit,on cessa de combattre sous les murs de Plaisance.
BELLUS, a, um,Bon,convenable.Syn.Aptus, conveniens.Adv.Plane, valde.Usus: 1. Erit hic locus pueris bellissimus. 2. Lepidus,délicat. Bellus puer, bellæ litteræ. 3. Urbanus, honestus,poli,bien élevé. Durius hoc accepit, quam homines belli soleant. Cf.Pulcher.
BĔNĔ,Bien.Syn.Præclare, commode, valde, ratione.Phras.1. Bene mecum agitur,je suis le plus heureux des hommes. Pulchre mihi est. Beatus sum. Perbono loco res sunt meæ. Præclare se res habet. Bene me habeo. Rectissime apud me sunt omnia. Optime, commodissime mecum agitur. Belle me habeo. Expedita mihi sunt omnia et explicata. Florentissimis rebus utor. Optatis meis fortuna respondet. Pulcherrime stamus. Secundæ res sunt. Salva res est, integra, incolumis. Res facili cursu procedunt; prosperum cursum tenent. Prospere, et ex sententia res eunt meæ. Vitam vivo felicissimam. Facilem se mihi præbet fortuna et benignam. Optime mihi cum fortuna convenit. Nihil ad felicitatem deest. Vita mea omni felicitatis genere cumulata est. Omnia ad voluntatem fluunt; ex sententia procedunt. Utor rebus secundis. 2. Bene an male,bien ou mal. Recte an perperam; recte an secus; probe an secus egeris, ignoro. 3. Bene fecisti,vous avez bien fait. Recte et ordine, belle, rectissime et sapientissime; rite, providenterque fecisti.Usus: 1. Domus bene et ratione ædificata. 2. Valde,très,fort. (Cum adject.veladv.) Homo bene nummatus; bene multi, bene mane, bene magnus, longus etc.
BĔNĔDĪCO, is, xi, ctum, ere, n.Usus: 1. Absolute est: bona verba dicere et boni ominis,dire des paroles de bon augure. 2. Laudo,dire du bien de quelqu’un,louer. Cui benedixit unquam bono civi?De quel homme de bien a-t-il jamais fait l’éloge?
BENEDICO DEUM, a.Je bénis DIEU. Laudo, extollo, deprædico Numinis clementiam, ac largitatem. 2. Benedicere populo, benedictionem dare,bénir le peuple,donner la bénédiction. Bene precari; fausta cum prece dimittere; pacem et veniam populo a superis precari. Solemni precatione, faustis ad DEUM precationibus populum prosequi. 3. Benedicere mensam, cibos,bénir la table,la nourriture. Cœnam a sacris precibus auspicari; Christiano ritu, solemni precatione dapes lustrare.
BĔNĔDICTUM, i, n.Bonne parole. )( Maledictum.Usus: Benedicta male interpretari.
BĔNĔFĂCĬO, is, fēci, factum, facere, n.Faire du bien.Syn.Beneficio afficio, benigne facio, beneficium tribuo, bene, optime mereor, beneficiis orno, bene promereor, beneficium confero, beneficio complector; beneficiis augeo, prosequor.Usus: Durum est, male tractari ab iis, quibus benefeceris. Cf.Beneficium confero.
BĔNĔFACTUM, i, n.Ce qu’on fait de bien. Adhibetur sæpius in plur. num.Syn.Bene, honeste factum, virtus. )( Malefactum.Usus: Benefactorum jucundissima est recordatio. 2. Beneficium, meritum,bienfait. Benefacta male locata, male facta arbitror.
BĔNĔFĬCENTĬA, æ, f.Bienfaisance.Syn.Liberalitas, benignitas.Epith.Divina, præstans.Usus: Quid præstantius bonitate et beneficentia?
BĔNĔFĬCIĀRĬUS, i, m.Bénéficiaire,soldat promu par la faveur d’un tribun.Syn.Cliens.Usus: Petreius cum paucis equitibus beneficiariis suis in hostem movit,Pétreius se jeta au milieu de la mêlée avec quelques cavaliers qui lui étaient dévoués. (Vulg.Vasallus).
BĔNĔFĬCĬUM, ii, n.Bienfait.Syn.Benefactum, meritum, officium, gratia, promeritum, munus.Epith.Æternum, amplissimum, divinum, immortaleque, excellens atque divinum, insigne et singulare, præclarum in rempublicam, publicum, recens, summum. Beneficia amplissima, clarissima. Divina in aliquem, fructuosa, et grata alicui, immortalia, innumerabilla, jucundiora, mutua, paterna, plurima, proxima, vera, vetera, vilia.Phras.1. Beneficium peto,je vous demande un service. Hanc rem in beneficii loco a tedeposco; tuo beneficio ut is mihi honor obveniat, peto. Cf.Rogo. 2. Beneficium confero,je rends service. Contuli, quæ in illum officia potui. Quantum in me fuit, quantum efficere, et consequi potui, pro meo studio, meaque industria complexus sum hominem; auxi omnibus officiis. Nullum officii genus, aut studii; nullam omnino rem, quæ vel ad utilitatem illius, vel ad laudem spectaret, omisi, prætermisi, infectam reliqui. Omnia, quæ quidem præstare mihi licuit, profecta in illum sunt beneficia. Meam in illum voluntatem et benevolentiam, quandocumque res tulit, ubi tempus, occasio postulavit, ostendi, significavi, declaravi, patefeci, probavi. Bene meritus de illo sum, quam potui, studiosissime. 3. Nihil beatius est, quam beneficia multis conferre plurima,le comble de bonheur, c’est de pouvoir accabler de bienfaits un grand nombre de personnes. Benigne facere plurimis; beneficiis devincire, ornare, complecti, obligare, alligare plurimos; felicitatis pars magna est, beneficiis cumulare, obruere; officiis colere, afficere; beneficiis et officiis prosequi quam plurimos; mereri, bene promereri de plurimis; in exhibendis, tribuendis, deferendis officiis, nullum benevolentiæ pignus, ac indicium omittere; emere sibi beneficiis plurimos; eximia esse in omnes benignitate. Quæ ista felicitas est, servire, commodare quam plurimis; collocare, ponere apud gratos animos benefacta quam plurima; et quidquid facultas, in beneficii loco deferre. 4. Non magna in me beneficia contulisti,vous ne m’avez pas rendu de grands services. Non valde de me meritus es. Beneficium a te vel nullum accepi, vel minimum. Exigua sunt, quæ pro beneficio dedisti; quæ mihi detulisti, dedisti beneficia; quæ apud me beneficia collocasti, posuisti. Gravia non sunt, exigui momenti, parvi ponderis ea sunt, quæ mea causa fecisti. Beneficia tibi debeo, non ita magna. Obligasti, obstrinxisti me mediocribus officiis. 5. Beneficium accipio,je reçois un service. Plurima tibi debeo officia et beneficia; innumerabilia tua in me exstant beneficia; in me profecta sunt. Innumera tua in me beneficia et promerita sustinere vix possum. Quod vivo, pro tuo beneficio habeo; in beneficii loco repono. 6. Beneficium reddo,je m’acquitte envers mon bienfaiteur. Quis beneficiis tuis pro merito respondebit? quis parem referet gratiam? quis benefacta tot in me tua solvet, remunerabitur? quis officia tua paribus officiis æquet, compenset? cumulatis tuis in me meritis qui faciam satis? Cf.Remuneror. 7. Beneficii memor ero,je me souviendrai des services reçus. Hujus mihi recordationem beneficii nulla dies eripiet. Immortali memoria percepta beneficia retinebo. Hujus in me meriti æternum meminero. Hoc officium inter maxima beneficia referam, numerabo; singulare me beneficium tulisse credam; beneficii non vulgaris locum apud me obtinebit,je compterai ce service parmi les plus grands bienfaits. Cf.Gratus. 8. Beneficia præstita objectare,reprocher des services que l’on a rendus. Liberalitatem suam pudori alterius gravem facere. Amplificare verbis sua in alterum officia. Beneficia sua verbis et sermonibus ambitiosius deprædicare. Beneficii gratiam invidiosa prædicatione corrumpere.
Beneficium Ecclesiasticum,bénéfice écclésiastique. Sacerdotium opimum, opulentum, tenue, exile; sacerdotium cura animarum præditum; sacerdotium ab animarum cura immune. Beneficium Ecclesiasticum alteri cedere,céder à quelqu’un un bénéfice. Abdicare se sacerdotio aliquo,velsacerdotii munere ac censu; amico utendum, fruendum tradere; jus, possessionemque sacerdotii sui alteri transcribere; cedere jure ac possessione sacerdotii.
BĔNĔFĬCUS, a, um,Bienfaisant.Syn.Benigne faciens, benignus.Usus: Beneficus est, qui non sua, sed aliena causa, benefica voluntate movetur. Cf.Amicus.
BĔNĔMĔRĔOR, eris, itus sum, eri, d.Bien mériter.Syn.Beneficio afficio, beneficium colloco.Usus: De republica, de nomine ac dignitate Rom. benemeritus civis. Benemereri de posteris; posteritati servire.
BĔNĔVŌLĒ,Avec bienveillance,affectueusement.Syn.Amice.Usus: Præsto esse alicui benevole, et fideliter.
BĔNĔVŎLENS, tis, gen. omn.Bienveillant.Syn.Benevolus.Usus: Non sum molesta, sed benevolens. Cf.Affectus, a, um.
BĔNĔVŎLENTĬA, æ, f.Bienveillance,bonté,obligeance.Syn.Gratia, studium. )( Odium.Epith.Æqualis ætati alicujus, bona, fidelis, firmissima, grata animi, impar, incredibilis in aliquem et maxima, perfectissima, præstans in aliquem, insignis in aliquem, intemperata, major, mediocris, mirabilis, mutua, necessaria, non obscura, par et mutua, perpetua in aliquem et maxima, propensa et perpetua, sempiterna, singularis, summa erga aliquem, summa et par.Phras.1. Benevolentiam captare,rechercher la bienveillance. Benevolentia beneficiis capitur maxime, conciliatur, colligitur, contrahitur, movetur. Ad benevolentiam officia alliciunt. Benevolentiam tibi facile beneficiis adjunges, conjunges. Gratiam amicorum expetis, et multorum civium amicitiam; voluntates tibi multorum conciliare, benevolentiam consequi, experiri, perspicere cupis, beneficio consequeris. Gratiam aucuparis; in gratiam te insinuare; gratia crescere apud cives et optimates desideras; benevolentia tibi eorum animi sunt devinciendi. Inire optimatum gratiam, benevolentiam magnam consequi exoptas; officiis etbeneficiis est colligenda. 2. Benevolentiam exhibere,montrer sa bienveillance pour quelqu’un. Quam in te suscepi benevolentiam, semper tibi præstabo, servabo, tuebor, augebo. Quam semel in te contuli, declaravi benevolentiam, ea te semper complectar; hanc in te semper navabo; hanc experiere, perspicies plurimis indiciis. Qua in te semper eram benevolentia, ea deinceps quoque ero propensissima. Favebam adhuc rebus tuis, et cupiebam optime; neque desinam, in posterum te favore fulcire meo. Secunda in te erat voluntas mea; studiisque in te inclinabat; sed animo nihilominus in te benevolo, optimoque esse pergam. Si unquam me tibi benevolum dedi, si voluntate eram bona ac propitia; deinceps in re tua totus ero, nullumque benevolentiæ, aut gratiæ officium omittam; studio rerum tuarum agebar adhuc maximo, tuaque causa cupiebam tibi omnia; quidni addictus sim deinceps quoque, tuisque commodis studeam unice? Optime affectum me tibi fuisse adhuc, tu ipse testis eris locuples; quæ igitur res est, quæ dubiam reddere summam in te voluntatem possit? Cf.Amicus. 3. Benevolentiam tollere,enlever à quelqu’un l’amitié. Adimere, exstinguere, delere. Cf.Amicitiam abrumpere,Gratia.
BĔNĔVŎLUS, a, um,Bienveillant.Syn.Amans, amicus, propendens in aliquem inclinatione animi, studiosus.Adv.Sane, vere.Phras.Ardentibus sum in aliquem studiis; amicissimus sum; summa mea est in ilium voluntas; eximiæ benevolentiæ, ac benignitatis sum in aliquem; voluntate in aliquem bona sum; animo bono sum in aliquem. Cf.Benevolentiam exhibeo.Usus: Amicissimi, benevolentissimique hominis officio semper sum functus. Cf.Amicus,Amicitia.
BĔNIGNĒ,Avec bonté.Syn.Comiter, liberaliter.Usus: Salutare benigne, comiter appellare aliquem. Alicui benigne facere et liberaliter.
BĔNIGNĬTAS, ātia, f.Bonté,bienveillance.Syn.Clementia, comitas, humanitas, pietas, liberalitas.Epith.Grata, honesta, incredibilis in aliquem, jucunda aditu, major, nimia, privata, propensa in calamitosos, quæstuosa, summa in aliquem, utilis alicui.Usus: Summa benignitate audire dicentem. Nunquam tibi meam benignitatem claudam. Non exhaurietur mea benignitas. Benignitas naturæ, agrorum. Cf.Lenitas,Mitis,Benevolentia.
BĔNIGNUS, a, um,Bon,doux.Syn.Comis, blandus. )( Asper.Usus: Benignus ad commodandum. Oratione benigna uti. 2. Liberalis, munificus,généreux,libéral. Benignus liberalisque dicitur, non qui fructum, sed officium sequitur. Cf.Benevolentia.
BĒO, as, avi, atum, are, a.Rendre heureux,donner l’immortalité.Syn.Beatum facio.Usus: Cœlo aliquem beare.
BESTĬA, æ, f.Bête féroce et généralement toute espèce d’animal.Syn.Bellua.Epith.Immanis ac perniciosa, monstruosissima, præclara, valentissima. Bestiæ abditæ, terraque tectæ, agrestes, ancipites, in utraque sede viventes, aquarum incolæ, aquatiles, cicures, feræ, gradientes, nantes, natantes, pravæ, serpentes, solivagæ, congregatæ, terrenæ, volatiles, volitantes, volucres.Usus: Aliæ bestiæ nantes, volucres, serpentes.
BESTĬĀRĬUS, ii, m.Bestiaire,gladiateur qui combattait contre les bêtes féroces.Syn.Qui cum bestiis pugnat in ludis publicis.Usus: Gladiatoribus, bestiariis rempublicam, obsidere.
BESTĬŎLA, æ, f.Petite bête,insecte.Usus: Bestiolæ dissimillimæ communiter cibum quærunt. (Vulg.Animalcula.)
BĒTA, æ, f.Bette,poirée,plante. Herbæ genus.Usus: Beta et malva.
BĬBLĬA, ōrum, n. pl.Les saints livres.Syn.Sacræ, sanctæ, Divinæ litteræ; libri Divini; Divinorum librorum, sacrorum scriptorum monumenta, instinctu afflatuque cœlesti conscripta. Divinarum legum volumina. Divina oracula. Cœlestis doctrinæ volumina. Scriptura sancta. Sacri codices.
BĬBLĬŎTHĒCA, æ, f.Bibliothèque.Syn.Librorum locus, multitudo.Epith.Mirifica.Usus: De bibliotheca tua supplenda, libris commutandis, velim conficias.
BĬBO, is, bĭbi, bĭbĭtum, ere, a.Boire.Syn.Poto, perpoto, poculum exhaurio, potionem haurio, exhaurio, sorbeo.Adv.Jucundius, plurimum.Phras.Vinum intemperanter bibunt Græci,les Grecs aiment à s’enivrer. Vinum intemperantius hauriunt; avide siccant pocula; lagenas exsiccant totas. Ingens est in Græcis potandi libido. Cyathos sorbendo diem producunt. Poscunt majoribus poculis, provocant. Totos dies perpotant; vino se obruunt; furiosa vinolentia, circumpotationibus inundantur; vino se onerant. Merum ex cantharis scitissime exantlant: vini multum exhauriunt; largiore utuntur vino; largiter se invitant; diem noctemque potando continuant; multum vini absumunt; intemperantissimis perpotationibus indulgent; diem mero frangunt; nimio se vini potu ingurgitant; mero sopiuntur; vino sepeliuntur; vino ventrem distendunt; in potationibus sunt, agunt assidui; compotationes celebrant assidue, in potationibus assidue versantur.Usus: 1. Lex Græci convivii: Bibat, aut abeat. 2. (Vulg.Bibere sanitatem),boire à la santé de quelqu’un. Libare alteri,velalterius saluti poculum; bibere salutaria; bibere soteria.
BĬBŬLUS, i, m.Qui aime à boire.Usus:Potor bibulus Falerni,grand buveur de Falerne. Cf.Vinolentus,Ebrius.
BĬCEPS, cĭpĭtis, omn. gen.Qui a deux têtes.Usus: Biceps puella nata est.
BĬDŬUM, i, n.Espace de deux jours.Syn.Duorum spatium dierum.Usus: 1. (De tempore, cum Gen. et Acc.) Bidui,velbiduum ibi fui,je suis demeuré deux jours en cet endroit. 2. (De loco, cum Gen., Acc. et Abl.) Castra bidui, biduum,velbiduo absunt ab urbe,le camp est à deux journées de marche de la ville.
BĬENNĬUM, ii, n.Espace de deux ans.Syn.Spatium duorum annorum.Usus: Biennio domo abfuit.
BĬFĂRĬAM,En deux endroits.Syn.Bipartito.
BĪGA, æ, f.et sæpius: BĪGÆ, ārum, f. pl.Char à deux chevaux.Syn.Currus duorum equorum jugo actus.Usus: Citatis bigis vehi.
BĪLIS, is, f.Bile,humeur bilieuse.Epith.Atra, secreta.Usus: 1. Mens sæpius iracundia graviore,veldolore,veltimore, quam atra bile movetur. 2. Ira,colère. Ea res mihi bilem movit, commovit, concivit.
BĬMESTRIS, e, gen. com.De deux mois.Syn.Duorum mensium.Usus: Consulatus bimestris.
BĪMUS, a, um,De deux ans.Syn.Duorum annorum.Usus: Bimus infans.
BĪNI, æ, a,Deux(nombre distributif),deux à deux.Usus: Bis bina quid sint, Epicurus non didicit.
BĬPARTĬOR, iris, itus sum, iri, p.Partager en deux.Syn.In duas partes seco, distribuo.Usus: Prædam bipartiti sunt.
BĬPARTĪTO,En deux parts,par moitié.Syn.Dupliciter, bifariam.Usus: Bipartito classis, acies distributa est.
BĬPĔDĀLIS, e, gen. com.De deux pieds.Syn.Duorum pedum longitudine.Usus: Sol Epicuro bipedalis videtur.
BĬPES, ĕdis, omn. gen.Bipède,qui a deux pieds.Usus: Homo omnium non bipedum modo, sed et quadrupedum impurissimus.
BĬRĒMIS, is, f.Birème,galère à deux rangs de rames.Syn.Navis duobus remorum ordinibus instructa.Epith.Præclara.
BIS,Deux fois.Usus: In eodem facto bis improbus fuisti.
BĬVĬUM, ii, n.Embranchement de deux voies.Syn.Quod duas vias habet.
BLANDĒ,D’une manière flatteuse,insinuante.Syn.Comiter, suaviter, mansuete.Usus: Appellare aliquem blandissime. Blandius aliquid petere.
BLANDĬLŎQUENTĬA, æ, f.Douces paroles.Usus: Tanta illi blandiloquentia supplicavi.
BLANDĪMENTUM, i, n.et sæpius: BLANDĪMENTA, ōrum, n. pl.Caresses.Syn.Blanditia.Usus: Multa blandimenta nobis natura ipsa peperit. Blandimentis corrupta juventus. Cf.Blanditia.
BLANDĬOR, iris, itus sum, iri, d.Caresser,flatter.Syn.Amplexor.Adv.Mirifice, suaviter.Phras.Solet omnibus blandiri,il flatte tout le monde. Ubique suppliciter se insinuat; aucupatur blanditiis omnium gratiam; blando sermone omnes delinire; lenocinari omnibus; palpum obtrudere solet. Blandissime appellat omnes; demulcet omnes suis blanditiis; assentationis artificio omnium animos sibi adjungit. Cf.Adulor.Usus: Voluptas suaviter sensibus blanditur. Prosperitas vitæ hujus alludit tibi suaviter et blanditur. Cf.Blanditia.
BLANDĬTĬA, æ, f.Caresses,flatterie.Syn.Blandimentum, illecebræ, assentatio. )( Minæ.Epith.Apertæ, flagitiosæ, malitiosæ officiorum.Phras.Turpe est, blanditiis gratiam aucupari,il est honteux de rechercher la popularité par la flatterie. Populari assentatione, blanditiis civium benevolentiam colligere; ad colligendam potentiorum gratiam blanditias admovere, adhibere; influere in aures populi blanditiis; optimatum animos blanditiis obsidere; blandimentis corrumpere, blanditiis et illecebris irretire.Usus: Blanditiis nummos ab aliquo exprimere. Blanditiis in consuetudinem aliorum se immergere. Patris severitatem blanditiis et illecebris impedire.
BLANDUS, a, um,Caressant,doux,aimable.Syn.Benignus, comis, lenis, suavis.Usus: Blanda voce vocare quempiam. Blanda et supplici oratione fallere. Homo est minime blandus. Cf.Oratio blanda.
BLASPHĒMĬA, æ, f.Blasphème. Blasphemias effutire,se répandre en blasphèmes. Atroces in DEUM voces jactare; impia verba in DEUM profundere, jacere. Verborum impietate, scelesta lingua, quæ in cœlo terrisque sunt sanctissima, violare. Scelesta lingua DEUM lacessere. Impias in DEUM voces mittere. Maledictas et nefarias execrationes in DEUM et cœlites evomere; nefariis maledictis, insanis vociferationibus in DEUM et superos insurgere.
BLĂTĔRO, as, avi, atum, are, n.Babiller,criailler. * Quid blaterat tanto cum clamore?
BŎNA, ōrum, n. pl.Biens,fortune.Syn.Fortunæ, res, possessiones, divitiæ, fundi, prædia, voluptuariæ possessiones; res patria et avita, facultates.Epith.Aliena, augusta,brevior, diversa, divina et egregia, diuturna, externa, fraterna, magna et divina, quam maxima, multa, necessaria, nec opinata, paterna, et avita patria, pauciora, perexigua et minuta, plura, potiora, præsentia, præterita, propria alicujus, publica, publicata, summa et propria.Phras.1. Bona parare,amasser des biens. Multa sibi bona industria peperit; sua cum industria multis possessionibus cumulavit, auxit; multas illi facultates paravit, tribuit. 2. Bona adimere,enlever les biens. Imminet fortunis omnium et bonis. Si nunc agit, ut tua bona publicentur, et erepta tibi, acerbissimæ præconis voci subjiciantur. Agri parte multatos mortales multos, bonis exuit, spoliat, avitis possessionibus evertit. 3. Bona luxu perdere,perdre sa fortune dans la débauche. Ingluvie avita bona, rem familiarem, prædiola sua brevi abligurivit, dilapidavit, dissipavit, profudit, absumpsit. Cf.Prodigo.Usus: 1. Bona fortunæ,richesses. Ea sunt generis, propinquorum, amicorum, opum, valetudinis, formæ, virium, ingenii. Res moventes,meubles. Fundi, prædia,immeubles. 2. Bona corporis,biens du corps. Valetudo, firmitas, vires, pulchritudo, sensus integri, velocitas, dentium candor, venustas oculorum, coloris suavitas, linguæ solutio, vocis sonus, latera firma, conformatio quædam, et figura totius corporis, et oris. 3. Animi bona,biens de l’âme. Virtutes, dotes ingenii, judicii, memoriæ, artes, scientiæ. Cf.Copiæ,Opes,Divitiæ,Felix,Bene. 1. (Bona Spiritualia,Vulg.Biens spirituels.)Phras.Animi bona nullis casibus, nullis temporibus subjecta. Interiora hominis bona, quibus animus sit pulchrior, ditior. Animi bona, quæ cœlum quodammodo ipsum continent. Vera et propria hominis bona, quæ hominem carum Deo efficiunt. 2. (Bona temporalia.Vulg.Biens temporels.) Res fluxæ, fragiles, caducæ, externæ. Bona, quæ fortunæ casibus sunt obnoxia. Peritura, hominis bona, quæ fluxis hujus vitæ divitiis, honoribus et oblectationibus continentur. Corporis et fortunæ dona, quæ una cum corpore intereunt. Rerum fluxarum blandimenta; res fugaces, inanes, perituræ, mortales. Ea, quæ apud cœcos mortales prima putantur; opum, honorum, voluptatumque illecebræ. Bona caduca et incerta, posita non tam in nostris consiliis, quam in fortunæ temeritate. Res humanæ, quæque rationem habent cum terra.
BŎNĬTAS, ātis, f.Bonté.Syn.Probitas, integritas, virtus, benignitas, clementia. )( Malitia.Epith.Divina, inusitata, non inhumana virtus, non superba, pristina, singularis, summa, vera.Usus: Quidam bonitate naturæ, alii institutione, et disciplina rectam sectantur viam,quelques-uns remplissent leurs devoirs par l’effet d’un bon naturel, etc.Ejus fortunas tuæ bonitati commendo. Ingenii bonitate mira; singulari bonitate et modestia vir est. Cf.Bonus.
BŎNUS, a, um,Bon.Syn.Probus, frugi, integer, justus, præstabilis, salutaris.Adv.Æque, plane, sane, sat, valde.Phras.Vir bonus est,c’est un homme de bien. Vir est insigni bonitate; ita moderatus, ut præ se quandam probitatem, ingenuitatem ferat. Vir est et sapiens, et legibus parens, officii non ignarus, utilitati publicæ plus quam suæ consulens, intentus. Exemplum est innocentiæ; quo nemo integrior in civitate, nemo sanctior. Apertus, simplex, ingenuus, justus vir est, cujus fidem, bonitatemque omnes dilaudant. Probus est et antiqui moris; antiquis moribus, antiqua homo virtute et fide est. Vir est mira ingenii bonitate; singulari bonitate et modestia præditus. Frugi homo est et quantivis pretii. Vir notæ est et expertæ fidei, vitæque integerrimæ; vir, cujus multa sunt et illustria exempla probitatis et candoris. Viri boni officium fungi solitus. 1. (Bona opera,bonnes œuvres.Vulg.) Piæ sanctæque actiones; actiones cum pietate susceptæ; virtutis exercitationes; usurpatio piorum munerum; virtutum officio fungi.Usus: Bonum solum, quod honestum. Summum bonum in voluptate ponit Epicurus. Bono uti Cæsare, benigno. (Vulg.Bona nova.) Læti nuntii,bonnes nouvelles. (Bonam diem sibi facere.Vulg.Se donner du bon temps.) Diem sumere hilarem. Cf.Probus.
BŎO, as, are, n.Crier,retentir. *Syn.Mugio.
BOS, bŏvis, gen. com., gen. pl. boum, dat. et abl. bobus et bubus.Bœuf,vache.Epith.Opimus, sanctus, vivus; boves mollipedes, opimi.Usus: Boum cervices natæ ad jugum, et vires humerorum et latitudo ad aratra extrahenda.
BRĀCA, æ, f.ei sæpius: BRACÆ, ārum, f. pl.Braies. Genus vestis apud Gallos Transalpinos.
BRĀCĀTUS, a, um,Qui porte des braies.Syn.Bracis utens.Usus: Gallia bracata,Gaule narbonnaise.
BRĀCHĬUM, ii, n.Bras.Epith.Extremum, leve, molle.Usus: Brachii projectio decet in contentionibus, contractio in remissis. Brachium cohibere, projicere, contrahere. Molli brachio aliquid agere.
BRACTĔA, æ, f.Feuille de métal.Syn.Lamina tenuissima.
BRASSĬCA, cæ, f.Chou.Usus: Caules et brassicam ne contigeris.
BRĔVĪ,Bientôt,sous peu.Syn.Propediem, in brevi, brevi tempore, exiguo tempore, paucis diebus.Usus: 1. Respublica brevi respirabit. 2. Breviter,en peu de mots. Ad ea, quæ petis, brevi respondebo.
BRĔVĬLŎQUENS, tis, omn. gen.Qui parle en peu de mots.Usus: Breviloquentem me tempus ipsum facit.
BRĔVIS, e, gen. com.Court,petit.Syn.Parvus, pusillus, contractus, concisus, angustus, exiguus, præcisus temporis spatio.Phras.1. Exiguum, et breve vitæ curriculum. Contractiora sunt vitæ spatia, quam ut, etc. 2. Orationeveldictione brevis,discours,précis. Ambitus verborum contractus, et brevis. Amputata oratio et abscissa.
BRĔVĬTĀS, ātis, f.Brièveté,petitesse.Epith.Amicissima alicui, concisa, distincta, exigua vitæ, nuda atque inornata, pura et illustris, summa.Usus: 1. Brevitas diei, temporis. 2. Contractio,concision. Brevitas non modo senatoris, sed et oratoris magna laus est. Multos imitatio decipit brevitatis.
BRĔVĬTER,Brièvement.Syn.Strictim, summatim, brevi, cum brevitate, paucis verbis. )( Producte, pluribus verbis.Phras.Rem dicam breviter,je dirai la chose en peu de mots. Rationem tribus versiculis comprehendam; ne multa; videamus nunc strictim, rem perstringam breviter; tribus verbis; paucis percurret oratio. Brevitate utar, ut satietatem longæ orationis effugiam; non obtundam pluribus; ne longam orationem suscipiam, paucis ista habe, summatim dicam. Ut in pauca rem conferam; ne longum sit; perbreviter attingam; coarctabo et peranguste resarciam dictionem; incidam media, ne nimis sero ad extrema veniam; celeriter exigueque dicam; paucis vos absolvam; quam potero, in verba conferam paucissima; verba quam maxime ad compendium conferam, capita rerum strictim percurram; verbo me expediam. Compendia sequar. Paucis te volo; pauculis verbis, dictis compendium fieri volo. Paucis rem dabo; ad pauca ut redeam; ut plura mittam. Ut paucis rem concludem; uno verbo complectar; ne multis morer; teneam, ne longior sim, aut copiosior; ne multa multis; plura pluribus; quid multa? non vagabor longius; summam complectar; ad pauca redigam; pluribus agere tecum non debeo; quid plura? quid pluribus?
BRŪMA, æ, f.Solstice d’hiver,hiver.Syn.Brumale tempus, brumalis dies; dies hiemis brevissimus. Cf.Hiems.
BRŪMĀLIS, e, gen. com.D’hiver.Usus: Brumalis dies.
BRŪTUS, a, um,Lourd,pesant.Usus: Fortuna bruta,fortune aveugle. Fulmen brutum,foudres inertes, dont on ne peut tirer aucun présage.
BŬBĪLE, is, n.Étable à bœufs. *Syn.Locus, ubi boves stabulantur.
BŪBO, ōnis, m.Hibou.Usus: Raro in conspectum bubones veniunt.
BŬBULCUS, i, m.Bouvier.Syn.Boum custos.
BUCCA, æ, f.Bouche,au pl. Joues.Syn.Os ipsum et interior malarum pars concava.Usus: Consul prodiit fluentibus buccis, gravibus oculis. Scribe, quod in buccam venerit. Buccæ fluentes, cerussatæ, atque dignæ Capua vetere.
BUCCĬNA, æ, f.Trompette.Syn.Tuba belli.Usus: Signum datur buccina.
BUCCĬNĀTOR, ōris, m.Le trompette.Syn.Præco, tubicen.Usus: Promittit, se fore buccinatorem existimationis meæ.
BULLA, æ, f.Bulle;petite boule d’or, d’argent ou d’autre métal que portaient au cou les jeunes patriciens jusqu’à l’âge de 17 ans. Bulla in toga prætexta erat ornamentum pueritiæ, in cordis figuram formatum.Epith.Aureæ, multæ et graves.Usus: 1. Prætexta toga sine bulla. 2. In valvis clavus. Verres bullas aureas a valvis abstulit. (Bulla Pontificia.Vulg.) Litteræ Pontificiæ.
BUSTŬĀRĬUS, a, um,Gladiateur qui combat autour du bûcher.Usus: Si mihi cum illo bustuario gladiatore certandum fuisset.
BŪSTUM, i, n.Bûcher.Syn.Locus, ubi corpus hominis defuncti concrematum est; monumentum, sepulcrum.Usus: 1. Bustum violare. 2.Transl.Homo impius, bustum legum omnium, bustum reipublicæ,homme impie,destructeur des lois,tombeau de la république.