SUMMĒ,Au plus haut degré,extrêmement,souverainement.Syn.Maxime, summopere.Usus: Summe illud concupivi. Summe illud a te contendo.
SUMMŎPĔRE,Avec le plus grand soin.Syn.Summe, maximopere, summa ope. Cf.Valde.
SUMMUS, a, um,Le plus haut,le plus élevé,extrême,qui est au sommet.Syn.Amplissimus, perfectus, singularis, incredibilis, in quo summa sunt omnia. )( Infimus.Phras.Tua gloria ad summam pervenit,votre gloire est arrivée à son plus haut degré. Nihil addi jam posse videtur ad tuam gloriam; evasisti in apicem gloriæ; non in secundis jam aut tertiis consistis, sed ad summa pervenisti; ab humili ducta est ad summum gloria tua.Usus: Summum est quo nihil superius. Summus vir et singularis. Summa hieme. In summo aquæ. Summum pectoris. Bacillus a summo inflexus. Ad summum cras,au plus tard demain. Cf.Perfectus,Egregius.
SŪMO, is, sumpsi, sumptum, ere, a.Prendre,saisir,recevoir,accepter. Assumo, arrogo, attribuo, tribuo; capio, accipio.Adv.Aliquando, aliunde, crudelissime, nimium, quasi retro, communiter, gravissime, male.Usus: 1. Mihi tantum non sumo, ut te moneam,je n’ai point cette présomption de vouloir vous donner des conseils. Vide, quid mihi sumpserim. Hoc pro benevolentia nostra mihi sumpsi ut peterem, vulgo præsumo. 2. Assumo,poser en principe,admettre,établir. Pro certo, pro comperto sumere quod tamen controversum sit. Sumere res non concessas, et ex illis conficere quod velis. 3. Capio, eligo,prendre. Auctoritatem, magnam confidentiam, regis partes sumere. Tempus sibi ad negotium, locum sumere; nomen ex re sumere, trahere, ducere. Judicem aliquem sumere. Tempus ad deliberandum sumere. 4. Exigo,livrer au supplice,punir. Pœnas, supplicium de aliquo sumere. Cf.Accipio.
SUMPTĬO, ōnis, f.Action de prendre;les deux prémisses d’un syllogisme.Syn.Assumptio.Usus: Demus tibi has sumptiones, quas lemmata Dialectici appellant.
SUMPTŬĀRĬUS, a, um,Qui concerne la dépense,somptuaire.Usus: Leges, rationes sumptuariæ.
SUMPTŬŌSĒ,A grands frais,avec luxe,somptueusement.Usus: Sumptuosius se et insolentius jactant.
SUMPTŬŌSUS, a, um,De beaucoup de dépense;somptueux,riche,magnifique.Syn.Splendidus, magnificus, lautus.Adv.Magnopere.Usus: Cœna sumptuosa. Ludi magnifici et sumptuosi. Cf.Splendidus.
SUMPTŬS, ūs, m.Dépense,frais.Syn.Impensa, impendium.Epith.Annuus, exiguus, infinitus, expers fructuum, legitimus, magnus, minimus, necessarius, publicus, certus, effusus, nimis magnus, perpetuus, liberalis, quotidianus, tantus tamque profusus.Phras.(Alicui sumptus facere,Vulg.),faire des frais à quelqu’un. Sumptum alicui afferre, inferre, inducere; sumptui esse alicui. 2. Sumptus minuere,diminuer les dépenses. Sumptus circumcidere; sumptu alios levare; sumptum remittere, extenuare. 3. Magnos sumptus fecit,il a fait de grandes dépenses. Sumptus impendit, fecit, insumpsit; nullis sumptibus pepercit; multum pecuniæ in eam rem conjecit, effudit; magnas impensas fecit; multos sumptus expendit; prodigus pecuniæ in sumptus fuit. 4. Quis ita dives est ut his sumptibus sufficiat?Qui est assez riche pour suffire à tant de dépenses?Quis ita fortunæ bonis affluit ut sustinere sumptum possit? quis ita firmus ab opibus est ut sufficere, respondere sumptui possit; ut sumptum ferre possit; ut facere tantum sumptum possit; cujus divitiæ sumptui pares esse possunt? ferendo sumptui quis erit; tantam impensam quis sustineat? ita gravis est impensa ut opprimere quemvis possit; quis sumptum tantum toleret? Non isest sumptus, qui sustentari a quoquam possit. Sumptus supra modum, immoderatus, infinitus est. Cui res familiaris ita copiosa est, cui tantum fortuna largita est, cui tantum de bonis suis fortuna impertivit, ut quantum res postulat, tantum erogare possit? ut respondere tanto sumptui possit?Usus: Sumptum afferre. Sumptui esse. Sumptum facere. Sumptum tolerare, ferre, sustentare. Sumptum dare, suggerere, suppeditare. Sumptum minuere. Sumptum levare.
SŬO, is, sŭi, sūtum, ere, a.Coudre,attacher,joindre.Usus: Tegumenta corporum textavelsuta.
SŪPELLEX, ectĭlis, f.Ustensiles de ménage,mobilier,meubles.Syn.Instrumentum domesticum, ornamentum.Epith.Elegantior, lauta, multa, magnifica, optima et pulcherrima, oratoria, reliqua, universa.Usus: Multa in mancipiis, argento, ebore, veste, pecore, tabulis pictis, vasis Corinthiis, hydriis argenteis, scyphis aureis, stragulis multa et lauta supellex.
SŬPER,Sur,en dessus de;touchant.Syn.Supra; de.Usus: Hac super re consulam. De ea re satis superque dictum est.
SŬPĔRĀBĬLIS, e, gen. com.Qui peut être franchi.Usus: Murus scalis facile superabilis.
SŬPĔRADDO, is, addĭtum, ere, a.Ajouter sur,mettre par dessus.Syn.Addo. Cf.Addo.
SŬPERBĔ,Superbement,orgueilleusement.Syn.Arroganter, contumaciter.Usus: Superbe aliquem appellare. Cf.Arroganter.
SŬPERBĬA, æ, f.Fierté,orgueil,arrogance.Syn.Arrogantia, spiritus, elatio; tumor, inflatio animi, fastidium animi, insolentia, intolerantia.Epith.Inaudita, singularis.Phras.Odi superbiam hominum,je hais l’orgueil des hommes. Hominum insolentium spiritus; oris et oculorum illam contumaciam; supercilium, regios spiritus, protervitatem, fastidium, pompam, speciem intolerandam non fero. Odi homines qui ut victos nos intuentur; arroganter, contumaciter se efferunt; inhumanos, superbos, minaces et arrogantes; animis inflatos sublatosque; feroces aliorumque contemptores minime fero. Odi homines fastidio et contumacia elatos. Cf.Superbus.Usus: Secundæ res superbiam fere afferunt; humiles animos superbia inflat. Fugere, deponere superbiam. Cf.Arrogantia.
SŪPERBĬLŎQUENTĬA, æ, f.Langage arrogant,fier,hautain.Syn.Superbus et arrogans sermo.
SŬPERBĬO, is, ire, n.Être orgueilleux,s’enorgueillir.Syn.Efferor, superbus sum.Phras.Superbire cœpit,il commença à devenir arrogant,hautain. Luxuriari et evanescere nimia gloria; opinione inflari; spiritus nescio quos sumere; efferre se insolentius; magnifice se circumspicere; offendere in arrogantiam; ad vanam fiduciam efferri; animum super honoris fastigium efferre; flectere animum in superbiam et ambitionem; superbia intumescere; efferri animo cœpit. Cf.Superbus,Superbia,Effero.
SŬPERBUS, a, um,Superbe,orgueilleux,fier.Syn.Arrogans, insolens, imperiosus, elatus, inflatus, non ferendus; spe atque animis inflatus, asper, difficilis, gravis, qui fastidio et contumacia effertur.Phras.1. Opes te superbum reddunt,tes richesses te rendent fier. Tuæ te divitiæ efferunt; insolentia tua, arrogantia tua ex opibus tuis, non ex animi præstantia manat. Istam insolentiam, istam elationem animi, istos spiritus immoderatos in te pariunt opes, non meritorum conscientia. Res domestica æquo major animos tibi facit; animum inflat; istos spiritus subdunt opes, ad superbiam istam extollunt. 2. Superbus homo est,cet homme est orgueilleux. Inflatus regiis animis et spiritu; nimius animi; animo inflato est et tumenti; ventosus et insolens homo; inest illi contemptor animus et superbia; contemptus hominum, superbæ aures, contumeliosa dicta, aditus non alienis modo, sed civibus difficiles argumenta sunt hominis ex incertissimo animos sumentis. Cf.Arrogans,Ambitiosus,Superbia,Superbio.Usus: Superbiorem se præbet in hac fortuna.
SŬPERCĬLĬUM, ĭi, n.Sourcil.Syn.Pars frontis ima; frontis nubecula, superbia.Epith.Abrasum, rasum, sublatum, depressum.Usus: In superciliorum motu exsistunt animi motus, arrogantiæ, gravitatis, severitatis. Libidines fronte et supercilio tegere. Illa superciliorum contractio et remissio, mœstitia, hilaritas, risus.
SŬPERFĬCĬES, ēi, f.Dessus,extérieur,superficie,surface.Syn.Extrema et aperta pars corporum.Usus: Superficiem ædium æstimare. Terræ superficiem nondum æquabat moles.
SŬPERFLŬO, is, xi, xum, ere, n. et a.Couler par dessus,inonder,déborder.Syn.Redundo, affluo, effluo, abundo.Usus: Is redundantes nos et juvenili licentia superfluentes repressit. Cf.Abundo,Redundo.
SŬPERFLŬUS, a, um,Superflu,inutile.Syn.Supervacaneusautquod usum non habet, quod affluit rebus nostrisautopibus.
SŬPERFUNDO, is, fūdi, fūsum, ere, a.Verser,répandre sur.Usus: Tiberis agris superfusus,Tibre débordé. Superfundens se lætitia,joie qui déborde, qu’on ne peut contenir.
SŬPĔRI, orum, m. pl.Les dieux,les divinités.Syn.Cœlites.
SŬPĔRIMPŌNO, is, pŏsitum, ere, a.Mettre dessus,superposer,ajouter.Usus: Stipendio etiam superimposito.
SŬPĔRINCĬDO, is, cĭdi, ere, n.Tomber d’en haut sur.Usus: Ruina superincidentium virorum oppressus.
SŬPĔRĬOR, ōris, gen. com.Plus haut,plus élevé.Syn.Prior tempore,antérieur,précédent.Adv.Longe.Usus: 1. Quid proxima, quid superiore nocte?La nuit dernière et celle qui l’a précédée. Suscepta in superiore vita flagitia eluere. 2. Loco,supérieur,plus élevé. De loco superiore dicere. 3. Ordine, dignitate,supérieur,plus puissant,plus distingué. Fortuna famaque superior. Invidet paribus, inferioribus, superioribus. Quanto superiores sumus, tanto nos submissius geramus. Contra hostem superiores fuimus.
SŬPERJĂCĬO, is, jēci, jectum, ere, a.Jeter,placer par dessus.Usus: Superjecere quidam augendo fidem, qui longe plures cœlos dicerent,exagérer,ajouter,renchérir (en racontant).
SŬPERLĀTĬO, ōnis, f.Exagération,hyperbole.Usus: Comparationes et superlationes.
SŬPĔRO, as, avi, atum, are, n. et a. 1. n.S’élever au-dessus;l’emporter,surpasser;être de reste,rester. 2. a.Passer,franchir;l’emporter sur.Syn.Vinco, excello, præsto, superior sum, præpondero; superfluo; supersum.Adv.Facile, longe, multum, præsertim, perfacile.Usus: 1. Arte, virtute, doctrina omnes longe superavit. 2. Transcendo,traverser,franchir. Fluvium, montem superare. 3. Supersum,être très abondant,abonder. Quis ditior, cui deest an cui superat?Lequel est le plus riche, celui qui manque ou celui qui a de trop?Egentibus pauca superant, quibus aliis gratificentur. 4. Evado,échapper à,éviter. Mala, pericula superare, malis perfungi, defungi. Cf.Vinco,Excello,Subjicio.
SŬPERSCANDO, is, ere, a.Franchir,passer par-dessus.Syn.Supero.Usus: Murum superscandere.
SŬPERSĔDĔO, es, sēdi, sessum, ere, n.Être assis,posé ou perché sur;être dispensé de qqche,se l’épargner.Syn.Abstineo, tempero.Adv.Opportune.Usus: Hoc labore commode supersedebis,vous vous épargnerez facilement cette fatigue. Hæc causa non est supersedenda, reticenda. Cf.Omitto.
SŬPERSTES, ĭtis, omn. gen.Qui est présent;qui subsiste,sain et sauf.Syn.Salvus, incolumis, qui mortuo superest, qui vita aliquem superat.Phras.Quamdiu superstes ero,autant de temps que je serai vivant. Dum anima exsuperabo mea; dum vita superabit, superstes erit; dum spiritum duxero; dum vita suppetet. Cf.Vivo.Usus: Utinam te non solum vitæ, sed et dignitatis meæ superstitem reliquissem. Si quos fortuna reliquos fecerit et nobis superstites.
SŬPERSTĬTĬO, ōnis,Superstition,crainte superstitieuse.Rad.a superstite, quod quidam parentes, ut sibi sui liberi superstites essent, totos dies precabantur et immolabant, teste Cicerone.Syn.Nimia, vana et inanis religio.Epith.Anilis, barbara, contaminata, muliebris, propinqua, tanta, maxima.Usus: Omnis superstitio imbecilli atque anilis animi est. Superstitio fusa per gentes oppressit omnium animos, hominum imbecillitatem occupavit. Anili superstitione imbui, obligari, conflictari. Omnibus superstitionibus obnoxius vivit. Cf.Religio,Scrupulus.
SŬPERSTĬTĬŌSĒ,Avec ou par superstition.Syn.Aniliter, sine ratione.
SŬPERSTĬTĬŌSUS, a, um,Superstitieux.Syn.Superstitione imbutus.Phras.Plane erant superstitiosi,ils étaient tout à fait superstitieux. Dediti erant nescio quibus religionibus; nullus illis religionum modus erat; agitabat animos nescio quæ superstitio; invaserat animos multiplex religio, eaque vanissima; omnibus superstitionibus obnoxii vivebant. Capti jam erant superstitione animi victique; haud intactis religione animis homines erant; obligatæ omnium mentes miris et vanissimis superstitionibus. Oppresserat animos multiplex superstitio, imbecilles animos occuparat; non intacti erant superstitione mentis. Erant ii ad superstitionem humanarum mentium vitio facile revoluti.Usus: Stoici superstitiosa sollicitudine omnia credunt. Cf.Religio,Scrupulosus.
SŬPERSTO, as, are, n. et a.Se tenir au dessus de,être placé au dessus.Usus: Curribus superstans armatus hostis.
SŬPERSUM, es, fŭi, esse, n.Rester,subsister,exister.Syn.Resto, supero.Adv.Omnino, nihil.Usus: 1. E tanta cæde nemo fere superfuit. 2. Redundo,être très abondant,être superflu. Orator ita motu utetur ut nihil supersit in gestu. 3. Excello, supero,l’emporter sur. Scientia majoribus suis nec defuit, nec superfuit. Cf.Reliquus.
SŬPĔRUS, a, um,Qui est en haut,au dessus,supérieur. )( Inferus.Usus: Supera illa et cœlestia. Mare superum et inferum,la mer supérieure, la mer Adriatique et la mer Ionienne, la mer Inférieure ou de Toscane.
SŬPERVĂCĀNĒUS, a, um,Surabondant,inutile.Syn.Supervacuus, usum non habens.Usus: Vereor ne litteras meas supervacaneas existimes.
SŬPERVĂCŬUS, a, um,Surabondant,superflu,inutile.Syn.Inanis, redundans, sine causa, sine usu, superfluus.
SŬPERVĀDO, is, ere, a.Franchir,escalader.Usus: Supervadentem munimenta victorem fugarunt.
SŬPERVĔNĬO, is, vēni, ventum, ire, a. et n.Venir au dessus,arriver,survenir.Syn.Ex inopinato venio.Usus: Supervenire lætitiæ alicujus.
SŬPĪNUS, a, um,Penché en arrière,couché sur le dos. )( Pronus.Usus: Motus corporis supinus, pronus, obliquus.
SUPPAR, ăris, omn. gen.A peu près semblable.Syn.Fere parvelæqualis.Usus: Huic cæteri suppares. Cf.Æqualis.
SUPPĔDĬTĀTĬO, ōnis, f.Abondance,riche provision.Syn.Affluentia, subministratio.Usus: Suppeditatio bonorum nullo malorum interventu.
SUPPĔDĬTO, as, avi, atum, are, a. et n. 1. a.Donner en abondance,fournir,procurer.Syn.Subministro.Adv.Aperte, copiose, large.Usus: 1. Suppeditabit nobis de thesauris suis. Alicui rerum omnium quas natura desiderat, abundantiam et copiam suppeditare. Terra fruges fert et, ut mater, cibos suppeditat. Is locus miram varietatem et ubertatem dicendi suppeditat. 2. n. Suppeto, non desum, supersum, præsto sum,être en abondance,abonder,affluer. Si ei vita suppeditavisset, grandia moliebatur,s’il eut vécu assez longtemps. In hoc campo oratori omnis apparatus dicendi suppeditat. Cf.Do,Largior,Suggero.
SUPPĒTĬÆ, ārum, f. pl.Secours,assistance,aide.Syn.Auxilium, subsidium, præsidium.Usus: Laboranti exercitui suppetias mittere. Suppetias ire, proficisci, occurrere, venire, ferre. Cf.Auxilium.
SUPPĔTO, is, īvivelĭi, ītum, ere, n.Se trouver sous la main,être à la disposition de,être présent.Syn.Suppedito, sum, supersum, adsum, præsto sum.Usus: Verba mihi non suppetunt. Mihi præter voluntatem ad remunerandum nihil suppetit. Si vita suppetet. Cf.Habeo.
SUPPLANTO, as, avi, atum, are, a.Renverser qqn par un croc en jambe.Syn.Pede objectovelsubjecto, ad casum impello.
SUPPLĒMENTUM, i, n.Moyen de compléter;recrutement des troupes;levées.Usus: Legionum supplementa scribere; supplementis integrare, explere, reficere legiones.
SUPPLĔO, es, ēvi, ētum, ere, a.Ajouter à ce qui manque,compléter,suppléer.Syn.Præsto, alienam fungor vicem, expleo.Usus: Supplevit quod utrique defuit. Legionem supplere et reficere. Addere et supplere cætera ipse poteris.
SUPPLEX, ĭcis, omn. gen.Suppliant.Syn.Abjectus, jacens, prostratus ad pedes.Phras.Supplex vobis manus tendit,il vous tend les mains en suppliant. Ad pedes se vestros projicit; supplex ad vos venit, ad pedes se abjicit, deprecatur; supplicem se vestræ misericordia profitetur; vestram fidem obtestatur; fracto animo atque humili pro salute sua supplicat; maximo in squalore ad pedes vestros volutatur; plenus lacrimarum ad pedes vestros procumbit; genibus se vestris advolvit; nixus genibus, obsitus squalore et sordibus ad preces lacrimasque effusus orat, obsecrat, misericordiam vestram implorat.Usus: Tendit ad vos manus supplices. Senatum supplex adiit. Supplicem a genibus suis repellere. Cf.Supplico,Preces,Rogo,Oro.
SUPPLĬCĬTER,En suppliant,d’une manière suppliante.Syn.Demisse.Usus: Blanditur et suppliciter se insinuat. Suppliciter ac demisse gratias agere.
SUPPLĬCĀTĬO, ōnis, f.,Supplication,prières publiques,actions de grâces,cérémonies religieuses.Syn.Honor diis immortalibus habitus pro victoria. Pompa solemnis adducta ad exposcendam Superum pacem.Epith.Consularis, crebra, vehemens, prærogativa, justissima.Usus: Supplicationem diis immortalibus pro singulari eorum merito decernere, facere,décerner des actions de grâces aux dieux immortels en reconnaissance de leur haute protection.
SUPPLĬCĬUM, ĭi, n.Peine,châtiment;supplice,torture,tourment;supplication.Syn.Cruciatus, pœna.Epith.Acerbissimum, commune, crudelissimum, æternum, dignum, divinum, extremum, summum, insigne, leve, majus, maturius, medium, præsens, singulare, supremum, acrius, exquisitum, inusitatum, justum, debitum, miserrimum.Usus: Alicui malefico supplicium constituere,condamner. Nova et exquisita supplicia excogitare, invenire, exquirere,rechercher,inventer. Aliquem ad supplicium trahere, rapere,traîner au supplice. Ultimo supplicio afficere reum; suppliciis improbos coercere, constringere, vindicare. Supplicio addicere damnatum; ad supplicium dare; supplicium de reo sumere,punir qqn,lui faire subir un supplice. Constanter ferre, perferre, subire supplicium,supporter. Debitum supplicium remittere, condonare,pardonner. Omni supplicio excruciatum necare,faire périr dans les supplices. Cf.Pœna.
SUPPLĬCO, as, avi, atum, are, n. et a.Prier humblement,supplier.Syn.Suppliciter peto, supplex sum alicui, deprecor, ad pedes alicujus supplex me abjicio, manus alicuivelad aliquem tendo, supplicatum eo, pacem Superum exposco, suppliciis votisque DEUM fatigo.Adv.Diligentius, libentissime, submisse, publice.Phras.Supplicavit mihi,il me supplia. Multis et supplicibus verbis me oravit; suppliciter mecum egit; rogavit me quam suppliciter potuit; preces suppliciter admovit; ad pedes meos se stravit; genu posuit, supplicem vocem misit; passis manibus a me petiit, me obtestatus est; precibus omnibus petiit;supplex ad me confugit pedibus advolutus meis; infimis precibus a me contendit; precibus mecum egit quam diligentissimis; ad genua, pedes accidit mihi; aures oneravit meas precibus humillimis; fidem meam quanto potuit studio imploravit. Cf.Rogo,Preces.Usus: Quot pro innocentis hujus salute vobis supplicant. Cf.Supplex.
SUPPLŌDO, is, plōsi, ere, a. et n.Frapper du pied,trépigner.Syn.Pede terram percutio, plaudo.
SUPPLŌSĬO, ōnis, f.Action de frapper sur la terre.Epith.Crebra.Usus: Pedis rara supplosione.
SUPPŌNO, is, pŏsŭi, pŏsĭtum, ere, a.Mettre à la place d’un autre,substituer,supposer.Syn.Subjungo, subjicio.Usus: 1. In alterius locum suppositus et substitutus. 2. Subdo,mettre sous,placer sous. Ova anatum gallinis supponere,placer sous des poules des œufs de cane (pour les faire couver). Falsa testamenta supponere.
SUPPORTO, as, avi, atum, are, a.Porter,apporter,transporter.Usus: Frumentum navibus supportare. Cf.Fero.
SUPPŎSĬTĬO, ōnis, f.Substitution frauduleuse,supposition (d’un enfant).Usus: Pueri suppositione decepta mater.
SUPPRESSĬO, ōnis, f.Soustraction.Epith.Judicialis.
SUPPRĬMO, is, pressi, pressum, ere, a.Arrêter,modérer,cacher.Syn.Sedo, placo, occulto. )( Pervulgo.Usus: Dolorem sedare et supprimere. Retinuit pecuniam et suppressit,détourner une somme d’argent. Cf.Occulto,Premo.
SŬPRĀ,En haut.Usus: 1. Ratione loci,au-dessus,par-dessus. Supra terram, lunam. 2. Ordinis,précédemment,auparavant,plus haut. Illa quæ supra dixi. 3. Virtutis, ponderis,au-delà,plus que. Supra hominis fortunam; supra ætatem sapit. Potentia quæ supra leges est. Supra consuetudinem. Amor tantus ut nihil supra.
SŬPRĒMUS, a, um,Le plus élevé,le plus haut;très haut,très élevé.Syn.Summus, ultimus, extremus.Usus: Supremus vitæ dies; supremum supplicium. Cf.Summus.
SŪRA, æ, f.Mollet.Syn.Cruris pars aversa, posterior.
SURCŬLUS, i, m.Jeune branche,rejeton,scion.Syn.Planta.Usus: Da mihi ex ista arbore quos feram surculos.
SURDASTER, tra, trum,Un peu sourd,dur d’oreille.Syn.Cui hebetiores sunt aures; qui ægre audit.
SURDĬTAS, ātis, f.Surdité.Usus: In surditate quidnam est mali?
SURDUS, a, um,Sourd,qui n’entend pas ou qui entend mal.Syn.Qui sensu auriumvelaudiendi caret, auribus captus. Cf.Auris.Usus: Surdus varietates vocum aut modos noscere non potest.
SURGO, is, surrexi, surrectum, ere, a. et n. 1. a.Lever,élever,dresser. 2. n.Se lever,se mettre debout.Rad.q. Surrigovelsursum rego.Syn.De lecto exeo; mevelcorpus e lecto corripio; somnum abrumpo; de sella exsilio.Usus: Ante lucem surrexit e lectulo. Cunctus senatus surrexit.
SURRĬGO, is, rexi, rectum, ere, a.Dresser.Usus: Aures surrigere.
SURRĬPĬO, is, rĭpŭi, reptum, ere, a. et n.Prendre à la dérobée,ravir,voler.Syn.Furor, sublego, clepo.Adv.Clam, occulte, impudenter.Usus: Surripere e bibliotheca libros. Cf.Aufero,Furor.
SURRŎGO, as, avi, atum, are, a.Faire élire qqn à la place d’un autre dans les comices.Syn.Substituo.
SURSUM,En haut,en montant. )( Deorsum.Phras.Sursum tendat animus,que l’âme s’élève vers le ciel. In cœlum suspiciat; sublime feratur; a terra longissime se efferat; supera semper petat et cœlestia; ad cœlum feratur; humana omnia inferiora se ducat.Usus: Idem sursum versus retroque dicatur,en remontant,à rebours.
SUS, sŭis, gen. com.Porc,cochon.Syn.Porcus.Epith.Lutulentus.Usus: Ut sues glande pascuntur.
SUSCEPTĬO, ōnis, f.Action de se charger de,entreprise.Usus: Laborum dolorumque susceptio.
SUSCĬPĬO, is, cēpi, ceptum, ere, a.Pendre sur soi,entreprendre.Syn.Sumo, capio, recipio.Adv.Acerrime, enixe, fortissime, frustra, gratis, palam, paulisper, proprie, publice, turpissime.Usus: 1. Suscipe quæso id negotium, curam, cogitationem te dignissimam; munus illud, legationis causam, labores multos, onus, rempublicam, molestias, profectionem; propugnationem reipublicæ suscipere. 2. Cogito, admitto, committo, patro, concipio,penser à,se charger de,faire,concevoir. Magnum scelus, facinus, spem suscipere. Mentem illam voluntatemque dudum suscepi. 3. Patior, subeo,recevoir,recueillir. Luctum, squalorem, sordes, pœnam pro scelere suscipere. 4. Habeo,avoir (un enfant). Liberos e conjuge suscipere. 5. Obtineo,avoir force de loi. Suscepit consuetudo communis ut, etc. 6. Accipio, recipio,accueillir,prendre sous sa protection. Suscipere alienum amicorum causa.
SUSCĬTO, as, avi, atum, are, a.Lever,soulever;exciter,stimuler.Syn.Excito, incito, exsuscito.Usus: Suscitare bellum civile. Cf.Excito,Expergefacio.
SUSPECTUS, a, um,Suspect,soupçonné.Syn.Suspicionem præbens, in quo subestsuspicio alicujus.Adv.Falso, vehementer.Phras.Suspectus erat de morte patri illata,il était soupçonné d’avoir donné la mort à son père. Mors parentis filium suspicione asperserat; opportunum parricidii crimini se fecit longo in patrem odio; suspicionem de se præbuit patris veneno sublati; in suspicionem venit de morte patris. Cf.Suspicio.Usus: Doleo me tibi negligentiæ nomine suspectum esse.
SUSPENDĬUM, ĭi, n.Action de se pendre,pendaison.Usus: Malorum remedium suspendio ac morte quærere.
SUSPENDO, is, di, sum, ere, a.Suspendre,pendre.Syn.Cervices frango, in crucem ago; suspendio vitam finio, collum in laqueum insero, collum laqueo obstringo, in laqueum induo.Usus: 1. Caput obnubito, arbori infelici suspendito,attache-le au poteau. 2. Interrumpo,retenir,arrêter,suspendre. Opus ita ædificatum ut suspendi non possit. Cf.Suspensus.
SUSPENSĬO, ōnis, f.Suspension,interruption.Usus: Animi suspensio.
SUSPENSUS, a, um,Qui est en suspens,indécis,flottant;suspendu.Syn.Pendens, anceps, dubius, incertus, sollicitus.Adv.Diutius, graviter, valde.Phras.1. Suspensus est,il fut pendu. In furcam actus, sublatus est; in crucem sublatus, actus est; suspendio necatus est; laqueo vitam finiit; ex arbore infelici pependit.Usus: 1. Suspensus ex trabe. 2. Sollicitus, dubius, incertus,incertain,inquiet. Metu suspensa civitas, perturbata seditionibus. Suspensum me jam diu et sollicitum tenes. Rerum exspectatione suspensi omnes et anxii. 3. Defixus, collocatus,certain. Suspensas aptasque a DEO habere vitæ rationes.
1. SUSPĬCĬO, is, spexi, spectum, ere, a.Regarder de bas en haut,lever les yeux,contempler.Syn.Aspicio. )( Despicio.Usus: 1. Cœlum, in cœlum suspicere, oculos attollere. 2. Veneror, miror,regarder avec respect,admiration,respecter. Eloquentiam virtutemque alicujus suspicere.
2. SUSPĬCĬO, ōnis, f.Soupçon,suspicion.Syn.Conjectura, opinio, metus.Epith.Abscondita, adversaria, atrocissima, cæca, certa, falsa, ficta, satis firma, indigna, maxima, minima quædam, pertenuis, propria, repentina, ridicula, similis, sollicita, subita, tanta, turpissima, vacua, pura, domestica, honesta, odiosa.Phras.1. Multorum de illo, sed falsa suspicio est,bien des gens le soupçonnent, mais sans raison. Odiosæ quædam de eo suspiciones multorum insedere animos; multi odore quodam suspicionis afflati male de illo opinantur; hominibus ad suspicandum sagacissimis immerito suspectus est; multi sinistram falsamque de eo opinionem accepere; magna in illum suspicio confertur; gravi suspicione perstringitur; in gravi suspicione ponitur; in suspicionem sceleris, sed immerito, adductus, vocatus est; innocens in suspicionem multorum venit, cecidit, incidit. 2. Ne suspicio quidem fuit de illo,on ne le soupçonna même pas. Nulla vel levissima suspicione violatus erat; tam atrocis facti nulla vel suspicio ad illum pertinebat; ei suspicioni nec affinis erat; nulli vel levissimæ suspicioni in eo locus erat; nulla vel levissima suspicione aspersus erat; aberat longe a tam atrocis facti suspicione; longe remotus erat ab ea suspicione. 3. Vide ne cui suspicionem avaritiæ præbeas,prenez garde que qui que ce soit vous soupçonne d’avarice. Ne avaritæ suspicionem moveas, excites, des, præbeas; ne suspicioni huic locumvelmateriam des; ne qua avaritiæ suspicio nascatur, exoriatur; ne qua avaritiæ suspicio in te resideat, consistat; ne qua avaritiæ suspicio in te convenire possit. 4. Fugevelsuspicionem avaritiæ,fuyez même le soupçon d’avarice. Avaritiæ vel suspicionem vita, a te depelle, minue, extenua; id age ut vel suspicionem avaritiæ a te propulses, dimoveas, removeas, tollas; a suspicione te liberes, vendices, exsolvas; delenda tibi vel suspicio avaritiæ, si qua in te residet. Cf.Conjectura.Usus: Suspicionem alicui facere, injicere, importare,faire soupçonner qqn. Suspiciones invalescunt, increbescunt; multa sunt, quæ eam suspicionem augeant vel confirment; suspicio in plures manat,le soupçon tombe sur plusieurs. Suspicionem de aliquo habeo; suspicio mihi de aliquo incidit, insidet,je soupçonne qqn. Venire, cadere, incidere, involvi in suspicionem,être enveloppé dans les soupçons. Suspicionem aliquam trahere, ducere,concevoir un soupçon. Abhorret a suspicione tam atrocis facti ætas innocens,on ne peut soupçonner d’un si grand crime cet âge innocent. Cf.Suspectus.
SUSPĬCĬŌSĒ,De manière à éveiller les soupçons.Syn.Credibiliter, criminose.
SUSPĬCĬŌSUS, a, um,Qui fait naître,qui éveille les soupçons,suspect;qui conçoit des soupçons,soupçonneux.Syn.Suspicionem præbens et suspiciens.Usus: Durus et suspiciosus in suos. Te conscientia scelerum timidum facit ac suspiciosum. Quod adhuc est suspiciosum, res ipsa perspicuum faciet.
SUSPĬCOR, aris, atus sum, ari, d. a.Soupçonner,suspecter.Syn.Suspicionem habeo, ex re aliqua suspicionem duco, traho; suspicione attingo, assequor.Adv.Difficillime, injuriose, levissime, nihildum obscurius, plane, sceleste, temere, valde.Usus: De ejus scelere nihil suspicari poteramus. 2. Cogito, reputo,conjecturer,penser,pressentir. In DEO nec figuram, nec sensum suspicari licet. Cf.Suspicio.
SUSPĪRĬUM, ĭi, n.Soupir,gémissement.Syn.Gemitus, doloris indicium.Usus: Quem nemo sine suspirio aspicere possit.
SUSPĪRO, as, avi, atum, are, n.Soupirer,gémir.Adv.Familiariter, occulte.Usus: Nemo est quicum libere jocari aut familiariter suspirare possim,avec qui nous puissions ou plaisanter librement ou soupirer comme avec un ami. Cf.Gemo.
SUSTENTĀTĬO, ōnis, f.Délai,retard,ajournement.Syn.Dilatio.Usus: Num res moram aut sustentationem habeat vide.
SUSTENTO, as, avi, atum, are, a.Soutenir,supporter,appuyer.Syn.Sustineo, fulcio, nitor.Adv.Maxime, privatim, vix, misere.Usus: Patrimonio se suo, amicorum liberalitate egestatem suam sustentare. Alienam tenuitatem opibus, sumptibus, officiis suis sustentare. Ea me spes et consolatio sustentat. Mœrorem meum et dolorem illud unice sustentat. Litteris sustentor et recreor. Cf.Alo.
SUSTĬNĔO, es, tĭnŭi, tentum, ere, a.Soutenir,empêcher de tomber,maintenir;arrêter,contenir.Syn.Sustento, tueor, corruere non sino, fulcio, labentem excipio, contineo.Adv.Maxime, privatim, vix, misere, arroganter, diutius, ægre, facile, facillime, firme, plane non, præcipue.Usus: 1. Rempublicam consiliis, humeris, cervicibus suis; causam alicujus sua auctoritate sustinere. Magnam invidiæ molem, vim hostium, multum malorum sustinere. Se a lapsu, currum, equos incitatos, gradum sustinere, detinerevelreprimere, 2. Occulto, tego,supporter,cacher. Fronte ac vultu simulatio facillime sustinetur. Cf.Patior,Fero.
SUSTOLLO, is, sustŭli, sŭblātum, tollere, a.Lever en haut,élever.Usus: Aliquem in equum sustollere.
SŬSURRĀTĬO, ōnis, f.Chuchoteries.Syn.Susurrus.Usus: De Cæsare crebri et non belli rumores, sed susurrationes veniunt.
SŬSURRO, as, are, n.Murmurer,chuchoter.Syn.Furtim et submissa voce loquor.Usus: Audio jam susurrari.
SŬSURRUS, i, m.Murmure,gazouillement.Usus: Susurrus aquæ. Susurro et laude infimorum hominum delectari.
SŪTOR, ōris, m.Cordonnier.Usus: Sutor ne ultra crepidam,que le savetier ne s’élève pas au-dessus de sa chaussure, fasse ses souliers (et rien de plus);chacun son métier. (Prov.)
SŪTŌRĬUS, a, um,De cordonnier.Usus: Sutorium atramentum,noir de cordonnier.
SŬUS, a, um,Son,sa;sien,sienne.Usus: Semper in disputando suus est. De suo addere, solvere, aliquid afferre.
SYLLĂBA, æ, f.Syllabe.Epith.Brevis, longa, brevior, longior.Usus: Leguleius auceps syllabarum,éplucheur de mots,critique vétilleux.
SYLLĂBĀTIM,Par syllabes;textuellement,mot pour moi.Usus: Dictare alicui syllabatim.
SYMPĂTHĪA, æ, f.Sympathie.Syn.Convenientia et conjunctio naturæ, cognitio, naturæ et quasi concentus atque consensus. Continuatio conjunctioque naturæ.Usus: Video sympathiam.
SYMPHŌNĬA, æ, f.Concert,musique,symphonie.Syn.Concentus, cithara.Usus: In conviviis symphonia canere.
SYMPHŌNĬĂCUS, a, um,De concert,de musique.Syn.Citharœdus, fidicen.
SYNGRĂPHA, æ, f.Billet,obligation,écrit,reconnaissance.Syn.Chirographum, cautio.Epith.Firmata sigillis, inanis.Usus: Habeo a te syngrapham, quam fecisti, scripsisti. Tanquam ex syngrapha agere cum populo,actionner le peuple comme en vertu d’une obligation écrite. Ex syngrapha credere, jus dicere. Cum inanibus syngraphis redire.