ACCIPĬTER, tris., m.Épervier,faucon. Ab accipiendo dictus.Epith.Præceps, ferus, velox, atrox, nulli avi satis æquus.
ACCLĀMĀTĬO, ōnis, f.Cri,acclamation,clameur hostile.Syn.Admurmuratio, exclamatio, plausus, applausus.Epith.Acuta, attenuata nimis, adversa, levior, magna, maxima, secunda, ingens, læta, canora.Usus: Non acclamatione tantum, sed convicio et maledictis impeditus est Pompeius.
ACCLĀMO, as, avi, atum, are, a.Crier. Dicitur de clamore populi rem probantis, vel improbantis.Phras.Acclamatur ab omnibus,tous se mettent à crier. Admurmuratio omnium facta est. Conclamatur ab omnibus. Extollitur ab omni parte clamor. Clamore approbatur; adjuvatur ruentium in hostem impetus. Contumeliosissimo acclamationum genere reus laceratur.Usus: Oranti populus cum risu acclamavit. Cf.Clamo,Applaudo.
ACCLĪNO, as, avi, atum, are, a.Pencher vers. *Syn.Inclino, flecto ad aliquid.Usus: Acclinavit se ad illum.
ACCLĪVIS, e, gen. com.Qui va en montant.Syn.Arduus; fastigio leni subvexus; clementer, molliter assurgens.Usus: Pars viæ valde acclivis.
ACCLĪVĬTAS, ātis, f.Montée. *Syn.Loci facilitas in ascensu.Usus: Ab eo flumine pari acclivitate collis nascebatur.
ACCŎLA, æ, m.Habitant de.Syn.Vicinus, finitimus habitator.Usus: Amnis vadosi accola.
ACCŎLO, is, colui, cultum, ere, a.,nonnunquamn.Habiter près de.Syn.Juxta colo, habito.Usus: Lacum, fluvium, mare, silvam, montem accolere.
ACCOMMŎDĀTĬO, ōnis, f.Conformité.Epith.Conveniens, decens, aptaque dispositio et collocatio.Usus: Elocutio est idoneorum verborum, et sententiarum ad intentionem accommodatio.
ACCOMMŎDĀTUS, a, um, part. v. accommodo.Apte,propre à,conforme.Syn.Paratus, aptatus, aptus, commodus, idoneus, habilis, opportunus.Adv.Consulto, vehementer.Phras.Accommodatus est genio meo,il se conforme à mon caractère. Optime convenit cum ingenio meo. Ad naturam meam mire factus est. Vehementer ad vitæ meæ rationem, et consuetudinem est accommodatus. Cf.Aptus.Usus: Oratio ad persuadendum accommodata. Verres ad vim, ad facinus accommodatus. Tempora ad res gerendas accommodata.
ACCOMMŎDO, as, avi, atum, are, a.Adapter à;conformer à.Syn.Apto, comparo, concinno, commodo, applico.Phras.1. Me totum ad nutum tuum effingam et accomodabo,je vous obéirai,je ferai toutes vos volontés. Totum me ad voluntatem tuam, nutumque convertam; ad ductum me tuum applicabo; tibi serviam, tuam ad voluntatem meam conformabo; mores ex moribus formabo tuis; tibi me dedam penitus; tuis obsequar studiis, subserviam; de studio tuo studia mea erunt omnia; voluntatibus ubique velificabor tuis; totum me ad arbitrium tuum, inque mores tuos fingam, formabo; cum tua voluntate mea facile congruet, consentiet, conspirabit. 2. Se suamque fingit ad aliorum voluntates,il fait la volonté de tous. In aliorum arbitrium concedit, discedit, descendit: se ad aliorum nutum et arbitrium flectit; eorum voluntatibus obtemperat; arbitrio morem gerit; ad aliorum ingenium, mores, voluntates, mores componit, conformat suos. 3. Boni civis est, voluntatem suam ad Rempublicam accommodare, adjungere, conferre, aggregare,tout bon citoyen doit conformer sa volonté à celle de la république. Conjungere voluntatem suam cum publica causa; in omni voluntate sua, quid rationes publicæ ferant, postulent, spectare, intueri, attendere; nihil unquam velle a publica re sejunctum, alienum, separatum, disjunctum, remotum; nihil agere, suscipere, moliri, quod Reipublicæ non conducat, expediat, quod ejus commoda non postulent. 4. Rationes nostræ accommodandæ sunt tempori,il faut conformer nos manières d’agir au temps où nous vivons. Temporibus est assentiendum, obsequendum, cedendum, serviendum, inserviendum, rationes nostræ ad temporis rationes accommodandæ sunt; Populo subinde et scenæ, ut dicitur, serviendum est; Cujusvis temporis, aut temporum hominem te esse convenit. Temporis rationem ducere; ad tempestatem rem, consilia, actiones dirigere; consilia et actiones tempore moderari, res ad tempus accommodare; consilia ad rationem temporis componere, comparare te oportet. Decet nos in agendis rebus quasi ducem, aut consiliarium habere tempus. Fortunæ, tempori, necessitati parendum. Tempore utendum. Spectandum in omni re, quid res ac tempus ferat, postulet.Usus: 1. Ensem lateri, coronam capiti etc. accommodare,ceindre une épée,se mettre une couronne sur la tête,etc.2.Se donner,s’appliquer. Fac animum litteris; curam agriculturæ; voluntatem tuam ad Rempublicam, te ad aliorum nutum accommodes. 3.Interposer.Nomen tuum, testimonium, jusjurandum, ad amicorum causas libens accomodabo. 4.Prêter.Alicui de ædibus, suas amico ædes ad nuptias accommodare.
ACCOMMŎDUS, a, um,Propre, convenable à.Syn.Appositus, commodus, opportunus, aptus, idoneus.
ACCRESCO, is, crēvi, crētum, ere,n.S’accroître.Syn.Cresco. )( Decresco.Usus: Flumen vehementer accrevit. Ex ea hæreditate patrimonio tuo non multum accrescet. Novi dolores, nova negotia veteribus accrevere. Hæc consuetudo cœpta a parvis, tecum simul accrevit. Cf.Augeo,Augesco,Addo,Cresco.
ACCRĒTĬO, ōnis, f.Accroissement.Syn.Incrementum.Usus: Luna accretione, et diminutione luminis dies notat.
ACCŬBĬTĬO, ōnis, f.Action de se coucher pour manger.Usus: Status, incessus, sessio, accubitio quam minime indecore fiant.Epith.Epularis.
ACCŬBO, as, cubui, cŭbĭtum, are, n.Être couché.Syn.Assideo, accumbo, adjaceo.Usus: In convivio eodem lecto alicuivelapud aliquem accubare,être couché à table près de quelqu’un. 2.Être situé auprès, adossé.Theatrum Tarpeio monti accubat, imminet, adjacet.
ACCUMBO, is, cubui, cŭbĭtum, ere, n.Se coucher,se mettre à table.Syn.Accubo, cubo, adjaceo, recumbo. Discumbo (semper de pluribus dicitur).Adv.Infra, supra aliquem, in summo (situs erat epulantium).Usus: Supra, infraque accumbunt.
ACCŬMŬLO, as, avi, atum, are, a.Accumuler,entasser.Syn.Augeo, adaugeo, addo, coacervo, congero, exaggero, construo, compono, colligo, cogo. )( Demo, imminuo.Adv.Acervatim.Usus: Aliquem donis accumulare; alicui honorem accumulare. Cf.Augeo,Copia.
ACCŪRĀTĬO, ōnis, f.Soin,exactitude.Syn.Studium, diligentia, cura.Epith.Diligentior, mera, major, veteratoria, oratoria.Usus: Accurationem adhibere, accuratione uti maxima,grand soin. Cf.Diligentia,Cura.
ACCŪRĀTUS, a, um,Soigné,fait avec soin.Syn.Meditatus, exquisitus, absolutus, perfectus; summo studio, summa industria elaboratus.Usus: Dicendi genus, sermo, commentatio accurata. Malitia accurata,malice complète. Cf.Diligens,Sollicitus.
ACCŪRO, as, avi, atum, are, a.Soigner.Syn.Curo, diligenter administro.Adv.Melius.Usus: Melius accurantur, quæ consilio geruntur.
ACCURRO, is, curri, cursum, ere, n.Courir vers.Syn.Ad aliquem curro, aliquo contendo, advolo, me confero, concurro.Adv.Cupide, libenter.Phras.Accurrere,accourir. Gradum, cursum flectere ad aliquem. Cf.Curro.Usus: 1. Romam accurre quæso,venez vite à Rome. 2.Transl.Istæ imagines ita nobis dicto audientes sunt, ut simul atque velimus, accurrant,ces images s’offrent soudain.
ACCŪSĀBĬLIS, e, gen. com.Blâmable.Syn.Accusatione et reprehensione dignus.Usus: Quorum omnium accusabilis est turpido.
ACCŪSĀTĬO, ōnis, f.Accusation.Syn.Incusatio, nominis delatio.Epith.Honesta, diligens, illustris, mala, nugatoria, manifesta, nobilis, gloriosa, vera, vetus, usitata, acris, intenta, infans, muta, nova, opima, perpetua.Usus: Accusationem factitare, profiteri,accuser,établir,préparer une accusation. Cf.Actio.
ACCŪSĀTOR, oris, m.Accusateur.Syn.Actor. )( Defensor.Epith.Acer, acerbus, vehemens, multum acrior, æmulus, amans, bonus, diligens et firmus, falsus, satis firmus, gravis et vehemens, iratus, odiosus et assiduus, ridiculus, molestus, frigidissimus, gravis, idoneus, imbecillus, melior, temerarius, voluntarius.Usus: Accusatorem comparare in aliquem; alicui accusatorem ponere, opponere,susciter un accusateur à qqn. Personam accusatoris, ut temere sumpsit, ita celeriter posuit. Cf.Actor.
ACCŪSĀTŌRĬĒ, adv.En accusateur,avec passion.Usus: Non hoc accusatorie, sed libere dixit.
ACCŪSĀTŌRĬUS, a, um,Qui concerne l’accusateur.Usus: Spiritus, artificium, jus accusatorium. Animo accusatorio,avec animosité.
ACCŪSO, as, avi, atum, are, a.Accuser.Syn.Defero, postulo, arcesso, arguo, item: Causam et culpam in aliquem confero; redarguo, insimulo, criminor. )( Excuso, defendo.Adv.Acrius, aspere et acerbe, constanter, copiose, diligenter, diligentissime, disposite, falso, graviter, gravius, gravissime, improbe, inhoneste, juste, justius, laboriosissime, leviter, libere, liberius, moderate, nefarie, pie, præclare, probabilius, publice, litteris, separatim, severe, vehementer, vere.Phras.Æmuli Catonem quinquagies accusarunt,les ennemis de Caton le mirent 50 fois en accusation. Catoni æmuli quinquagies diem dixere; litem intendere, intulere; Catonem judicio persecuti sunt; criminis reum fecere; in judicium, in crimen vocavere; reum citavere; in reos retulere; ejus nomen detulere. 2. Periculosum est, alios accusare,c’est une chose dangereuse que d’accuser les autres. Res periculi plena est, judicio exagitare alios; in judicium adducere; in jus rapere, trahere; criminis reos agere, peragere; crimen inferre; dicam alicui scribere, impingere; actionem intendere; ambitus, captæ pecuniæ etc. arcessere. 3. Nihil sceleratius est, ac socium falso de crimine accusare,pas d’attentat plus odieux que d’accuser un ami d’un crime faux. Immane facinus est, amico innoxio crimen affingere; accusationem conflare immerenti; innocentem in criminis suspicionem adducere; innoxium in culpam vocare, judicio exagitare; culpam, crimen conjicere, conferrein insontem, criminis expertem; amico nullo ejus merito crimen inferre. 4. Cicero Verrem crimine capitali accusavit,Cicéron accusa Verrès d’un crime capital. Cicero Verrem capitis accusavit; judicio capitis arcessivit; capitis reum egit, peregit; in judicium capitis vocavit, adduxit; rerum capitalium reum fecit; capitale Verri crimen intendit. 5. Manlius gravissime accusabatur,on accusait Manlius d’un crime très-grave. Manlius in jus ire, ambulare; in judicio periculum capitis adire; causam capitis ex vinculis dicere cogebatur. Manlius judicio gravissime conflictabatur; in judicio exagitatus reorum loco sedere; accusatorum impura maledicta, convicia audire; accusationis molestiam, iudicium subire; tribunal adire compulsus est. Manlio periculosum negotium ab accusatoribus exhibebatur, ambitus, ac majestatis postulato.Usus: 1. In judicio, accusare capitis,accuser d’un crime capital. 2. Extra judicium, de epistolarum negligentia, voluptatem accusare,accuser,blâmer.
ĀCER, cris, cre, gen. com.Actif,pénétrant.Syn.Vehemens, acutus, strenuus.Adv.Longe.Usus: Homo acerrimo ingenio; consilio, memoria,homme d’une intelligence très-vive,très-pénétrante. In rebus agendis, pervestigandis solers et acer. Acerrima est libertatis recuperandæ cupiditas,vif,énergique. Acris oculorum acies. In acerrima et attentissima cogitatione tempus illud omne posui. Unguentum acerrima suavitate conditum,parfum d’une suavité extrême et très-pénétrante. Cf.Vehemens.
ĀCERBĒ, adv.Amèrement.Syn.Aspere.Usus: Accusationem acerbe tulit.
ĂCERBĬTAS, atis, f.Amertume,affection.Syn.1. Ærumna, miseria, molestia, calamitas, tristitia. 2. Asperitas, feritas.Epith.Diuturna, magna, subita, summa.Usus: 1. Nullam acerbitatem, dolorem, cruciatum recuso,je ne refuse aucune douleur. Lacrimas in tuis acerbitatibus plurimas profudi. 2. Objurgatio tua multum habet acerbitatis. Multa uteris acerbitate. Ad summum imperium naturæ acerbitatem adjungis. In obvium quemque virus acerbitatis tuæ evomis. Cf.Calamitas,Asperitas.
ĂCERBUS, a, um,Apre au goût, vert;amer,fâcheux,triste. Proprie de fructibus dicitur.Syn.Acer, asper. Pomum acerbum; dolor, objurgatio acerba;Usus: Homo in vituperando acerbus. Cf.Asper,Difficilis,Acerbitas.
ĂCERRA, æ, f.Coffret à encens. Ne coronæ, ne acerræ prætereantur.
ĂCERVĀTIM,En monceaux,en tas.Syn.Summatim.Usus: Acervatim jam reliqua dicam,sommairement.
ĂCERVUS, i, m.Monceau,tas.Syn.Cumulus.Differ.Acervus est minutiorum fere rerum, Strues proprie lignorum aggesta moles.Usus: Acervos tritici, nummorum construit avarus; acervos corporum vicit miles.
ĂCĒTUM, i, n.Vinaigre.Usus:Transl.Acetum habet in pectore; aceto hominem perfudit,il l’abreuva de railleries mordantes.
ĂCĬDUS, a, um,Aigre. *Usus: Culices acida petunt, ad dulcia non advolant.
ĂCĬĒS, ei, f.Tranchant,pointe.Syn.Pars acuta ferri.Epith.Acris, hebes, obtusior, parva.Transl.1. Acies.Vivacité du regard.Syn.Visio, vis oculi.Epith.Hebes, obtusior 2.Pénétration de l’esprit.Syn.Acumen mentis, perspicacia.Usus: Ingenii acies disputando exercetur simul et exacuitur; otio hebescit et obtunditur. Rerum magnitudo aciem mentis perstringit, præstringit. Sapiens ab oculorum consuetudine aciem mentis abducit. 3. Acies,armée,troupe rangée en bataille.Syn.Exercitus, copiæ in certos ordines distributæ.Epith.Media, instructa.Usus: 1. Aciem instruere,ranger,mettre en bataille. Aciem struere, exornare, statuere, instituere, dirigere; Legiones in aciem collocare; Copias suas in acie constituere; aciem ordine disponere;alias: in certos ordines militem cogere; in certos numeros, partes distribuere; ordines dispertiri. 2. In aciem procedere,se présenter au combat, prodire in aciem;alias: Legiones in aciem deducere, educere, producere; in prælium educere militem. 3. Aciem varie formare,former divers corps de bataille; extendere; porrigere, seu extenuare; promovere; erigere in collem; firmare subsidiis; distrahere, distendere, laxare; jungere; mediam aciem exinanire;alias: explicare cornua, alas, ordines. 4. Acies turbatur, cedit,l’armée plie. Cornibus nutat acies; fluctuat; inclinatur; cornibus nudatur; perfringitur, impellitur, movetur. 5. Aciem primam perrumpere,battre l’avant-garde,les premiers rangs. Aciei principia disjicere;alias: frontem hostis urgere: prima signa, primam hostium coronam dividere; in mediam aciem prorumpere, invehi, impetum facere. 6. Aciem restituere,rétablir le combat. Aciem sistere;alias: frontem hostis urgere; integrare ordines; colligere, instaurare. 7. Ex acie discedere,quitter le champ de bataille: acievelex acie excedere, refugere, recedere. Cf.Pugna,Prœlium.
ĂCĪNĂCĒS, is, m.Cimeterre. *Syn.Gladius Medorum, aut Persarum.
ĂCĬNUS, i, m.velACINUM, i, n.Grain des fruits à grappe;pépin.Usus: Acinus vinaceus.
ĂCĬPENSER, eris, m.Esturgeon.Epith.Decumanus.Usus: Acipenser iste paucorum hominum est.
ĂCŎNĪTUM, i, n.Poison. *Usus: Fallunt aconita legentes.
ACQUĬESCO, is, quievi, quietum, ere, n.Se reposer.Syn.Quiesco, mihi requies est.Adv.Aliquantum, facillime, libenter.Usus: 1. Tres in itinere horas acquieveram,se reposer. 2. In ore tuo, et vultu; in libris, litteris; in charitate erga me tua acquiesco,mettre sa tranquillité dans,être satisfait de. Cf.Quies,Quiesco.
ACQUĪRO, is, siivelsīvi, sĭtum, ere, a.Acquérir.Syn.Obtineo, consequor, adipiscor, nanciscor; paro, comparo, concilio, adjungo.Phras.1. Acquisivi dignitatem,j’ai obtenu une charge. Ingenio duce, auctore, virtute dignitatem nactus sum, reperi, abstuli; dignitate auctus sum. Tribunatum mea virtute extorsi, non artibus expugnavi; suffragia non eblanditus sum, sed meritis assecutus. Laboribus meis dignitatem mihi peperi, consecutus sum; vigiliis meis hanc dignitatem acceptam refero, fero, possideo, teneo, debeo. Bonis artibus honor mihi obtigit; data mihi ea est provincia, honorem inveni, impetravi, votorum compos factus sum. Non obrepsi ad honores, sed ascendi. Laboribus, vigiliis meis in magistratum veni; dignitatem collegi, comparavi; ad honores perveni,je suis parvenu aux honneurs. 2. Malis artibus non exiguas opes acquisivit,il s’est procuré de grandes richesses par des moyens illégitimes. Malis artibus non exiguam pecuniam collegit, confecit, creavit, nummorum magnam vim expressit, abrasit, extorsit; rem ac pecuniam reperit, corrasit, eblanditus est. 3. Litterarum studiis magnam sibi famam acquisivit,son amour pour les lettres lui à procuré une grande renommée. Doctrinarum studio famam sibi ingentem ac dignitatem conciliavit; nomen adeptus est ingens; famam collegit non mediocrem et existimationem; famam, existimationem sibi confecit, peperit; splendorem nomini accersiit; in existimationem venit.Usus: Acquirere honorem, dignitatem, opes. Cf.Obtineo,Accipio,Fama,Pecunia.
ACRĬMŌNĬA, æ, f.Vivacité,énergie.Syn.Vis animi, impetus, vehementia.Usus: Sit in vultu pudor, et acrimonia. Oratio tua multum habet acrimoniæ.
ACRĬTER, adv.Fortement,vivement.Syn.Acri animo, vehementer, fortiter.Usus: Intelligit, dicitque acriter. Acute videt, et acriter.
ACRŎĀMA, atis, n.Tout ce qu’on entend avec plaisir: musique, lecture, symphonie, etc.Syn.Narratio jucunda. Musica, symphonia fabulæ actibus interponi solita.Epith.Festivum.Usus: Acroama Themistocli jucundissimum videbatur, quo sua cujusque virtus prædicaretur. Fuisti in hac fabula non modo spectator, sed actor et acroama.
ACRŎĀSIS, is, f.Auditoire,réunion.Syn.Auditio, auscultatio, auditorum conventus,école de servants.Usus: Hæc vel in acroasi audeam legere, (in auditorioVulg.)
AC SĪ,Comme si. *Syn.Ut si; tanquam si; pro eo ac si, quasi; perinde quasi; similiter ac si; juxta ac si; non secus ac si.Usus: Tecum agam non secus ac si meus frater esses. Cf.Quasi,Similiter,Æque.
ACTA, orum, n. pl.Actes officiels,registres.Epith.Firma, irrita, multa, nefaria, præclara, publica, privata, rata et firma, reliqua, urbana.Usus: 1. Aliquid in acta referre,consigner dans les actes publics. Sui consulatus acta Cicero ipse confecit; res suas in actis habebat, numerabat. 2. Acta rescindere,annuler les ordonnances de qqn. Acta Neronis sublata, rescissa sunt; ejus actis auctoritas est derogata et fides. 3. Acta rata habere,conserver tout ce qu’a fait qqn. Acta Cæsaris firma erant, servabantur diligenter, cum laude commemorabantur.
ACTĬO, ōnis, f.Action,procès.Syn.Actus, factum, negotium, lis, causa, procuratio.Epith.Aperta, ardentior, civilis, congruens menti, considerata, crudelis et importuna, non tribunitia, sed regia, divina, facilior, honesta, integra, levis, levior et facilior, liberalis, maxima, perjucunda gratiarum, comes eloquendi, popularis, prima, prior, singularis, tota, tragica, tribunitia, turpis, varia, vehemens, plena animi; plena spiritus, plena doloris, plena veritatis, vehemens et gravis, et copiosa, bona, certa, congruens virtutibus, consentanea appetitionibus, constantissima, atque optima, honesta, multa, periculosa, perpetua, præclara, publica, stultissima, forensis.Usus: 1.Faculté d’agir,acte,fait,action. Contemplatio sine actione manca est. Æqualitate vitæ, et omnium actionum nihil venustius. Ea pueris ludendi venia detur, quæ ab honestatis actionibus non sit aliena. Actio mentis et agitatio. Virtutis actio et usus. 2.Action de l’orateur ou de l’acteur(contenance,geste,voix).Epith.Congruens et apta, ad animos permovendos accommodata. Demosthenes tribuit primas, secundas, tertias actioni. 3.Droit de poursuivre en justice, procès.Syn.Oratio accusatoria, jus persequendi sibi debitum; judicium, quæstio forensis, lis.Usus: Actionem instituere,intenter un procès. Constituere, informare, suscipere actionem. 5. Actionem habere,avoir action contre qqn;demander la permission de poursuivre, actionem alicui intendere; actionem quærere, postulare. 6. Actionem relinquere,abandonner sa plainteactionem excludere, tollere.
ACTOR, oris, m.Acteur,item:Quipoursuit au nom d’un autre;avocat.Syn.Qui agit, accusator.Epith.Multo acrior, adversus, vehemens et fortis, fortissimus, idoneus, non invenustus, sed iners et inimicus fori, jucundus, optimus, summus, diligentissimus, industrius, malus.Usus: In theatro etiam mali actores perpetiendi sunt. Actor summus causarum. Idem inventor, compositor, actor.
ACTŬĀRĬUM, ii, n.Bateau léger.Usus: Actuaria minuta celeritate valent.
ACTUM EST,C’en est fait. Rem desperatam significat.Syn.Conclamatum est; absumpti sumus; ventum est ad finem; deploranda in perpetuum libertas nobis est; Res ad restim rediit; pejore loco res mea esse non potest, quam quo nunc sita est; perii, interii, nullus sum; occidi, mortuus sum; occisa res est; nec salus mihi, si velit, saluti esse potest; transactum est de me, actum de salute mea; disperii; omnes fortunæ perditæ sunt, et eversæ, eo redactus sum ut ipsa salus servare me haud possit; eam fortunam subii, ut spes melioris eventus relicta sit nulla; sepultus sum. Cf.Despero.
ACTŬŌSĒ,Avec action,véhémence.Usus: Leniter, remisse, non actuose agere.
ACTŬŌSUS, a, um,Actif.Syn.Qui ab agendo non cessat.Usus: Virtus actuosa sit oportet.
ACTŬS, ūs, m.Acte.Syn.Actio, factum.Epith.Extremus, perfectissimus et ornatissimus, turpissimus et flagitiosissimus, vitæ non solum rectus, sed etiam pravus, varius.Usus: 1. Pravitas animi in actum erumpit,se traduire en actes. 2. Pars ComœdiævelTragœdiæ,Acte. Vitæ nostræ, veluti fabulæ, mors extremus est actus.
ACTUS, a, um, part. v. ago.Fait,fini,passé.Usus: Bene tecum actum est. Acta ferme tibi ætas est, exacta. Acto negotio, sero venis. (Vulg.post festa).
ACTŪTUM,Bientôt,promptement.Syn.Statim, illico, subito, mox, confestim.
ĂCŬLĔĀTUS, a, um,Qui a un aiguillon,piquant.Usus: Aculeatas ad me dedisti litteras,vous m’avez écrit des lettres piquantes.
ĂCŪLĒUS, i, m.Aiguillon.Syn.Vesparum,velapum stimulus;item:Transl.De iis, quæ pungunt, irritant, angunt.Epith.Oratorii ac forenses, reconditi.Usus: 1. Dolor. Domesticarum sollicitudinum aculeos occultare soleo,douleur,chagrin. 2. Jocus acerbus,raillerie piquante,sarcasme. Genus facetiarum, in quo multi aculei, et contumeliæ insunt 3. Acerbitas. Emittere aculeos severitatis in aliquem,être sévère pour qqn. Oratio sine forensium sententiarum aculeis. Cf.Acerbitas,Contumelia.
ĂCŪMEN, ĭnis, n.Pénétration,subtilité,vivacité de l’esprit.Syn.Perspicaciæ, ingenii vis, subtilitas.Epith.Flebile, nimium singulare, sæpe stomachosum, nonnunquam frigidum.Usus: Acumen Dialecticorum. Stili acumen et argutiæ.
ĂCŬO, is, cui, cūtum, ere, a.Aiguiser.Syn.Exacuo, excito. )( Obtundo.Usus: Usus prudentiam acuit. Gloria ingenium acuit, alit; iram, metum acuere. Palatum acuere,exciter l’appétit. Palatum exacuere, famem obsonare, appetentiam cibi facere, præstare, excitare, incitare.
ĂCUS, ūs, m.Aiguille.Phras.Acu pingere,broder. Phrygio opere pingere, laborare; acu telam, aut pannum variare.Usus: Vulnus acu punctum videbatur.
ĂCŪTĒ,Ingénieusement,finement,avec esprit.Syn.Subtiliter, ingeniose, argute, cum ingenio, non sine acumine.Usus: Acute colligere in disputando, respondere, tractare; acute, argute conjicere.
ĂCŪTUS, a, um,Aigu,fin,pénétrant,subtil.Syn.Subtilis, acer; perspicax, argutus. )( Hebes, obtusus.Adv.Valde.Usus: 1.Aiguisé.Culter acutus probe. 2.Habile,adroit, homo acutus, et natura perspicax. Motus animi celer, et acutus ad excogitandum. Dicendi genus acutum. Cf.Ingenium.
ĂD, a,vers.Syn.In, apud, circa etc.Usus: 1. Motus ad locum,velpersonam,à,vers, ad Messanam; ad montem; ad Consules venit. 2. Interdum statum in loco,dans. Remansit ad urbem; senatus habitus est ad Dianæ, Veneris, Castoris, subaud. fanum, ædem. 3. Apud,au,chez. Est mihi ad portum negotium. Hieme ad exercitum mansit. Ad mulieres nihil obtineri potuit. 4. Circa,jusqu’à. Exspectabo te ad ea tempora. 5. Contra,contre. Herba ad morsum bestiarum, ad oculos salubris. 6. Post,après. Ad hæc otii nonnihil fuit. 7. Propter,dans,à cause de. Abactæ boves ad desiderium relictarum immugiunt. 8. Pro,pour. Argentum ad statuam conferre. Adnotare rem ad memoriam posteritatis. 9. Ante, coram,au-devant. Ad limen, ad pedes ejus adstitit. 10. Comparantis,velpræferentis,en comparaison de. Nihil ad tuum equitatum; nihil est ad Ciceronem Brutus. 11. Secundum,à,selon. (Similitudinem significat.) Ad arbitrium illius; ad nutum; ad exemplum; ad hunc modum, ad eamdem normam; ad conjecturam alieni sensus; ad præscriptum; ad naturam; ad rationem temporis; ad aliorum similitudinem omnia gerere. 12. Præter,en outre. Ad cæteros dolores etiam illo premor. 13. Circiter,à peu près. Fuere ad ducentos. 14. Usque,jusqu’à. Ad hanc diem, horam; ad multam lucem, noctem; ad exactam ætatem; ad insaniam concupiscere. 15. Eleganter usumautfinem significat.Indiquant la cause.Erit hoc tibi ad privatumdolorem luctuosum, ad Reipublicæ rationes gloriosum. Callidus ad fraudem. Ad pugnam fit utiliter. Est ad aspectum venustum. Res varia et multiplex ad suspiciones. Ad laudem illustre. Vir ad suspicandum sagax, ad resistendum fortis. 16. Eleganter in his adhibetur:à la lettre,mot à mot. Ad litteram, ad verbum rem ediscere. Ad hæc; ad extremum; ad unguem.
ĂDÆQUO, as, avi, atum, are, a.Égaler.Syn.Æquo, exæquo, æqualem facio. )( Superior, inferior sum.Usus: Pompeius cum virtute fortunam adæquavit,Pompée fut aussi courageux que fortuné. Memoriam nominis sui cum omni posteritate adæquavit. Cf.Exæquo.
ĂDĂGĬUM, ii, n.Adage,proverbe. *Syn.Proverbium.Usus: Vetus est adagium. Cf.Proverbium.
ĂDĂMAS, antis, m.Acier,fer,diamant. *Usus: Genera adamantis sex noscuntur.
ĂDĂMO, as, avi, atum, are, a.S’éprendre de,aimer beaucoup.Syn.Valde amo, ardenter desidero, percupio, concupisco, exopto.Usus: Adamas, quod nunquam vidisti. Cf.Amo.
ĂDAUGĔO, es, auxi, auctum, ere, a.Augmenter.Syn.Augeo, cumulo. )( Extenuo, minuo.Usus: Hæc indicia adaugent suspicionem. Cf.Augeo.
ADBĬBO, is, bĭbi, bĭbĭtum, ere, a.Boire. *Syn.Bibo largius.Usus: Adbibit plus paulo.Transl.Écouter avidement.Cf.Bibo.
ADDĔCET, imp.Il convient.Syn.Decet. Cf.Decet.
ADDĪCO, is, xi, ctum, ere, n. et a.Accorder,adjuger,vendre.Syn.Dedo, mancipo, destino, adjudico, licitanti rem auferendam permitto, trado. )( Libero.Usus: Antonius regna, senatus auctoritatem exteris pecunia addixit,vendre,donner pour de l’argent. Nemini me addixi. Judices corrupti sententiam suam, fidem, religionem pretio largitoribus addicere nil pensi habent. Amores suos, cupiditates, voluntates alterius libidini; juventutem suam omni intemperantiæ addicere. Cf.Trado,Deditus.
ADDICTĬO, ōnis, f.Adjudication.Usus: Addictio et condonatio bonorum.
ADDICTUS, a, um, part. v. addico.Adjugé,engagé,lié à.Syn.Adjudicatus, mancipatus.Usus: Me addictum, deditum, obstrictum habes,vous avez en moi un homme dévoué. Homo in servitutem addictus,esclave. Pretio addictam habere fidem alteri, et mancipatam,se vendre à prix d’or. Urbs jam vastitati addicta. Cf.Deditus.
ADDISCO, is, dĭdĭci, ere, a.Ajouter à ce qu’on sait,apprendre.Syn.Disco; ad ea, quæ didici, aliquid adjicio. )( Dedisco.Adv.Velocius.Usus: Orationem, carmina, novi aliquid addiscere. Cf.Disco.
ADDĬTĀMENTUM, i, n.Augmentation,supplément.Syn.Accessio, appendicula.Usus: Inertissimi nobiles, in quibus præter nomen nihil est additamenti. Cf.Accessio.
ADDO, is, dĭdi, ere, a.Approcher de,ajouter.Syn.Adjungo, adjicio, appono, adscribo, accessionem adjungo, facio, affero.Adv.Gradatim, minutim, paululum, recte.Phras.1. Me quoque amicis tuis adde,mettes-moi aussi au nombre de vos amis. Amicis tuis aggrega, accerse, admisce, adjice; fac, ut tuorum amicorum additamentum sim; novum et adscriptitium amicum me habeto. Adscribe me amicorum tuorum numero. Familiarium tuorum numero me quoque adjice. 2. Ad injuriam addita est contumelia,à l’injustice on joignit l’insulte. Ad injuriam accessit contumelia; ad injuriam calumnia quoque admigravit; injuriæ auctarium adjectum est, contumelia; injuriæ cumulum attulit contumelia, injuriæ subjuncta, subtexta, mista, adnexa est contumelia; auxit injuriam contumelia nova.Usus: Addere aliquid de suo,ajouter du sien. Aliquid in orationem addere. Eas litteras in fasciculum tuarum addes,ajouter. Laude stimulos animis, alacritatem studendi discipulis addere,stimuler, Ad ornamenta nobilitatis doctrinæ laudem addere. Cf.Augeo,Adjungo,Accedo.
ADDŎCĔO, es, docui, doctum, ere, a.Enseigner.Syn.Doceo.
ADDŬBĬTO, as, avi, atum, are, n.Pencher vers le doute,être incertain.Usus: Addubitavi paululum, num et quomodo ita evenerit; de fide tua nihil addubito.
ADDŪCO, is, duxi, ductum, ere, a.Amener;pousser,entraîner.Syn.Deduco, induco, contendo, contraho. )( Deduco, remitto.Syn.Transl.Invito, impello, pellicio, permoveo.Adv.Magnopere, ocius, quamprimum.Usus: 1. Adducere vultum, habenas, lorum, arcum,se rider,serrer le frein,bander un arc. Cf.Adstringere. 2. Permovere ad iram etc.pousser à la colère,au crime. Aliquem in metum; ad iracundiam, indignationem, misericordiam, negligentiam, ad fletum; in dubitationem, dubium; summam exspectationem; in opinionem; ad nequitiam adducere. 3.Redigere,réduire à la dernière extrémité etc.Aliquem in angustum, in summas angustias, in discrimen, in odium, in invidiam; in fidem, in suspicionem adducere,porter à croire,à soupçonner. Cf.Moveo,Allicio,Persuadeo.
ADDŪCOR, eris, ductus sum, duci, p.Être poussé.Syn.Inducor, invitor.Adv.Facile, fortuito.Usus: (Cum iis, quæ vim permovendi animos habent.) Non spe, non odio, non commendatione aliorum, non officio, nec pretio, nec oratione adduci potuit, ut a proposito discederet,ni l’espoir,ni la haineetc.n’ont pu le détourner de son dessein. Non adducar; adduci non possum, ut credam,je ne puis croire.
ĂDĔDO, is, ēdi, ēsum, edere, a.Entamer;consumer,miner.Syn.Comedo.Usus: Non adesum, sed devoratum patrimonium. Jecur adesum. Cf.Abligurio.
ĂDEMPTĬO, ōnis, f.Action d’enlever.Syn.Ablatio.Usus: Ademptio civitatis. Cf.Jactura.
ĂDĔŌ,A ce point,tellement.Syn.Usque eo, tam, tantum.Usus: 1. Eo,à ce point. Adeo jam res rediit. 2. Itaque,c’est pourquoi. Propera adeo hinc tollere puerum. Unus adeo supersum. 3. Vero,mais. Id adeo, judices, considerate. 4. Imo quod plus est,bien pius,de plus. Adolescens tuus, atque adeo noster. Tune, atque adeo vos geminæ voragines. Aliquid atque adeo multa de suo addunt. Hostem intra mœnia, atque adeo in senatu videtis.
ĂDĔO, es, ii,velīvi, ĭtum, ire, n. et a.Aller trouver,visiter.Syn.Accedo, convenio, viso, inviso, visito, eo, venio. )( Abeo.Adv.Caste, ad vivos, intempestive ad aliquem, libentius, necessario.Usus: Adire aliquem, ad aliquem, ædes, fores, locum. Vultum subire alterius, congredi.Transl.1. Aggredior, incipio, suscipio,entreprendre,essayer. Nunc demum ad opus diu detrectatum; ad rempublicam; ad pactiones adiit. 2. Subeo,subir,essuyer. Nulli sunt labores, nulla pericula, quæ reipublicæ causa non adeam. Inimicitias, odia improborum adire non vereor. 3. Hæreditatem adeo,se porter héritier. Adiit hæreditates multorum civium Romanorum. Cf.Accedo,Accessus.
ĂDEPS, ĭpis, m.Graisse.Syn.Pingue intra carnem et cutem.Usus: Num mihi Lentuli somnus, Cassii adeps, Cethegi temeritas pertimescenda est? Cf.Abdomen,Pinguis.
ĂDEPTĬO, ōnis, f.Acquisition.Usus: Vita beata non in depulsione mali, sed adeptione bonorum sita est.
ĂDĔQUĬTO, as, avi; atum, are, n. et a.Aller à cheval vers.Syn.Juxta,velprope equito, equo citato advehor.Usus: Urbi adequitare,se présenter à cheval auprès de la ville.
ĂD HÆC,En outre,à cela.Syn.Præterea; accedit, quod; adde, quod.
ĂDHÆRĔO, es, hæsi, hæsum, ere, n.Être attaché,s’attacher à.Syn.Hæreo, adhæresco, nitor, infixus sum, adjungor, applicor, adjaceo, conjungor.Adv.Vix, extremum, omnino.Phras.Adhæret Platoni,il prend Platon pour guide. Platoni ut magistro affixus est; nusquam ab ejus doctrina, nusquam a latere discedit; inhæret menti; in intimis animis insidet doctrina Platonis; Platonem arcte complectitur, a Platonis doctrina vel tantillum declinare, religio illi est.Usus: 1. Adhæret saxo, ad saxum navis,le navire est attaché au rocher. 2.Transl.In freto æris alieni; in certo studiorum genere adhærescere,cultiver certaines études. Vide, ne fax illa seditionis et conjurationis ad hanc materiem adhærescat. Argumentum, oratio nusquam adhærescit. Cf.Hæreo,Conjungo.
ĂDHÆSĬO, ōnis, f.Adhésion.
ĂDHĬBĔO, es, ui, ĭtum, ere, a.Mettre auprès,approcher;ajouter,joindre.Syn.Affero, adjungo, admoveo, adapto,item: utor. )( Amoveo, removeo.Adv.Alacriter, aperte, bene, extrinsecus, frequentius, liberaliter, nimirum, publice, recte, severius.Phras.1. Adhibebo diligentiam,je ferai preuve de travail. Omni cura studioque enitar, elaborabo; omnes vires, studia, omnem curam, industriam eo conferam; omnia in adducendis ad exitum suum rebus tuis experiar; operam dabo, navabo, dicabo maximam rationibus tuis; omni studio id contendam; omni ope, ac opera adnitar; curæ mihi erunt res tuæ; quantuscumque mihi labor suscipiendus est, vincam studio naturæ vires. In hoc cura mea omnis, ac industria versabitur, excubabit, ut commodis tuis accuratius inserviam; omne studium in hoc ponam, consumam, collocabo; huic rei vigilias dabo, dicabo, tradam, addicam meas, in hanc curam unice incumbam; in hoc vires contendam meas; in hoc curas figam, configam, infigam omnes; ad hoc operam profitebor meam, ut res tuas, rationesque omnes, quanta maxima possum, cura complectar. 2. Ut Aristotelem intelligas, ingenium adhibendum est,pour comprendre Aristote,il faut employer toute son intelligence. Ingenii vis omnis conferenda; ingenii acies intendenda; acuendum ingenium est.Usus: 1. Utor,employer,mettre en œuvre. Vir bonus præter curam et diligentiam, artem etiam et fidem adhibet in amicorum periculis. Idem gravitatem in dolore; modum, moderationem in rebus secundis; studium et solertiam in negotiis adhibet. 2. Admoveo,appeler,invoquer,avoir recours à. In convivium, atque adeo in consilium, ad deliberationes, ad causas adhibere. Diis preces, equo calcaria, juventuti stimulos adhibere. Dicenti aures adhibere,écouter,prêter l’oreille. 3. Gero, exhibeo,se montrer. Ita se in imperio, ut privatum adhibuit. 4. Affero,offrir,donner. Ægroto vinum, medicinam adhibere. Ad negotium curam, rationem, mentem, animum, virtutem, gravitatem adhibere. Litteris tuis aliquam mihi consolationem adhibeto.
ĂDHĬNNĬO, is, ivi,velii, ire, n.Hennir à ou vers. Proprie equorum est.
ĂDHORTĀTĬO, ōnis, f.Exhortation.Syn.Exhortatio, invitatio.
ĂDHORTOR, aris, atus sum, ari, d.Exhorter.Syn.Hortor, exhortor, accendo, inflammo. )( Dehortor.Adv.Merito, antequam iret.Usus: Ad libertatem recuperandam, ad bellum faciendum vos etiam atque etiam adhortor. Cf.Hortor,Moneo.
ĂDHŪC,Encore, jusqu’ici.Adv.temporis, q. ad hoc tempus.Syn.Etiam nunc, ad hoc tempus.Usus: Unam adhuc epistolam a te acceperam. Quæ adhuc dicta sunt, constare sibi videntur.
ADĬGO, is, ēgi, actum, ere, a.Pousser,enfoncer.Syn.Vi impello, (cuneum, clavum in lignum); cogo, compello.Usus: 1. Oves adigere in caulam, naves ad littus; telum ad destinatum locum adigere,pousser,lancer un trait. 2.Transl.Impello. Ad insaniam, desperationem me adiges,pousser à la folie,au désespoir.Item: Legiones sacramento,velad sacramentum (jusjurandum)velin verba Principis adigere,faire prêter serment à qqn. Cf.Cogo,Impello.
ĂDĬMO, is, ēmi, emptum, ere, a.Oter,enlever.Syn.Aufero, eripio, detraho, decido, tollo, extorqueo. )( Addo.Adv.Improbius, in posterum libertatem, industrie, magnopere, mature, repente.Phras.Omnia amico ademit,il dépouilla son ami. Spoliavit rebus omnibus amicum; exuit facultatibus, agris, fundisque multavit.Usus: Dolor omnem mihi animi facultatem, somnum ipsum ademit, Pecuniam, libertatem, potestatem adimere. Civitatem alicui adimere, (jus Civitatis),enlever le droit de cité. Cf.Tollo,Eripio.
ĂDINVĔNĬO, is, vēni, ventum, ire, a.Découvrir.Syn.Invenio, comminiscor.Usus: Adinventa animo, sensibus percepta. Cf.Invenio.
ĂDĬPĀLIS, e, gen. com.Gras,lourd.Usus: Opimum quoddam, et adipale genus dictionis.
ĂDĬPISCOR, eris, adeptus sum, isci, d.Acquérir.Syn.Nanciscor, consequor, assequor, invenio, obtineo, acquiro, colligo.Adv.Aliquantum, mediocriter.Usus: Senectutem, honores adipisci nemo non exoptat. Cf.Obtineo,Acquiro,Habeo.
ĂDĬTŬS, ūs, m.Accès,entrée.Usus: Via, introitus, accessus, vestibulum, ascensus, os, portus, gradus. )( Exitus, discessus.Epith.Difficilis, difficilior, diuturnus, facilis alicui, facilior, quam facillimus, interclusus, munitus, mirificis molibus obstructus, plenus atque integer, præclusus, primus, provincialis, unus, arduus, diurnus, atque nocturnus, illustris, inter se diversi.Phras.1. Doctrina aditum illi fecit ad honores,la science lui donna accès aux honneurs. Doctrina illi aditum aperuit, patefecit, dedit, comparavit; viam stravit; gradum struxit ad honores. 2. Aditum claudit omnibus,il ferme sa porte à tout le monde. Aditu, limine omnes prohibet; aditum omnibus præcludit, intercludit, obstruit; a congressu suo arcet omnes; ædes suas omnibus obserat, ab ædibus excludit omnes; nemini sui copiam facit. 2. Aditus patet omnibus,l’entrée est ouverte à tous. Fores patent, apertæ sunt et expositæ; aditus cuique liber est; nemini difficiles sunt aditus; nemo est, cui ædium mearum aditus denegetur, qui non recipiatur, non admittatur.Usus: 1. Difficiles sunt ad optimates aditus,les grands se laissent difficilement approcher. 2.Transl.Accès à.Eloquentia ad consulatum Ciceroni aditum aperuit. 3.Facilité d’arriver.Aditum ad hoc scelus sibi aliis sceleribus munivit. Primum velut aditum jecit. Pons iter hostibus dedit. 4.Se fermer l’entrée.Tuamet temeritate aditum tibi ad honores intercludes. Cf.Accessus.
ADJĂCĔO, es, cui, ere, n.Être couché auprès;être situé auprès.Syn.Juxtavelprope jaceo, cubo prope.Usus: Tuscus ager Romano adjacet. Cf.Vicinus,Prope.
ADJĬCĬO, is, jēci, jectum, ere, a.Jeter dans;ajouter à.Syn.Immitto, addo, applico, adhibeo, appello, adjungo. )( Adimo, detraho.Usus: Adjicere tela in castra hostium,jeter des traits dans le camp ennemi. 2. Addo,joindre à. Ad belli laudem doctrinæ gloriam adjecit. 3.Transl.De animo et oculo. Oculum adjecit hæreditati,il jeta un regard de convoitise sur l’héritage. Animum adjecit ad Poeticam,il se livra à l’étude de la poésie. Cf.Addo,Adjungo.
ADJŪDĬCO, as, avi, atum, are, a.Adjuger,attribuer.Syn.Aliquid alicui per judicium tribuo. )( Abjudico.Adv.Gratis.Phras.Spero fore, ut secundum me judicetur, decernatur, judicium fiat; ut secundum me possessio detur; pro me pronuntietur; lis et possessio secundum tabulas mihi addicatur; ut ego in possessionem mittar,j’espère que l’on prononcera,que l’on jugera en ma faveur.Usus: Ea domus, ea causa mihi demum adjudicata est. Miser ille in servitutem mihi adjudicatus est. Cf.Lis,Judicium.
ADJŪMENTUM, i, n.Aide,secours,assistance.Syn.Subsidium, præsidium, auxilium, perfugium, suppetiæ. )( Detrimentum, impedimentum.Epith.Magnum, maximum, externum, adventitium, multum magnumque, parvum, plurimum, proprium oratorum.Usus: Adjumento illi fuit ad victoriam,cela lui servit pour vaincre. A philosophia omnia adjumenta beate vivendipetenda sunt. Honorum avido adjumenta undique petenda, conquirenda sunt. Tua auctoritas maximo mihi ad res meas promovendas adjumento erit; maximum adjumentum afferet, importabit; multum habebit adjumenti ad res meas promovendas,m’aidera fortement. Cf.Auxilium,Præsidium,Juvo.
ADJUNCTĬO, ōnis, f.Sympathie.Syn.Transl.Animi propensio.Epith.Similis.Usus: Beneficio, spe, adjunctione animi et voluntate ducuntur homines.
ADJUNCTOR, ōris, m.Qui attache,ajoute,adjoint,réunit.Syn.Qui aliquid adjungit.Usus: Ille Galliæ ulterioris adjunctor.
ADJUNCTUS, a, um, part. v. adjungo.Lié,attaché.Syn.Continens, propinquus.Usus: Summis viris quædam adjuncta est divinitus fortuna. Sunt hæc propria et causæ adjunctiora. Ei Drusus proxime adjunctus fuit.
ADJUNGO, is, junxi, junctum, ere, a.Attacher,joindre,unir.Syn.Adjicio, addo, adnecto, attexo, applico, aggrego, adhibeo, adscribo. )( Disjungo.Adv.Divinitus, foris, honeste, omnino, proxime, quam primum, recte, rectissime, separatius, studiosius, valde.Phras.Adjunxisti me beneficio tibi,vous m’avez attaché par vos bienfaits. Tuis beneficiis effecisti, ut me dem tibi; omnibus in rebus assentiar; voluntates meas ad tuam dignitatem aggregem; ut ad te transirem; ad te accederem; tuas partes tuendas susciperem; ad te me penitus applicarem; me tibi contribuerem; tecum faciam; in tuorum numerum adscribi, in tuam familiam me conjicere gestiam; ut constrictum me tibi addixerim; in tuam consuetudinem me insinuarim; societatem tecum coierim; ad ductum tuum, ad familiaritatem omnino applicarim. Beneficia tua me tibi junxere arctius; arctissimis amplexibus conjunxere. Beneficii tui is fructus fuit, ut in eadem tecum esse causa, tuis partibus misceri, vitæ periculum tecum sociare, consociare constituerem.Usus: 1. Voluptatem ad virtutem adjungere insipienter cupis,joindre,unir. 2. Adjungere sibi alterum,s’attacher qqn. Beneficiis tibi plebem, principes, civitates, multos socios adjunges. Urbanitate viros bonos ad tuam amicitiam, consuetudinem adjunges; benevolentiam, animos hominum, auxilium tibi adjunges. 3. Adjungere se alicui,se joindre à qqn. Est, ut me tibi, ut me ad tuas rationes, tuam causam, tuam factionem, ad senatus auctoritatem adjungam. Cf.Addo,Adjicio,Faveo.
ADJŪRO, as, avi, atum, are, a.Affirmer par serment.Syn.Juro.Usus: Adjurat ille sancte, nullum esse periculum.
ADJŪTO, as, avi, atum, are, a.Aider. *Syn.Juvo, adjuvo.Usus: An eum adjutem, dubito.
ADJŪTOR, ōris, m.Aide,partisan.Syn.Administer, particeps, socius, fautor.Epith.Fortissimus, pragmaticus, improbus.Usus: Auctor in consiliis capiendis, adjutor in agendis. Sceleris esse adjutorem. In scelere perpetrando,velscelus perpetrandum,velsceleri perpetrando adjutorem se præbere, dare, profiteri. Adjutorem te, quam deprecatorem habere, capere, venire malo,j’aime mieux vous avoir comme aide que comme défenseur.
ADJŪTRIX, īcis, f.Celle qui aide.Usus: Minerva consiliorum meorum adjutrix. Conjugem adjutricem sibi cepit.
ADJŬVO, as, jūvi, jūtum, are, a.Aider,assister.Syn.Juvo, opitulor, adminiculor, auxilior, adjumento sum, adjumentum affero, suffragor, sublevo, præsidio sum, præsidium, opem, subsidium, suppetias fero, affero, adjutor sum alicui contra aliquem. )( Impedio.Adv.Aliquantum, multum, plane nihil, plurimum, publice, vehementer.Usus: 1. Velim me in petitione consulatus, adjuves; Dolorem meum et mœrorem consilio adjuva. 2. Augere. Insaniam alterius, formam cultu adjuvare,augmenter la folie de qqn.,relever la beauté par la parure. Cf.Juvo,Opitulor,Auxilium.
ADLĂBŌRO, as, avi, atum, are, n.Travailler beaucoup,Syn.Valde laboro, elaboro.Usus: Alicui adlaborare.
ADMĒTIOR, iris, mensus sum, iri, d.Mesurer.Syn.Metior.Usus: Frumentum admetiri militi.
ADMĬNĬCŬLOR, aris, atus sum, ari, d.Soutenir,fortifier. Adjuvo, fulcio.Usus: Vites adminiculari,échalasser une vigne.
ADMĬNĬCŬLUM, i, n.Échalas,aide.Syn.Fulcrum, auxilium.Usus: Vites claviculis adminicula quasi manibus apprehendunt,les vignes se servent de vrilles comme de mains pour s’attacher aux échalas. Adminiculorum ordines. 2. Auxilium. Nullius adminiculo rem confecit,il a fait cela sans le secours,l’appui de personne. Cf.Adjumentum.
ADMĬNISTER, tri, m.Celui qui aide,instrument.Syn.Minister.Usus: Timarchides omnium rerum transactor, cupiditatum administer. Scelerum administri et satellites. Adjective in gen. fœm. Multæ sunt artes hujus virtutis comites administræ. Cf.Administrator.
ADMĬNISTRĀTĬO, ōnis, f.Aide,ministère;soin,direction,gouvernement.Syn.Curatio, procuratio, gubernatio.Epith.Communis cum aliquo, provincialis.Usus: Disceptant philosophi, an dii ab omni curatione,et administratione rerum vacent. Cf.Munus,Gubernatio.
ADMĬNISTRĀTOR, ōris, m.Administrateur.Syn.Præfectus, curator, procurator, minister, gubernator, moderator.Epith.Pulcher.Usus: Imperator est administrator belli,le Général est celui qui dirige les opérations de la guerre.
ADMĬNISTRO, as, avi, atum, are, n. et a.Procurer,mettre la main à,s’occuper;gouverner.Syn.Curo, procuro, gero, obeo, guberno.Adv.Accuratissime, admirabiliter, auspicato, bene, commode, diligentissime, lenius, melius, optime, quam commodissime, recte, temere, vigilanter.Phras.1. Ecquis hoc tempore Rempublicam administraret?Qui donc maintenant voudrait gouverner la république?Ecquis hac temporum calamitate Rempublicam attingat, capessat, suscipere, gerere, tractare audeat? quis sua studia ad Rempublicam conferat? operam det Reipublicæ, in Republica versari velit? 2. Is nunc totam Rempublicam administrat,il est chargé maintenant du soin des affaires publiques. Is nunc in procuratione Reipublicæ est, rempublicam summo cum imperio obtinet; tractat Reipublicæ gubernacula; summa ejus nunc est in Republica potestas; summum jus in curandis Reipublicæ rebus. Reipublicæ nunc præest, eo jure quod amplissimum esse potest; ea potestate, quæ potest esse maxima. Summo nunc utitur in Republica imperio. 3. Res meæ melius haberent, ai tu administrasses,mes affaires seraient dans un meilleur état,si vous en étiez chargé. Si rerum mearum cura penes te fuisset, ad te pertinuisset; si in his tua opera usus essem; si te curatorem, procuratorem habuissem. Cf.Rego,Provincia,Magistratus.Usus: Rem familiarem, leges, judicia, provinciam, castellum, civitatem consilio ac ratione administrare.
ADMĪRĀBĬLIS, e, gen. com.Admirable,merveilleux.Syn.Admirandus, admiratione dignus, mirandus.Usus: Vir dicendo, et omnibus artibus admirabilis. Pro tua singulari et admirabili sapientia. Admirabilis fama virtutum. Cf.Mirus,Mirandus.
ADMĪRĀBĬLĬTAS, ātis, f.Ce qui excite l’admiration.Epith.Magna, maxima.Usus: Hæc rerum despicientia magnam admirabilitatem habet,ce noble dédain est un grand sujet d’admiration.
ADMĪRĀBĬLĬTER,Admirablement.Syn.Mirifice, mirum in modum, cum admiratione omnium, insigniter.Usus: Mundus consilio admirabiliter administratur.
ADMĬRĀTĪO, ōnis, f.Admiration.Syn.Miratio.Epith.Familiaris, incredibilis, suavis, jucundissima, magna, major, maxima, mediocris, perspicua, popularis, similis, summa multa.Phras.Res magnam admirationem excitavit,cette chose a excité une grande admiration. Res ea non mediocrem movit, effecit admirationem; omnes in admirationem vertit, traduxit, rapuit, convertit. Res ea maxima omnes admiratione affecit, defixit, stupore omnium animos complevit; non mediocrem sui admirationem injecit. Res ea in admiratione erat omnium; omnium oculos mentesque admiratio rei tenuit, suspendit. Id facinus miraculo rei omnes obstupefecit.Usus: Eloquentiam, quæ admirationem non habet, nullam judico,l’éloquence qui n’excite point l’admiration,n’est pas de l’éloquence. Cf.Miror,Stupeo.
ADMĪROR, aris, atus sum, ari, a.Admirer.Syn.Suspicio, miror, demiror, admiratone afficior. )( Contemno.Adv.Communiter, recte, separatim aliquem, separatim in singulis, valde, vehementer.Phras.Admiratus est eloquentiam,il admira son éloquence. Magna hominem tenuit eloquentiæ hujus admiratio; magna erat hominis ad tantam eloquentiam admiratio; incessit hominem admiratio tantæ eloquentiæ. Eloquentia tam singularis homini pro miraculo fuit: summæ admirationi fuit. Magna eloquentiæ admiratione tenebatur, capiebatur. Cf.Miror.Usus: Platonem ex ore tuo admiror. De Dionysio sum admiratus. Cf.Miror,Stupor.
ADMISCĔO, es, cui, mixtumvelmistum, ere, a.Mêler.Syn.Misceo, immisceo, confundo.Usus: Cave, ne vulgi erroribus te admisceas. Nolo, me illis admisceas,je vous en prie,ne me mêlez pas parmi ces gens. Cf.Misceo.
ADMISSĀRĬUS, ii, m.Étalon.Syn.Equus, qui ad sobolem servatur.
ADMISSUM, i, n.Mauvaise action,crime. *Syn.Delictum, crimen, peccatum.Usus: Admissum hoc graviter puniri solet. Cf.Crimen,Peccatum.
ADMISSUS, a, um, part. v. admitto.Commis.Syn.Commissus,item: incitatus.Usus: 1. Pudet me admissi, dedecoris,j’ai honte du déshonneur dont je me suis couvert. 2. Equo admisso in mediam aciem irruit,ayant lancé son cheval à toute bride,il se précipita au milieu de la mêlée.
ADMISTĬO, ōnis, f.Mélange.Syn.Concretio.Usus: Animus omni admistione corporis liberatus, purus et integer,l’âme débarrassée de tout contact avec le corps,est pure et sans tache.
ADMISTUS, a, um, part. v. admisceo.Mêlé.Syn.Commixtus, concretus.Usus: Aquæ admistus calor. Aer multo calore admistus. Nihil animis admistum, nihil concretum est.