CŌHÆRENTĬA, æ, f.Cohésion,liaison.Syn.Compositio, conjunctio.Usus: Siderum circuitus ad mundi cohærentiam pertinet.
CŎHÆRĔO, es, hæsi, hæsum, ere, n.Adhérer,être attaché à.Syn.Cohæresco, conjungor. )( Disjungor.Adv.Apte, necessario, præclare, quam aptissime, vehementer.Phras.Virtutes omnes inter se cohærent,toutes les vertus sont unies entre elles. Mirabilis est virtutum contextus; omnes inter se aptæ sunt, nexæ et jugatæ. Est quædam admirabilis continuatio seriesque virtutum, ut aliæ ex aliis nexæ, omnes inter se aptæ colligatæque videantur; aptissime inter se implicatæ sunt. Virtutum omnium societas est arctissima; virtutes omnes arctissime copulantur.Usus: Extrema cum primis aptissime cohærent. Mundus ita cohæret, ut dissolvi nullo modo possit. Non cohæret tua ratio. Cf.Hæreo,Conjungo.
CŎHÆRESCO, is, ere, n.S’attacher à.Syn.Cohæreo.Usus: Atomi inter se cohærescunt.
CŎHÆRES, ēdis, m. f.Cohéritier.
CŎHĬBĔO, es, hĭbŭi, hĭbĭtum, ere, a.Rétenir,réprimer,maîtriser.Syn.Contineo, refreno.Adv.Ardentius assensionem.Phras.Cohibuit se ab alienis appetendis,il s’abstint toujours de désirer le bien d’autrui. Non revocavit se ipse, sed pæne refugit ab alienis appetendis; abstinuit se, tenuit, continuit, repressit, manus abstinuit ab alienis invadendis; nihil alieni usquam attigit; non manus solum, sed oculos etiam abstinentes habuit; moderatione magna et modestia est usus; mediocritatem sectatus, cupiditati suæ modum constituit; aspirare ad alienas opes religio erat homini; cupiditati frenum continuo adhibuit, injecit. Nihil illis manibus sanctius, atque ab omni cupiditate remotius; integras purasque atque ab omni cupiditate intactas manus habuit. Cf.Comprimo,Coerceo,Tempero,Moderor.Usus: Nisi Cæsar furentis impetus et conatus, furorem, importunitatem cohibuisset, actum erat de pulcherrima provincia. Iracundiam cohibere, animum vincere. Cohibere a rebus incertis assensionem,refuser son assentiment à une chose incertaine.
CŎHĬBĬTĬO, ōnis, f.Empêchement,obstacle.Syn.Interdictum.
CŎHŎNESTO, as, avi, atum, are, a.Orner,embellir.Syn.Honesto, decoro, orno.Usus: Exequias cohonestare. Auctoritate sua ac laude cohonestare aliquem. Cf.Orno.
CŎHORRĔO, es, horrui, ere, n.Frissonner de tous ses membres.Syn.Horreo, percellor.Usus: Sudore, cum cohorruissem, in febrim incidi. Cohorrui ad id spectaculum. Cf.Horreo.
CŎHORS, ortis, f.Cohorte.Syn.Militum manus.Epith.Auxiliaria, impura, invita, nobilis, præclara, prætoria, studiosa alicujus, tota.Usus: 1. Quot potuit, cohortes contraxit, conscripsit, instruxit. Completas cohortes successori tradidit. 2.Transl.Caterva, multitudo varia hominum,foule,bande,troupe. Conferte hujus cohortem impuram cum illius comitatu sanctissimo.
CŎHORTĬCŬLA, æ, f.Petite cohorte.Syn.Parva cohors.
CŎHORTĀTĬO, ōnis, f.Exhortation.Syn.Hortatio, hortatus.Epith.Gravior, inanis, mirifica.Usus: Incredibiliter me tua cohortatio commovit, incitavit, excitavit ad inquirendam veritatem.
CŎHORTOR, aris, atus sum, ari, d.Exhorter.Syn.Hortor, adhortor.Adv.Ardentius ad virtutem.Usus: Te semper ad studium virtutis ac summæ laudis cohortatus sum. Cf.Hortor,Moneo.
CŎINQUĬNO, as, avi, atum, are, a.Souiller,infecter.Syn.Turpifico, commaculo. Cf.Maculo.
CŎĬTĬO, ōnis, f.Réunion,conciliabule,entente.Syn.Societas, sodalitas, arcana pactio et factiosa.Epith.Silvestris.Usus: Coitionem facere; in candidatorum coitione interfui.
CŎLĂPHUS, i, m.Soufflet.Usus: Infligere, infringere, impingere, incutere colaphos, in os pugnos ingerere; pugnis onerare, obtundere, concidere; pugnis obserere; incursare pugnis; pugno percutere; pugnis conscindere; pugno icere,appliquer un coup de poing.
COLLĂBĔFĪO, is, factus sum, fieri, p.Être ébranlé,fracassé.Usus: Naves perfracto rostro totæ collabefactæ.
COLLĀBOR, eris, lapsus sum, labi, d.Tomber,s’écrouler,s’affaisser. *Syn.Labor, corruo.Usus: Ruina collabi. Cf.Cado.
COLLĂCRĬMĀTĬO, ōnis, f.Action de fondre en larmes.Usus: Signa doloris vultu, voce, collacrimatione ostendit.
COLLĂCRĬMO, as, avi, are, n.Pleurer ensemble.Syn.Lugeo.Usus: Casum meum toties collacrimavit.
COLLĀTĬO, ōnis, f.Action de réunir plusieurs objets;souscription,offrande;comparaison.Syn.Comparatio, similitudo.Usus: Philosophia ex rationum collatione constat. Quæ est in ista collatione similitudo? Cf.Confero.
COLLĀTĀTUS, a, um, part. v. anom. collato.Étendu,abondant (en parl. du style).Syn.Dilato. )( Coangusto.Usus: Oratio collatata et diffusa. Cf.Amplifico.
COLLAUDĀTĬO, ōnis, f.Action de louer pleinement.Syn.Laudatio. Cf.Celebratio.
COLLAUDO, as, avi, atum, are, a.Louer sans réserve.Syn.Comprobo, laudo.Adv.Indiserte.Usus: Clementiam Cæsaris diserte collaudavit. Cf.Celebro,Laudo.
COLLECTA, æ, f.Collecte,écot.Syn.Pecunia a multis colligi solita, ut a convivis et aliis.Usus; Collectam a conviva exigere.
COLLECTĬO, ōnis, f.Réunion.Syn.Congregatio.Usus: Eorum membrorum collegio dispersa celeritatem insequendi retardavit.
COLLECTĬTĬUS, a, um,Réuni de côté et d’autre,rassemblé à la hâte.Syn.Recens collectus, tumultuarius.Usus: Cum tirone et collectio exercitu figna contulit.
COLLĒGA, æ, m.Collègue.Syn.Qui ejus cum altero officii est et potestatis.Epith.Custos et vindex cupiditatis, cupidus provinciæ, immanis et impurus, non indisertus, perhonorificus in aliquem et partium studiosus, ac defensor bonorum, studiosus alicujus.Usus: Habuit collegam in prætura Sophoclem.
COLLĒGĬUM, ii, n.Association,corps,compagnie,collége.Syn.Conventus, sodalitas, cœtus, ut Sacerdotum, opificum &c.Epith.Amplissimum, decemvirale, desperatum, frequens, maximum, prætorium, totum. Collegia innumerabilia, nova, vetera.Usus: Pontificum, tribunorum, sacerdotum, amplissimum collegium. Aliquem in collegium adoptare. Nullum concilium, societas, consilium commune, collegium superest.
COLLĬBET, libuitvellĭbĭtum est, ere, imp.Il plaît,il prend fantaisie.Syn.Libet.Usus: Simul ac mihi collibitum fuerit, adero. Cf.Libet.
COLLĬDO, is, lisi, lisum, ere, a.Frapper,heurter contre,briser.Syn.Frango, contero.Usus: Humor facile comprimi ac collidi potest,le moindre choc divise l’eau.
COLLĬGĀTĬO, ōnis, f.Attache,lien.Syn.Vinculum, connexio.Epith.Arctior, naturalis.Usus: Colligationem omnium causarum animo perspicere. Arctior colligatio est propinquorum. Cf.Necto.
1. COLLĬGO, as, avi, atum, are, a.Lier ensemble,enchaîner.Syn.Necto, connecto, constringo, ligo, vincio. )( Dissolvo.Usus: Corpora naturalibus vinculis colligata. Colligatæ inter se et aptæ virtutes; virtutes cognatione quadam inter se continentur. Cf.Cohæreo,Necto.
2. COLLĬGO, is, ēgi, ectum, ere, a.Rassembler,réunir.Syn.Cogo, congrego, in unum conjicio cumulum, in unum redigo.Adv.Colligere acute crimina, aliquando se, amice, benevole, breviter, commodius animo, copiose sententias, diligentius, divinitus omnia, eleganter, exquisitius, facete, memoriter, modice benevolentiam, præclare, propemodum rhetorice sententias, ridicule, singulatim ac diu, tenuiter argumenta voluntatis, undique, omnes copias, undique omnes perditos.Phras.1. Quantum potuit hominum, collegit,il a réuni le plus d’hommes qu’il a pu. Magnam ex agrestibus manum effecit; magnam hominum multitudinem coegit, contraxit, in unum locum compulit, ad belli societatem convocavit, ex agris oppidisque congregavit; manum fecit, copias paravit non contemnendas; omnem ætatem militarem excivit; lecta armatorum manus et ad signa convocata. 2. Collegi me tandem ex pavore,je me suis enfin remis de ma frayeur. Respiravi, recreavi me a præteritis molestiis, recepi me ex illo terrore; animos collegi tantæ rei cogitatione confusos; collegi me tandem, et rationi et consilio locum dedi; redii tandem ad me; animum a timore recepi; animus mihi rediit; animum ex mœrore refeci; animum tandem ad me advocavi. Abduxi a mœrore animum; a molestiis avocavi animum et cogitationem. Cf.Respiro.Usus: 1. Exercitum ex agris collegi. Argumenta multa in unum collegi. Res undique collectæ et comportatæ; lecti fructus, spolia, flores. 2. Aucupor, acquiro, comparo,amasser,acquérir,contracter. Benevolentiam civium assentatione; ex labore magno gratiam et dignitatem colligere. Eo facto invidiam sibi collegit. 3. Animum resumo,reprendre courage,se remettre. Tu te collige. Quid esi autem seipsum colligere, nisi dissipatas animi partes rursus in suum locum cogere. 4. Concludo,comprendre,conclure. Ex eo colligere potes, quam te amem. Hinc bene colligitur; recte conficitur etc. 5. Vasa colligere;plier bagage,lever le camp,décamper.
COLLĪNĔO, as, avi, atum, are, a. et n.Viser un but,diriger en visant.Syn.Dirigo, propositum assequor (Vulgo: Scopum tango, album tango.)Usus: Collinees, oportet, quo propositum assequaris. Quis tota diejaculans, non aliquando collineat? Collineare hastam aliquo, vel sagittam.
COLLIS, ĭs, m.Colline,coteau.Syn.Mons, clivus.Epith.Colles excelsi, nitidissimi, viridissimi, deserti.Phras.Editus in saltu collis, aditu arduus impedito agmini, expedite haud difficilis,colline boisée. Collis in modum metæ, in acutum cacumen a fundo satis lato fastigiatus; collis leniter ab infimo acclivis; collis ex omni parte circumcisus; tumulus paulo editior; collis clementer et molliter assurgens; intercisus vallibus collis leniter editus. Cf.Mons.
COLLŌCĀTĬO, ōnis, f.Arrangement,disposition.Syn.Dispositio.Usus: 1. Collocationis est componere et sternere verba, ut ne asper eorum concursus, ne hiulcus, sed quasi coagmentatus sit. 2. Collocatio filiæ,établissement,mariage (d’une fille).
COLLŎCO, as, avi, atum, are, a.Mettre,placer;disposer,arranger.Syn.Loco, dispono, pono, statuo, accommodo.Adv.Aptissime inter se, bene, bene pretia apud aliquem et munera, diligenter res electas, diligenter verba, longe se ab, melius pecuniam, mirifice, palam se in vita meretricia, penitus legiones in hibernis, propalam signa, recte, uspiam in sollicitudinem.Usus: 1. Domicilium in aliquo loco; suo quidvis loco collocare. Legiones in cervicibus nostris collocavit. In tuto eum collocavi. Insidias alicui collocare. 2. Cum fructu aliquid impendo, aut secus, Beneficium bene apud hunc hominem, collocabis. Male apud illum beneficium collocasti. 3. Nuptum do filiam,établir,marier (une femme). Collocare alicui filiam, in matrimonium filiam collocare. Cf.Nubo.
COLLŎCŪTĬO, ōnis, f.Entretien.Syn.Colloquium, sermo.Epith.Familiarissima cum aliquo.Usus: In familiarem collocutionem venire cum aliquo.
COLLŎQUĬUM, ii, n.Entretien.Syn.Collocutio, sermo, congressus, dialogus, sermonis communicatio.Epith.Non incommodum, clandestinum.Usus: Rerum leviorum colloquia. Hostium duces ad colloquium evocavit. Venere illi in congressum et colloquium. Clandestina cum hostibus colloquia habere, facere. Colloquium amicorum absentium; litteræ,lettre,correspondance. Cf.Alloquor.
COLLŎQUOR, eris, lŏcūtus sum, loqui, d.S’entretenir.Syn.Cum aliquo sermonem habeo,velconfero; communico, colloquium facio.Adv.Postremum cum aliquo, quam sæpissime per litteras, secreto.Phras.Velim sæpissime tecum colloqui,je voudrais souvent m’entretenir avec vous. Verbis agere tecum; in colloquium tecum venire persæpe cuperem; nihil malim, quam tecum frequentissime sermonem sociare, conferre, multum sermonis invicem consumere; jucundum mihi esset, verba inter nos commeare; sermones cædere, orationem tecum habere; sermones conserere. Velim tecum congredi sæpissime; collocutionem habere; colloquia serere, confabulari, conferre; volupe esset horas quam plurimas suavissimo sermone consumere. In collocutionem venire tecum opto; aditum sermonis habere cuperem; nihil exoptatius evenire posset, quam si loquendi tecum, si sermonis copiam et potestatem faceres amplissimam. Velim loquendi mihi locum dares frequentissime. Utinam mihi aditus esset ad te sæpissime! sermonis communicatione, quæ tecum mihi esse solet suavissima, ægerrime careo. Jungeres, utinam! misceres sermones mecum sæpius! Vereor, ne me a congressione frequentiori prohibeas. Utinam frequentius inter nos fieret sermonis commercium!Usus: Velim sæpissime mecum per litteras colloquare,je voudrais que vous m’écrivissiez souvent. Inter nos colloquimur de eo negotio. Cf.Sermo,Loquor.
COLLŪCĔO, es, luxi, ere, n.Briller,jeter un grand éclat,resplendir.Syn.Luceo.Adv.Late, longe.Usus: Omnia tuis furtis collucent. Fulgore auri collucet et illustratur templum. Mare a sole collucet. Cf.Luceo.
COLLŪDO, is, lusi, lusum, ere, n.Jouer avec;être de connivence.Syn.Cum aliquo ludo; clandestina consilia cum altero confero.Usus: Cum hoste collusisse compertus est.
COLLUM, i, n.Cou.Syn.Cervici subjecta pars; cervix, cervices.Epith.Procerum et tenue.Usus: In collum alicui invadere,se jeter au cou de qqn. Homini collum in laqueum inserenti subveni,j’ai secouru cet homme qui se pendait. Collo et cervicibus sustinere pœnam temeritatis,porter les peines de sa témérité. Collum hominis secuit,il coupa le cou de cet homme. Collum, jugulum pro tua salute præbui,j’ai offert ma vie pour vous.
COLLŪSĬO, ōnis, f.Connivence,concert coupable.Syn.Dissimulatio in rebus agendis, tacita conspiratio.Usus: Hominum nequissima collusio. Cf.Conjuratio.
COLLŪSOR, ōris, m.Compagnon de jeu.Usus: Compransores et collusores alicujus. Consessor et collusor.
COLLUSTRO, as, avi, atum, are, a.Éclairer de tous côtés;parcourir des yeux.Syn.Aspicio, illumino.Usus: Pictura collustrata. Sol omnia clarissima luce collustrat. Cum omnia oculis collustrarem. Cf.Orno.
COLLŬVĬES, ei, f.Mélange impur.Syn.Sordes, fæces, concursus sordium.Usus: Nempe in illa perditorum hominum colluvie regnabis?
COLLŬVĬO, ōnis, f.Vil ramas,confusion,désordre.Syn.Colluvies.Usus: Ille exomnium scelerum colluvione natus. Discede ex hac turba et colluvione.
COLLYBUS, i, m.Change de monnaie.Syn.Fœnus illud, quod pro permutatione pecuniæ argentariis solvitur.Usus: Collybus esse qui potest, cum utantur uno genere nummorum?
COLLYRĬUM, ii, n.Collyre (pour les yeux).Syn.Medicamentum oculorum.
CŎLO, is, colui, cultum, ere, a.Honorer,respecter.Syn.Observo, veneror, amo, diligo, honorem alicui habeo, aliquem præcipuo in honore habeo. )( Negligo.Adv.Colere æque atque observanter, æque jus, assidue, castissime Deos, commodius inter se, maxime, unumquemque mirifice, omnino prædia, pie, privatim, religiose, religiosissime templum, sancte necessitudinem, sanctissime amicitiam, sanctissime sacra, auspicia, cerimonias, studiose agros, suavissime aliquem. Coli castissime, frequentissime partem urbis, vehementius studia. Colendi Dii et retinendi.Usus: 1. Me ille mirifice coluit et amavit. Diligentissime, suavissime me colit. Memoriam tui beneficii colam benevolentia sempiterna. Aliquem patris loco summa observantia colere. Cf.Honoro. 2. Diis tribuitur et sacris,honorer,solenniser. Venerari et colere aliquem Deorum numero. DEUM auguste, sancte, pie; templa pie sancteque colere. Religiones Deorum sanctissime colere. 3. Studium in aliqua re pono. Virtutem, litterarum studia, leges colere. Amicitiam, officium, fidem, jus et justum colere. Cf.Virtutem colo,Justitiam colo. 4. Habito,habiter. Terram, urbem, domum aliquam colere. 5. Excolo,cultiver. Agros, prædia, rem rusticam egregie colit; cultum, culturam adhibet; agros exercet; glebam subigit,velterram; terram mollito et subacto gremio frugiferam reddit; terram ferro subjicit. Cf.Agricultura.
CŎLŌNĬA, æ, f.Colonie.Syn.Populus ex urbe,autregione alio abductus, et translatus.Epith.Fidelissima, fortissimaque, imprimis firma, illustris, splendidissima, florens, florentissima, nova.Usus: Aliquos in coloniam constituere, collocare. Deducere novas colonias. Lustrare, reficere veteres colonias.
CŎLŌNUS, i, m.Colon.Syn.Agricultor, agricola.Epith.Frugalissimus, modestissimus, optimus, parcissimus; coloni honestissimi, novi.Usus: Coloni et aratores populi Romani. Colonis agros assignare. Colonos deducere.
CŎLOR, ōris, m.Couleur (naturelle ou artificielle).Syn.Pigmentum.Epith.Albus, decorus, egregius, pristinus, servilis, suavis, succo illitus, sanguine diffusus. Colores clari, dispares, pauci.Usus: 1. Formæ dignitas coloris bonitate tuenda est. Color defluit,ses couleurs disparaissent. 2.Transl.Urbanitatis quidam color. Oratio quasi colore et succo quodam ornatur. Orationis ornamenta et lumina totidem velut colores sunt, quibus oratio se distinguit. 3. Colorem assumere,se colorer. Colorem ducit, trahit, combibit.
CŎLŌRO, as, avi, atum, are, a.Colorer,donner une couleur.Syn.Tingo, colorem induco, colore imbuo, inficio.Usus: Arcus e nubibus coloratus,arc-en-ciel aux couleurs variées. Oratio ipsa se colorat, et roborat.
CŎLUMBA, æ, f.Colombe.Usus: Plumæ versicolores columbis.
CŎLUMBĪNUS, a, um,De pigeon,de colombe.Usus: Pullus columbinus.
CŎLŬMELLA, æ, f.Petite colonne.Syn.Parva columna.Epith.Eminens.
CŎLŬMEN, ĭnis, n.Appui,soutien.Syn.Fulcrum, princeps.Usus: Columen reipublicæ, amicorum, familiæ.
CŎLUMNA, æ, f.Colonne.Epith.Aurea, excelsa, altior, execrata, nova, solida, summa. Columnæ æneæ, antiquæ, marmoreæ, rectæ, politæ.Usus: Columnæ rectæ et ad perpendiculum exactæ.
CŎLUMNĀRĬUM, ii, n.Impôt sur les colonnes.Syn.Tributum, quod in singulas columnas domum sustentantes exigebatur.Usus: Vide, ne columnarium debeamus. Hinc præfectiseucoactores hujus tributi dicti sunt Columnarii.
CŎLUS, i,velūs, f.Quenouille.Syn.Bacilli, ex quibus pensa trahuntur.Usus: Cum colo et lana.
CŎMA, æ, f.Chevelure.Syn.Capillus, cæsaries.Epith.Calamistrata, intonsa, madens.Usus: Coma calamistrata, unguentis delibuta, unguento madens.
CŎMĀTUS, a, um,Chevelu.Usus: Galliam comatam remitto.
1. COMBĬBO, is, bĭbi, bĭbĭtum, ere, a.Absorber,boire.Syn.Bibo, haurio.Usus: Infici debet his artibus puer, quas si combiberit, ad majora erit paratior. Colorem combibit lana,la laine s’imbibe de couleur.
2. COMBĬBO, ōnis, m.Compagnon de bouteille.Syn.Compotor.
COMBŪRO, is, bussi, bustum, ere, a.Brûler complètement.Syn.Uro, cremo, inflammo, incendo, exuro.Phras.Domus combusta est,la maison fut complètement brûlée. Domus repentino incendio deflagravit, conflagravit; igni absumpta, concremata est; in cineres redacta, igne deusta est; incendio deleta, confecta est; incendio hausta, consumpta est; resedit in cineres. Domus repentino incendio exarsit et ad cineres rediit; in cineres redacta est. Cf.Ardeo,Concremo,Incendium,Incendo,Flamma.Usus: Vivuscombustus est; cadaver infelicibus lignis semiustulatum.
CŎMĔDO, edisveles, editvelest, ēdiēsumvelestum, ederevelesse, a.Manger.Syn.Edo, cibum capio, cibum sumo.Phras.Comede sobrie,mangez sobrement. Tantum cibi potionisque adhibeatur, ut reficiantur vires, non opprimantur. Cibi potionisque desiderio naturali, non voluptate modus finiatur. Cibo famem depelle, non ventrem distendito. Firmandæ cibo vires, non onerandæ. Accumbe, cœna, epulare, vescere apparate et opipare, dum cibus adversus famem sit, non ad voluptatem inflammandam. Cf.Abstinentia.Usus: 1. Muscæ te comedent. 2. Prodigo, rapio,manger,dissiper (son bien). Rem suam familiarem omnem comedit, devoravit. Ego te jacente tua bona comedam? Quis tuos nummos comedit? Cf.Edo, Cibum capio.
CŎMES, ĭtis, m.Compagnon.Syn.Sectator, assectator, assecla, socius, deductor.Epith.Carus atque jucundus, idoneus, importunissimus, mercenarius, mirificus, non molestus. Comites extremi, nequissimi, veteres.Usus: Fuisti mihi comes atque socius honoris et calamitatis. Comitem se alicui præbere, adjungere. Comes furoris. Voluptatum extrema comes est saltatio.
CŌMESSĀBUNDUS, a, um,Qui fait la débauche.Usus: Temulento cum agmine comessabundus incessit. Cf.Vorax.
CŌMESSĀTĬO, ōnis, f.Débauche.Syn.Intempestivum convivium, præsertim nocturnum.Usus: Totus ille Antonianæ comessationis chorus. Cf.Convivium,Gula,Bibo.
CŌMESSĀTOR, ōris, m.Débauché,glouton.Syn.Intempestivis conviviis indulgens, abdomini natus.
CŌMESSOR, aris, atus sum, ari, d.Se livrer aux plaisirs de la table.Syn.Intempestivis conviviis indulgeo.Phras.Intempestivis conviviis dies pariter noctesque consumo; liberalius vino ciboque corpus onero; ventrem cibo potuque distendo. Omnem mihi in cibo modum, omne judicium, omnem prope rationem gula eripit; mihi vivere tuburcinari est. Quotidiana agito convivia. Cf.Gula.
CŎMĒTĒS, æ, m.Comète.Syn.Stella crinita; crinita siderum flamma; ardentes cœlo faces.Adv.Cometæ tremuli, magnarum calamitatum prænuntii.Usus: Cometæ magnarum calamitatum prænuntii.
CŌMĬCE,Comiquement,d’une manière comique.Syn.More comico.Usus: Tragica comice tractat.
CŌMĬCUS, i, m.Comédien.Usus: Comicus ex artificio comico spectatur,le comédien est admiré à cause de son talent.
CŌMĬNUS,De près.Syn.Propius, de propinquo loco. )( Eminus.Usus: Cum hoste cominus pugnare. Cominus accedito.
CŌMIS, e, gen. com.Doux,affable,bienveillant.Syn.Humanus, suavis, commodus, facilis, benignus, comitate præditus, præcellens. )( Inhumanus.Phras.Comis una et gravis,tout à la fois doux et sérieux. Comitatem cum gravitate conjungit; gravitatem comitate condit; gravitati comitatem aspergit.Usus: Lælio quis comior, modestior, simplicior? Comis erga omnes. Cf.Humanus,Urbanus,Condimentum.
CŌMĬTAS, ātis, f.Douceur,bonté.Syn.Facilitas, benignitas. )( Severitas, gravitas.Epith.Jucunda, multa, singularis, summa.Usus: Comitas affabilitasque sermonis maxime conciliat animos hominum. In illo summa gravitas cum summa comitate conjungitur. Cf.Comis,Humanitas,Facilis.
CŎMĬTĀTŬS, ūs, m.Cortége,suite,compagnie.Syn.Comitum multitudo, cœtus, numerus, chorus, caterva.Epith.Familiaris, improbissimus flagitiosissimusque, maximus ornatissimusque, muliebris et delicatus ancillarum puerorumque, multus magnusque, optimus beatissimusque, pulcherrimus, regius, turpissimus.Phras.Comitatum habet amplum,il a un long cortége. Ingens circumfusa turba ejus lateri est; comitatu septus, vallatus, stipatus ingenti est; ingenti clientum corona cinctus est; septus corona militum est; multi eum deducunt, assectantur; multi se comites adjungunt; lateri adhærent Cf.Comitor.Usus: Legatus cum magno comitatu ingrediebatur. Regem cum toto comitatu hospitio recepit.
CŌMĬTER,Avec douceur,bienveillance.Syn.Humaniter, humane, benigne.Usus: Salutare benigne, comiter appellare singulos.
CŎMĬTĬA, ōrum, n. pl.Comices,assemblées du peuple romain.Syn.Conventus populi, commune consilium omnium ordinum ad creandos magistratus, ferendas leges et alia cum populo agenda.Usus: Consul edicit comitia, habet, gerit, obit; differuntur, extrahuntur comitia; sæpe largitione inquinantur, corrumpuntur.
CŎMĬTĬĀLIS, e, gen. com.Relatif aux comices.Syn.Ad comitia pertinens.Usus: 1. Mensis, dies comitialis. 2. Morbus comitialis,épilepsie,mal caduc.
CŎMĬTĬUM, ii, n.Comitium,lieu où se tenaient les comices.Syn.Locus, in quo comitia habentur.Usus: Comitium armatis obsidere.
CŎMĬTOR, aris, atus sum, ari, d.Accompagner.Syn.Assector, sector, deduco.Phras.1. In omni fortuna te comitabor,je vous suivrai quelle que soit votre fortune. Me tibi comitem adjungam, præbebo; in omni fortuna tibi comes ero; hærebo tibi; hærebo lateri tuo; tibi affixus ero; a te, a latere tuo non discedam, non divellar. Semper, nunquam non, in omni tempore ac loco assiduus tecum ero; nunquam abs te sejungar; non digrediar; non recedam abs te; nulla me res abs te avellet, amovebit, sejunget, disjunget, abjunget. 2. Honoris causa me comitatus est,il m’accompagna pour me faire honneur. Redeuntem deduxit; comitem se mihi dedit; comitatu suo me honestavit; inter deductores meos fuit; cum laudibus ac favore me domum prosecutus est. Cf.Socius,Societas,Cohæreo.
COMMĂCŬLO, as, avi, atum, are, a.Souiller,tacher.Syn.Maculo, turpifico, fœdo.Usus: Ambitu, avaritia se commaculare. Cf.Macula,Labes.
COMMĔĀTŬS, ūs, m.Vivres,provisions;approvisionnements.Syn.Cibaria ad alendam multitudinem aliquam.Epith.Publicus et privatus.Usus: 1. Amici, socii annonam et commeatum parabunt, mittent, subvehent, devehent, portabunt, supportabunt; commeatus copiam subministrabunt. Commeatum recipiemus, commeatu abundabimus. Nisi hostis commeatu nos prohibeat; commeatus intercludat, intercipiat; a commeatu nos intercludat. Cf.Annona. 2. Tempus facultasque eundi, redeundi, manendi, alicui præscripta. Commeatum dare, sumere,donner,prendre un congé. Ad diem commeatus non venit,expiration du congé.
COMMĔDĬTOR, aris, atus sum, ari, d.Méditer,étudier.Syn.Meditor, verso. Cf.Cogito,Meditor.
COMMĔMĬNĪ, minisse, imp.Se ressouvenir de.Syn.Memini.
COMMĔMŎRĀBĬLIS, e, gen. com.Mémorable. Memorabilis.Usus: vir commemorabili pietate ac virtute præditus. Cf.Memorabilis.
COMMĔMŎRĀTĬO, ōnis, f.Mention,souvenir.Syn.Mentio, recordatio.Epith.Assidua, illustrior, multa, necessaria, splendidior, supervacanea.Usus: Me commemoratio posteritatis ad spem immortalitatis rapit Totus est in commemoratione tuæ virtutis. Cf.Mentio.
COMMĔMŎRO, as, avi, atum, are, a.Mentionner,rappeler.Syn.Memoro, dico, memini, fero, narro, alicujus rei memoriam usurpo, crebis usurpo sermonibus, laudo.Adv.Breviter, creberrime, libentius laudes, planius, vere.Usus: Commemorare breviter. Quid tota die egerim, vesperi commemoro. Omnes de virtute tua commemorant. De te omnium celebratione commemoratum. Cf.Memor,Narro.
COMMENDĀTĬO, ōnis, f.Recommandation.Epith.Accurata, communis hominum et inter homines, naturalis, diligens, diligentissima, dulcissima, gravissima, magna libertatis, major, non modo humana, sed etiam divina, obscura et incerta, perpetua, singularis, non vulgaris.Usus: 1. Effice, ut meam commendationem profuisse sibi sentiat. 2. Laus, celebratio, comprobatio,titre de recommandation,prix,mérite. Magna est in vulgus opinio de te, magna commendatio. Liber iste commendatione non eget. Per se cognitus vir nulla commendatione majorum. Eo facinore magnam sibi commendationem comparavit. Cf.Laus,Commendo.
COMMENDĀTĬTĬUS, a, um,De recommandation.Usus: Litteræ commendatitiæ,lettres de recommandation.
COMMENDATRIX, īcis, f.Celle qui recommande.Usus: Lex est emendatrix vitiorum, commendatrix virtutum.
COMMENDO, as, avi, atum, are, a.Recommander.Syn.Fidei alicujus committo; in alicujus fide et religione depono; fidei alicujus trado; in fidem alicujus trado; alicujus fidei mando; permitto in fidem alicujus; alicujus virtuti, fidei, felicitati confido; alicui in fidem et custodiam concredo; alicujus tutelæ subjicio; in tutelam trado; in alicujus fide repono, colloco.Phras.1. Commendo tibi hunc magnopere,je vous recommande instamment cet homme. Sic tibi eum commendo, ut majore cura, studio, sollicitudine animi commendare non possim. Commendo tibi eum non vulgariter, sed ita prorsus, ut quos diligentissime, valdeque ex animo soleo. Eum tibi commendo ea commendatione, quæ potest esse maxima. Sic tibi eum commendo, ut neque majore studio quemquam, neque justioribus de causis commendare possim. Maximopere, ut mea et tua dignum amicitia, tibi commendo. Vehementer te rogo, ut cures, ut ex hac commendatione, quam maximas, quam plurimum, quam sæpissime gratias agat. Si me tanti facis, quanti et ipse æstimat, et ego sentio, cures, quam primum intelligam, hanc meam commendationem tantum illi utilitatis attulisse, quantum et ipse speravit, nec ego dubitarim. Gratissimum mihi feceris, si huic commendationi meæ tantum tribueris, quantum cui tribuisti plurimum; si eum, quibuscumque rebus honeste, ac pro tua dignitate poteris, juveris atque ornaveris. Cura, quæso, ut is intelligat, hanc meam commendationem maximo sibi apud te adjumento fuisse. Hanc commendationem, quam his litteris consignari volui, scito, esse omnium gravissimam. Eum si tibi commendo verbis iis, quibus, cum diligentissime agimus, uti solemus, vix tamen studio meo satisfecisse mihi videor. Quantiapud te sum, tantum valere apud te commendationem meam, effice, ut intelligam. Genere commendationis mirifico, planeque quod sit ex intimo depromptum animo, usum me putato. Si ulla mea apud te commendatio valuit, hæc ut valeat, rogo. Velim, tibi persuadeas, nihil me majori studio a te petere, nihil mihi gratius facere te posse, quam si omnibus tuis opibus, omni studio eum juveris. Velim, eum omnibus tuis officiis, atque omni liberalitate tueare. Velim, eum quam liberalissime complectare. Velim, eum quam honorificentissime pro tua humanitate, et quam liberalissime tractes. Peto a te majorem in modum, vel tuæ humanitatis, vel mea causa, ut eum auctoritate tua, quæ plurimum valet, conservatum velis. Ita a te peto, ut majori studio, magisque ex animo petere non possim, ut omne genus liberalitatis, quod et ab humanitate, et potestate tua proficisci poterit, non modo re, sed etiam verbis, vultu denique ipso exprimas. Peto a te majorem in modum, ut ei omnibus in rebus, quantum tua dignitas fidesque patietur, commodes. Majorem in modum a te peto, ut cum omnes meos, æque ac tuos observare pro nostra necessitudine debeas, hunc imprimis ita in fidem tuam recipias, ut ipse intelligat, nullam rem sibi majori usui, aut ornamento, quam meam commendationem esse potuisse. Vehementer mihi gratum erit, si cum humanitate tua, quæ est singularis, complexus fueris. Eum, si me diligis, eo numero cura ut habeas, quo me ipsum; commendo eum tibi de meliore nota. 2. Commendavi me tibi dudum,je me suis depuis longtemps confié à vous. In fidem tuam me dudum contuli; me tibi commisi, et tuæ tradidi fidei; in tutelam et patrocinium tuum me dudum contuli; me, resque meas tuæ fidei dudum permisi, mandavi; tuæ me tutelæ dudum commendavi et subjeci. Totum hominem tibi traditum de manu, ut aiunt, in manum habes, tu modo fac tueris, ut tua fides postulabit; habes hominem mandatum fidei tuæ ac in tutelam traditum. Dudum me tuæ fidei credidi. 3. Commendabo negotium DEO in precibus,je recommanderai la chose à DIEU dans mes prières. De ea re consulam per preces DEUM. Divinæ mentis consilium precibus explorabo. Negotii successum a DEO suppliciter exorabo. Ad explicandas ejus rei difficultates divinum præsidium implorabo. Cœleste numen in spem felicis successus deprecabor.Usus: 1. Filios suos diis immortalibus; tutelæ populi Romani commendavit. Salutem suam, rem familiarem fidei alicujus tradere, et commendare. Religiones, et sacra, sacerdotibus commendantur. 2. Laudo, comprobo, laudando extollo, et confirmo,faire valoir,louer,vanter. Eloquentiam vocis suavitas commendat. Cura formam commendat. Nihil eum præter simulatam tristitiam commendat. 3. Mando. Aliquid litterarum monumentis, memoriæ; nomen suum et famam immortalitati; se fugæ commendare. Cf.Committo.
COMMENTĀRĬŎLUM, i, n.Petit mémoire,petit écrit.Syn.Libellus.
COMMENTĀRĬUM, ii, n.velCOMMENTĀRĬI, ōrum, m. pl.Mémorial,recueil de notes,mémoires;journal.Syn.Liber ad subsidium memoriæ comparatus, in quo rerum et negotiorum capita notantur.Epith.Paulo plenius, plurima.Usus: Referre aliquid in commentarium suum. (Vulg.Registrare.) Cæsar scripsit, confecit commentarios rerum suarum. Rerum urbanarum, Pontificum commentarii.
COMMENTĀTĬO, ōnis, f.Méditation,réflexion,étude.Syn.Meditatio, cogitatio.Epith.Domestica, multa, plurima.Usus: Accuratæ et meditatæ commentationes multi sudoris sunt. Tantum potest exercitatio, meditatio, consuetudo. Commentationibus quotidianis se exercet. In commentationibus multum operæ ponit. Orator locos suos multa commentatione paratos habeat, oportet, et expeditos. Cf.Meditor,Cogito,Considero,Cogitatio.
COMMENTĬTĬUS, a, um,Inventé;faux,mensonger.Syn.Fictus. )( Verus.Usus: Novum, commentitium, et futile crimen.
COMMENTOR, aris, atus sum, ari, d.Réfléchir,méditer;expliquer.Syn.Meditor, cogito, considero, mecum conficio;item: commentariis illustro, explano, explico, expono locum scriptoris.Usus: 1. Aliquid secum de re aliqua meditatur et commentatur. Orationem commentari, componere. 2. Disputo,commenter,discuter. Commentandi inter se et disputandi causa convenere. Cum litteratis omnibus quotidie commentatur. Cf.Meditor,Cogito,Mens.
COMMENTUM, i, n.Fiction.Syn.Res ficta, excogitatio, inventio.Usus: Opinionum commenta delet dies,le temps fait justice des fausses opinions. Commenta sua et scripta memorabat.
COMMĔO, as, avi, atum, are, n.Aller et venir,circuler.Syn.Venio, redeo, coeo.Adv.Vicissim, retro, undique.Usus: Crebro illius litteræ ad nos commeant. Tabellarius, navis ad insulas commeat. Animus per omnem rerum naturam commeat.
COMMERCĬUM, ii, n.Commerce,rapports,relations.Syn.Usus, familiaritas, consuetudo.Usus: Voluptas nullum habet cum virtute commercium. Mihi cum illo nullius rei commercium est,je n’ai aucun rapport avec lui. Nullius mihi rei cum illo est communitas; ne minima quidem societate mihi conjungitur. Cf.Mercor.
COMMĔRĔO, es, ui, ĭtum, ere, a.Mériter.Syn.Mereor.Usus: Quid de me commeruisti? Cf.Mereor.
COMMĒTĬOR, iris, mensus sum, iri, d.Mesurer.Syn.Metior.Usus: Oportet tempus cum negotio commetiri. Cf.Metior.
COMMĬGRO, as, avi, atum, are, n.Passer d’un lieu dans un autre,aller s’établir.Syn.Migro, domicilium muto, eo, redeo.Usus: In aliam domum commigrat. Cf.Migro.
COMMĪLĬTO, ōnis, m.Compagnon d’armes.Syn.In bello socius.Usus: Cæsar milites suos commilitones appellabat.
COMMĬNĀTĬO, ōnis, f.Menace.Syn.Minatio.Usus: Ne comminationibus quidem movetur. Cf.Minor.
COMMĬNISCOR, eris, mentus sum, i, d.Inventer,imaginer.Syn.Fingo, excogito.Usus: Ne putes eum tantum scelus comminisci. Cf.Excogito,Fingo,Commentor.
COMMĬNŬO, is, ui, ūtum, ere, a.Briser,broyer,affaiblir.Syn.Minuo, frango, deturbo, affligo, dissipo.Usus: Hostem comminuere,écraser un ennemi. Spiritus alicujus, arrogantiam, audaciam frangere et comminuere. Opes luxu; vires ingenii desidia; rem familiarem convivando comminuit, pessumdedit.
COMMISCĔO, es, cui, xtumvelstum, ere, a.Mêler avec.Syn.Misceo, permisceo,Usus: Nunquam sapientia cum temeritate commiscetur. Animum meum cum tuo commiscui. (Vulg.Unanimes sumus,nous sommes tout à fait du même avis). Consilium meum cum tuo, res meas cum tuis commiscui. Cf.Misceo.
COMMĬSĔRĀTĬO, ōnis, f.Action d’exciter la compassion.Syn.Miseratio, misericordia.Usus: Commiserationem brevem esse oportet. Cf.Misericordia,Commiseror.
COMMĬSĔROR, aris, atus sum, ari, d.Plaindre,déplorer.Syn.Miseror, miseratione afficior, miserationem verbis, gestu exprimo. (Vulg.Condoleo.)Phras.Commiseror fortunam tuam,j’ai pitié de vos malheurs. Casu tuo vehementer commoveor; doleo vicem tuam; in tanto dolore tuo prope pari molestia afficior; casum tuum vehementer miseror; doloris ejus, qui te excruciat, particeps sum tecum; vicem tuam prope æque doleo, ac tu. Animi dolorem prope eumdem adhibeo; societas pæne ægritudinis mihi tecum est. Dolorem, quem ex tuo casu cepi, declarare verbis non possum; ad aspectum casus tui lacrimas tenere non potui; misericordia moveri, commoveri, capi me sensi; casus ille tuus mentem meam miseratione permovit; percussit animum meum vehementer fortunæ tuæ iniquitas. Miseret me tui, tua causa vehementer doleo; commiseratione tangor afflictæ fortunæ tuæ; dolorem ex acerbitate casus tui capio gravissimum; moleste graviterque fero casum tuum; excruciat me, tangit mentem meam propter naturæ cognationem atque consensum ærumna tua; tua non minus, ac mea calamitate angor, crucior, affligor, vexor; sollicitor infelici illo fato tuo, et dolorem acerbissimum haurio; doleo dolore tuo, angoribus angor, infortunio tuo non tu magis, ac ego miser sum; par utriusque, communis, idem utriusque in tuo infortunio dolor est; tua me torquent infortunia; tuis uror malis; tuæ me miseriæ miserrimum faciunt; dolor meus ex tuo dolore pendet; est mihi acerbus imprimis tristissimus casus tuus; socius ægritudinis sum, particeps mœroris tui. Cf.Doleo,Miseror.Usus: Num conqueri et commiserari non licet?
COMMISSĬO, ōnis, f.Représentation théâtrale.Syn.Exhibitio plurium inter se concertantium.Usus: Commissio ludorum.
COMMISSUM, i, n.Faute,délit,crime.Syn.Factum, facinus, delictum.Epith.Audacius, sacrum.Usus: Enuntiare commissa, prodere conscios. Audax commissum et facinus.
COMMISSŪRA, æ, f.Assemblage,jointure.Syn.Junctura.Epith.Aptæ ad stabilitatem, et ad artus firmandos accommodatæ, mirabiles, molles digitorum.Usus: Ossium ac digitorum commissuræ,articulations des os et des doigts.
COMMITTO, is, mīsi, missum, ere, a.Commettre (une faute),se rendre coupable;confier,unir,assembler.Syn.Admitto, patro, perpetro, pecco;item: patior, concredo, conjungo.Phras.1. Commisit magnum flagitium,il a commis un grand crime. Magnum admisit in se facinus; magnum in se scelus concepit; sequius admisit aliquid; immani se scelere obstrinxit, adstrinxit; summum dedecus, nefarium scelus admisit; detestabile facinus suscepit; nefaria se culpa devinxit; immane flagitium conscivit. Cf.Pecco,Peccatum. 2. Committo tibi hoc negotium,je vous confie cette affaire. Id tibi negotii do; fidei tuæ eam rem concredo; curæ tuæ id negotii credo; legare tibi hoc negotium constitui; rerum omnium in eo negotio curam tibi demando, credo; tuæ fidei, ac potestati, hoc, quidquid est negotii, commendo; omnem tibi rem ac causam tuæ prudentiæ tractandam trado, relinquo, transcribo; ejus rei gerendæ provinciam tibivelad te delego. 3. Quod tibi commisi, diligenter exequere,exécutez fidèlement ce que je vous ai confié. Quod tibi munus imposui, quæ mandata dedi, quod negotium dedi, quod tibi mandavi; mandatum honoribus tuis volui; quod fidei tuæ, prudentiæque permisi; quam tibi mandavi provinciam, diligenter perfice, confice.Usus: 1. Ingens flagitium, scelus, facinus; multa in Deos,multa in leges commisit. 2. Patior, probo,permettre,approuver. Non committam, ut tuis desim consiliis. Committendum non putavi, quin etc. 3. Mando, credo, trado, do,confier,risquer. Se itineri, fortunæ, discrimini, fidei alterius, in aciem, in discrimen committere. Aliquid litteris, alicui negotium committere. 4. Facio, ineo,commencer,engager. Prœlium committere cum hoste. 5. (Vulg.Confisco,confisquer,adjuger au fisc.) Hæreditas templo Veneris commissa,la succession était dévolue à Vénus. Bona commissa, ad fiscum redeuntia; mulcta commissa. 6. Jungo,joindre,assembler. Duas inter se tabulas committere. Manus committere. 7. Concitare unum adversus alterum,mettre aux prises. Unum cum altero committere, duos inter se committere.
COMMŎDĒ,Convenablement,bien.Syn.Bene, recte, commodum. )( Incommode.Phras.Scribe, si commode potes; quod commodo tuo fiat; ex opportunitate; ex utriusque commodo scribes; cum erit commodum; cum se dabit, offeret rei opportunitas, commoditas; cum tempus, ratioque postulabit.
COMMŎDĬTAS, ātis, f.Opportunité,utilité.Syn.Opportunitas, utilitas.Epith.Idonea ad aliquid faciendum, imitatrix prava virtutis, magna. Commoditates externæ, multæ, primæ, et maximæ, tantæ.Usus: Amicitia plurimas habet, continet commoditates. Ista ad vitæ commoditatem, et jucunditatem plurimum faciunt. Commoditatis omnes articulos scio,je sais choisir les bons moments. Cf.Opportunitas.
COMMŎDO, as, avi, atum, are, a.Adapter,ajuster;fournir,être utile.Syn.Accommodo, utendum do;item: gratificor, prosum.Usus: 1. Ædes alicui, aurem, aurum commodare. Hæc a virtute donata, cætera a fortuna commodata videntur. 2. Aliquem juvo, inservio, benigne facio, commodo sum,être utile,aider. Tibi ego omnibus in rebus libentissime commodabo. Cf.Opitulor,Gratificor,Auxilium,Adjumentum.
1. COMMŎDUM,A propos,au bon moment.Syn.Opportune, satis in tempore.Usus: Commodum in urbe eram,je me trouvais à la ville fort à propos. Commodum ad me venit.
2. COMMŎDUM, i, n.Avantage,profit.Syn.Utilitas, bonum, emolumentum.Epith.Commune, magnum, majus, maximum, non mediocre, privatum, senatorium. Commoda communia, domestica, externa, majora, minima, multa, non paria, parva, aut mediocria, plurima, provincialia, aut urbana, publica, tanta, terrena.Phras.1. Suum tantum commodum quærit,il ne cherche que son propre avantage. Omnia ad suam tantum utilitatem refert; utilitatem suam omnibus in rebus spectat, sequitur; rebus cunctis antefert; rerum omnium antiquissimam habet; primam ducit; omnes articulos commoditatis suæ captat; nullius rei, præterquam commodi sui rationem habet, ducit; suo ubique obsequitur animo; suis tantum consulit commodis; id unum spectat, unde multa in se congruant commoda; quid e re sit; quid in rem suam faciat; quid rebus suis expediat; quid sibi emolumento sit; omnia sua causa facit; commodi sui, ac privatarum rationum impendio studiosus est; commodis suis servit unice. 2. Commoda nostra ubique impedit,il attaque sans cesse nos intérêts. Commoda nostra oppugnat, labefactat ubique; commodis nostris obstat, officit, adversatur ubique. 3. Ea res magna illi commoda comparavit,cette chose lui a apporté de grands profits. Multas illi utilitates importavit, multa creavit commoda; multis eum commodis auxit, locupletavit; multa commoda attulit; ejus commodis egregie servivit, consuluit; ex ea re non pauca illi commoda enata sunt; non pauca ille commoda cepit, adeptus est; ex ea re multa illi commoda fluxerunt, manaverunt; ea res multis eum commodis affecit. Ex ea re fructum tulit, messuit, cepit non contemnendum; emolumenta collegit, percepit, reportavit nec levia, nec pauca. Ea res non parvo fuit emolumento. Cf.Utilitas.Usus: Commodis frui. Alienis servire commodis. Quod commodo reipublicæ fiat.
COMMŎDUS, a, um,Avantageux,utile.Syn.Opportunus, utilis. )( Incommodus.Usus: 1. Commodior via; tempus commodius. Res nostræ satis sunt commodæ. 2. Facilis,doux,bienveillant. Homo commodis moribus,homme de mœurs faciles. Catone nemo commodior, moderatior fuit.
COMMŎNĔFĂCĬO, is, fēci, factum, ere, a.Avertir.Syn.Commoneo, admoneo.Usus: Aliquem etiam atque etiam de re commonefacere. Cf.Moneo.
COMMŎNĔO, es, ui, ĭtum, ere,Avertir.Syn.Admoneo. Cf.Moneo.
COMMŎNĬTĬO, ōnis, f.Action de rappeler,de faire souvenir.Syn.Admonitio.
COMMONSTRO, as, avi, atum, are, a.Montrer,indiquer.Syn.Indico, ostendo.Usus: Viam commonstrare, digitum ad fontes intendere. Cf.Ostendo.
COMMŎRĀTĬO, ōnis, f.Séjour prolongé;retard.Syn.Mora.Epith.Diuturnior, urbana.Usus: Illa villæ amænitas diuturnioris commorationis est, non diversorii. Cf.Mora.
COMMŎROR, aris, atus sum, ari, d.Demeurer,séjourner.Syn.Maneo, subsisto, consisto.Usus: 1. Diem unum, triduum apud te commorabor diutius. Versare rem eamdem,hærere et commorari in eadem sententia. 2. Moror,arrêter,retarder. Commorari aliquem. Cf.Moror.
COMMŌTĬO, ōnis, f.Commotion,mouvement,secousse imprimée.Syn.Motio, motus, perturbatio.Epith.Suaves, contrariæ, vitiosæ.Usus: Temperantia moderatrix omnium commotionum. Cf.Motio.
COMMŌTĬUNCŬLA, æ, f.Petit mouvement (de fièvre).Syn.Febricula.Usus: Tuis commotiunculis valde afficior.
COMMŌTUS, a, um,Ému,emporté,troublé.Syn.Perturbatus, affectus.Usus: Homo commotior paulo stomachari primum cœpit. Libidineautira commotus.
COMMŎVĔO, es, mōvi, mōtum, ere, a.Mettre en mouvement,déplacer;émouvoir,exciter.Syn.Moveo, perturbo, afficio, excito, concito, commuto, invito.Adv.Acerrime sensus, aliquantum, facilius conquestione, graviter, gravius rebus, incredibiliter, leviter, maxime auctoritate, maxime, voce magnopere, mediocriter, non minime, parumper mentes, prorsus recte ac merito, sane, sane quam, similiter atque, tantulum, temere se alicunde, valde, valde commendatione, vehementer amorem multitudinis, vehementer animum, vehementer litteris, vehementer oratione, vehementer miseria.Usus: 1. Ea re tumultum maximum ac tantum non bellum, odium certe, iram, invidiam, suspiciones commovit, excitavit. Miseriis alienis, et querelis facile animo commoveor. Ea res bilem aliis, aliis misericordiam commovit; certe multorum studia, exspectationem magnam concitavit. 2. Locum muto, proficiscor,changer de lieu,partir. Ne te inde commoveas. Cf.Moveo,Causa.
COMMŪNĬCĀTĬO, ōnis, f.Communauté,conversation.Epith.Suavissima sermonis, summa cum aliquo, intermissa.Usus: Suavissima mihi tecum est sermonis, utilitatum, studiorum communicatio, societas et conjunctio. Cf.Societas.
COMMŪNĬCO, as, avi, atum, are, a. et n.Communiquer,avoir des rapports avec.Syn.Confero, credo, refero, participo.Adv.Audacter, cum aliquo, benignissime furta cum, coram; inter se, una familiarissime.Phras.1. Consilia tua mecum communica,concertez-vous avec moi. Confer mecum tua consilia; participem me consiliorum tuorum facito, consilia tua ad me defer; me expertem consiliorum tuorum amicum habe fidissimum. Fac me certiorem de consiliis tuis; fac, ut te rebus consiliisque tuis cognoscam, intelligam, imaginem rerum tuarum, cogitationumque tuarum ostende aliquam; quis animus, quis sensus sit, quæ tua consilia, me edoce. 2. Prædam tecum communicabo,je partagerai avec vous la dépouille. Prædæ mecum particeps eris; partem capies prædæ; communis erit inter nos præda; non mihi magis, quam tibi; non minus tibi, ac mihi; tibi pariter, ac mihi; æque utriusque nostrum hæc præda erit. Utemur communi jure, æquo jure, pari potestate hostium spoliis; juris tibi tantum, quantum ipsi mihi, erit in prædam; prædam mecum communem habebis; in partem te spoliorum vocabo, ut periculi ita prædæ nobis communio erit; in communionem prædæ venias; in commune conferam, quidquid est prædæ; promiscuus nobis erit prædæ usus. Cf.Particeps,Participo.Usus: 1. Multa familiarissime inter se communicare. Utinam mihi homo sit, quicum omnia mea communicem. 2. Partior, impertior, divido,prendre sa part de,s’associer à. Cum amicis res adversas, commoda, gloriam, honores, laudem, pericula communicas. Cf.Communis,Communio.
COMMŪNĬO, ōnis, f.Communauté,association.Syn.Communitas, consociatio.Usus: Litterarum, vocum, conjugiorum, legum, juris, sanguinis communione junguntur homines. Ego fortunas meas in communionem temporum tuorum contuli. Cf.Communitas,Societas.
Commūnio Sacra,Sainte communion,réception du Corps de N.-S. J.-C.Phras.1. Sacram communionem dare,donner la sainte Communion. Cœleste convivium populo præbere; divina dape pascere; cœleste epulum impertire; mensæ divinæ convivam aliquem adhibere; reficere cœlesti epulo; sacrosancto Christi Corpore pascere; ad mensæ divinæ communionem admittere. 2. Sacram communionem accipere,recevoir la sainte Communion. Sacrosancto Christi Corpore, divino epulo vesci, pasci; epulo cœlesti accumbere; cœlesti dape refici; cœlesti pane sese pascere et communire; cœlesti mensæ accumbere; cœlestibus epulis refici; Christi Corpus suscipere; ad divina mysteria accedere; cœlestis agni epulis, divino pane recreari; cœlestis epuli sacræ mensæ convivam esse. Cf.Eucharistia. 3. Communio generalis.Communion générale. Cœtus populi ad cœleste epulum celebrandum. Divinum epulum frequenti populo divisum. Conventus populi ad participandum sacrosanctum Christi Corpus. Sacrum convivium frequenti populo datum.
COMMŪNĬO, is, īvi, ītum, ire, a.Fortifier.Syn.Munio.Usus: Jus parum communitum. Auctoritas aulæ communita. Cf.Munio.
COMMŪNĬTĬO, ōnis, f.Action de fortifier.Usus: Aditus ad causam, et communitio,faciliter l’accès d’une cause et la fortifier.
COMMŪNIS, e, gen. com.Commun,qui appartient à plusieurs.Syn.Conjunctus.Phras.1. Amicorum omnia sunt communia,entre amis, tout est commun. Omnia sunt amicis cum necessariis suis consociata; sortem suam cum amicorum felicitate miscent. Honorum ac commodorum communio quædam inter amicos est; ut vitæ, ita fortunæ quædam communitas, societas, consociatio est; amici omnia communiter possident. 2. Commune hoc vitium est,ce défaut est général. Hoc vitium omnium animos occupat ac tenet; latissime patet hoc vitium; in omnium animos irrepsit, ubique gentium viget, regnat, dominatur; nusquam non est hoc vitium; infecti sunt omnes hoc vitio, et irretiti; orbem terrarum est complexum hoc vitium; pauci sunt hoc vitio intacti, hujus vitii expertes; a paucis abest hoc vitium; in plerorumque mortalium animis insedit, ac inveteravit hoc vitium; quem mihi dabitis hujus vitii contagione non aspersum? 3. Commune hoc malum erit omnibus,ce mal sera commun à tous (tous auront à en souffrir). Omnibus hoc impendet malum, omnibus minatur; miserrime cum omnibus atque infeliciter agetur; expers malorum nemo erit; vexabit omnes eadem calamitas; pari omnes calamitate prementur; omnes manet, omnibus imminet ea calamitas; communis, eadem, par, consimilis erit omnium fortuna. Miseriis his nemo vacabit; urgebit omnes pertinax malum; vis ea malorum, ac tempestas communis erit omnium. Nemo non communi hoc incendio deflagrabit. 4. Communia sunt et vulgaria, quæ affers,tout ce que vous dites est vulgaire et banal. Omnia posita sunt ante oculos; collocata in usu quotidiano; in congressione hominum, atque in foro decantata; ista posita sunt ante pedes; sita ante oculos; in medio sita, obsoleta; de medio sumpta; audita, pervulgata, percelebrata et contrita sermonibus, quæ affers; pervagata res est, in propatulo posita, quam affers.Usus: Erat hoc studium commune toti Græciæ. Scelera tibi cum illo communia sunt. Dolorem et laudem tecum mihi communem esse volui. Cf.Particeps. 2. Vulgaris contritus, pervulgatus, de medio sumptus, late patens,ordinaire,vulgaire,banal. Communis vita et vulgaris hominum consuetudo. Communis omnium sensus, pervagata opinio. Præcepta communia et contrita. De communibus et pervulgatis rebus loqui. Cf.Consuetudo communis,Opinio communis.