COMMŪNE, is, n.Corps de nation,commune,état.Syn.Respublica, universitas, collegium.Usus: Commune Siciliæ, vexatum est atrociter. Ex nostro aliquid in commune contulimus.
COMMŪNĬTAS, ātis, f.Communauté,rapport commun;sociabilité.Syn.Communio, societas.Epith.Apta naturæ, civilis, humana, immanis, magna, naturalis.Usus: Quæ nobis cum isto gladiatore conditionis communitas esse potest? Homines ad societatem communitatemque humanæ vitæ nascuntur. Natura ad civilem communitatem conjuncti ac consociati sumus. A communitate disjuncti videbimur.
COMMŪNĬTER,En commun,ensemble.Syn.Promiscue. )( Proprie, separatim.Usus: Res cum aliis communiter gestæ; communiter alias tibi Arpinates commendavi, nunc peculiariter Caium. Aliquid cum alio communiter possidere. Communiter inter nos consulemus,nous nous protégerons mutuellement. Cf.Simul. (Communiter hoc fit,vulgare est),cela se fait communément. Latine: Plerumque fit, contingit fere. Cf.Fere.
COMMURMŬROR, aris, atus sum, ari, d.Murmurer ensemble,sourdement.Usus: Nescio, quid secum commurmuratus est.
COMMŪTĀBĬLIS, e, gen. com.Changeant,sujet au changement.Syn.Mutabilis, inconstans.Usus: Assentatoris animus varius, commutabilis, multiplex. Cf.Varius.
COMMŪTĀTĬO, ōnis, f.Mutation,changement;révolution.Syn.Mutatio, conversio, vicissitudo.Epith.Misera, varia. Commutationes annuæ, aptæ ad maturitatem frugum, et ad temperationem, civiles.Usus: Brevi tempore magna fit morum voluntatumque commutatio.
COMMŪTO, as, avi, atum, are, a.Changer.Syn.Muto, converto, commutationem affero.Usus: Maline hoc nihil est, si Religionem pecunia, jura omnia cum quæstu, leve compendium fraude maxima commutent? Vitam morte commutavit. Commutavit se animo. Fabulam, sententiam, ordinem commutare. Cf.Muto.
CŎMO, is, compsi, comptum, ere, a.Arranger,disposer (les cheveux). *Syn.Orno, compono.Usus: Mulieres dum comuntur, annus est. Cf.Orno.
CŌMŒDĬA, æ, f.Comédie.Syn.Fabula, comicorum ars.Epith.Antiqua, vetus.Usus: Quo genere jocandi eleganti, urbano, ingenioso, faceto Plautus et antiqua comœdia referta est.
CŌMŒDUS, i, m.Comédien.Usus: Sæpe comœdum in tragœdiis placere vidimus.
COMPACTĬO, ōnis, f.Assemblage,liaison.Syn.Coagmentatio.Usus: Compactione membrorum valida.
COMPACTO,D’après une convention,de concert.Syn.Consulto, ex composito.Usus: Non committendum, ut compacto prohibiti videamur.
COMPACTUS, a, um,Assemblé,joint.Syn.Coagmentatus, compositus, vinctus.
COMPĀGES, is, f.Assemblage,jointure,liaison.Syn.Commissura, vincula.Usus: Dum sumus in compagibus corporis.
COMPAR, ăris, omn. gen.Égal,pareil.Syn.Par.
COMPĂRĀBĬLIS, e, gen. com.Comparable.Syn.Quod habet comparationem. )( Dissimilis.Usus: Comparabile est, quod in diversis rebus similem aliquam rationem continet.
COMPĂRĀTĒ,Par comparaison.Syn.Cum comparatione. (Vulg.Comparative, relative, respective.)Usus: Cum quæritur, quid res sit, quæriturautsimpliciter,autcomparate.
COMPĂRĀTĬO, ōnis, f.Comparaison,parallèle;analogie,rapport.Syn.Collatio, contentio, similitudo, compensatio.Epith.Æqualis, brevis, facilis, necessaria, utilis.Usus: 1. Duorum inter se bonorum comparationem facere. Duplicem lætitiam percepi in comparatione difficilem, utra major esset. Si contentio quædam et comparatio fiat 2. Apparatus, præparatio, cautio,action de préparer,apprêts. Totum tempus in comparatione novi belli posuit. Nihil de mea comparatione diminuo. Comparationem criminis adornare, invenire. Cf.Comparo.
COMPĂRĀTĪVUS, a, um,Qui compare,qui sert à comparer.Usus: Oportebit ipsam illam comparativam judicationem exponere,il faudra exposer cette cause comparative (où le fait est rapproché de l’intention.)
COMPĀRĔO, es, ui, ere, n.Apparaître,se montrer.Syn.Videor, adsum, palam sum, (Vulg.Sisto me.)Phras.Coram Prætore comparuit,il comparut devant le préteur. Prætoris vultum audacter subiit et vadimonium obivit; dicta die, ad constitutam diem in judicium venit, prætori copiam sui fecit; ostendere atque offerre os suum judicibus nihil dubitavit, die dicta in conspectum se dedit; in conspectu judicum fuit; in jus adiit.Usus: 1. Comparere in illa multitudine bonorum. Pompeius nusquam comparet,Pompée ne se montre jamais. 2. Appareo,être visible. Ita a fortuna deformata, ut tamen a natura inchoata compareant. Cf.Appareo.
COMPĂRO, as, avi, atum, are, a.Préparer,apprêter;comparer,rapprocher;acquérir.Syn.Paro, præparo,item: acquiro, confero.Adv.Copiose pastum, diligenter argumenta argumentis, diligenter ex copia, diligentissime ducem, idonee animum ad, improbissime quæstum, prædam, in perpetuum præsidium, inique aliquem cum aliquo, inscite, large, pastum, occulte milites, magnifice convivium, magnopere, studiose tabulas pictas, studiosius supellectilem.Phras.Nemo tibi comparari potest,on ne peut vous comparer personne. Nemo se tibi ulla arte contulerit; nemo in contentionem adduci, venire tecum potest; tecum conferri nemo potest; contendere tecum nemo potest. Quæ contentio, comparatio, te inter et alios esse potest? quis par esse tibi potest? qui præstantem illam tuam indolem, quis doctrinæ studia moresque adæquare possit? quis aspirare ad pervulgatam virtutis tuæ laudem insanus audeat? quis exæquari se tecum cupiat? Cf.Æquiparo.Usus: 1. Convivium, insidias comparat. 2. Acquiro,acquérir,se procurer,amasser. Labore suo et industria supellectilem. Laudem, virtutem, amicitias, auxilia, delectationem sibi comparare. Cf.Acquiro. 3. Confero, compono, comparationem, contentionem facio,comparer,confronter,rapprocher. Quæso, hominem cum homine, tempus cum tempore compara,comparer un homme, une époque à un autre. Ætatem filiorum comparare. Similitudines comparare. 4. Ordino, constituo,régler,établir. More majorum, legibus, natura comparatum est, ut etc. Ita comparati natura,vela natura sumus. Ita comparata est vitæ naturæque nostræ ratio, ut etc. Ita comparaverunt majores nostri, ut etc.
COMPASCO, is, āvi, pastum, ere, a.Faire paître en commun.Usus: Jus est compascere,nous avons le droit de vaine pâture.
COMPASCŬUS, a, um,Qui concerne la vaine pâture.Usus: Ubi ager compascuus est, jus est compascere.
COMPĔDES, um, f. pl.Entraves,liens;chaînes.Syn.Soleæ ligneæ, quibus pedes captivorum constringi solent.Usus: Compedes alicui imponere, indere, induere, impingere. In compedibus custodire, habere, retinere aliquem. Cf.Carcer,Captivus.
COMPELLĀTĬO, ōnis, f.Apostrophe,interpellation.Syn.Appellatio.Epith.Crebræ, vel potius quotidianæ, præclaræ in laudatione.Usus: Edicto Ciceronem compellavit, cum ipse quotidianas compellationes non ferens urbe abiret.
COMPELLO, as, avi, atum, are, a.Appeler,interpeller,apostropher.Syn.Appello, nomine alloquor.Adv.Nominatim, vicissim aliquos.Usus: 1. Amice, honore magno, nominatim me compellavit. 2. In judicium voco,attaquer en justice,accuser. Lege, edicto aliquem apud populum compellare. Cf.Voco,Appello.
COMPELLO, is, pŭli, pulsum, ere, a.Pousser,forcer;rassembler.Syn.Cogo, congrego, impello. )( Dispello.Usus: Aliquem ad mortem, ad graves angustias compellere. Cf.Cogo,Pello.
COMPENDĬĀRĬUS, a, um,Abrégé.Syn.Brevis.Usus: Est hæc brevis et compendiaria via ad gloriam. Notis compendiariis uti. (Vulg.Abbreviare,abréger).
COMPENDĬUM, ii, n.Gain produit par l’épargne,profit,avantage;abréviation.Syn.Utilitas, quæstus, lucrum,putaviæ, pecuniæ, operæ, temporis. )( Dispendium.Usus: Nihil agit compendii sui causa. Mercatores in quæstu et compendio versantur. Avaritia et egestas multos ad turpe compendium commovet. Magnum compendium facere. Cf.Lucrum,Quæstus,Utilis.
COMPENSĀTĬO, ōnis, f.Compensation,équilibre,échange.Syn.Comparatio, præmium, merces, remuneratio.Usus: Vitæ incommoda sapiens commodorum compensatione lenit. Compensatione uti.
COMPENSO, as, avi, atum, are, a.Compenser,mettre en balance.Syn.Comparo, remunero, repono, exæquo, assequor.Phras.1. Tua merita compensare non potero,je ne pourrai jamais vous dédommager des services que vous m’avez rendus. Nullam tuorum meritorum partem assequar; nulla mihi est satis digna tot officiorum remuneratio, nunquam satis cumulate officium reddam; nullis officiis tuam humanitatem exæquabo, tuam voluntatem non satis ex æquo remetiar; nunquam te dignam gratiam referam; nunquam pro meritis tuis satis dignam vicem reddam, referam; in reddenda meritorum vice par pari nunquam referetur. Nunquam pro meritis in me tuis mutuæ tantum voluntatis a me tribuetur, ut non plura tibi debeam. Officia tua nunquam paribus officiis æquabo, remunerabo; nunquam tuis in me meritis satisfaciam, respondebo; nunquam omnino tibi, quantum debeo, a me solvetur. Nunquam non modo referenda, sed ne cogitanda quidem gratia tua in me promerita consequar. Nunquam satis dignum officii ac benevolentiæ fructum a me feres. 2. Quod a fortuna damnum accepisti, virtus compensabit,la vertu vous dédommagera de vos pertes de biens. Resarciet virtus, quod a fortuna damnum retulisti, quibus te calamitatibus implicavit fortuna, iis te virtus expediet. Medebitur iis malis virtus, quibus te afflixit fortuna. Ut acerbam fortunam sensisti, ita dulcem ac suavem virtutem experieris. Quantum detrimenti, incommodi, calamitatis, malorum a fortuna retulisti, tantos a virtute, atque adeo majores fructus capies, percipies, feres, colliges; præteritam fortunæ culpam virtus cumulate redimet; quod a fortuna deminutum est, virtus, industria facile exæquabit; fortunæ dispendia virtus sarciet facile, et compensabit. Cf.Reddo,Remuneror.Usus: Maximis laboribus compensatur discendi voluptas. Auditorum patientiam brevitate, ingenii tarditatem virtute, socordiam fide compensare, Precibus compensatur pecunia.
COMPĔRENDĬNĀTŬS, ūs, m.Ajournement,remise d’un jugement à trois jours.Usus: Adimere alicui comperendinatum.
COMPĔRENDĬNO, as, avi, atum, are, a. et n.Renvoyer à trois jours;demander le renvoi (en parl. d’un avocat).Syn.Amplio, profero, procrastino, differo, amplius pronuntio.Usus: Reus comperendinatus. Cf.Amplio.
COMPĔRĬO, is, pĕri, pertum, ire, a.Découvrir,apprendre.Syn.Deprehendo, certi aliquid reperio, compertum habeo.Adv.Manifesto pestem capitis sui, manifesto indicia mortis, maxime.Usus: Eam rem, de ea re certis auctoribus, manifestis indiciis, oculorum testimonio comperi. Cf.Consto,Certus.
COMPERTUS, a, um,Découvert,reconnu,constaté.Syn.Certus, cognitus, exploratus.Usus: Facinus manifesto deprehensum et compertum. Nihil comperti aut cogniti habemus. Cf.Certus,Manifestus,Consto,Publico.
COMPESCO, is, scui, ere, a.Retenir,arrêter.Syn.Coerceo, cohibeo, frango.Phras.Audaciam ejus compescuit,il réprima son audace. Præferocis animi conatus compressit; petulantiam, furorem fregit; repressit, debilitavit feroces impetus; ferociam contudit; exultanti licentiæ frenum injecit; vim ac impetum cohibuit. Cf.Coerceo,Cohibeo,Contineo,Abstineo.Usus: Iram, dolorem, gemitus, lacrimas, linguam, famem compescere.
COMPĔTĪTOR, ōris, m.Compétiteur,concurrent.Syn.Qui cum alio in petitione concurrit.Epith.Certus, liberalis, nobilis, pares suffragiis, peregrini, urbani.Usus: Cum petitore certamen est honoris et dignitatis. Cf.Æmulus,Rivalis.
COMPĪLĀTĬO, ōnis, f.Pillage;compilation,recueil.Syn.Furtum, fraus.
COMPĪLO, as, avi, atum, are, a.Dépouiller,piller.Syn.Diripio, spolio, furor, exhaurio.Adv.Apertissime provincias, ostiatim oppidum.Usus: Æraria exhaurire, templa, urbem, rempublicam compilare. Cf.Furor.ProCongero exempla etc. barbarum est.
COMPINGO, is, pēgi, pactum, ere, a.Assembler;construire,fabriquer.Syn.Constringo, coarcto.Usus: Servi in pistrinum, carcerem, vincula compinguntur. Homo e luto et sanguine; scelere et ignorantia compactus.
COMPĬTA, ōrum, n. pl.Carrefour.Usus: In triviis et compitis auctionati.
COMPLĂCĔO, es, cui, ere, n.Plaire.Syn.Placeo.Usus: Si DEO complacitum est.
COMPLĀNO, as, avi, atum, are, a.Raser (une maison).Usus: Complanare domum, solo æquare. Sp. Melii domus, quod regnum appeteret, est complanata. Cf.Planus.
COMPLAUDO, is, ere, n.Applaudir.Usus: Stantes in re ficta complaudebant.
COMPLECTOR, eris, plexus sum, plecti, d.Embrasser.Syn.Complexu teneo; sinu complexuque recipio, in collum invado; complexum alicui fero.Adv.Æque benevolentia atque arctius, breviter memoriam rerum celeriter, circumscripte, extrinsecus, nimium multa, occulte viros amplissimos ad suum scelus, quam liberalissime aliquem, scientissime, etiam atque etiam officiis, liberalitate.Usus: 1. Complecti et lacrimis se aspergere. 2. Amo, excipio, tracto amice, carum habeo, foveo, suscipio, defendo,aimer,cultiver,favoriser. Aliquem beneficiis, benevolentia, caritate eximia, familiaritate, comitate maxima complecti. Complectere quæso adolescentem. 3. Comprehendo, circumdo, ambio,entourer,embrasser. Paucis multa, uno crimine complector omnia. Summum cœlum reliquos complectitur. 4. Assequor, comprehendo, teneo,saisir (par la pensée). Sapiens totum mundum mente, cogitatione, memoria complectitur. Tuas laudes oratione ac memoria complecti vix possum. Cf.Amplector.
COMPLĒMENTUM, i, n.Complément.Syn.Supplementum.Usus: Inania quædam verba, velut complementa numerorum.
COMPLĔO, es, ēvi, ētum, ere, a.Remplir.Syn.Impleo.Adv.Bene, perfecte, undique.Usus: 1. Aures sono, pectus maximarum et plurimarum rerum suavitate complere. Terrore, metu animum complere. 2. Absolvo, perficio, conficio,compléter,achever. Promissum complere,accomplir une promesse. Complent hæc et absolvunt beatissimam vitam. Annos sedecim complevit.
COMPLEXĬO, ōnis, f.Assemblage,union;période.Syn.Comprehensio verborum, periodus.Epith.Brevis negotii, longissima verborum, mira verborum, perspicua, vera vel falsa.Usus: 1. Longissima verborum complexio, quæ uno spiritu volvi vix potest. 2. Argumenti conclusio et summa rationum,conclusion d’un raisonnement. Per complexionem id, quod ex omni argumentatione conficitur, breviter exponimus. Complexioprocorporis constitutione, habitu, habitudine,seuhumorum temperamento, barbarum est.
COMPLEXŬS, ūs, m.Embrassement,étreinte;amour,affection.Syn.Amplexus.Epith.Altissimus a domiciliis, extremus, omnia cingens, ultimus, indices falsi summæ benevolentiæ.Usus: 1. Illam respublica sinu, complexuque recipiet. Abstrahere filium de complexu matris. Ferre obviæ matri complexum,embrasser. 2. Ambitus,action d’embrasser, d’entourer. Mundus omnia complexu suo coercet et continet,le ciel qui enveloppe l’univers. Cf.Amplexus.
COMPLĬCO, as, avivelui, atumvelĭtum, are, a.Plier.Syn.Involvo, claudo.Usus: Epistolam complicare.
COMPLŌRĀTĬO, ōnis, f.Lamentation.Syn.Lamentatio.Usus: Comploratio eorum lamentabilis, flebilesque voces. Cf.Gemo,Fletus.
COMPLŌRO, as, avi, atum, are, a.Pleurer ensemble.Usus: Complorare mortem, fortunam amicorum. Complorati mortui totam urbem lamentis implerunt. Cf.Gemo,Ploro,Fletus.
COMPŌNO, is, sui, sĭtum, ere, a.Mettre ensemble,réunir,rapprocher.Syn.Conjungo, coagmento, construo, conglutino, congrego, conflo, misceo, tempero.Adv.Cautius, diligenter, generatim, communiter, Græce, scite, jam diu composita et comparata, lepide.Usus: 1. Componere et struere verba, et syllabas propemodum dinumerare et dimetiri. Vestem, crines componere. 2. Dispono,arranger,organiser,régler. Aciem, causam, fallaciam in aliquem, orationem componere. 3. Fingo,se composer,feindre,simuler. Ad modestiam, ad senatus reverentiam se composuit. Se ad exemplum, vultum, mores alterius componere. 4. Facio, conficio,faire,composer,écrire. Carmen, poema, librum, testamentum, historiam componere. 5. Compositionem facio, concilio,apaiser,calmer,réconcilier. Bellum, iras, aversos animos lenitate composuit. 6. Comparo, confero,comparer. Sophoclem cum Euripide componere et conferre.
COMPORTO, as, avi, atum, are, a.Transporter dans un lieu,amasser.Syn.In locum unum confero, congero, porto, conveho.Adv.Palam arma.Usus: Res undique accersitæ, collatæ, exquisitæ, comportatæ. Arma, frumentum comportare. Cf.Colligo.
COMPOS, ŏtis, gen. omn.Qui est en possession de.Syn.Particeps. )( Inops.Usus: Homines rationis, consilii, virtutis compotes, beati sunt. Aliquem urbis compotem facere. Cf.Fruor,Acquiro,Particeps.
COMPŎSĬTĒ,Avec ordre,avec art.Syn.Disposite.Usus: Composite et apte dicere.
COMPŎSĬTĬO, ōnis, f.Action de disposer,construction,arrangement.Syn.Structura, constructio, dispositio, ordo, concordia, compages, coagmentatio, confectio.Usus: 1. Compositiones unguentorum, ciborum conditiones. Compositio membrorum, conformatio lineamentorum. 2. Concordia,accord,réconciliation. Spes compositionis me fefellit. Auctor compositionis et pacis fuisti. Cf.Pax.
COMPŎSĬTOR, ōris, m.Celui qui dispose.Usus: Inventor et compositor.
COMPŎSĬTUS, a, um,Apprêté,soigné.Syn.Conflatus, concretus, conglutinatus,factus, instructus.Usus: Oratio composita et ornata, et artificio quodam distincta. Certi homines compositi me monuerunt. Quomodo compositis sideribus homo oriatur. Nemo paratior, compositior unquam in judicium venit. Cf.Modestus.
COMPŌTĀTĬO, ōnis, f.Réunion pour boire ensemble.Usus: Græci convivium tum compotationem, tum concœnationem vocant. Cf.Vinolentus,Bibo.
COMPŌTOR, ōris, m.Compagnon de bouteille.Syn.Combibo.
COMPRANSOR, ōris, m.Compagnon de table.Syn.Qui simul prandet.Usus: Cum compransoribus, collusoribus, compotoribus agrum suum devorat.
COMPRĔCĀTĬO, ōnis, f.Prière publique.Usus: Necessaria fuit solemnis hæc Deorum comprecatio.
COMPRĔCOR, aris, atus sum, ari, d.Prier publiquement.Usus: Deos comprecari.
COMPRĔHENDO, is, di, sum, ere, a.Saisir.Syn.Capio, deprehendo. )( Dimitto.Adv.Apte sententiam verbis, brevi, breviter, celeriter, firmo animo, graviter, manifeste, penitus, solute et facile.Usus: 1. Ecquid comprehensum hostem emisistis? 2. Assequor, prosequor, explico, exprimo, absolvo,exprimer. Verbis propriis rem comprehendere. 3. Concipio, percipio, teneo, intelligo,comprendre. Animo aliquid, ratione aliquam opinionem comprehendere. Habere aliquid cognitum, comprehensum. Vestris animis et cogitatione rem totam comprehendite. Comprehendo animo, mente intelligentiam rei; consequor rem omnem animo; animo, mente, cogitatione complector,comprendre qqch. 4. Amplector, amore devincio,s’attacher (qqn). Multos amicitia, beneficiis comprehendere; humanitate, officio aliquem comprehendere.
COMPRĔHENSĬBĬLIS, e, gen. com.Perceptible (à la vue),intelligible.Usus: Visum comprehensibile.
COMPRĔHENSĬO, ōnis, f.Action de saisir avec les mains,arrestation.Epith.Apte cadens, firma, longa, numerosa, perfecta, plena, stabilis atque immutabilis, vera, ac fidelis, universa.Usus: 1. Comprehensio reorum, animadversio senatus. 2. Apprehensio,enchaînement. Ingressus, cursus, accubatio, inclinatio, sessio, comprehensio. 3. Ambitus orationis,période. Comprehensio et ambitus verborum, quem Græci periodum vocant. 4. Agnitio,action de comprendre,conception. Cognitiones comprehensionesque rerum appetitiones movent.
COMPRESSĒ,D’une manière concise.Usus: Rhetores latius loquuntur, Dialectici compressius.
COMPRESSĬO, ōnis, f.Concision.Usus: Oratores crebri sententiis, compressione rerum breves.
COMPRĬMO, is, pressi, pressum, ere, a.Contenir,arrêter;réprimer,modérer.Syn.Freno, sedo, coerceo, cohibeo, frango, reprimo, retardo.Adv.Arcte pugnum, vehementer, plane in perpetuum.Phras.Magistratus hominum audaciam comprimat,le magistrat doit réprimer l’audace des méchants. Obviam eat improborum hominum audaciæ; impiorum conatus frangat; furentium impetus reprimat; effrenatos licentia animos in officia teneat, contineat. Cf.Coerceo,Cohibeo,Compesco.Usus: 1. Conatus furentium, furores, motus, turbas, iram, exultantem lætitiam comprimere. Comprimere ac restinguere cupiditatem hominis. Voluptates comprimere et constringere. 2. Abscondo, occulto, tego, abdo,cacher,soustraire. Multa tua delicta compressi. Frumentum comprimere. (Vulg.Apud se tenere, dum carius vendatur,garder,accaparer les grains.) 3. Constringo, stringo, claudo, adduco,presser,serrer,reserrer. Digitos in pugnum comprimere,fermer la main.
COMPRŎBĀTĬO, ōnis, f.Approbation.Syn.Approbatio.Usus: Quis non movetur, et offensione turpitudinis, et comprobatione honestatis.
COMPRŎBĀTOR, ōris, m.Approbateur.Syn.Approbator.Usus: Auctoritatis ejus comprobatores.
COMPRŎBO, as, avi, atum, are, a.Approuver.Syn.Approbo, laudo, collaudo, affirmo.Adv.Firmius acta, omnino, studiose libenterque, vehementissime sententiam.Usus: Si tu honorem meum sententia tua comprobaris. Sententiam, decretum aliquod vehementer comprobare. Rem testimonio suo et judicio comprobare. Eam fidem eventus affirmavit, comprobavit,l’événement a prouvé,montré la justesse de cette opinion. Cf.Assentior,Approbo,Probo.
COMPRŌMISSUM, i, n.Compromis.Syn.Facultas a litigantibus arbitro data judicandi et sententiam ferendi.Usus: Arbitrum sumere, compromissum facere, interponere.
COMPRŌMITTO, is, mīsi, missum, ere, a. et n.S’engager mutellement;faire un compromis.Syn.Compromissum facio.Usus: Tribuni compromiserunt, pecunia apud Catonem deposita, petere ejus arbitratu, ut, qui contra fecisset, ab eo condemnaretur.
COMPTUS, a, um,Peigné,soigné,paré.Syn.Ornatus, compositus.Usus: Compti capilli, compta oratio.
COMPUNGO, is, punxi, punctum, ere, a.Piquer,marquer d’un signe.Syn.Pungo,figo.Usus: Dialectici ipsi se suis acuminibus compungunt. Barbatus Threiciis notis compunctus nudato ense anteibat. (Compungi animo, compunctus corde,vulgaria sunt pro:) Angi, discruciari animo ex recordatione scelerum; dolore confusus.
COMPŬTO, as, avi, atum, are, a.Calculer,compter.Syn.Subduco rationes, calculos revoco, rationes confero.Phras.Computemus nunc summam totam,faisons maintenant le total. Putemus nunc rationes; summam ad calculos revocemus; subducamus nunc rationem; numerum ineamus; rationes conferamus; calculos, summam subducamus, supputemus nunc rationes; subductis rationibus summam faciamus, colligamus, conficiamus; rationes ineamus totius summæ; expediamus nunc rationes, et colligamus.Usus: Compellat hospitem, computat, pecuniam numerat. Cf.Puto.
CŌNĀTŬS, ūs, m.Effort.Syn.Vis, impetus, studium, labor, opera.Epith.Gratus, magnus, crudelissimi, impii, nefarii, occulti, optimi et præclarissimi, perditi.Usus: Id conatu omni studioque agit, ut etc. Omnem conatum suum in perniciem meam parat. Conatum refutare, prohibere, comprimere, frangere; conatibus obviam ire; a conatu aliquem repellere,empêcher les efforts de qqn. Cf.Studium,Labor. Conatu summo adniti,faire tous ses efforts. Manibus pedibusque; summa ope; omni ope, ac opera; pro virili parte adniti. Cf.Conor,Adhibeo.
CONCĂLĔFĂCĬO, is, fēci, factum, ero, a.Échauffer entièrement.Usus: Eum nos sermonibus concalefecimus.
CONCĂLESCO, is, ui, ere, n.Être très-chaud.Syn.Concalefio, concaleo.
CONCALLESCO, is, ere, n.S’endurcir.Syn.Concalleo.Usus: Quorum manus opere, animus usu concalluit.
CONCĂVUS, a, um,Concave,creux.Syn.Cavus.Usus: Speluncarum concavæ altitudines.
CONCĒDO, is, cessi, cessum, ere, a. et n.Accorder,faire une concession,permettre.Syn.Annuo, copiam facio, potestatem facio, permitto.Adv.Commodius, facete adversario, facile, honeste, libenter, multum perturbationi, necessario, minus honeste, prorsus beneficia, recte.Usus: 1. Sepulturæ locum alicui concedere. Primum illi locum concessit. Toto capite annuit, et postulata concessit. 2. Do, tribuo, largior, facile patior, potestatem do, defero; summa voluntate, et animi æquitate fero, causæ nihil dico, quin etc. Date hoc, ac concedite pudori meo. Date hoc precibus,veldolori, concedite. 3. Ignosco, condono,pardonner. Sæpe liberum peccata parentum virtuti et misericordiæ conceduntur. Cupio mihi hunc reum concedi. 4. Abeo, eo,s’en aller,se retirer d’un lieu. Ab eorum oculis aliquo concessit. Apes in alvearium concessere; concessum est in conditiones, ut ...on arrêta pour conditions que.... 5. Cedo,le céder,être inférieur. Magistro suo de arte nihil concedit. Nemini concedo in tuenda patriæ salute. 6. Morior,sortir ite la vie,mourir. Fato,velnaturæ concedere. Cf.Permitto,Do.
CONCĔLĔBRO, as, avi, atum, are, a.Fréquenter;honorer par des réunions.Syn.Celebro, frequento.Adv.Passim, tributim convivia.Usus: Convivia concelebrantur. Cf.Celebro.
CONCENTĬO, ōnis, f.Chant en chœur,concert.Syn.Concentus.
CONCENTŪRĬO, as, are, a.Assembler par centuries;arranger,ourdir.Usus: Fraudes in corde concenturiare.
CONCENTŬS, ūs, m.Accord de voix,concert;accord,harmonie,union.Syn.Concentio.Epith.Major et melior, tantus, varii.Usus: 1. Concentus avium. 2.Transl.Concentus virtutum, doctrinarum. Concentum efficere. Cf.Musica,Cano.
CONCEPTĬO, ōnis, f.Action de concevoir;rédaction.Syn.Conceptus.Usus: Mulæ conceptio contra naturam est. Conceptio judiciorum.
Conceptio Immaculata B. M. V.,L’Immaculée conception de la Sainte Vierge. Singularis purissimæ Virginis conceptus, et ab originis labe illibatus. Divinæ Matris conceptus illibatus. Illibatæ Virginis conceptus purissimus, et ab originis labe remotissimus. Expers communis culpæ ab ortu nobis congenitæ purissimæ Virginis conceptio. Ortus Virginis beatissimæ, sine labe conceptæ.
CONCEPTŬS, ūs, m.Conception.Syn.Conceptio.Usus: Ex hominum conceptu et satu editi gigantes. (Conceptus,concept,conception,pensée.Vulg.) Latine: Sensa mentis, cogitatio informata.
CONCERPO, is, psi, ptum, ere, a.Déchirer.Syn.Discerpo, conscindo, lacero.Adv.Ferventissime.Usus: Calet homo, nam ferventissime concerpitur. Cf.Carpo.
CONCERTĀTĬO, ōnis, f.Dispute,débat.Syn.Certamen, contentio.Epith.Jejunæ, indignæ philosophia.Usus: Verborum concertationes jejunæ. Concertationum plenæ disputationes. Concertationis studio, æstu abripi. Cf.Disputatio,Controversia,Certo.
CONCERTĀTŌRĬUS, a, um,Relatif à la discussion,polémique.Syn.Contentiosus, vehemens.Usus: Concertatorium dicendi genus, judiciale.
CONCERTO, as, avi, atum, are, n.Lutter,rivaliser,se battre.Syn.Pugno,discepto.Usus: Hercules cum Apolline de tripode concertavit. Sæpius cum hoste conflixit, quam quisquam cum inimico concertavit. Cf.Certo.
CONCESSĬO, ōnis, f.Action d’accorder,concession.Usus: Concessiones præmiorum. Nostra concessione hoc assecutus es.
CONCESSŬS, ūs, m.Permission,consentement (seul. à l’abl. sing.).Syn.Permissio, permissus, potestas, concessio.Usus: Deorum concessu et munere Philosophia nobis data est. Omnium concessu aliquid juventuti dandum est. Cf.Venia.
CONCHA, æ, f.Coquille. Genus piscis testa contectum.Epith.Patula, grandis.Usus: Conchas ad littus legere.
CONCHȲLĬĀTUS, a, um,Teint en Pourpre.Syn.Murice tinctus.Usus: Peristromata conchyliata.
CONCHȲLĬUM, ii, n.Huître (produisant la pourpre).Syn.Murex. Conchæ genus, purpura.Usus: Ostrea, et conchylia omnia cum luna crescunt, et decrescunt.
1. CONCĬDO, is, cĭdi, ere, n.Tomber tout d’un coup,s’écrouler.Syn.Cado, ruo, corruo, procido.Adv.Funditus, indignissime, repente, subito, tarde nimium.Phras.Animo concidit,il perdit courage. Fractus animo, metu debilitatus est; defecit animo; animum contraxit, demisit, despondit, inflexit; animos submisit; defecit hominem animus, spesque deseruit. Cf.Cado,Animus.Usus: Animus concidit. Animo concidere. Senatus auctoritas, fides, spes ipsa concidit; artes omnes concidunt,c’en est fait des arts. Venti concidunt,les vents tombent. Pompeius in optima causa concidit,Pompée succomba malgré la bonté de sa cause.
2. CONCĪDO, is, cīdi, cīsum, ere, aCouper en morceaux,battre,tailler en pièces.Syn.Cædo, trucido, seco.Usus: Concidere nervos, cohortes, equites concidere. Virgis aliquem concidere. Concidere sententias, ac delumbare. Infringere, ac incidere numeros. 2.Transl.Senatus auctoritatem, dictis aliquem decretis, maledictis, ignominiis, judiciis concidere,ruiner,anéantir l’autorité du Sénat,la réputation de qqn,etc.Cf.Cædo,Cædes.
CONCĬĔO, es, cīvi, cĭtum, ere, a.Assembler,convoquer.Syn.Convoco, concito.Usus: Multitudinem ad se conciere. Lites alicui, turbas, seditionem, hostes conciere. Cf.Excito,Voco,Accerso.
CONCĬLĬĀBŬLUM, i, n.Lieu d’assemblée, de réunion.Usus: Conciliabula obire.
CONCĬLĬĀTĬO, ōnis, f.Association,union.Syn.Communio, communitas, consociatio.Epith.Civilis, communis.Usus: 1. Communionem humani generis, consociationem et conciliationem tueri, colere debemus. Dii quasi civili conciliatione sunt conjuncti. 2. Captatio, comparatio,bienveillance,faveur. Dicere, facere aliquid ad conciliationem gratiæ,pour se concilier les faveurs.
CONCĬLĬĀTOR, ōris, m.Médiateur.Usus: Interpres conciliatoris.
CONCĬLĬĀTRĬCŬLA, æ, f.Médiatrice.Usus: Nobilitas, blanda conciliatricula.
CONCĬLĬĀTRIX, īcis, f.Celle qui procure.Usus: Virtutis opinio conciliatrix amicitiæ. Forma, conciliatrix gratiæ et quasi lena.
CONCĬLĬO, as, avi, atum, are, a.Réunir,réconcilier;s’attacher.Syn.Reconcilio, devincio, benevolentiam pario, caritatem inter aliquos jungo, aliquem ad amicitiam adjungo, amicitiam cum aliquo constituo. )( Dirimo, disjungo, separo, distraho.Phras.1. Illum mihi conciliavi,je me le suis attaché. Eum omnibus vinculis devinctum et obstrictum teneo; beneficio mihi obligavi; benevolentiam officiis allexi, donis obstrinxi; in ejus animum suaviter influxi; eum delinivi; delinimentum beneficiis objeci; meum plane reddidi; obnoxium mihi feci; adduxi hominem ad amicitiam; adjunxi hominem mihi beneficio. 2. Dissidentes inter se fratres conciliavit,il a réconcilié deux frères ennemis. Caritatem inter fratres junxit; fratres in concordiam adduxit, reduxit; ab odio ad gratiam reduxit; infensos fratrum inter se junxit animos; ut coalescerent distracti simultatibus animi, effecit; concordiam inter dissidentium animos redintegravit, reconciliavit; dissidentes odio fratres concordia conjunxit; redegit in gratiam et concordiam alienatos longa simultate fratrum animos; perfectum ab illo est, ut in gratiam redirent infensi dudum fratres. Cf.Reconcilio,Amicus,Amicitia,Adjungo,Gratia.Usus: 1. Conciliare sibi voluntatem alicujus, amorem, benevolentiam, gratiam, caritatem, animos, et ad usus suos adjungere,se concilier l’amitié, etc.2. Paro, comparo, procuro, acquiro,ménager,procurer. Pacem inter cives conciliare. 3. Adjungo,unir,assembler. Oratio conciliat inter se homines conjungitque naturali quadam societate. Parentibus et patriæ nos natura, feras inter se conciliat. Largitione sibi potentiam et legiones conciliavit, adjunxit Cæsar. 4. Conciliare, arcessere splendorem. Cf.Concordia.
CONCĬLĬUM, ii, n.Assemblée,réunion.Syn.Cœtus, congregatio, conventus, consilium, numerus.Epith.Amplissimum, laudabile, atque populare, privatum, publicum orbis terræ, summum.Usus: Concilia, cœtusque hominum jure sociati, qui civitates dicuntur. Concilium vocare, convocare. Conciliumplebis habere. Aliquem in concilium adducere, adhibere, mittere. E concilio aliquem secludere, dimittere. Concilium, conventum solvere.
Concilium Sacrum Œcumenicum,Concile œcuménique. Concilium ex universa Republica Christiana convocatum; coactum ex toto terrarum orbe. Concilium Nationale,concile national. Concilium ex universæ gentis, nationis Episcopis, Antistitibus, Præsulibus coactum, conflatum, habitum; Conventus Ecclesiæ Præsulum ex tota gente actus. Concilium Provinciale,concile provincial. Concilium, conventus coeuntibus ex tota Provincia Episcopis celebratus, collectus.
CONCINNĒ,Élégamment.Syn.Pulchre, facete.Usus: Concinne, ut multa, Timæus,voici, entre beaucoup, un mot spirituel de Timée. Concinne, sed non perite dicere et scribere.
CONCINNĬTAS, ātis, f.Arrangement,élégance.Syn.Compositio levis et numerosa, concinnitudo, condecentia.Usus: Forma ipsa, et ornata verborum concinnitas.
CONCINNĬTŪDO, ĭnis, f.Apprêt (du style).Syn.Concinnitas.
CONCINNO, as, avi, atum, are, a.Arranger,ajuster,mettre en ordre.Syn.Adorno, apte compono.Usus: Concinnare munusculum, vestem, epulas. Cf.Orno,Como.
CONCINNUS, a, um,Proportionné,régulier,gracieux,élégant.Syn.Ornatus, numerosus, elegans, politus, facetus, aptus.Usus: Concinna, distincta, festiva, elegans oratio. Concinnæ acutæque sententiæ. Homo ad persuadendum concinnus. Concinnus heluo. Cf.Elegans,Aptus.
CONCĬNO, is, nui, ere, n.Chanter ensemble.Syn.Simul cano.Usus: 1. Pressis et flebilibus modis concinere. 2. Convenio, consentio, quadro,être d’accord. Omnia inter se mire concinunt; respondent extrema primis. Cf.Cano.
CONCĬO, ōnis, f.Réunion,assemblée.Syn.Conventus, cœtus, multitudo populi, corona, concilium.Epith.Conciones accuratæ, acerbissimæ, celeberrimæ et gratissimæ, crebræ, furiosissimæ, graves, improbæ, lentæ; malæ, miseræ, molestæ, multæ magnæque, necessariæ, perditæ, quotidianæ, sceleratæ, secundæ, seditiosæ, temerariæ, timidissimæ, tumultuosæ, turbulentæ, vehementes.Usus: 1. In concionem prodire, procedere,se rendre à l’assemblée. Concionem convocare,convoquer l’assemblée. Concionem submovere, semovere, dimittere, solvere,dissoudre l’assemblée. 2. Suggestum,tribune. In concionem ascendere. 3. Oratio ad populum,discours,harangue. Conciones de me habuit luculentas et gravissimas. Legi concionem tuam. Cf.Oratio.
CONCĬŌNĀLIS, e, gen. com.Relatif aux assemblées du peuple.Usus: Clamor concionalis.
CONCĬŌNĂRĬUS, a, um,Relatif aux assemblées populaires.Usus: Populus concionarius.
CONCĬŌNĀTOR, ōris, m.Orateur,harangueur.Syn.Orator.Usus: 1. Multum interest inter levitatem concionatorum, et animum fere popularem. 2.Prédicateur, concionator, orator sacer; interpres, ac præco verbi divini.
CONCĬŌNOR, aris, atus sum, ari, d.Haranguer,parler au peuple assemblé.Syn.Concionem habeo.Adv.Impune de aliquo, sordide.Phras.De rebus divinis ad populum dixit,il a prêché au peuple. De rebus divinis verba fecit; sermonem habuit; de religionibus nostris concionem habuit; in concionem ascendit; sacris concionibus populum exhortatus est; animos populi inflammavit, accendit; verbi divini sementem sparsit, fecit. Ex suggestu verba fecit; ex altiore loco ad populum dixit.Usus: Cato de religionibus concionatus est. Cf.Dico,Oratio.
CONCĬPĬO, is, cēpi, ceptum, ere, a.Concevoir,saisir.Syn.Comprehendo, colligo, accipio, imbibo.Adv.Firme animo, jam diu.Usus: 1. Terra concipit semina. Multa concepit. 2. Suscipio,contracter (une passion),concevoir (un sentiment). Ipsa senectus dedecus concipit. Materia facile ignem concipit. Odium, iram, in aliquem concipere. 3. Cogito, intelligo, percipio, nosco, assequor. Concipere animo flagitium, mente nefas; opinionem concipere, ac imbibere. Furorem ex maleficiis, maculam concipere. Voluptas animo concepta ac comprehensa. Cf.Accipio.
CONCĪSĬO, ōnis, f.Concision.Usus: Concisio verborum.
CONCĬTĀTĬO, ōnis, f.Excitation.Syn.Motus, commotio.Epith.Popularis, graves, vehementiores.Usus: 1. Vehementes animi concitationes, et perturbationes. Concitatio mentis. 2. Tumultus,soulèvement populaire,émeute. Plebis concitatio et seditio.
CONCĬTĀTOR, ōris, m.Émeutier.Usus: Seditionis concitator et stimulator.
CONCĬTO, as, avi, atum, are, a.Exciter,soulever.Syn.Excito, incito, moveo, facio, conflo, sollicito, inflammo, agito, ago. )( Sedo.Adv.Concitatæ conciones, populariter, seditiose; concitatus tumultus publice; concitati animi temere in odium.Usus: 1. Concitare misericordiam, risum, invidiam in aliquem, gravem offensionem, magnum odium in aliquem,exciter la haine contre qqn.Bellam exspectationem sui concitare,donner de soi une bonne opinion. 2. Concitari in aliquem,s’irriter contre qqn. Aliquos inter se, alios cum aliis committere, et concitare,exciter,soulever. Cf.Moveo, Auctor sum, Impello.
CONCĬTUS, a, um,Excité.Syn.Commotus, compulsus.Usus: Ad rixam concitus.
CONCĬUNCŬLA, æ, f. Dimin.Petite harangue.
CONCLĀMO, as, avi, atum, are, n. et a.Crier ensemble. 1. Conclamant omnes, et approbant. 2. Conclamare ad arma,crier aux armes,appeler aux armes. Conclamare vasa, signa convellere,donner le signal du départ. 3. Conclamatum est de salute tua,c’en est fait de vous. Cf.Actum est,Clamo.
CONCLĀVE, is, n.Chambre fermant à clé.Syn.Cubiculum.Usus: Cubitum ivit in conclave. Conclave proxima nocte corruit, concidit. Conclave optime instructum.ProConclave Pontificium,conclave,réunion de cardinaux où l’on élit le pape. Sacrum Comitium Vaticani Palatii. Locus purpuratis Ecclesiæ Patribus, novum demortuo Pontifici suffecturis, apparatus, adornatus.
CONCLŪDO, is, clūsi, clūsum, ere, a.Enfermer,resserrer;terminer,finir.Syn.Claudo, cogo, constringo.Item: Infero, finio, absolvo.Adv.Acriter, acute ad extremum, aliquando, angustius, aperte, numerose, breviter, commodius, contortius, inconsiderate, probabiliter, rectissime, vitiose, similiter, subtiliter.Phras.1. Ex eo argumento nihil concluditur,cet argument ne conclut pas. Nihil ex hoc conficitur; nihil ex ea argumentatione efficitur; nihil eorum infertur, colligitur, quæ tu volebas; nihil eorum sequitur, quæ tu inferebas. 2. Concludam epistolam,je finirai ma lettre. Finem scribendi faciam; epistolæ hæc erit clausula; finem epistolæ faciam, imponam; absolvam epistolam, perficiam; institutæ narrationis exitum expediam. Cf.Finio.Usus: 1. Ne bestiæ quidem concludi se, constringique patiuntur,enfermer. 2. Peroro, efficio, conficio, infero, complector, colligo,conclure,raisonner. Argumentum concludere more Dialecticorum. Ratione concludere. Concludebas deinde, et colligebas, dolorem esse summum malum. 3. Finio, termino, circumscribo, claudo, absolvo,se terminer. Totum civile jus in pauca capita concludi potest. In hoc singulare judicium omnis causa concluditur. Ut aliquando totam actionem concludam,pour finir mon plaidoyer. Cf.Finis,Absolvo.
CONCLŪSĒ,D’une manière périodique,arrondie.Syn.Definite, circumscripte.Usus: Apte et concluse dicitur.
CONCLŪSĬO, ōnis, f.Conclusion,fin.Syn.Complexio, clausula, peroratio, epilogus; argumentatio ipsa.Epith.Acuta, artificiosa verborum, necessaria, postrema, simplex, tota, non solum vera, sed perspicua, vetus et brevis. Breves et acutæ, innumerabiles, raræ.Usus: Conclusio est exitus et terminatio totius orationis. Hæc conclusio, argumentatio, quam habeat vim, considera.
CONCLŪSUS, a, um,Entouré,enfermé.Syn.Clausus, cinctus.Usus: Urbs portu conclusa. Continenti agmine armatorum septi et conclusi. Sententia apte verbis conclusa.
CONCŒNĀTĬO, ōnis, f.Action de dîner ensemble.Syn.Symposion.Usus: Græci convivium tum compotationem, tum concœnationem vocant.
CONCŎQUO, is, coxi, coctum, ere, a.Digérer.Syn.Digero.Usus: 1. Cibum concoquere. 2.Transl.Perfero, fero,endurer,supporter. Concoquere hominem nequeo. Odium illud, injuria, ira, non submovenda modo sunt, sed et concoquenda. 3. Expendo,penser mûrement à. Diu deliberandum et concoquendum est, utrum, etc.
CONCORDĬA, æ, f.Concorde.Syn.Consensus, conspiratio. )( Discordia.Epith.Communis, gratissima, incredibilis, magna, pristina, singularis.Phras.1. Summa concordia provinciam administravimus,nous avons administré la province dans le plus grand accord. Una voce ac mente; consentientibus animis ac sensibus; communi sententia; sine studio dissensionis; uno ore, animo conjunctissimo versati sumus in administratione rerum. Summe inter nos, pulcherrime conveniebat; communiter, quasi uno animo, una mente viveremus, rem gessimus. Nunquam cum illo, nec ille mecum in gratiam rediit; concordibus animis; fraterna unanimitate, ingenio plane concorde in provincia viximus. Cf.Consensus. 2. Animos in concordiam reduxit,il ramena la paix et la concorde dans les cœurs. Societate et fœdere aversos studiis animos junxit; copulavit pristinam inter socios concordiam; infensos plebis animos patribus junxit; ejus opera coaluere cum patribus plebis animi; feroces animos ad pacem et concordiam adduxit; veterem inter partes concordiam confirmavit, conglutinavit. 2. Concilio, reconcilio.Usus: 1. Equites senatui concordia conjuncti. 2. Concordiam facio. Id concordiam et pacem gignet gentibus; ad concordiam adducet gentes; concordia conjunget gentes. 3. Concordiam dissolvo. Vox una concordiam diremit. 4. Concordiam renovo. Concordiam reconciliare. In concordiam reducere. In concordiam redire.
CONCORDĬTER,En bonne intelligence.Usus: Cum illo concordissime vixi. Congruere concorditer inter se. Cf.Concordia.
CONCORDO, as, avi, atum, are, n.Être d’accord,de même avis.Syn.Congruo, consentio, idem sentio, cum aliquo sentio, concino. )( Dissentio.Phras.Dicta factaque ejus mire consentiunt ac concordant,ses paroles sont parfaitement d’accord avec ses actions. Dicta factaque belle inter se consentiunt ac concinunt; dictis facta mirifice respondent; facta cum dictis mirum quam cohærent; a verbis facta non abhorrent, abludunt. Facta verbis sunt consentanea; a dictis facta non aliena sunt; verbis facta egregie congruunt; verbis cum factis bellissime constat. Cf.Congruo,Consentio,Conformo.Usus: Opiniones, ac judicia concordant.
CONCORS, ordis, gen. omn.Qui est d’accord,qui s’accorde,harmonieux.Syn.Consentiens, conjunctus. )( Discors.Usus: Concordes sunt, quorum sensus in aliqua re congruunt. Senatus Principi concors. Moderatus et concors civitatis status. Mundus ipse se concordi quadam amicitia et caritate complectitur.
CONCRĒDO, is, credĭdi, credĭtum, ere, a.Confier.Syn.Credo, commendo, committo.Usus: Alicui rem suam, aliquem in custodiam alterius concredere. Cf.Committo,Credo,Commendo.
CONCRĔMO, as, avi, atum, are, a.Brûler entièrement.Syn.Exuro, comburo.Usus: Igni concremare. Cf.Comburo.
CONCRĔPO, as, pŭi, pĭtum, are, n.Faire du bruit,retentir avec force.Syn.Perstrepo.Usus: Scabella concrepant, aulæum tollitur. Digitis concrepare.
CONCRESCO, is, crēvi, crētum, ere, n.S’accroître,se condenser.Usus: Aqua nivibus, pruinaque concrescit,l’eau se condense en frimas.
CONCRĒTĬO, ōnis, f.Agrégation,assemblage.Syn.Compositio.Usus: DEUS, mens libera, atque ab omni concretione mortali segregata. Concretionis et liquoris causas investigare.
CONCRĒTUS, a, um,Formé de diverses parties.Syn.Mixtum, conflatum, compositum, quasi conglutinatum, coagmentatum, copulatum, fictum.Usus: Corpus ex elementis concretum,le corps composé de plusieurs éléments. Cœlum grave et concretum,air condensé, épais. In animis nihil mixtum est, nihil concretum. Animal ex nefariis stupris; ex civili cruore, ex flagitiorum impunitate concretum,ce monstre,assemblage des forfaits les pius odieux.
CONCŬBĪNA, æ, f.Concubine.Syn.Amica, pellex.Usus: In concubinæ locum uxorem ducere.
CONCŬBĪNĀTŬS, ūs, m.Concubinage,commerce adultère.Usus: Illam in concubinatu sibi emit.
CONCŬBĬTŬS, ūs, m.Place à table;cohabitation,union de l’homme et de la femme.Syn.Conjunctio, complexus venereus.Usus: Concubitus Deorum cum humano genere.
CONCŬBĬUS, a, um, non adhibetur nisi solo gen. fem. cum voce Nox,Au milieu de la nuit.Usus: Nocte concubia domo egreditur.
CONCULCO, as, avi, atum, are, a.Fouler aux pieds.Syn.Protero.Usus: 1. Proterere et conculcare aliquem. 2.Transl.Écraser,fouler. Conculcari miseram Italiam proxima æstate videbis. Cf.Vasto.
CONCUMBO, is, cŭbŭi, cŭbĭtum, ere,Coucher avec.Syn.Concubo.Usus: Si peperit, cum viro concubuit.
CONCŬPISCO, is, cupivi, cupitum, iscere, a.Désirer ardemment.Syn.Cupio. )( Respuo.Adv.Infinite, summe, vehementer.Phras.Vehementer rem concupivit,il ambitionna cette chose. Cupiditatis oculos ad rem adjecit; rei desiderio vehementer æstuabat; flagrabat, exardescebat cupiditate rei. Cf.Cupiditas,Cupio,Desidero.
CONCURRO, is, curri, cursum, ere, n.Courir ensemble,fuir.Syn.Convenio, convolo, fugio, concurso, confluo, concursus facio.Adv.Aspere verba, confestim, obscœnius litteras, statim, temere, undique.Usus: 1. Undique ad eum summa exspectatione concurritur. Tota ad eum Italia concurrit. Multorum sententiæ concurrere. 2. Conflictum ineo,en venir aux mains. Adversis signis, maximo clamore concurrere. 3. Evenio,arriver,avoir lieu. Multa sæpe fortuito concurrunt,vulgo: coincidunt. Res concurrere plane contrariæ. Sæpe concurrit, ut eodem tempore mihi multa agenda sint. Cf.Congredior.
CONCURSĀTĬO, ōnis, f.Concours;rencontre.Usus: Quid illa concursatio nocturna? Non est obscura hominis concursatio et contentio.
CONCURSĀTOR, ōris, m.Qui court çà et là.Usus: Concursator et levis hostis,infanterie légère.
CONCURSĬO, ōnis, f.Rencontre.Syn.Concursus.Epith.Crebra verborum, fortuita, spirabilis,id est, animabilis, turbulenta, vitiosa.Usus: Concursio rerum fortuitarum. Crebrior vocalium concursio. Corpusculorum concursio fortuita.
CONCURSO, as, avi, atum, are, a. et n.Courir çà et là,parcourir.Usus: Templa, domus omnes, fora concursare. Armati, noctes diesque concursant. Cf.Curro.
CONCURSŬS, ūs, m.Réunion;rencontre;concours.Syn.Effusio hominum, concursio, conflictus.Epith.Admirabilis, felix, fortuitus, gravis, incredibilis, magnificentissimus, magnus, maximus omnium, quotidianus.Phras.Concursus flebant magni ad illum,la foule se pressait chez lui. Confluxere in ejus domum omnium generum ætatumque homines; celebrabatur domus ejus maxima hominum multitudine et frequentia; effusiones hominum ex agris et oppidis sane erant ingentes; domus eius frequentissimo hominum conventu celebrabatur; salutantium turba aditus omnes viasque insidebat; ædium vestibulum continenti agmine erat septum. Complebatur domus ejus maxima hominum frequentia. Cf.Celebris.Usus: 1. Fiebant ad eum audiendum concursus maximi. Quid dicam effusiones hominum ex agris, concursus ad me? Constantia calamitatum concursu labefactata. Studiorum honestissimus concursus. 2. Conflictus. Concursus asper litterarum,rencontre de voyelles,hiatus.