LESSUS, acc. um, (adhib. tantum accus. sing.)Gémissement,lamentation.Syn.Lugubris cantus.Usus: Mulier genas ne carpito, ne lessum funeris ergo habeto.
LĒTĀLIS, e, gen. com.Mortel.Syn.Mortifer.Usus: Vulnus letale.
LĒTHARGUS, i, m. *Léthargie.Syn.Veternus, torpor.Usus: Gravi lethargo oppressus.
LĒTUM, i, n.Mort.Syn.Mors.Usus: Vide, quam turpi leto pereamus.
LĔVĀMEN, ĭnis, n.Soulagement,adoucissement.Usus: Si quod esset levamen, esset in te uno.
LĔVĀMENTUM, i, n.Soulagement,consolation.Syn.Allevamentum, levamen, allevatio, levatio, fomentum.Usus: Erit ea res tibi levamento. Cf.Foveo,Auxilium.
LĔVĀTĬO, ōnis, f.Adoucissement.Syn.Levamentum, levamen.Epith.Magna, summa.Usus: Id majorem, quam exspectas, tibi levationem afferet. Reperies malis tuis, dolori, ægritudini levationem maximam. Cf.Auxilium.
1. LĒVIS, e, gen. com.Lisse,poli.Syn.Quod tactu asperum non est, lubricus, glaber. Cf.Lævis.
2. LĔVIS, e, gen. com.Léger;inconsidéré.Syn.Minime gravis, ponderosus;item: Vanus, inanis, futilis, parvi momenti.Phras.Homo est levissimus,cet homme a un caractère très mobile. Homo est ventosissimus; ventosi est ingenii; summa est mobilitate, vanitate, animi levitate; de grege nugatorum est; mire est leviculus; vanus homo, et mobili ingenio; nihil in eo gravitatis; homo est, qui neque dicere, neque facere quidquam pensi habeat; qui nunquam sibi constet; quo vaniorem, inaniorem vidi neminem. Cf.Inanis,Vanus.Usus: 1. Democriti corpuscula levia alia, alia rotunda. 2. Minime ponderosus, gravis,léger,peu pesant. Levis armaturæ milites. 3. Vanus, futilis,insignifiant,vain,inconsidéré. Hoc minime grave iis videtur, qui ipsi leves sunt.
LĔVĬTAS, ātis, f.Légèreté.Syn.Inconstantia, mobilitas, vanitas, futilitas.Epith.Aliena, nimia, perpetua, popularis, propria, sublimis, sui similis, summa, amatoria, comica.Usus: 1. In ipso actu est modus et mollitudinis et levitatis. 2. Vanitas,caprice. Amatoriis levitatibus deditus. Levitate Græcus, crudelitate Barbarus. Quid levitate et inconstantia turpius? Cf.Inanis,Vanus.
LĔVĬTER,Légèrement;facilement.Syn.Tenuiter, leniter, molliter, levi manu et brachio. )( Graviter.Usus: Leviter ægrotare. Leviter eruditus, saucius. Mala mea levissime fero. Leviter pauca tangam. Leviter succensere. Ut levissime dicam, obiter,pour me servir du terme le pius doux.
LĔVO, as, avi, atum, are, a.Alléger;ranimer;soutenir.Syn.Allevo, relevo, sublevo, minuo, lenio, levationem faciovelaffero, laborem detraho, levationi sum. )( Affligo, aggravo.Adv.Magnopere, mitius, multum, valde, sensim, paulum.Usus: 1. Curas animi et angores, laborem, dolorem, calamitatem, sumptum mihi sermo tuus, tuæ litteræ, tua liberalitas levarunt. Ægritudine me sæpe levasti. Uti levavit me adventus tuus, ita afflixit discessus. Is sum, qui levari non possum, consolationem non admitto. Caritatem annonæ, annonam suppeditato frumento levare. Animi levantur exercendo. 2. Elevo, minuo,adoucir,diminuer. Studuit levare suspicionem, atrocitatem rei. Auctoritatem ejus inconstantia levat, leviorem facit. Cf.Auxilium,Tueor,Minuo.
LEX, lēgis, f.Loi.Syn.Juris et æqui regula, quævelest privata et continetur pactis, conditionibus, jure;velest publica, qua respublica constituitur, rogatione, scito, senatusconsulto, privilegio, decreto, judicis sententia.Epith.Acerbissima, acerrima, commodata alicui, accusatoria, æqua, agraria, alimentaria, annalis, apta, bona, mala, censoria, certa, civilis, publica, contraria, communis, curiata, consularis, sancta, diligentissima, divina, fecialis, frumentaria, grata populo, gravis, improba, multo impudentior, iniqua, invidiosa, justa, nefaria, naturalis, perfecta, popularis, princeps et ultima, recens, sancta, salva, non scripta sed nata, sempiterna, tribunitia, viaria, utilis. Annales antiquæ, censoriæ, fatales, necessariæ, honestæ, militares, perniciosæ, præclaræ, proximæ, rariores, sacratæ, salutares, tyrannicæ, usitatæ.Phras.1. Legem dare,édicter une loi. Legem perferre, sancire, rogare, sciscere, condere, facere, scribere, edere; legis auctorem fieri; legem civitati dare, imponere, injungere, ponere, constituere, instituere, promulgare; aliquid sub legis superbissimæ vincula conjicere; tabulas figere; jura dare, legem in æs incidere; legibus munire urbem; describere jussa populo; legibus constringere, adstringere, devincire populum. 2. Legem accipere,recevoir la loi. Jurare in legem; lege se obstringere; legi se subjicere; legibus se devincire. 3. Lex est de ea re,il y a une défense. Legetenemur; lege sanctum habemus; lege cautum est. 4. Legem servare,observer la loi. Legi cedere, parere; obtemperare legi; legem observare, servare, sequi; legi satisfacere; implere officii partes, quas lex jubet, poscit, imperat. 5. Legem violare,violer une loi. Fraudem legi facere; contra legem facere, jus, legem violare; leges perfringere, perrumpere; a legibus discedere; legem conculcare; invelcontra leges committere; legi non parere. 6. Legem abrogare,abroger une loi. Legem infirmare, irritam facere, dissolvere, antiquare, convellere, tollere, delere, rescindere. 7. (Dispensare in lege,Vulg.),dispenser d’une loi. Gratiam legis facere; lege aliquem solvere. Cf.Dispenso.Usus: Lege agere, jure constituto certare,veljudicis sententiam exsequi,agir conformément à la loi. Legem promulgare.
LĪBĀTĬO, ōnis, f.Libation.Syn.Libamentum.Usus: Libationes epulæque ludorum. Sacrificiorum libamenta.
LĪBELLA, æ, f.As,petite monnaie d’argent.Syn.As.Usus: 1. Quis illi vel libellam unam dedisset? 2. Norma, perpendiculum,niveau.
LĬBELLUS, i, m.Petit livre.Syn.Commentarius, codex, parvus liber, commentariolus, codicillus, chirographum.Epith.Parvus, exilis, non magnus, pusilli contemptique, Rhetorici.Usus: Libellum componere; in libellum memoriæ causa referre. Libellum tradere supplicem,faire une supplique.
LĬBENS, entis, omn. gen.Volontiers.Syn.Lubens.Usus: Libenti animo hæc tolerabo. Libentissimis omnibus hoc munus consequere. Cf.Libenter.
LĬBENTER,Volontiers,avec plaisir.Syn.Libenti animo, magna voluntate, studiose, non repugnanter, non gravate, non modo non recusans, sed ultro etiam, et sponte offerens; non repugnans; sine excusatione, summo studio, summa voluntate, egregia animi alacritate. )( Invitus.Phras.1. Libenter tibi gratificabor,je vous ferai volontiers plaisir. Animo libenti prolixoque; non gravate, benigne, studiose, perlibenter, animo lubenti, æquo, immo vero gaudenti; propense; pronis animis; effuso studio, utraque manu, alacritate summa; animo libentissimo; animo non invito dabo omnia. 2. Reducem te libenter videbo,je verrai avec joie votre retour. Delectabit me tuus reditus; cupide exspecto reditum tuum; lætabor, acquiescam tuo reditu; est in optatis, te coram amplecti; lætus te videbo; læte ac hilare te accipiam.
1. LĪBER, era, ĕrum,Libre,indépendant.Syn.Non impeditus, expeditus, solutus, nulla re implicatus; nullius dominationi parens, ingenuus; qui sui juris est et mancipi; qui in sua potestate est; suo jure libertateque utitur; jus suum retinet; nemini mancipatus, addictus; vacuus, purus, integer. )( Servus, impeditus, implicatus.Phras.1. Liber sum,je suis libre. Nullius imperio contineor; libertate utor integerrima; omnia mihi integra sunt ac libera; in potestate mea sum; nullis neque imperii, neque juris inclusus sum angustiis, quominus meo arbitratu vivam, in nullius jure aut ditione sum; non ea conditione natus sum, ut legibus quidquam debeam. 2. Liber est a publicis oneribus,il est délivré des charges publiques. Rerum omnium vacatione commodissima utor, operum immunis agito; immunitatem rerum omnium habeo. Cf.Immunis,Vacatio. 3. Liberum legibus esse voluit,il voulut être exempt de toute loi, de tout frein. Nullis legibus alligatum, constrictum, impeditum esse voluit; legibus solutum; liberum exsolutumque legum vinculis; nullis adstrictum legibus; extra legem esse voluit; nullis legibus teneri; nullis legum angustiis inclusum esse voluit.Usus: Integro, soluto expedito ac libero animo vivere, agere. Homo a cupiditatibus animi, ac perturbationibus liber ac solutus.
2. LĬBER, bri, m.Livre.Syn.Opus, volumen, commentarius, monumentum, lucubratio, codex, libellus.Epith.Auguralis, extremus, gravissimus, improbus, magnus, notior, optimus, plenus, refertus sententiis, suavissimus, superior.Phras.Multos libros scripsit,il a écrit beaucoup de livres. Composuit, contexuit, scriptos reliquit; grandia variarum commentationum, eademque utilissima monumenta reliquit, chartis ad posteros transmisit; copiosos in omni genere libros emisit, edidit, foras dedit, in lucem emisit; cogitationes suas litteris monumentisque explicuit, consignavit, mandavit, commendavit, vulgavit, evulgavit; publici juris fecit; eo auctore multi libri exivere.Usus: 1. Librum evolvere, percurrere, pervolutare,feuilleter. 2. Librum scribere, facere, absolvere, perpolire,écrire,achever un ouvrage. 3. Liber imprudenti excidit, in lucem prodiit,publier. Liber vetustate corruptus, situ exesus, blattas passus et tineas, a tineis corrosus, et fugientibus litteris male deformatus,livre très ancien et très précieux.
LĪBĔRĀLIS, e, gen. com.Libéral,généreux.Syn.Largus, munificus, beneficus, prolixus. )( Avarus, parcus, sordidus.Phras.Erga omnes æque liberalis es,vous êtes généreux pour tout le monde. Totum te in alios effundis, profundis; benigne facis omnibus; est in te benignitas incredibilis; prolixior fere voluntas est, quam res patitur; nemo non a te liberalissime tractatur; natura ad beneficentiam propensus es, nihil ut supra. Fructus liberalitatis tuæ uberrimi ad omnes pertinent, perveniunt. Nulli fides tua, nulli opera, nulli res familiaris deest; liberalitate uteris in omnes effusissima; liberalitate tibi omnes devincis;intactus es ab avaritiæ sordibus, nemo est, qui non beneficiis ornetur tuis. Cf.Beneficium.Usus: 1. Liberalis dicitur, qui officium, non fructum sequitur. 2. Ingenuus, honestus,libre,de condition libre,non esclave. Artes, quæstus, artificia liberalia et ingenua. Cf.Litteræ,Ars.
LĪBĔRĀLĬTAS, ătis, f.Générosité,noblesse;largesses,libéralités.Syn.Benignitas, beneficentia, largitas, benefica voluntas, voluntas bene merendi de aliquo.Epith.Cautior, dissolutior, moderata, divina, præstans, commemoranda. )( Avaritia.Usus: Liberalitate uti, liberalitate sibi alios devincire. Liberalitatem exercere, maximus est divitiarum fructus. Cf.Beneficentia,Largus,Dono.
LĪBĔRĀLĬTER,Richement,largement;noblement.Syn.Large, munifice, benigne; ingenue.Usus: 1. Benigne liberaliterque dedit. 2. Homo liberaliter educatus.
LĪBĔRĀTĬO, ōnis, f.Délivrance,absolution,acquittement.Syn.Absolutio.Usus: Liberationem culpæ simul et errati veniam impetravi. Liberatio et vacuitas omnis molestiæ.
LĪBĔRĀTOR, ōris, m.Celui qui affranchit,libérateur.Syn.Vindex libertatis.Usus: Patriæ liberatores urbe carebunt, qui a cervicibus jugum servile dejecerant?
LĪBĔRĒ,Librement.Syn.Solute.Phras.Libere locutus sum,j’ai parlé avec franchise. Libertate animoque maximo erupit ex me vox, et sine cunctatione dixi, quod senseram; tum primum memorem libertatis vocem misi; incurri enimvero magna libertate verborum, fidenterque locutus sum; libero ore, et pro causa fidenter locutus sum.Usus: Licenter peccat, et libere. Constanter se gerit, et libere.
LĪBĔRI, ōrum, m. pl.Enfants.Syn.Filii, proles, soboles, nati.Epith.Suavissimi, carissimi.Phras.1. Liberos gignere,devenir père. Liberos suscipere, tollere ex uxore; liberis operam dare; sobolem stirpis parare; liberos procreare; augeri liberis; liberos gignere.Usus: Liberos mater, generis præsidia, fortunarumque omnium socios peperit complures. Oro te, per quæcumque jura liberos parentibus jungunt,je vous prie par les liens qui unissent les parents à leurs enfants. Cf.Pario.
LĪBĔRO, as, avi, atum, are, a.Affranchir,mettre en liberté,délivrer.Syn.Vindico, libertatem do; in libertatem vindico, restituo; in integrum restituo; expedio, solvo, laxo, relaxo, levo.Phras.1. Liberabo vos hostili vi et metu,je vous débarrasserai de la violence et de la crainte des ennemis. Ex cæde et vinculis eripiam; jugum a vestris cervicibus depellam, removebo; ex improborum faucibus ac manibus eripiam; ab hostili terrore vindicabo; metum vobis omnem dejiciam; laqueos servitutis abrumpam; metum animi abstergam; faciam, ut ex illo metu reviviscat, ut cura omni relevetur, ut emergat; ut metu defungatur respublica; explicabo urbem periculo, et ex ærumna extraham. 2. Illo metu sensim liberor,cette frayeur se dissipe peu à peu. Metus mihi adimitur; metu me sensim exonero; metu me exsolvo; a longa formidine respiro; metum sensim amoveo; expedio me tandem cura et metu; curis solvitur animus. 3. Libera me, quæso, hoc metu,délivrez-moi de cette crainte. Metu me longo exime; metum hunc mihi exime, deme, absterge; expedi hac me sollicitudine; exsolve me ista sollicitudine; leva animum hac molestia; scrupulum mihi istum exime; istis me molestiis relaxa; exonera animum hoc metu. Cf.Libertas.Usus: Aliquem metu, sollicitudine, crimine, suspicione cupiditatis, molestiis animum liberare. Aliquem ære alieno liberare,payer les dettes de qqn.
LĪBERTAS, ātis, f.Liberté.Syn.Immunitas, licentia. )( Servitus.Epith.Carissima, dulcissima, non infesta, acerbitate suppliciorum jucundior, licita, præclara, sancta, summa, otiosa, tranquilla, equestris.Phras.1. In libertatem se vindicarunt,ils recouvrèrent la liberté. In libertatem se asseruere; expedivere se e servitute; jugum exuere, excussere; servitutem exuere; in libertatem se restituere.Usus: 1. Libertatem dare,donner la liberté,affranchir. Largiri, concedere libertatem; libertatemvellibertate donare. 2. Libertatem habere, accipere, recipere, tenere,être libre. 3. Libertatem adimere, præcidere, occludere,enlever la liberté,réduire en esclavage. 4. Libertatem amittere, se libertate abdicare,perdre la liberté. 5. Libertatem recuperare, vindicare; se in libertatem restituere,recouvrer la liberté. 6. Licentia,liberté,licence. Libertate immoderata et concionum licentia Romana res concidit.
LĪBERTĪNUS, i, m.Affranchi,fils d’affranchi.Syn.Liberti filius. )( Ingenuus.Usus: Patre libertino natus.
LĪBERTUS, i, m.Affranchi.Syn.Justa servitute manumissus, manu assertus; ad pileum vocatus.Epith.Gratiosus, paternus et probatissimus, nequam, improbus.
LĬBET, bŭit et lĭbĭtum, est, imp.Il plaît,il convient.Syn.Placet, delectat, non displicet, volo, juvat.Phras.Si ita libet,si cela vous plaît. Si collibitum est; si ita commodum tibi est; si cordi est, si ita fert libido. Cf.Placeo. (Vulg.Pro libitu,à sa guise,selon son caprice). Cf.Libido.
LĬBĪDĬNŌSĒ,Selon son caprice,avec licence.Syn.Intemperanter, luxuriose.Usus: Cave, ne quid per libidinem, libidinose, nefarie dicas aut cogites.
LĬBĪDĬNŌSUS, a, um,Voluptueux,licencieux;capricieux.Syn.Intemperans, mulierosus, lascivus, impudicus, procax, salax, voluptarius. )( Temperans, castus.Phras.Est homo libidinosus,ce homme est dissolu. Homo turpissima libidine incensus; qui parum honeste pudicitiam habeat; qui vitam intemperanter, dissolute, nequiter, luxuriose, traducat; voluptatibus deditus; mollitia et luxu diffluens; qui omnia ad libidinem et voluptatem referat; in voluptate omnia ponat; in quo flagrant libidinum vitia; qui cupiditate, libidine impeditus, luxu perditus, una libidine capiatur; luxuria et lascivia diffluat; homo intemperantissimæ libidinis; in Venerem effusus. Cf.Luxuriosus,Impudicus.
LĬBĪDO, ĭnis, f.Désir déréglé,passion.Syn.Furor, impetus non rectus, effrenata cupiditas.Epith.Effusa, nefaria, non mediocris, profana, indomita.Phras.1. Turpe est libidinem suam sequi,il est honteux de s’abandonner à ses passions. Turpe est, parere libidini et indulgere; abripi cupiditate; libidinem voluptatibus explere; volutari in voluptatibus et cœno libidinum; servire, inservire libidini; in Venerem se effundere; libidinum incendiis ita exæstuare, ut non libido ab oculis, non facinus a manibus, non flagitium a toto corpore abesse videatur; turpe est, ferarum ritu vulgare concubitus; pecorum ritu promiscue in concubitus ruere. 2. Casti etiam animi libidine tentari possunt,les âmes chastes elles-mêmes peuvent être tentées de sensualité. Castæ etiam mentes libidine concitari, stimulis libidinum compungi, fervore libidinis inflammari possunt; castis etiam mentibus cum formis animo se per oculos insinuantibus continens sæpe bellum gerendum est; flammæ libidinis per castas etiam mentes serpere, easque depasci possunt; castas etiam mentes afflare pestilens is spiritus potest. 3. Libidinem comprimere nascentem,réprimer les passions naissantes. Coercere cupiditatem; gliscentem in animo cupiditatem restinguere; impuros igniculos, antequam mentem depascant, ex animo amovere. 4. Pro libidine agit omnia, (Vulg.pro libitu),il suit en tout son caprice. Ad arbitrium libidinemque agit omnia; arbitratu suo agit omnia; quæ in mentem, aut libidinem venerint, exsequitur; ut animo lubet, collibitum est; ex libidine sua agit omnia; una illi agendi lex est sua cujusque rei libido. Cf.Impudicus,Voluptas.
LĪBO, as, avi, atum, are, a.Toucher,effleurer,enlever;sacrifier.Syn.Delibo, degusto; carpo, decerpo.Adv.: Publice.Usus: 1. Libanda sunt ex omnibus, quæ veritatis specie maxime moveant. Libavimus ex maximis ingeniis excellentissima quæque et excerpsimus optima. 2. Sacrifico,sacrifier. Sacerdotes fruges libant. Cf.Gusto.
LĪBRA, æ, f.Balance.Syn.Statera, trutina, lanx.Epith.Anceps.Usus: In altera libræ lance ponere,mettre dans un des plateaux de la balance.
LĪBRĀMENTUM, i, n.Poids,masse.Usus: Libramenta plumbi.
LĬBRĀRĬA, æ, f. *Librairie.Syn.Taberna libraria, bibliotheca.
LĬBRĀRĬUS, ĭi, m.Copiste.Epith.Librarii plurimi, accurati.Syn.Scriba qui exscribit, describit libros.Usus: Legem illam per plures librarios scribi feci.
LĪBRO, as, avi, atum, are, a.Peser;balancer;examiner.Syn.Pondero, statera examino.Usus: Terra suis librata ponderibus.
LĬCENTER,Librement,hardiment.Syn.Immoderate, nimis libere, audacter, fidenter, confidenter. Cf.Libere.
LĬCENTĬA, æ, f.Liberté,permission;licence.Syn.Libertas immoderata, impunitas; intemperantia, protervitas, improbitas;item: Venia.Epith.Infinita, intoleranda.Usus: 1. Licentiam dare,donner une permission,permettre. Magistratus improbus his sceleribus licentiam dat, permittit, largitur, concedit 2. Licentiam habere,avoir la permission. Summam licentiam nancisci, adipisci; patere alicui licentiam omnem, quam sibi arrogat, quidlibet audendi. Cf.Audeo. 3. Licentiam morum compescere,réprimer la licence des mœurs. Severis edictis tollere, præcidere, comprimere; populum a licentia arcere. Cf.Impunitas,Audax.
LĬCĔO, es, cŭi, cĭtum, cere, n.Être en vente;évalué,mis à prix.Syn.Æstimor.Usus: Quanti licet is hortus?Combien est évalué ce jardin?
LĬCĔOR, ēris, cĭtus sum, ceri, d.Enchérir.Syn.Licitationem facio, pretium defero.Usus: Liceri contra aliquem. Heredes liceri cogitant.
1. LĬCET, cŭit et cĭtum est, ere, imp.Il est permis,licite,on peut,on doit.Syn.Licitum est, jus est, integrum est, jus habeo, fas est, datur hæc venia; datur; legibus conceditur; copia est.Usus: Hoc tibi per leges non licet. Nefas est violare hospitem, neque Romano homini licet.
2. LĬCET,Quoique.Syn.Quanquam, quamvis, etsi, quantumvis.
LĬCĬTĀTĬO, ōnis, f.Vente aux enchères.Syn.Auctio.Usus: Licitationem facere.
LĬCĬTĀTOR, ŏris, m.Qui enchérit.Syn.Qui rei sub hasta positæ pretium auget.
LICTOR, ōris, m.Licteur.Syn.Apparitor. Lictores duodecim virgas fascesque præferebant Consuli.Usus: Lictor, colliga manus. Vetus formula.
LĬEN, ēnis, m.Rate.Syn.Splen.
LIGNĀTĬO, ōnis, f.Action de faire du bois.Syn.Lignorum sectio, deportatio.Usus: Lignationis causa Cæsaris milites egressi castris sunt.
LIGNĀTOR, ōris, m.Fourrageur. Oppressis subito lignatoribus.
LIGNĔUS, a, um,De bois,en bois.Syn.Quod est ex ligno.Usus: Signum ligneum.
LIGNOR, aris, atus sum, ari, d.Faire du bois,aller à la provision de bois.Syn.Cædendæ materiæ causa silvas peto, ad ferenda ligna eo; lignationis causa exeo; ligna colligo; ligna, materiam cædo.Usus: Pars cohortum lignatum ac pabulatum missa est.
LIGNUM, i, n.Bois.Syn.Materia, lignea materia.Epith.Infelicissima, humida, viridis.Usus: Struem lignorum ingentem faciunt.
1. LĬGO, as, avi, atum, are, a.Lier.Syn.Vincio, constringo. )( Dissolvo.Usus: Catenis ligo. Cf.Vincio,Vinculum.
2. LĬGO, ōnis, m.Hoyau. Instrumentum rusticum ad culturam hortorum, agrorum, vinearum.
LĬGŪRĬO, is, ĭivelīvi, ītum, ire, a.Lécher;dévorer;convoiter.Syn.Helluor.Usus: Non liguriunt pecuniam, sed devorant. Cf.Nepos,Abligurio.
LĬGŪRĪTĬO, ōnis, f.Gourmandise.Syn.Helluatio.
LĬMĀTUS, a, um,Limé,poli.Syn.Perpolitus, elimatus, limatulus.Usus:Transl.Correct,châtié. Judicium limatum. Vir urbanitate multa limatus. Limata oratio.
LIMBUS, i, m.,Bande,bordure.Syn.Pars vestis extrema; vestis ora.
LĪMEN, ĭnis, n.Seuil,porte.Syn.Introitus, janua, ostium.Epith.Sanctissimum.Usus: Limine aliquem, aditu et vestibulo prohibere. Pedem limine, extra limen efferre; pro limine adstare.
LĪMES, ĭtis,Borne,frontière.Syn.Finis, terminus.Phras.1. Limites provinciæ constituere,tracer les frontières d’une province. Definire regionibus limites; ponere limites, circumscribere; provinciam suis finibus describere, circumscribere; fines provinciæ designare; certis spatiis, terminis finire, terminare, circumscribere. 2. Limites sibi figere,se fixer une limite. Cancellos sibi circumdari; cancellis certis rem omnem circumscribere; fines sibi præscribere, statuere, constituere, adhibere. 3. Limites transgredi,dépasser les bornes. Modum transire; finem prætergredi; lineas transire; egredi præscriptum limitem, cancellos.Usus: Limes agro positus.
LĪMO, as, avi, atum, are, a.Limer,polir.Syn.Elimo, polio, expolio.Usus: Animi acumen arte limandum est. Limare se ad causas dicendas. Stilus omnia polit ac limat.
LĪMŌSUS, a, um,Bourbeux,fangeux.Syn.Limo plenus, cœnosus.
1. LĪMUS, a, um,Oblique,louche.Syn.Transversus, obliquus.Usus: Limis oculis aliquem intueri. Cf.Torve,Oblique.
2. LĪMUS, i, m.Vase,boue.Syn.Lutum.
LĪNĔA, æ, f.Fil;cordeau;ligne. Filum quo fabri materiarii utuntur ad signandam materiam.Epith.Recta.Usus:Transl.In dicendo, agendo lineam teneto, ne exerrato. Peccare, est tanquam lineas transire. (Vix lineam scribere potui,Vulg.),j’ai pu à peine écrire une ligne. Latine dicendum: vix versum unum exarare potui.
LĪNĔĀMENTUM, i, n.Trait de plume,ligne,linéament,contour.Syn.Linea, figura, ductus linearum.Epith.Extremum, pulchrum.Usus: Compositio membrorum, conformatio lineamentorum. Oris lineamenta. Numerus orationi velut extrema lineamenta affert.
LINGO, is, nxi, nctum, ere, a.Lécher,sucer.Usus: Mel mihi lingere videbar.
LINGUA, æ, f.Langue;langage.Rad.a lingendo.Syn.Sermo.Epith.Hæsitans, titubans, volubilis, celer, impigra, exercitata.Usus: 1. Linguam comprimere, adstringere, compescere,garder le silence. Lingua adhucdum illi constitit,il a perdu l’usage de la parole. Lingua soluta est, sa langue s’est déliée. Lingua hæsitavit, titubavit,il balbutia, bégaya. Favete linguis, silete. 2. Sermo,langue d’un peuple. Lingua latina inops est, uberior græca. Cura, ut latinam linguam probe noris, luculenter calleas, teneas, scias. Hujus commercio linguæ ad discendi aviditatem exciteris. Cf.Latinitas.
LĬNO, is, līvi, lĭtum, ere, a.Oindre,frotter.Usus: Sagittas veneno linere. Alias etiam LĪNĬO, is, ire, reperitur.
LINTER, tris, f.Barque,nacelle.Syn.Navicula ex arbore cavata.
LINTĔĀTUS, a, um,Vêtu de lin.Syn.Linteo indutus.Usus: Ea legio linteata ab integumento consepti, quo sacrata nobilitas erat, appellata est,cette légion a été appeléelinteataà cause de la toile de lin qui couvrait l’enceinte où les patriciens faisaient le serment d’initiation.
LINTĔUM, i, f.Lin,toile.Epith.Purum, tenuissimum.Usus: Linteis indutus.
LINTĔUS, a, um,De lin.Usus: Vestis lintea.
LIPPĬO, is, īvi, ītum, ire, n.Être chassieux,avoir mal aux yeux.Usus: Cum leviter lippirem, has litteras dedi.
LIPPĬTŪDO, ĭnis, f.Chassie,ophthalmie.Epith.Diuturna, molesta, odiosa, perodiosa.Usus: Non occupatione, sed parvula lippitudine adductus sum, ut dictarem hanc epistolam.
LĬQUĔFĂCĬO, is, fēci, factum, are, a.Rendre liquide,liquéfier.Syn.Mollio.Usus: Cave, ne voluptates liquefaciant animum.
LĬQUĔFĪO, is, factus sum, fieri, p.Se liquéfier,se fondre.Syn.Liquesco, fluo.Usus: Glacies liquefacta.
LĬQUESCO, is, ere, n.Se fondre,se dissoudre,se consumer.Usus: Liquescere voluptate.
LĬQUET, ere, imp.Il est évident.Syn.Constat.Usus: Dicebant judices, non liquere,les juges disaient qu’ils n’avaient pas de preuves suffisantes (pour condamner).
LĬQUĬDĒvelLĬQUĬDO,Clairement;d’une manière sûre, certaine.Syn.Certo, manifesto.Usus: Confirmare hoc possum liquido.
LĬQUĬDUS, a, um,Liquide,fluide,coulant. )( Siccus, aridus.Usus: Liquida voluptas. Genus orationis liquidum, profluens, profusum.
LĬQUO, as, avi, atum, are, a.Liquéfier,fondre.Syn.Liquefacio, liquidum facio.Usus: Guttæ solis ardore liquatæ.
LĬQUOR, ōris, m.Fluidité;substance liquide.Syn.Humor. )( Concretio.Epith.Vivens, inamœnus, jucundus, purus.Usus: Liquores amnium. Causæ concretionis et liquoris,causes qui sont les principes du sec et de l’humide.
LIS, ītis, f.Dispute,procès.Syn.Controversia, concertatio, causa, disceptatio.Epith.Intestata, insolita, nova, privata, tota. Lites privatæ, reliquæ.Phras.1. Litem intendit homo improbus,cet homme méchant m’intente un procès. Litem mihi infert; causa mihi nascitur cum homine improbo; jure experiri vult homo improbus; controversiam infert; dicam impingere audet; in contentionem, disceptationem vocat; in controversiam vocat, adducit, deducit; controversiam mihi facit, intendit; controversia mihi oritur, exsistit cum illo; litibus implicor; lege agere, legibus experiri audet homo improbus. Cf.Causa,Controversia. 2. Litem perdet,il perdra son procès. Litem amittet; causa cadet; causam amittet; causam adversariis tradet. 3. Lites semper novas excitare,renouveler sans cesse des différends. Lites ex litibus serere; movere rixas; litibus identidem lacessere; lites et contentiones excitare. 4. In litem se immittere,s’engager dans un procès. In causam descendere, ingredi, demittere se; in dimicationem descendere; diminicationem subire. 5. Litem componere,accorder,arranger un différend. Litem transigere, tollere, componere, dirimere; sedare controversiam.Usus: Litem contestari, rem in judicium adducere, intenter un procès. Litem dare secundum tabulas,juger sur preuves. Litem æstimare; litis æstimationem facere. Expensarum in litem factarum totiusque damni rationem inire,estimer les frais d’un procès. Litem suam facere, tanquam suam suscipere,en parl. de l’avocat:plaider pour soi,se défendre soi-même;en parl. du juge:épouser une se cause,se faire juge et partie. Litem in rem suam vertere. Cf.Judex,Judicium.
Litaniæ, arum, f.Litanies. Supplicationes religiosæ, quibus sanctorum suffragationes exposcimus.
LĬTĀTĬO, ōnis, f.Sacrifice agréable aux dieux.Usus: Hostiæ sine litatione cæsæ,victimes immolées sans résultat favorable.
LĬTĀTO,Avec l’agrément des dieux.Syn.Auspicato.
LĬTĬGĀTOR, ōris, m.Celui qui dispute;plaideur.Usus: Rusticus illiteratusque litigator.
LĪTĬGĬŌSUS, a, um,Qui aime les procès;qui donne lieu à des discussions.Syn.Litium cupidus.Usus: Litigiosus homo. Litigiosum prædium.
LĪTĬGĬUM, ĭi, n.Contestation.Syn.Lis.Usus: Numquid ego litigii inter vos contrahere cupio? Cf.Lis.
LĪTĬGO, as, avi, atum, are, a.Disputer.Syn.Discepto, contendo, altercor.Usus: Litigare cum aliquo et judicio conflictari. Cf.Contendo.
LĪTO, as, avi, atum, are, n.Faire un sacrifice avec d’heureux présages.Syn.Sacrificio DEUM placo.Usus: Mola salsa litant, qui thura non habent,quand on n’a pas d’encens, on sacrifie tout simplement avec de la farine mêlée de sel. (Prov.) Qui fit ut litetur uni, alteri non litetur?D’où vient que le sacrifice apaise les uns, irrite les autres?
LITTĔRA, æ, f.Caractère d’écriture,lettre.Syn.Nota, scriptura, elementa litterarum.Epith.Brevis, longa, forensis, insuavissima, nulla, prima, salutaris, vastior, tristior.Usus: Una et viginti sunt formæ litterarum. Epistola vacillantibus litteris exarata. Litteras venuste pingere, formare. Figuras litterarum fœde et inscite effingere. Nomen grandibus litteris in marmoro incisum. Litteræ compositissimæ.
LITTĔRÆ, ārum, f. pl.Littérature,belles-lettres;lettre,épître.Syn.1. Eruditio, doctrina, bonæ artes et ingenuæ. 2. Memoria, monumenta. 3. Epistola.Epith.Non vulgares, reconditæ, interiores, exquisitæ, disertæ.Phras.1. Litteris humanioribus me impendam,je me livrerai à l’étude des belles-lettres. Ingenuas artes colam; in studiis humanitatis, tanquam in mercatura bonarum artium diligenter versabor; cum Musis me delectabo; cum omnibus Musis rationem habere cogito; totum me ad studia doctrinæ conferam; ad studium doctrinæ atque humanitatis, quo teneor, me applicabo; in humanioribus studiis omne curriculum meæ industriæ elaborabitur; mansuetiores artes, Musas totis animis persequar; in his bonarum artium studiis ætatemomnem ponam, agam, exigam; in has politiores artes toto pectore incumbam. Cf.Humanus. 2. Litteras mittis amoris plenas,vous envoyez des lettres pleines d’affection. Litteras mittis multo officio refertas; litteræ tuæ insignes multis amoris notis; amor tuus ex omnibus sese partibus ostendit in tuis litteris. Cf.Epistola.Usus: 1. Bonæ artes,sciences,belles-lettres,études. Totum se ille ad litteras abdit, litteris involvit. Sunt in eo multæ litteræ; litteris est egregie politus, eruditus. 2. Monumenta,monuments écrits,littérature. Mandare litteris, ac memoriæ posterorum cogitationes suas. Litteris artes omnes continentur. 3. Epistola,lettre. 1. Litteras scribere,écrire une lettre. Exarare, conficere, appellare aliquem; obstrepere alicui litteris; per litteras colloqui. 2. Litteras mittere,envoyer une lettre. Dare alicui, latori; ad aliquem, cui scribimus; committere fido homini litteras. 3. Litteras perferre,porter une lettre. Afferre ad aliquem; dare alicui, reddere litteras. 4. Litteras accipere,recevoir une lettre. Commearunt ad me celeriter, volarunt tuæ; crebræ mihi ab amicis veniunt litteræ. 5. Litteras intermittere,cesser d’écrire. Ecquid oblanguit, conquievit tuus ardor scribendi? 6. Litteras expectare,attendre une lettre. Diu tuas litteras requiro, desidero; multum jam temporis ab his litteris mutum esse doleo. 7. Litteras intercipere,intercepter une lettre. In alienas manus incidere litteræ. 8. Litteris rescribere,répondre à une lettre. Respondere; litteras persolvo; litterarum officium reddere. 9. Litteras aperire,ouvrir une lettre. Resignare litteras; solvere epistolam; vincula epistolæ laxare. 10. Litteras claudere,fermer, cacheter une lettre. Litteras obsignare, signare. 11. (Post-Scriptum litterarum,Vulg.),post-scriptum. In extremis litterarum, in extrema parte epistolæ adjungere aliquid. Cf.Epistola.
LĬTTĔRĀTĒ,Savamment,en homme instruit.Syn.Scite, docte, eleganter.Usus: Litteratius cæteris loquitur.
LITTĔRĀTŪRA, ræ, f.Connaisance.Usus: 1. Memoria litteraturæ velut germana soror est. 2. Varia eruditio,instruction,science,littérature. Erat in Cæsare ingenium, ratio, litteratura, cogitatio.
LITTĔRĀTUS, a, um,Savant,lettré.Syn.Liberaliter eruditus, doctus et sciens, omnibus artibus liberalium studiorum excultus; litteris instructus; in omni bonarum litterarum artiumque genere versatus; doctrina atque optimarum artium studiis perpolitus; ornatus iis artibus, quibus ingenia ad doctrinam excoluntur.Usus: Litteratum otium, Senectus litterata. Cf.Doctus,Applico.
LITTŎRĔUS, a, um,De rivage.Usus: Arbores, aves littoreæ.
LĬTŪRA, æ, f.Rature.Syn.Linea inducta ad aliquid delendum.Epith.Flagitiosa.Usus: Menda lituris corriguntur. Hoc nomen in litura est.
LITTUS, ŏris, n.Rivage.Syn.Ora, ripa.Epith.Delicatissimum, desertum.Usus: Delectat me orarum ac littorum amœnitas.
LĬTŬUS, i, m.Bâton augural courbé par le bout;trompette.Syn.Bacillum leniter incurvum a litando dictum.Epith.Auguralis, insignis, clarissimus.Usus: Lituus auguralis ab ejus litui, quo canitur, similitudine nomen accepit. Lituus auguratus insigne.
LĪVĔO, es,velLĪVESCO, is, ere, n.Être, devenir bleuâtre.Usus: 1. Digiti livescunt. 2. Invidus fio,Être envieux, jaloux. Livescere fas non est.
LĪVĬDUS, a, um,Livide;envieux,jaloux.Syn.Invidus, malevolus.
LIXA, æ, m.Vivandier.Usus: Impedimenta subsequi jussit, et calones, lixasque, et invalidos senes.
LŎCĀTĬO, ōnis, f.Arrangement;location,loyer.Epith.Scelerata, falsa, inanis.Usus: Porticus, quæ ex locatione reficiebatur. Postularunt, ut induceretur locatio.
LŎCO, as, avi, atum, are, a.Placer,établir.Adv.Publice.Syn.Repono, colloco.Usus: 1. Locare aliquem in amplissimo dignitatis gradu. Civitatem in fide alicujus locare. Membra suo locata loco. 2. Eloco, curandum do mercede constituta, conductori trado,donner à loyer,louer,faire une adjudication. Fundum locavi. Statuam, opus, viam sternendam alicui locare. 2. In matrimonium colloco. Filiam suam alicui locare,marier.
LŎCŬPLES, ĕtis, omn. gen.Riche,opulent.Syn.Dives, copiosus, abundans. )( Egens.Adv.Maxime, parum, quidem, certe, sane.Usus: Locuples domus, oratio locuples. Cicero locuples testis et auctor. Cf.Dives.
LŎCŬPLĒTO, as, avi, atum, are, a.Enrichir.Syn.Dito, divitiis augeo, orno, fortunis augeo, cumulo, fortunis amplifico.Usus: Orationem locupletasti graviorum artium instrumento. Villam picturis, civitatem fortunis locupletasti. Cf.Dito,Dives,Divitiæ.
LŎCUS, i, m.Lieu,place.Syn.Status, conditio; pretium, æstimatio, amor, gratia, occasio, tempus, genus.Epith.Opacus, frigidus, amœnus, remotus ab arbitris, opportunus, commodus, saluber. I.Usus: 1. Locus sacer,lieu sacré. Locus vetusta religione inclitus, celeberrimus. 2. Locus solitarius,lieu solitaire. Locus ab omni turba interpellantium vacuus, abditus certe, et ab arbitris liber ac remotus. Loci secessus a strepitu, clamore, turba vacuus. 3. Locus amœnus,lieu agréable. Locus ædificiis frequens,uberrimo agro, mitissimo cœlo, clementibus accolarum ingeniis. 4. Locus munitus,place fortifiée. Locus natura et arte munitus; natura et opere munitus; arcis in modum emunitus. 5. Locus horridus,lieu sauvage. Locus asper et incultus; latronum occultator et receptator locus; furiarum quoddam castrum; locus septus densis sentibus, virgultis obsitus, arduus, iniquus, in una parte præceps. Avius commeatibus locus; difficilis aditu; loca confragosa, implicata vallium flexibus, et difficilis exitus, tetra, inculta, formidolosa. Asperitas, squalor locorum. 6. Locus spatiosus,endroit spacieux. Locus in amplam camporum planitiem explicatus; locus, ubi se laxant montium sinus, et immensam planitiem aperiunt; loci amplitudo tanta ut subjectos campos terminare oculis haud facile posses. Ex superiore loco dicere, ex rostris. II. Status, conditio,situation,état. In eum locum res rediit, venit adducta, reducta est,l’affaire en est venue à ce point. Quo loco res tuæ sunt?Où en sont vos affaires?Pessimo loco res nostræ ac fortunæ sunt. Optimo loco stat respublica,la république est dans une excellente situation. III. Pretium, gratia,position,crédit. Est magno loco; summum tenet, primum, principem apud Cæsarem locum,il est en grand crédit près de César. IV. Dignitas,dignité. Ascendit in summum civitatis locum. Summum locum tenet, obtinet. Loco motus, deturbatus, dejectus est. V. Occasio, tempus,occasion,opportunité. Lenitati locus non est; nihil loci est dubitationi. Locus gratificandi nullus est. Priore loco dicere, posteriore loco causam dicere. VI. Genus,condition,famille. Homo honesto, equestri, summo, clarissimo;aut contra; ignobili, obscuro, infimo loco natus. VII. Loci Rhetorici, proprii, communes, sedes ac domicilia argumentorum,lieux communs. VIII. Locus auctorisvellibri,endroit,passage. Platonis hunc locum tangendum non putavi, integrum reliqui. Eum locum fuse persequitur in suis libris Carneades.
LŎCO,A la place de, au lieu de, pour.Syn.Vice.Phras.1. Loco parentis te colo,je vous respecte comme un père. Parentis mihi numero es; duco, numero, habeo te in parentis loco; locum parentis caritatemque tenes, obtines; pietatem filii tibi præsto. 2. Tuo loco negotium agam,je ferai l’affaire à votre place. Tuis vicibus fungar; vicariam tibi operam præstabo. Tuis curis, tuo muneri quasi vicarius succedam; sollicitudinem tuam in negotio præstabo; tuam vicem supplebo; tuas partes sumam, suscipiam, agam; tuam vicem hoc in negotio præstabo, vicem implebo; operæ ego tuæ vicariam supponam fidem. 3. Loco parentis filius successit in consulatum,le fils fut nommé consul à la place de son père. Filius in parentis locum substitutus est; parenti a filio successum est; in demortui parentis locum suffectus, sublectus, subrogatus est filius; parentis fortuna in filium transiit. Cf.Succedo.
LŎCŪTĬO, ōnis, f.Langage,parole.Syn.Sermo.Epith.Emendata et Latina.Usus: Sermo est oratio remissa, et finitima quotidianæ locutioni.
LŎGI, ōrum, m. pl.Vaines paroles,sornettes.Syn.Dictum ridiculum, nugæ, fabulæ.
LŎGĬCA, æ,Logique.Syn.Dialectica.Usus: Logica, quam rationem disserendi voco.
LŎLĬUM, i, n.Ivraie. Herbæ genus segetibus inimicum.
LONGĒ,Loin,à une grande distance.Syn.Procul. )( Prope.Phras.1. Longe distamus,nous sommes fort éloignés. Magno locorum intervallo disjuncti sumus; locorum longinquitate nimia disjungimur; in iis locis sum, quo propter longinquitatem tarde omnia perferuntur; regiones amplæ, et maria inter nos intersunt, interjacent, interjecta sunt. 2. Longe remotus es,vous êtes fort éloigné. Devectus es in ultimas marium terrarumque oras; ablegatus eo, unde ad nos nec nomen, nec fama de te accedere possit; iis locis agis, eas regiones colis, quas natura longe submovit.Usus: 1. Longe, loci: Longe hinc Romam est. Longe a nobis, a domo abes. 2. Temporis: Diu,loin dans l’avenir, en parl. du temps. Tempus muneris dandi longe abest. 3. Multum,beaucoup,grandement. Longe falleris opinione. Longe omnes superas. Longe prospicis; a vitio abes longissime. Cum superlativo. Longe optimus. 4. Longe rem petere; rei seriem ab ultimis principiis repetere. Cf.Procul.
LONGINQUĬTAS, ātis, f.Longueur de temps,longue durée;grande distance,éloignement.Syn.Diuturnitas; locorum intervallum, distantia. )( Propinquitas.Phras.Longinquitas temporis dolorem minuit,la douleur s’adoucit à la longue. Dolorem mollit, minuit dies; diuturnitas dolorem animi vetustate tollit; mora oblanguescit animi dolor.Usus: 1. Dolor corporis longinquitate productus vehementius torquet. Nihil est, quod longinquitas temporis non efficiat. 2. Loci. Nihil audio de te ob locorum longinquitatem.
LONGINQUUS, a, um,Éloigné,distant;qui dure longtemps.Syn.Longe remotus; longus, diuturnus. )( Propinquus.Usus: 1. Longinquus locus et reconditus. 2. Longinqui temporis usu multa discuntur. Rem deferre in longinquum.
LONGĬTŪDO, ĭnis, f.Longueur,étendue en long.Syn.Diuturnitas, longinquitas; proceritas.Usus: Longitudo orationis. Longitudo itineris me retardavit.
LONGUS, a, um,Long,grand.Syn.Procerus, longinquus, diuturnus, temporis longinquitate productus. )( Brevis.Phras.Longus homo,homme de grande taille. Est in eo proceritas corporis ingens; est proceritatis eximiæ; corpore excelso est, ut ejus humeri aliorum vertices æquare facile possint; est staturæ præcipuæ, corporis magnitudine eximia; statura illi longior et productior, ut ad domus limen caput ei demittere necesse sit.Usus: Breve tempus ætatis satis est longum ad bene honesteque vivendum. Nihil mihi longius fuit, ac te videre. Nihil illi longius, ac argento illo potiri,il lui tardait beaucoup de s’emparer de cet argent.
LŎQUĀCĬTAS, ātis, f.Bavardage.Epith.Insolita, perennis et profluens, quotidiana, rudis et indiserta.Usus: Facit non loquacitas mea, sed benevolentia epistolas longiores.
LŎQUĀCĬTER,Verbeusement.Usus: Homo loquaciter litigiosus.
LŎQUAX, ācis, omn. gen.Bavard.Syn.Multus in loquendo, garrulus.Usus: Malo indisertam prudentiam, quam stutitiam loquacem. Cf.Loquor.
LŎQUOR, ĕris, cūtus sum, i, d.Parler.Syn.Sermonem habeo, commemoro, dico, aio, verbum facio, vocem mitto, sermonem confero; mihi oratio est cum aliquo.Adv.Abundanter, accuratius, accusatorie, acute, amicissime, ample, aspere, asseveranter, belle, commode, confuse, copiose, desperanter, dilucide, gloriose, græce, graviter, hiulce, honorifice, humane, improbe, indulgenter, inquinate, imprudenter, Latine, eleganter, libere, liberalissime, magnifice, obscure, ornate, placide, plane, populariter, propediem, pulchre, splendide, sincere, suaviter, vere, verecunde, usitate, vulgo.Phras.1. De te frequenter loquimur,nous parlons souvent de vous. De te frequenter sermocinamur; frequens nobis est de te sermocinatio; multum nobis sermonis dant res tuæ; sæpe in sermonem veniunt; de rebus tuis nunquam nos oratio deficit; in rebus tuis nec infacundi sumus, nec imprompti. Res tuæ nobis in ore sunt frequenter; res tuas frequenter in sermone habemus; res tuas laudesque crebris sermonibus usurpamus, agitamus; nullus nobis crebrior infertur sermo, ac de te; res tuæ crebris sermonibus feruntur; sæpe inter nos de tuis rebus verba facimus. Sermones, qui inter nos feruntur, fere de rebus tuis sunt. 2. Vix loqui poterat præ stupore,la stupéfaction l’empêchait presque de parler. Lingua non suppetebat animo; vocem prope admiratio incluserat; vocem adeo suppresserat stupor; hærebat homini lingua, vox, oratio; effari verbum nullum potuit; infantissimus erat; diu vocem mittere non poterat, vix hiscere poteratvelaudebat; vix mutire ausus; intercepta homini vox est; vocem emittere nullam potuit. 3. Nihil insolentius locutus est,il n’a rien dit qui ait dépassé les bornes. Nihil neque insolens, nec protervum ex ore ejus exiit; verbum nullum durius imprudenti exciditvelelapsum est; nihil durius disseruit; nihil linguæ intemperantia temere jactum; nihil temere; nihil inconsiderate, nihil contra, ac fas erat, dicere auditus est. 4. Ut insolenter locutus est!comme il a parlé avec insolence!Ut temere effutiit multa! ut incondita multa ebulliit! ut nihil pro sano homine locutus est! quanta efferebatur verborum immoderatione! quoties vox ejus stolida, ac prope vecors audita est! quam insolenter vox ejus intonuit! quoties emissæ voces sunt stultitiæ indices, ac insolentissimæ temeritatis! 5. Loquere cum illis,causez avec eux. Da te in sermonem; infer te in circulos; aptos tempori sermones sere; socia sermonem; veni in sermonem illorum. Cf.Colloquor. 6. Omnes de tuis laudibus loquentur,tout le monde redira votre gloire. De te semper omnes gentes loquentur; nulla unquam vetustas obmutescet; nunquam de tuis rebus gratæ posteritatis sermo conticescet. Versaberis in ore hominum et sermonibus, tuæque illæ laudes per omnes temporum ætates cantabuntur. Cf.Laudo. 7. Tandem post longum silentium loqui cœpit,enfin il prit la parole après un long silence. Obstinatum tantum silentium rupit; constrictam diu mœrore linguam resolvit, liberique hominis ore sermonem exsecutus est. 8. Frustra loquimur de hac re,c’est en vain que nous parlons de cela. Frustra de re verba consumimus; frustra sermones cædimus, verba commutamus; sermones conferimus, sermonem miscemus.Usus: Inter nos locuti sumus. Tu quidem hæc ex ore alterius, tuo tamen sensu loqueris. Mulsa loqui,dire de douces paroles.
LŌRĪCA, æ, f.Cuirasse.Syn.Ferreum pectoris adversus tela munimentum.Epith.Firmissima, ferrea, insignis; ænea.Usus: Cum lorica descendit in campum.
LŌRĪCĀTUS, a, um,Revêtu d’une cuirasse.Usus: Loricati milites, quos cataphractos vocant.
LŌRĬPES, dis, omn. gen.Qui a les jambes tortues,cagneux.Usus: Distortis pedibus in modum loripedis.
LŌRUM, i, n.Courroie,lanière.Usus: Loris aliquem cædere.
LŬBENS, entis, omn. gen.Qui agit de bon gré,volontiers;content,satisfait.Syn.Libens.Usus: Non me lubente hoc facies. Cf.Libenter.
LŬBENTER,Volontiers.Syn.Libenter.
LŬBET, ŭit, imp.Il plaît,il convient.Syn.Libet. Cf.Libet.
LŬBĪDO, ĭnis, f.Caprice,fantaisie,passion.Syn.Libido. Cf.Libido.
LŪBRĬCUS, a, um,Glissant.Syn.Præceps, periculosus, in proclive labens. )( Stabilis, planus.Phras.Solum lubricum,sol glissant. Solum non recipiens vestigium; solum, quod vestigia fallat facile; cui insisti sine prolapsione haud facile potest; ubi fallente vestigio proclivis in lapsum gradus; ubi gradum firmare nemo possit.Usus: Ætas puerilis maxime lubrica est, et incerta. Natura oculos fecit lubricos et mobiles. Viæ adolescentiæ lubricæ, quibus illa insistere aut ingredi sine casu aliquoautprolapsione vix potest.
LŬCELLUM, i, n.Petit gain,léger profit.Syn.Lucrum exiguum.
LŪCĔO, es, xi, ere, n.Luire,éclairer,briller.Syn.Splendeo.Adv.Fere, jam nihilominus.Usus: Imperii nostri splendor illis gentibus lucet. Æquitas, virtus per se ipsa lucet. Ornamenta in virtute et industria posita lucent.
LŬCĒRNA, æ, f.Lampe.Syn.Lumen, lychnus.Usus: In sole lucernam adhibere.
LŪCESCIT, imp.Il commence à faire jour.Syn.Dilucescit, lucere incipit. Cf.Dies,Aurora.
LŪCET, imp.Il fait jour.Usus: Nondum satis lucebat; exivi, antequam luceret.
LŪCĬDĒ,D’une manière lumineuse,claire.Usus: Dilucide et breviter definire.
LUCĬFER, fĕri, m.Lucifer,étoile du matin.Syn.Stella Veneris.
LUCĬFŬGUS, a, um,Qui craint la lumière du jour.Usus: Ecce autem alii minuti et angusti et omnia semper desperantes, alii malevoli, invidi, difficiles, lucifugi, maledici.
LŬCRĬFĂCĬO, is, fēci, factum, ere, a.Gagner,avoir en gain, en bénéfice.Syn.Lucror. Cf.Lucrum,Quæstus.
LŬCROR, aris, atus sum, ari, d.Gagner,avoir en gain, en profit.Syn.Lucrifacio, lucrum facio, quæstum facio, compendium facio.Adv.Impune. )(Perdo.Phras.Causidici multi fiunt, ut plurimum lucrentur,bien des gens se font avocats pour gagner plus d’argent. In forum se multi conferunt, ut lucri plurimum faciant; ut quæstus faciant maximos, lucri spe et cupiditate adducti, lucelli dulcedine illecti; lucrum dum spectant, dum sequuntur, in forum veniunt. Multos ad agendas causas lucri cupiditas impellit. Facit augendæ rei cupiditas, spes ditescendi, ut multi vocem in quæstum conferant; multi agendis causis se dant, ut compendii ex iis faciant aliquid. Multi industriam suam in agendis causis exercent, ut lucri inde aliquid colligant, ut pecuniæ aliquid inde redigant.Usus: Auri pondo decem lucrari,gagner dix livres pesant d’or.
LŬCRUM, i, n.Gain,profit,bénéfice.Syn.Quæstus, compendium; feneratio.Epith.Immensum atque infinitum, invitum, non magnum, præclarum, præsens.Phras.1. Homo est uni lucro intentus,cet homme ne songe qu’au lucre. Omnia ad quæstum et nundinationem traducit; ut lacunam rei familiaris expleat, audet agitque omnia; rem quærit omnibus modis, dum quæstum ex re faciat, omnia honesta atque inhonesta perinde habet; quovis lucello capitur, ducitur. Id unum spectat et sequitur, ut quæstus faciat maximos; nihil turpe putat modo cum quæstu conjunctum sit, rem ut faciat, lucrum ut consequatur; nullas artes, quantumvis sordidissimas, aspernatur. Tanti lucrum putat, ut expetendum sibi vel cum dedecore existimet; ea cupiditate ad lucrum incumbit, ut quærendum sibi vel cum infamia ducat. 2. Ex ea re nihil lucri habeo,je ne retire aucun profit de cela. Nihil ad me redit ex his; isthic mihi neque seritur, neque metitur; nihil inde pecuniæ redigitur; nihil inde lucri ad me derivatur; nihil lucri in me redundat.Usus: Plerique quæstu ducuntur et lucro. De lucro vivere. Omnia ad lucrum revocare. Hoc in lucro, in lucris ponendum. Cf.Quæstus.
LUCTĀTĬO, ōnis, f.Lutte,action de lutter.Syn.Concertatio.Epith.Incerta, magna.Usus: Sine adversario nulla est luctatio. Cf.Certatio.
LUCTĀTOR, ōris, m.Lutteur,athlète.
LUCTĬFĬCUS, a, um,Affligeant,triste,funeste.Usus: Clades luctificæ.
LUCTOR, aris, atus sum, ari, d.Lutter.Syn.Concerto, contendo.Adv.Amplius.Usus: Luctari cum aliquo. Cf.Contendo.
LUCTUŌSUS, a, um,Douloureux,funeste.Syn.Funestus, luctu plenus, quod habet luctum.Usus: Afflicta et prostrata virtus maxime luctuosa est. Dies populo acerbus et luctuosus. Cf.Tristis.
LUCTŬS, ūs, m.Deuil,affliction.Syn.Mœstitia, mœror, squalor, sordes, lacrimæ, fletus.Epith.Acerbissimus, continuatus, domesticus, gravissimus, impudens, magnus, publicus, summus, tantus, tristis.Phras.Civitas universa in luctu erat,toute la cité était plongée dans le deuil et la consternation. In squalore erat civitas; in sordibus, lamentis luctuque jacebant omnes; luctu occupati erant omnium animi; luctu conficiebantur; squalebat urbs tota, in luctu erat, versabatur; luctus non continebatur parietibus unius domus, sed totam urbem pervadebat; quem luctum hauserint, perceperint cives omnes, sordida scissaque veste alii, alii lacrimis ac querelis testabantur; concessum in omnem formam luctus est; jacebant alii in squalore et sordibus, alii lacrimis prope ac gemitibus contabescebant. Cf.Lugeo,Lacrimor,Gemo,Mœror,Tristitia.Usus: Luctus est ægritudo ex ejus, qui carus fuerat, acerbo interitu. Habet ea res luctum. Nolote in eumdem luctum vocare. Incidere in maximos luctus. Luctum levare, sedare, tollere. Luctum deponere.
LŪCŪBRĀTĬO, ōnis, f.Veillée;travail fait la nuit.Syn.Vigiliæ nocturnæ, commentatio.
LŪCŪBRO, as, avi, atum, are, n. et a.Travailler la nuit.Syn.Elaboro, elucubro.Usus: Accipe opusculum his contractioribus noctibus lucubratum,reçois donc ce petit opuscule, fruit de mes veilles pendant ces nuits déjà plus courtes. Cf.Compono.
LŪCŬLENTĒ,Très bien,parfaitement.Syn.Copiose, splendide.Usus: Luculente scribere, dicere.
LŪCŬLENTER,D’une manière excellente,magnifique.Syn.Luculente, egregie.