ĬAMBĬCUS, a, um,Iambique.Usus: Iambicus versus orationi simillimus.
ĬAMBUS, i, m.Iambe,pied composé d’une brève et d’une longue. Pes carminis.Epith.Duplex, extremus, frequentissimus.Usus: Iambus in oratione vitiosus, si extremus ponatur.
ĬBI,Là, dans ce lieu (sans mouv.).Syn.In eo loco, eo loci, inibi, in illisce ædibus.Usus: 1. Nemo est, qui non ubivis, quam ibi, ubi est, esse malit. 2. Ea occasione,alors, en ce moment. Ibi Cæcinna postulare cœpit.
ĬBĪDEM,Là même,au même lieu (sans mouv.).Syn.In eodem loco.Usus: Ibidem, in quo læsi, solabor. Ibidem te operiar.
ĪCO, is, īci, ictum, ere, a.Frapper.Syn.Ferio, ictum do.Usus: In pactione fœdus icere.
ĪCTŬS, ūs, m.Coup,blessure.Syn.Percussio, petitio.Epith.Contrarius, flammatus, levis, non tribunitius sed consularis, validus.Phras.Multis et gravibus ictibus concidit,il est tombé percé de coups. Pugnis calcibusque fœde conscissus, multis plagis confectus interiit; inter dolorem crepitumque plagarum multis ictibus acceptis datisque corruit; acceptis gravissimis plagis, corpore recentibus verberum vestigiis livido, semianimis procubuit.Usus: Ictu fulminis deflagravit. Ictu et conjectione telorum cominus magnæ sæpe copiæ pulsæ sunt. Eodem tecum ictu concidi.
ID,Cela.Syn.Hoc, istud.Usus: Venit ad me et quidem id temporis. Id ætatis vir.
IDCIRCO,C’est pour cela,c’est pourquoi.Syn.Ideo, ob eam rem, ea re.
(ĬDĔA, æ,Vulg.),Type,image,notion,idée.Syn.Forma, species, species rerum, prima et inchoata intelligentia.Phras.Concepit animo eloquentiæ quamdam ideam,il s’est formé un certain idéal de l’éloquence. Insidebat in ejus mente species eloquentiæ: habebat comprehensam animo quamdam formam eloquentiæ; simulacrum quoddam et exemplar eloquentiæ apud se informarat. Cf.Imago.Usus: Has rerum formas Plato appellat ideas.
ĪDEM, ĕădem, idem,Le même,la même.Syn.Hic ipse, is ipse, unus, par, perpetuus, geminus. )( Alius.Phras.1. Idem fere dicebat, quod alter,il parlait à peu près comme l’autre. Rebus congruentes, nominibus differebant; nulla in re discrepabant; non abhorret, non abludit ab ejus dictis hujus sententia. Cf.Congruo,Convenio. 2. Eadem utriusque est causa,tous deux ont la même cause. Hujus causa et illius sejungi non potest; eodem revolvitur; eamdem cum illo incudem tundit. Cf.Similis.Usus: Amicus tanquam alter idem. Hoc unum et idem videtur esse. Fuere, qui idem ornate, idem graviter dixere. Causæ inter se simillimæ, vel potius eædem. Vir bonus, idemque eruditus.
ĬDENTĬDEM,A diverses reprises,souvent.Usus: Hoc identidem dicitis.
ĬDĔO,C’est pour cela,c’est pourquoi.Syn.Idcirco, eo quod, ea re quod, digna causa cur, ob hasce res, ea gratia quod; ei rei, id quod; hoc quod, ea de causa, ejus rei gratia, ob id, eam ob causam.Usus: Hæc ideo diligentius pertracto. Cf.Ex eo.
ĬDĬŌTA, æ, m.Ignorant,sot, (idiot).Syn.Rudis, imperitus, illitteratus.Usus: Illi idiotæ, ut tu appellas. Cf Rudis.
Idololatra, æ, m.Idolâtre. Cultor falsorum numinum; inanium deorum cultor; qui inanibus et commentitiis diis divinum cultum tribuit, divinos honores adhibet, impertit; qui cultum uni debitum DEO simulacris impiorum hominum, lapidibusque exhibet; inanes et commentitios deos adorat, religioso cultu veneratur; qui deorum inanium simulacra impio et sacri ego cultu veneratur; qui superstitionum deterrima caligine mersus, qui superstitionum tenebris altissimis obsessus et sepultus cultum uni DEO debitum in plures impia et sacrilega partitione distribuit. Huc spectat Idololatria, æ, f.Idolâtrie. Cultus falsorum numinum.
ĪDŎLUM, i, n.Image.Syn.Simulacrum, imago.Usus: Imagines, quæ idola nuncupantur,les idoles. Rectius appellatur: simulacrum ficti ac commentitii numinis.
ĬDŌNĔE,Convenablement.Syn.Apte, commode.Usus: Exordio idonee comparatur auditor ad reliquam orationem.
ĬDŎNĔUS, a, um,Convenable.Syn.Aptus, commodus, tempestivus, dignus.Usus: Non est idoneus auctor. In deligendis idoneis hominibus judicium et delectum adhibere. Idoneum tempus, locus opportunus. Idonea verba. Imagines ad monendum idoneæ. Cf.Accommodatus,Aptus.
ĪDUS, ŭum, f.Ides, une des divisions du mois chez les Romains.Syn.Dies, qui singulis mensibus nonas sequuntur.Usus: Idibus martiis,le 15 Mars.
ĬGĬTUR,Donc.Syn.Ergo.Usus: Jejunas igitur aures affers.
IGNĀRUS, a, um,Qui ne sait pas,qui ignore.Syn.Imprudens, inscius, rudis, imperitus, indoctus, nec opinans, in re peregrinus et hospes; in re aliqua tiro.Usus: Quid agatur, ignarus sum. Ignarus rerum mearum. Facundæ orationis ignarus. Cf.Rudis,Ignorans.
IGNĀVĬA, æ, f.Inaction,nonchalance,lâcheté.Syn.Inertia. )( Fortitudo.Epith.Moderata, summa.Phras.Causam hujusce rei in ignaviam conferebant,ils attribuaient ce résultat à son indolence. Ad ignaviam, inertiam, desidiam, languorem referebant; hoc ignavi esse hominis aiebant; in hoc omnibus negligentiæ nomine suspectus erat; hoc ignaviæ adscribebant, assignabant; hic vero ejus diligentia desiderabatur. Cf.Animus imbecillus,Negligentia.Usus: Fortitudini contraria est ignavia. Ignaviam suam, inertiam, desidiam parietum custodiis tegere. Ignaviæ se dedere. Ignavia oblanguere. Cf.Ignavus.
IGNĀVĒ,Lâchement,faiblement.Syn.Per summam inertiam, desidiam. )( Contente.Usus: Vide, ne quid ignave, muliebriter, abjecte, serviliter facias. Cf.Negligenter.
IGNĀVĬTER,Lâchement.Syn.Ignave.
IGNĀVUS, a, um,Indolent,mou,lâche.Syn.Iners. )( Fortis, audax.Phras.Hic omnes ignavi sunt,ici, tout le monde est paresseux. Hic omnes pigritiæ morbo laborant, omnes languent; omnes torpent, omnes frigent; hic omnia jacent; hic veternus omnes occupat; hic ignavia oblanguent omnes; hic nemo est, in quo diligentiam non requiras, cui satis sit animorum. Cf.Piger,Negligens.Usus: Ignava, iners, somniculosa senectus.
IGNESCO, is, ere, n.Prendre feu,s’embraser.Syn.Ardeo, candeo, conflagro.Usus: Ad extremum omnis mundus ignescat.
IGNĒUS, a, um,De feu,enflammé,embrasé.Usus: Ignea dixit sidera Cleanthes. Igneo motu arteriæ micant.
IGNĬCŬLUS, i, m.Petit feu,etincelle.Syn.Parvus ignis.Transl.Facilitas ingenita.Epith.Matutini igniculi, parvuli, viriles.Usus: Virtutum igniculi et semina. Igniculos viriles jacere.
IGNIS, is, m.Feu.Syn.Flamma, incendium.Epith.Æthereus, æternus, artificiosus, clarus, confector et consumptor omnium, exiguus, hibernus, novus, perpetuus et sempiternus, vitalis, salutaris.Phras.1. Ignem excitare,allumer. Ignem lapidum conflictu atque tritu elicere; ignem conflictu lapidum excutere, elidere; flammam ciere, suscitare; ignem e silice elicere. 2. Ignes injicere tectis,mettre le feu aux maisons. Ignes acere; ignes tectis inferre, admovere.Usus: Ignem exstinguere; arefacta materia ignem concipere facile solet. Ignis omnibus rebus vitalem impertit calorem. Hic noster ignis, quem usus vitæ requirit, confector est et consumptor omnium. Vicina domus nihil ab igne passa est.
IGNĪTUS, a, um,Enflammé,ardent.Usus: Inflammatus atque ignitus furor.
IGNŌBĬLIS, e, gen. com.Inconnu,obscur.Syn.Humilis, ignobili loco natus, infimo loco natus, obscuris ortus parentibus, unus de multis, unus e populo, humili et obscuro loco natus, inferiore genere ortus, ex infimo genere et fortunæ gradu; homo tenuis, cujus vis, et fortunæ conditio infima est, cujus stirps et genus ignoratur, qui natus parentibus est humilibus; homo ignotus et sordidus, obscurus, abjecta et obscura familia; nulla commendatione majorum; homo per se cognitus; humilis sane et minime generosus; terræ filius, minorum gentium; homo tenui loco, obscuris majoribus ortus; nulla sanguinis claritate commendatus, honestatus, nobilitatus.Phras.Virtus multos etiam ignobiles evexit altius,bien des hommes obscurs se sont élevés par leur vertu aux plus hautes dignités. Multos infimæ conditionis extulit atque illustravit virtus; multos humillimæ sortis, obscuri loci, nulla parentum aut majorum laude commendatos, obscuro loco natos, ignobili, obscuro, infimo genere editos nobilitavit; multos generis humilitate jacentes virtus erexit; multi genere ignobiles et obscuri virtute honestantur, ac nobilitantur. Cf.Vilis,Humilis,Abjectus. )( Nobilis, Clarus.
IGNŌBĬLĬTAS, ātis, f.Naissance obscure,obscurité.Syn.Humilitas generis, obscuritas; conditio atque fortuna hominum infimi generis. )( Nobilitas.Usus: Aderit paupertas, ignobilitas, humilitas. Cf.Humilitas.
IGNŌMĬNĬA, æ, f.Ignominie,affront,déshonneur.Syn.Infamia, dedecus, contumelia, macula, nota, probrum, labes.Phras.Ignominia me affecit,il m’a fait un affront. Ignominia me appetiit, notavit, deformavit; ignominiam mihi inussit, imposuit; ignominiam ab eo gravem accepi. Cf.Decus,Contumelia,Probrum.Usus: Ignominia aliquem afficere,noter d’infamie. Ignominiam accipere,recevoir un affront. Ignominiam graviter ferre,supporter difficilement un affront. Ignominiam alicui et flagitium demere,réhabiliter qqn.
IGNŎMĬNĬŌSUS, a, um,Ignominieux,flétrissant.Usus: Dominatio ignominiosa.
IGNŌRĀBĬLIS, e, gen. com.Inconnu,ignoré.Syn.Quod ignorari potest.Usus: Quod non ignorabile, non fortuitum.
IGNŌRANS, tis, omn. gen.Ignorant.Syn.Ignarus.Phras.Turpe est, in patriæ rebus esse ignorantem,il est honteux de ne pas être au courant des affaires de son pays. Turpe imprimis hospitem esse in iis rebus,quæ ad patriam pertinent; in patria peregrinari, dedecus est; ea non tenere, ea scientia non comprehendere, ea usu doctrinaque non percipere, in quibus res patriæ agitur; turpe imprimis est, in ea re rudem ac tironem, hospitem ac peregrinum esse; in ejus rei ignoratione versari; ejus rei inscitia laborare, quæ cum patriæ rebus est conjunctissima. Cf.Rudis,Imperitus.Usus: Ignorantem superbire flagitiosum est. Cf.Ignorantia.
IGNŌRANTĬA, æ, f.Ignorance.Syn.Ignoratio, inscitia, inscientia.Phras.Non est mirum, errare eum, cujus tanta est ignorantia,il n’est pas étonnant qu’un homme si ignorant se trompe. Non est, cur miremur, si sæpe labitur is, qui est omnium imperitissimus; cujus ignorantia, inscitia summa est; qui omnes inscitia vincit; cui neminem inscitia parem invenias; quem omnia latent; qui nihil prorsus novit, qui nullam partem doctrinæ tenet; qui doctrinæ expers, in maxima rerum omnium ignoratione versatur. Cf.Ignorans.Usus: Ignorantia litterarum.
IGNŌRĀTĬO, ōnis, f.Ignorance,manque de savoir.Syn.Ignorantia. )( Scientia.Usus: Versari in summa rerum ignoratione. Nescio, quis nos teneat error et misera veri ignoratio.
IGNŌRO, as, avi, atum, are, a.Ignorer.Syn.Sum ignarus, sum nescius; nec usu, nec ratione cognitum habeo.Adv.Diutius, impune, omnino, ne quid, turpiter aliquid, vehementer causam.Phras.Quid eventurum sit, ignoro,je ne sais ce qui arrivera. Quo res casura sit, quid consequi possit, nescio; non dispicio, quid allatura sit dies; explorata non habeo, latent me, quæ inde nasci possunt incommoda; quid futurum sit, me fugit, non assequor, conjectura assequi non possum; divinare non possum, quæ dies ipsa feret, patefaciet; mente percipere non possum, quo res, quem in locum res evasura sit; futuri casus mihi non patent, non aperti sunt. Cf.Nescio.Usus: Ignoro plane de filio.
IGNOSCO, is, nōvi, nōtum, ere, a. et n.Pardonner.Syn.Parco, veniam do, remitto.Phras.Ignosco tibi,je vous pardonne. Omnium, quæ alia super alia ausus es, veniam facio; voluntaria oblivione injurias contero; gratiam injuriarum omnium facio; condono præterita; condono amici precibus vitam tuam; dolorem meum amici voluntati ac precibus condono; iracundiam meam amicorum caritati dimitto, impunitatem injuriæ do, concedo; remitto culpam, ejusque memoriam abjicio. Cf.Parco,Venia,Condono.Usus: Sceleris pœnam prætermittere, ignoscere vocatur. Præteritis ignoscere. Hoc mihi, quæso, ignosce.
IGNŌTUS, a, um,Inconnu.Syn.Obscurus, qui in hominum ignoratione versatur.Phras.Homo est ignotus,cet homme n’est pas connu. Omnibus incognitus; quem nemo viderit unquam; nemo, qui mortalis esset, audiverit. Albus, aterve homo sit, ignoramus, cujus omnis ætas propter humilitatem in hominum ignoratione versatur; cujus nomen, famaque in obscuro est; quem generis humilitas arbitrantium judiciis subduxit. Cf.Nescio.Usus: Homo ignotus. Res in vulgus ignota.
ĪLĬA, ōrum, n. pl.Flanc,ventre.Syn.Molles et cavæ ad latera partes, et ad lumbos.Usus: Inflata dolore ilia rumpere.
ILLĀBOR, ĕris, lapsus sum, abi, d.Tomber dans.Syn.Influo.Usus: Sensim pernicies illapsa in civium animos, sensim avaritia immigravit. Voluptas ad sensus affluit et illabitur.
ILLĂCRĬMOR, aris, atus sum, ari, d.Pleurer.Usus: Socratis morti semper illacrimor. Cf.Lacrimor.
ILLĂQUĔO, as, avi, atum, are, a.Prendre au lacet;enlacer,prendre,séduire.Syn.Irretio, implico, capio.Usus: Illaqueatus legum periculis. Cf.Implico.
ILLE, A, UD,Celui-ci,celle-ci;ce,cet,cette.Usus: Ipsum quidem illud. Ego ille ipse sum. Illa ista virtus. Homines minime mali illi quidem.
ILLĔCĔBRA, æ, f.Attrait,charme.Syn.Incitamentum, invitamentum, lenocinium, stimulus, blandimentum, blanditia, illicium.Epith.Maxima, tanta.Usus: Vitiorum, corruptelarum et libidinum illecebris juvenum animos invitare, delinire, irretire, capere, excitare, trahere. Illecebris se dedere. Cf.Blanditiæ,Voluptas.
ILLĔPĬDĒ,Sans grâce.Syn.Injucunde, infacete.Usus: Crasse et illepide conquisitum aliquid.
ILLĔPĬDUS, a, um,Peu élégant,grossier;morose,difficile.Syn.Infacetus, putidus. )( Lepidus.Usus: Parens avarus, illepidus, in liberos difficilis. Cf.Ineptus.
ILLĪBĀTUS, a, um,Non souillé,sans tache.Syn.Intactus, purus, integer, intaminatus, intemeratus, inviolatus, incorruptus.Usus: Flos illibatus populi. Veteres et illibatas majorum divitias profundere. Cf.Purus.
ILLĪBĔRĀLIS, e, gen. com.Peu noble,peu généreux,avare.Syn.Ignobilis, sordidus, avarus. )( Liberalis.Phras.Illiberaliorem hoc homine vidi neminem,je ne connais pas d’homme moins généreux. Neminem, qui tam esset alienus ab humanitate, qui ita expers esset humanitatis, vidi unquam. Humanitatem liberalitatemque ignorare videtur; ita nihil agit liberaliter, ut illiberalitatem esse virtutem existimare videatur. Ille, si quisquam alius, inofficiosus est maxime; de humanitateminime laborat; officii tam negligens est, ut nemo magis.Usus: Genus jocandi illiberale; questus illiberalis. Cf.Parcus,Sordidus,Illiberalitas.
ILLĪBĔRĀLĬTAS, ātis, f.Caractère peu généreux,avarice,lésinerie.Syn.Sordes, avaritia. )( Liberalitas, humanitas. Cf.Agrestis,Inhumanus.
ILLĪBĔRĀLĬTER,Peu noblement;d’une manière sordide.Syn.Sordide, avare, ingrate.Usus: Neque indiligenter, neque illiberaliter.
ILLIC,Ici,là.Usus: Illic sum.
ILLĬCETvelĪLĬCET,Allez, vous pouvez vous retirer, (formule pour congédier).Aussitôt,sur-le-champ.
ILLĬCĬO, is, lexi, lectum, ere, a.Charmer,gagner,attirer,séduire.Syn.Allicio, induco, allecto.Usus: Similitudo illicit ad amicitiam. Cf.Allicio.
ILLĬCĬTUS, a, um,Défendu,illicite.Syn.Nefas, non licitum.
ILLĬCĬUM, ii, n.Appât,charme.Syn.Invitamentum, incitamentum.Usus: Profectionis meæ frater illicium fuit. Cf.Illecebra.
ILLĬCO,Sur-le-champ,aussitôt.Syn.Continuo.Usus: Simul atque bellum cœpit, artes nostræ illico conticescunt. Cf.Statim.
ILLĪDO, is, līsi, līsum, ere, a.Frapper,briser,broyer contre.Syn.Contundo, confringo.Usus: Serpens illisus et compressus morietur.
ILLĬGO, as, avi, atum, are, a.Lier,attacher,assujettir.Syn.Implico, irretio.Adv.Scite, commodissime.Usus: In oratione aliqua omnes illigare dicendi lepores. Bello aliquem, sermoni illigare.
ILLINC,De là.Syn.Inde, loci et personæ ratione. )( Hinc.Usus: Omnem amorem ejecit illinc, atque in hanc transfudit.
ILLĬNO, is, lēvi, lĭtum, ere, a.Oindre.Syn.Induco, inungo, inficio.Usus: Color fuco illitus. Sordes illinere.
ILLITTĔRĀTUS, a, um,Illettré,ignorant.Syn.Idiota, litterarum ac doctrinæ expers. )( Litteratus.Usus: Incidunt in sermone varia, nec illiterata, nec insulsa. Cf.Rudis,Imperitus.
ILLO,Là, vers cet endroit-là (avec mouv.).Usus: Illo facile venies.
ILLŌTUS, a, um,Qui n’est pas lavé,sale.Syn.Sordidus.Usus: Sermone illoto uti et inhonesto,langage grossier.
ILLUC,Là, vers ce lieu-là. Huc atque illuc intueri, (Vulg.hinc inde),çà et là.
ILLŪCĔO, es, luxi, ere, n. Adhibetur temp. præter,Luire sur.Syn.Eluceo, appareo.
ILLŪCESCO, is, luxi, ere, n. (Solis tertiis pers. et partic. præs. adhibetur).Commencer à luire,luire,briller.Syn.Illuceo, exorior, appareo.Adv.Aliquando, repente.Usus: Hic lætus tibi dies illucescit. Tantæ perturbationi repente vox et auctoritas consulum illuxit. Ut dies illuxit.
ILLŪDO, is, lūsi, lūsum, ere, n. et a.Se moquer de,railler.Syn.Ludo, ludificor.Adv.Diutius, vicissim, merito, plane, ultro.Usus: Carneades Rhetorum præcepta et nimium acumen illudere solebat. Miseriis alicujus, auctoritati senatus illudere. Dialecticam totam illudere. In aliquem illudere. Cf.Irrideo.
ILLŪMĬNĀTĒ,Avec éclat.Syn.Ornate.
ILLŪMĬNO, as, avi, atum, are, a.Éclairer;faire briller.Syn.Lucemvellumen affero, lumen præfero, collustro, illustro, orno; colorum varietate distinguo. )( Obscuro.Usus: Quod tanquam stellis quibusdam notat et illuminat orationem. Cf.Orno,Illustro.
ILLŪSĬO, ōnis, f.Ironie,raillerie.Syn.Irrisio.
ILLUSTRĀTĬO, ōnis, f.Éclat.Syn.Fulgor, splendor.Usus: Solis illustratio.
ILLUSTRIS, e, gen. com.Illustre,célèbre,distingué.Syn.Nobilis, clarus. )( Obscurus.Usus: Homo illustris honore et nomine. Illustris ac nobilis domus. Testatum et gloriosum et illustre factum. Hoc erit tibi ad laudem illustre. Erunt hæc tanto expressiora et illustriora. Cf.Clarus,Nobilis,Summus.
ILLUSTRO, as, avi, atum, are, a.Éclairer;rendre célèbre,illustrer.Syn.Illumino, collustro, orno. )( Obscuro.Adv.Breviter, maxime, valde.Phras.1. Illustrabit tuam amplitudinem inimicorum injuria,l’injustice de vos ennemis ne fera que relever votre dignité. Quo magis obscurare atque exstinguere tuam dignitatem inimici conabuntur, eo plus ad eam splendoris accedet; eo clarius elucebit, eo apparebit illustrius, eo fiet clarior et illustrior. 2. Oratoris est obscura illustrare,l’orateur doit éclairer tout ce qui est obscur. Obscuris dare lucem; lumen afferre; splendorem afferre; in bono lumine collocare obscura.Usus: Patefacere et illustrare veritatem, obscura. Illustrare laudibus aliquem.
ILLŬVĬES, ēi, f.Saleté,malpropreté.Syn.Sordes.Usus: Pectus illuvie scabrum. Cf.Sordes.
(Ĭmāgĭnor, aris, atus sum, ari, d.Vulg.)S’imaginer,se figurer.Phras.1. Vos ante oculos animosque vestros proponite; vultum ejus et incessum animis intuemini; id animo contemplemini, quod oculis non potestis; cogitatione vobis hominis hujus mores depingite, constituite; cogitatione, animo fingite, exstruite animo altitudinem præstantiamque virtutum quamlibet; sumatur vobis,vir præstans, et ante oculos ponatur; concipite, comprehendite animo quantamlibet virtutis magnitudinem; reputate apud vos, atque animis repræsentate; obversetur ante oculos animosque divina vir virtute; speciem tantæ virtutis animo informate, adumbrate; virtutis tantæ imaginem, si potestis, animo fingite, comprehendite, describite; mente concipite. 2. (Imaginor mihi facile,Vulg.),je m’imagine facilement. Persuasum habeo; animo mihi repræsento; facile animum induco, in animum induco; in eam opinionem facile adducor; in ea opinione sum; facile mente concipio. Cf.Opinio,Cogito.
ĬMĀGO, ĭnis, f.Image.Syn.Simulacrum, species, exemplar.Epith.Larvata, expressa, multa.Phras.Juvat præstantiorum virorum imagines intueri,on aime à regarder les portraits des grands hommes. Simulacra magnorum virorum; monumenta formæ ac nominis; effigiem clarorum hominum identidem respicere; picturæ, tabulæ, imagines ex ærevelmarmore præclare factæ ad virtutem adhortantur. Cf.Idea.
IMBĒCILLIS, e, gen. com.velIMBĒCILLUS, a, um,Faible.Syn.Infirmus, debilis, enervatus, exsanguis; parum firmamenti ac virium habens, fracta et tenui valetudine. )( Valens.Usus: Homo a valetudine et natura infirmior. Omnis superstitio animi imbecillis et anilis est. Imbecilla ad pugnandum respublica. Cf.Infirmus,Debilis.
IMBĒCILLĬTAS, ātis, f.Faiblesse.Syn.Infirmitas, debilitas, defatigatio, fragilitas.Epith.Humana, maxima.Usus: Nosti imbecillitatem hominis, luxum, mollitiem. Susceptum onus propter animi imbecillitatem deponere. Ætatis et virium imbecillitas illum moratur. Cf.Debilitas,Infirmitas.
IMBĒCILLĬTER,Faiblement(au fig.). Nonnisi soli comparativo Imbecillius adhibetur.Syn.Languide.
IMBELLIS, e, gen. com.Lâche,pusillanime.Syn.Ignavus.Usus: Nunquam periculi fuga faciendum est, ut imbelles et ignavi videamur. Cf.Timidus.
IMBER, bris, m.Pluie.Epith.Lapideus, sanguineus, maximus, assiduus, magnus.Usus: Magnos et assiduos imbres habuimus. Maximo imbri ad locum pervenimus. Ingentibus procellis fusus imber. Cf.Tempestas,Pluvia.
IMBERBIS, e, gen. com.Imberbe.Usus: Imberbis adolescentulus.
IMBĬBO, is, bĭbi, bĭbĭtum, ere, a.Pomper,aspirer;concevoir.Syn.Haurio, concipio.Usus: Malam animo opinionem de aliquo imbibere,se former une mauvaise opinion de qqn.
IMBREX, ĭcis,Tuile faîtière.Syn.Tegula curta et obtorta, quæ tectis applicari solet.
IMBŬO, is, ŭi, ūtum, ere, a.Imbiber,imprégner;instruire,façonner.Syn.Inficio, tingo; instituo.Usus: Tela veneno, lanam colore imbuere. Pueri animum bonis opinionibus, ingenium artibus, pectus pietate imbuere. Bellum odio, gladium scelere imbuere. Errorum pravitate imbui. Cf.Doceo.
ĬMĬTĀBĬLIS, e, gen. com.Imitable.Syn.Quod imitatione aliquis assequi potest.Usus: Imitabilis orationis sublimitas.
ĬMĬTĀTĬO, ōnis, f.Imitation.Syn.Æmulatio.Epith.Depravata, fallax, nimia, periculosa.Usus: Excellentium hominum virtus est imitatione digna. Periculosam exempli imitationem posteris prodere. Imitatione consequi virtutem alicujus. Comœdia est imitatio vitæ.
ĬMĬTĀTOR, ōris, m.Imitateur. Æmulator, æmulus.Epith.Imitatores faceti, multi, permulti.Usus: Æmulus et imitator studiorum meorum. Majorum suorum, veterum facinorum imitator.
ĬMĬTĀTRIX, īcis, f.Imitatrice.Epith.Prava, temeraria et inconsiderata.Usus: Gloriæ imitatrix fama popularis.
ĬMĬTOR, aris, atus sum, ari, d.Imiter.Syn.Adumbro, exprimo, imitatione exprimo; exemplum ab aliquo transfero, sequor, exsequor. Simulo, fingo.Phras.1. Decet te majores imitari,il vous convient d’imiter vos ancêtres. Majorum laudem cupidissime persequi; vitam avorum et consuetudinem exprimere; imitando consequi; e majoribus similitudinem ducere; majorum vestigia persequi, ad majorum facta te exercere; in majorum velut unici exempli, mores et instituta abire; pedem in majorum vestigiis ponere; per calcatam a majoribus semitam incedere; rationes tuas ad majorum rationes adjungere, ad æmulandum patrum decus accendi te convenit; majorum insistere, ingredi vestigia; facta eorum et consulta sectari, adumbrare. 2. Non deest ex majoribus tuis, quem imitere,vous trouvez parmi vos ancêtres des modèles à imiter. Non deest ex majoribus, unde tibi, quod imitere, capias; quam sequare; cujus teras vestigia; cujus vestigia sequaris; cujus vestigiis inhæreas, insistas; a quo tibi exemplum capias, sumas, habeas; quem tibi exemplar proponas; cujus exemplo vivas; cujus exemplum sequare; qui tibi exemplo sit; cujus ad imitationem vivas; cujus sis imitator, discipulus; quem auctorem habeas; cujus exempla intueare; a quo vivendi normam et exempla petas; in cujus vestigia incurras; cujus imaginem morum vitæque imitatione referas. Cf.Exemplum,Conformo,Sequor.Usus: Heroum veteres casus imitari et exprimere.
IMMĀNIS, e, gen. com.Énorme,immense;cruel,féroce.Syn.Ferus, importunus.)( Mitis, mansuetus.Phras.Homo immanis,un homme barbare. Homo, in quo nec hominis quidquam est præter figuram et speciem, neque Romani, præter habitum et sonum linguæ, pestis ac bellua immanis; homo omni diritate et agresti immanitate teterrimus. Cf.Barbarus.Usus: Immanis et fera natura, audacia; immane facinus. Cf.Crudelis.
IMMĀNĬTAS, ātis, f.Cruauté,inhumanité.Syn.Feritas, diritas.Epith.Silvestris, barbara, detestabilis, nefaria, nova, singularis, tanta, vetus.Usus: Omni diritate, et immanitate teterrimus, efferatus. Cf.Barbaries.
IMMANSUĒTUS, a, um,Sauvage,cruel.Syn.Ferus, barbarus. )( Mansuetus. Cf.Atrox.
IMMĀTŪRĬTAS, ātis, f.Précipitation.Syn.Nimia celeritas, acerbitas, importunitas.Epith.Tanta.Usus: Quid hæc festinatio, hæc tanta immaturitas.
IMMĀTŪRUS, a, um,Qui n’est pas mûr;prématuré.Syn.Crudus, acerbus, acerbitate permistus, intempestivus, præposterus, qui a maturitate longe abest. )( Maturus.Usus: Mors immatura, et alienissimo tempore nuntiata.
IMMĔDĬCĀBĬLIS, e, gen. com.Incurable.Usus: Malum immedicabile. Cf.Despero.
IMMĔMOR, ŏris, gen. com.Qui ne se souvient pas.Syn.Oblitus.Usus: Mandati immemor. Cf.Obliviscor.
IMMENSĬTAS, ātis, f.Immensité.Syn.Infinitas.Usus: Immensitates camporum.
IMMENSUS, a, um,Immense,infini.Syn.Infinitus, profundus. )( Finitus, dimensus.Usus: Ingens, immoderata, infinita, immensa cupiditas, vitiorum vorago.
IMMĔRENS, entis, gen. com.Qui n’a pas mérité,innocent.Usus: Innocentem et immerentem premis.
IMMERGO, is, mersi, mersum, ere, a.Plonger dans.Syn.Ingurgito.Adv.Penitus.Usus: In alicujus se consuetudinem immergere,s’insinuer fort avant dans l’amitié de qqn. Cf.Mergo.
IMMĔRĬTO,Injustement.Syn.Injuria, de nihilo.Usus: Immerito et de nihilo irasceris. Cf.Injuria.
IMMĬGRO, as, avi, atum, are, n.Passer dans,s’introduire.Syn.Migro, commigro, solum coloniis occupo.Usus: Immigrare in aliam domum; in mores alienos. Avaritia et luxuria pedetentim in rempublicam immigrat. Cf.Migro.
IMMĬNĔO, es, ere, n.Menacer.Syn.Impendeo.Phras.1. Hostis nobis imminet,l’ennemi nous menace. Bellum non in animis modo, sed prope in oculis est; bellum nosvelnobis manet, et jam impendet, et hostes in capite ac cervicibus nostris hærent; in tergis nostris hærent hostes; supra caput est hostis. 2. Infortunium nobis imminet,un malheur nous menace. Fatum nobis aliquid impendet, aut instat jam plane, aut certe appropinquat; eadem in nos fortuna ingruit, quæ alios afflixit; in propinquo est malum. Faba aliqua in nos cuditur; haud longe aberit infortunium.Usus: Carthago diu Romæ imminebat. Cupiditate imminere in alienam hereditatem,convoiter. Animis in spem propinquam, in occasionem hostis evertendi imminere. Cf.Insidiæ,Prope.
IMMĬNŬO, is, i, ūtum, ere, a.Diminuer.Syn.Diminuo, attenuo.Usus: Imminuere de voluptate alicujus; opes accisæ et imminutæ. Cf.Minuo,Detraho.
IMMĬNŪTĬO, ōnis, f.Retranchement,diminution.Syn.Diminutio.Usus: Sine imminutione dignitatis tuæ id fiet.
IMMĬSĔRĬCORS, ordis, omn. gen.Qui est sans pitié,impitoyable.Syn.Immansuetus, superbus, infestus. Cf.Durus,Superbus.
IMMISSĬO, ōnis, f.Action de laisser en liberté.Usus: Sarmentorum aliorum amputatio, aliorum immissio,couper des sarments, en laisser d’autres se développer.
IMMĪTIS, e, gen. com.Sauvage,cruel.Syn.Asper, sævus, crudelis, immansuetus.Usus: Princeps immitis ac sævus. Uva immitis, cruda ac immatura,raisin vert, qui n’est pas mûr. Cf.Asper,Crudelis.
IMMITTO, is, mīsi, missum, ere, a.Envoyer.Syn.Mitto, facio, impello. )( Emitto.Usus: Jacere et immittere injuriam in aliquem. Immittere se in armatos hostes, in voluptates.
IMMOvelĪMO,Oui,certes;bien plus.Syn.Etiam atque etiam, jam vero etiam, citius dixerim; quin etiam; haud scio, an non etiam.Usus: Causa igitur non bona est? immo optima.
IMMŌBĬLIS, e, gen. com.Immobile.Syn.Torpens.Usus: Terra immobilis, manens, ima sede semper hærens.
IMMŎDĔRĀTĒ,Sans mesure.Syn.Immodice, immodeste, extra modum, non moderate. )( Moderate.Usus: Adversas res ut secundas immoderate ferre, levitatis est.
IMMŎDĔRĀTIO, ōnis, f.Défaut de mesure,excès.Syn.Procacitas, petulantia.Usus: Efferri immoderatione verborum,se laisser aller à un flux de paroles.
IMMŎDĔRĀTUS, a, um,Immodéré,excessif.Syn.Immodestus, intemperans, nimius, modum egressus.Usus: Alexander superbus, immoderatus, crudelis. Immensa,infinita, immoderata cupiditas; lætitia immoderata et nimis luxuriosa. Cf.Immodestus.
IMMŎDESTĒ,Avec excès,outre mesure.Syn.Immoderate.
IMMŎDESTĬA, æ, f.Excès,dérèglement.Syn.Immoderatio, intemperantia.Usus: Incogitantia excors, immodestia summa.
IMMŎDESTUS, a, um,Qui est sans retenue,immodéré,déréglé.Syn.Immoderatus. )( Modestus.Phras.Immodestus est,il est sans retenue. Parum modestus est; non satis modeste vivit; ratione non utitur; modestiam ignorat; longe abest a modestia; parum modestis est moribus; de modestia nihil laborat; nullum illi modestiæ studium est; expers est modestiæ, judicii, prudentiæ, rationis; temere, imprudenter, sine ratione, sine modo agit; immoderate, immodice, inconsiderate, inconsulte agit; inconsultus est, imprudens, temerarius, inconsideratus, immoderatus.
IMMŎDĬCĒ,Sans mesure,excessivement.Syn.Immoderate.
IMMŎDĬCUS, a, um,Démesuré,excessif.Syn.Immoderatus. Cf.Immodestus.
IMMŎLĀTOR, ōris, m.Sacrificateur.
IMMŎLO, as, avi, atum, are, a.Immoler,sacrifer.Syn.Sacrifico.Adv.Studiosius, crebrius.Usus: Hostias immolare. Cf.Sacrum,Sacra.
IMMŎRĬOR, eris, mortuus sum, mori, d.Mourir sur ou dans.Usus: Studiis immortuus est,il s’est tué à travailler.
IMMORTĀLIS, e, gen. com.Immortel.Syn.Indissolubilis, sempiternus. )( Mortalis.Usus: Quorum vivit immortalis gloria et fama. Immortalem fructum ex re aliqua capere.
IMMORTĀLĬTAS, ātis, f.Immortalité.Syn.Immortalis memoria nominis; sempiterna, immortalis gloria; perpetuitas, immortalis vitæ conditio, memoria hominum sempiterna; æternitatis memoria. )( Mortalis.Phras.etUsus: 1. Facta alicujus et famam immortalitati tradere,immortaliser les actions et la renommée d’un homme. Nominis memoriam sempiternæ gloriæ ac immortalitati commendare; facta nomenque immortalitati mandare, donare; ad immortalitatem consecrare, immortalitatem alicui donare. 2. Ea res immortalitatem nominis tibi pariet,cette action rendra votre nom immortel. Te ad posteros sempiterna gloria donabit, afficiet, illustrabit; laudem nominis ad sempiternam memoriam temporis propagabit; nomen tuum posteritati tradet, omnium scriptis et sermonibus exornandum, extollendum, celebrandum; nominis tui gloriam cum omni posteritate adæquabit; ab hominum oblivione, ab interitu vindicabit; memoriam tui reddet immortalem; ea re id consequeris, ne qua res tui nominis famam delere possit; ut omnis de te posteritas loquatur; ut fama tua nunquam consenescat; nunquam obscuretur; nullo unquam tempore exstinguatur; nulla temporis diuturnitate deleatur; ut nomen tuum vigeat memoria sæculorum omnium; ut de te posteritas omnis audiat et loquatur; ut memoriam tui excipiat, alat et tueatur æternitas. Cf.Fama,Posteritas.
IMMORTĀLĬTER,A la manière des immortels.Syn.Incredibiliter, maximopere.Usus: Immortaliter gaudere,ressentir une joie infinie.
IMMŌTUS, a, um,Qui est sans mouvement,immobile.Usus: Firmum immotumque animo sedet.
IMMUNDUS, a, um,Sale,impur,malpropre.Syn.Impurus, illotus, sordidus, contaminatus.Usus: Humus immunda.
IMMŪNIS, e, gen. com.Exempt d’impôts.Syn.Vacuus a munere, qui munere vacat.Phras.Immunis est a tributis et publicis oneribus,il est exempté des impôts et des charges publiques. Virtute id consecutus est, nihil ut publice penderet; ut vectigalis non esset; ut ex eorum numero, qui publice aliquid pendunt, eximeretur; ut esset expers eorum onerum, quæ publice imponuntur; ut nullam pecuniam in commune conferret; ut publicis oneribus vacaret; tributarius ne esset; tributum ut nullum conferret.Usus: Agri, civitates immunes,terres, cités sans redevances. Cf.Privilegium.
IMMŪNĬTAS, ātis, f.Exemption (d’impôts, de service).Syn.Vacatio, libertas.Epith.Infinita.Usus: Dare alicui immunitatem munerum.
IMMŪNĪTUS, a, um,Non fortifié.Syn.Apertus, non septus. )( Munitus, septus.
IMMŪTĀBĬLIS, e, gen. com.Qui ne change point,immuable.Syn.Immobilis, perennis. )( Mutabilis.Usus: Res stabilis et immutabilis. Æternum et immutabile fatum.
IMMŪTĀBĬLĬTAS, ātis, f.Immutabilité.Syn.Necessitas. )( Mutabilitas.
IMMŪTĀTĬO, ōnis, f.Changement.Epith.Crebra, parva.
IMMŪTO, as, avi, atum, are, a.Changer.Syn.Muto.Usus: Ne quid move, et immuta. Quibusdam in rebus me immutavi. Ille te mihi immutavit. Cave, ne quid de prioribus institutis immutes. Cf.Muto,Vario.
IMPAR, ăris, omn. gen.Inégal;impair.Syn.Dispar. )( Par.Usus: Ab hoc impari certamine, atque injusta contentione avocabat. Numerus par, impar.
IMPĂRĀTUS, a, um,Non préparé;surpris.Syn.Non paratus, incautus, immunitus.Usus: A militibus, et pecunia imparatus. Imparatus in paratos inciderat. Inermem, et imparatum aggredi, adoriri.
IMPĀRTĬO, is, īvi, ītum, ire, a.Faire part de,communiquer,donner.Syn.Impertio, impertior, do, tribuo.Usus: Sua impartire civibus, communicare cum proximis. Cf.Largior,Participo.
IMPĂTĬBĬLIS, e, gen. com.Intolérable.Syn.Quod ferri non potest. )( Patibilis, tolerabilis.Usus: Dolor impatibilis malis, bonis tolerabilis.
IMPĂVĬDĒ,Sans crainte.Syn.Audacter.Usus: Nullo trepidationis signo dato, impavide poculum hausit. Cf.Intrepide.
IMPĂVĬDUS, a, um,Inaccessible à la crainte,courageux.Syn.Qui nihil timet, audax, intrepidus. Cf.Audax.
IMPĔDĪMENTUM, i, n.Empêchement.Syn.Impeditio, mora.Phras.1. Timeo ne tibi impedimento fuerim ad res tuas,je crains de vous gêner dans vos affaires. Timeo, ne tua negotia disturbaverim, interruperim, impediverim, interturbaverim; ne tuis rebus aliquid moræ, aliquid impedimenti attulerim; ne tibi rebusque tuis molestus fuerim; ne tibi molestiam exhibuerim; ne me tibi intempestive obtulerim. 2. Nolo tibi impedimento esse,je ne veux pas vous embarrasser. Nolo tuas occupationes interpellare; nolo jam tibi occupato molestus esse; molestiam adhibere; nolo obstrepere; nolo tuorum negotiorum cursum impedire; nolo avocare te a tuis negotiis, curis, occupationibus. Cf.Impedio.Usus: 1. Inferre moram alicui et impedimentum. 2. In re bellica,les bagages: Impedimenta abdere, in tuto collocare. Impedimenta diripere. Impedimentis hostem exuere; hostium impedimentis potiri.
IMPĔDĬO, is, īvi, ītum, ire, a.Embarrasser.Syn.Impedimento sum, impedimentum affero, infero; interpello, intercedo, obsto, excludo, me interpono. )( Permitto.Adv.Foris, præclare.Phras.1. Ego nolui hominem impedire,je n’ai pas voulu gêner cet homme. Rem prope explicatam perturbare, disturbare nolui; ego reprimendum hominem, cœpta ejus perimenda non putavi; ego cœpta pertexendi facultatem illi eripere, a cœptis eum prohibere, obstare illi et officere, rationes ejus conturbare, ejus cœpta præcidere, disjicere nolui; ejus commoda labefactanda, aut jura oppugnanda non censui; ejus consilia discutere, comprimere, retardare, ejus rebus obstrepere, intercedere nolui. 2. Crebræ amicorum salutationes me studiis impediunt,mes amis en venant me saluer fréquemment m’empêchent de travailler. Crebræ amicorum salutationes ita me interpellant, ut prorsus me a studiis avocent, abstrahant, abripiant, avellant, amoveant; omnem prorsus colendi studii facultatem eripiunt; nullam mihi studiorum copiam, nullam ad colenda studia, ac tractandas litteras horam vacuam, nullum ad colendas artes nostras liberum tempus relinquunt. Fit salutationibus amicorum adeuntium ad me, ad me ventitantium, fit amicorum officio, ut spatii nihil habeam ad animum litteris excolendum, ad ingenium studiis exercendum. Ita sum occupatus, occupationes habeo tantum in excipiendis iis, qui ad me officii causa adeunt, ut otii nihil supersit ad studia litterarum tractanda; ut nullam diei partem arbitratu meo in studiis ponere, ad studia conferre liceat. 3. Ego progressus tuos non impedio,je ne vous empêche pas d’avancer. Ego luminibus tuis non obstruo, non officio; viam tibi ad honorem non præcludo; non remoror commoda tua, et progressus; ego honorum cursus non moror; aditum tibi ad honores non includo; per me non stat, quominus expeditus tibi honorum cursus sit; quominus cursum tuum teneas, non intercedo; ad honores viam tibi non obstruo; iter tibi ad honores per me interseptum non erit; non est, quod viam tibi ad honores per me obseptam querare. 4. Casu impedita res est,le hasard a apporté des obstacles à l’accomplissement de cette affaire. Cœptis casus intervenit; turbatum est rei initium, nescio quo casu; ejus rei persequendæ facultatem casus eripuit; casus rem interpellavit, disturbavit; res improvisa tempora rei gerendæ exemit; moram cœptis attulit; rei consilium casus conturbavit, discussit, compressit; casus, qui forte tum incidit, rebus moram invexit. 5. Prava hominis consilia amicus impedivit,son ami a détourné cet homme de ces mauvais desseins. Pravis ejus consiliis amicus intercessit, se interposuit; ejus cupiditatibus amicus se objecit, opposuit; improba consilia et conatus amicus infregit; pravis consiliis amicus obviam iit, et facultatem una voluntatemque homini eripuit; intercessor rei malæ, amicus fuit; materiem furori amicus subtraxit; prava hominis consilia amicus discussit, depulit, repressit; ne inique cogitata perficeret, ne improba consilia ad exitum perduceret, ne pravo cupiditatum impetu longius auferretur, amicus præpedivit.Usus: Ea mentio mentem dolore impedivit. Curis se et negotiis impedire. Me quotidie aliud ex alio impedit. Impedire se in plagas,enlacer,embarrasser. Cf.Impedimentum.
IMPĔDĪTĬO, ōnis, f.Obstacle,empêchement.Syn.Occupatio.Usus: Animus ab omni impeditione curarum liber.
IMPELLO, is, pŭli, pulsum, ere, a.Pousser,exciter;provoquer.Syn.Urgeo, adduco, induco, incito. )( Revoco, retardo.Adv.Gravissime, leviter, minime.Phras.1. Ad gloriæ studium te impellere non desinam,je ne cesserai pas de vous faire aimer la gloire. Incitare, incendere animum, ad gloriam sectandam sollicitare, instigare te non desistam; animum tuum gloriæ stimulis concitare atque admonere non desinam. 2. Muliebres blanditiæ virum ad id facinus impulerunt,les caresses de sa femme l’ontpoussé à commettre ce crime. Maxima illecebra ad audendum facinus muliebres erant blanditiæ; prima invitamenta ad audendum facinus in uxorio homine conjugis erant lacrimæ ac blanditiæ; stimulatrix improbi facinoris uxor erat; conjugis lacrimæ ingens ad audendum incitamentum, non mediocre telum, haud parvum irritamentum ad rem tentandam muliebres lacrimæ erant ac preces; quod suscepit facinus, muliebribus instinctus illecebris, ac furiis suscepit; muliebres illecebræ hominem ad id facinus egerunt, perpulerunt; uxor hominem ad id audendum suis illecebris compulit et perpulit; uxor virum implevit temeritatis suæ. Cf.Excito.Usus: In scelus, spem, maleficium, metum, fraudem impellere aliquem. Ratio me et auctoritas impulit, ut crederem. Impellere præcipitantem, perditum prosternere. Cf.Allicio,Stimulo,Incito.
IMPENDĔO, es, ere, n.Être suspendu au dessus,approcher,menacer.Syn.Immineo, jamjam adsum, appropinquo, insto, maneo.Usus: Magnæ reipublicæ formidines, procellæ, calamitates, terrores ab improbis civibus impendent. Cf.Immineo,Prope.
IMPENDĬO,Beaucoup.Syn.Multo.Usus: Nunc impendio magis odit senatum.
IMPENDĬUM, ii, n.Dépense.Syn.Impensa.Usus: 1. Quæstum sibi instituit sine impendio. 2. Usura,bénéfice,intérêt. Fenus et impendium recusare.
IMPENDO, is, di, sum, ere, a.Employer,se donner à.Syn.Insumo; impensam ago, facio; pecuniam in rem aliquam conjicio, consumo.Phras.1. Totum se eloquentiæ impendit,il se donne tout entier à l’éloquence. Totum se dat eloquentiæ; tempus dat omne eloquentiæ; plurimum studii in eloquentia comparanda consumit; nihil non temporis eloquentiæ studiis tribuit; animum, mentem, cogitationem, curas omnes in eloquentiæ studiis defigit; operam, industriam, mentemque denique omnem in paranda eloquentia figit, locat, collocat, ad eloquentiam curas omnes ac cogitationes refert; eloquentiæ tempus omne ac studium impertitur; huic uni operam, studiumque navat; in hoc uno curam omnem ac operam conterit et consumit. Beneficium bene impensum est,ce bienfait a été bien placé. Bene utiliterque locata est opera; bene collocatum beneficium est; operam hic locasse, fenerari beneficium fuit.Usus: Postquam aliquid impendit, mediocri quæstu contentus non erat. Laborem et sumptum impendere in rem aliquam. Cf.Sumptus.
IMPĔNĔTRĀBĬLIS, e, gen. com.Impénétrable,inaccessible.Usus: Stagnum impenetrabile.
IMPENSA, æ, f.Dépense.Syn.Sumptus.Usus: Ne molestiam tibi cum impensa exhibeam. Impensas facere, agere in rem aliquam. Cf.Sumptus.
IMPENSĒ,Beaucoup,fort.Syn.Vehementer, valde.Usus: Impense rogat. Id eo facio impensius. Eo impensius accendor. Cf.Valde.
IMPĔRĀTOR, ōris, m.Chef,général;général victorieux.Syn.Dux, qui exercitui præpositus est; quem penes summa imperii est, princeps ducum; bello præfectus, omnibus copiis præfectus.Epith.Acutus, ambitiosus, invidus, bonus, fortis, certus, clarissimus, dignus aliquo nomine, egregie fortis et bonus, gravis, ignavior, infelicissimus, invictissimus, liberalissimus, magnus, melior, nobilis, novus, optimus, præclarus, præposterus, rudis, severus, singularis, summus atque perfectus, vetus.Usus: Imperatorem exercitui præficere ducem veteranum, bello fortissimum. In summo imperatore quatuor has res inesse oportet: scientiam rei militaris, virtutem, auctoritatem, felicitatem. Imperatorem ac belli gerendi administratorem eum esse oportebat, qui patriæ consuleret, vitæ non parceret. Universi exercitus acclamatione imperator salutatur. Omnem cogitationem, omnia consilia, mentem prorsus a bellis abduxit, avocavit imperator. Cf.Imperium,Generalis.
IMPĔRĀTŌRĬUS, a, um,De général.Usus: Imperatorius ardor oculorum. Laus imperatoria.
IMPĔRĀTRIX, īcis, f.Celle qui commande,maîtresse,dominatrice.
IMPERFECTUS, a, um,Imparfait.Syn.Inchoatus, pendens; non absolutus, præcisus; impolitus, adumbratus, affectus.Phras.Opus est imperfectum,l’œuvre n’est point terminée. Multum abest ab operis perfectione; operis fundamenta jacta sunt, sed a fastigio longe abest; res institutam quidem, sed necdum perpolitam habemus. Cf.Absolvo.Usus: Imperfectum et rude, nec absolutum.
IMPĔRĬŌSUS, a, um,Impérieux,hautain.Syn.Superbus, imperii nimius.Usus: Cupiditas honoris, quam dura, quam imperiosa! imperiosi populi et illustres. Cf.Superbus,Insolens.
IMPĔRĪTĒ,En ignorant.Syn.Inscite, indocte, imprudenter.
IMPĔRĪTUS, a, um,Ignorant.Syn.Inscius, rudis, ignarus, indoctus. )( Peritus.Phras.Homo omnium rerum imperitus rempublicam audet attingere,comment cet homme neuf en toutes choses ose-t-il aspirer aux fonctions publiques? Homo non ætate modo, sed et usu rerum tiro ad rempublicam veniat nudus et inermis? nulla cognitione rerum, nulla scientia ornatus? Rerum indoctus et ignarus; qui inscite faciat omnia, dicatque; omnis eruditionis expers, hebes, inexercitatus, impolitus; litterarum ac humanitatis expers; rabula indoctus, inurbanus; dicendiarte rudis, moribus agrestis; in quo litterarum nihil; homo remotus a dialecticis, sine ulla bona arte, sine humanitate, sine ingenio, sine litteris ad rempublicam se conferre audet? Cf.Rudis.Usus: Homo dicendi, juris, rerum omnium imperitus et rudis.
IMPĔRĬUM, ii, n.Commandement,autorité.Syn.Potestas, ditio; dignitas, magistratus, provincia, dominutio; mandatum.Epith.Annuum, clarissimum, commune, consulare, cruentum atque funestum, diligens, moderatum, divinum, domesticum, extraordinarium, honorificum, illustre, infinitum, justum, legitimum, magnum, majus, maritimum, maximum, militare, molestum, necessarium, novum, populare, præclarum, prætorium, regium, severum, summum, vetus.Phras.1. Imperium alicui decernere,confier à qqn l’autorité. Imperium alicui deferre; imperii summam tradere alicui et committere; imperium mandare; imperio præficere; summam imperii ad aliquem transferre, deferre; summam rerum alicui dare; summam potestatem alicui permittere; imperatorem ac rectorem generis humani salutare aliquem. 2. Imperium capere, accipere, obtinere,prendre le commandement. 3. Imperium administrare,exercer une charge. Imperii summam in suos tenere, gerere, habere; cum imperio esse. 4. Pompeius imperium ampliavit,Pompée recula les bornes de la république. Romanum imperium victoriis fundavit, dilatavit, propagavit; multa regna ad imperium adjunxit; fines imperii latissime protulit; Pompeio duce multi populi sub imperium et ditionem Romanæ gentis venere. Cf.Amplifico. 5. Optabile est imperium in multos habere,on aime à commander à beaucoup d’hommes. Habere multos, qui pareant imperanti; quorum opera jure tuo, pro tuo jure, pro potestate, tuo arbitratu uti possis; multis dominari, multis præesse; paratos ad voluntatem, ad imperium, ad nutum habere multos. 6. Gessi maxima imperia,j’ai exercé les plus grandes charges. Summis rebus cum potestate præfui; summa mihi commissa credita, mandata, tradita sunt imperia; mea cura ac vigilantia maximis sæpe in rebus imperii est spectata.Usus: 1. Imperium alicui mandare. Imperium gerere. Ab imperiore movere; imperium alicui abrogare, adimere. 2. Mandatum, jussum,ordre. Imperium observare, revereri, exsequi, persequi; imperio parere.
IMPĔRO, as, avi, atum, are, n. et a.Commander.Syn.Leges alicui impono, præscribo. )( Pareo.Phras.Audio provinciæ te imperare,j’apprends que vous avez le gouvernement d’une province. Audio, provinciam te summo cum imperio obtinere; tuam esse summam ea in provincia potestatem; tuam esse summam in administrandis provinciæ rebus potestatem: præesse te provinciæ eo jure, quod amplissimum esse potest; præesse te provinciæ ea potestate, quæ potest esse maxima; regere te provinciam, sic ut summo utaris imperio. Cf.Rego,Potestas,Dominus.Usus: Cupiditatibus suis imperare. Imperare frumentum, stipendium.