VIII

Missus es Euxinas quoniam, Vestalis, ad oras,ut positis reddas iura sub axe locis,aspicis en praesens quali iaceamus in aruo,nec me testis eris falsa solere queri;accedet uoci per te non irrita nostrae,5Alpinis iuuenis regibus orte, fides.ipse uides certe glacie concrescere Pontum,ipse uides rigido stantia uina gelu,ipse uides onerata ferox ut ducat Iazyxper medias Histri plaustra bubulcus aquas,10aspicis et mitti sub adunco toxica ferro,et telum causas mortis habere duas;

Missus es Euxinas quoniam, Vestalis, ad oras,ut positis reddas iura sub axe locis,aspicis en praesens quali iaceamus in aruo,nec me testis eris falsa solere queri;accedet uoci per te non irrita nostrae,5Alpinis iuuenis regibus orte, fides.ipse uides certe glacie concrescere Pontum,ipse uides rigido stantia uina gelu,ipse uides onerata ferox ut ducat Iazyxper medias Histri plaustra bubulcus aquas,10aspicis et mitti sub adunco toxica ferro,et telum causas mortis habere duas;

uestaliB2H2ad uestalem amicum suumMad uestalemFI2hanc epistulam misit uostaliL|| 1 Euxinas] exuniasI|| horas [=oras]CIundasBMFHLT|| 2 locis] getisT|| 3 praesens] praesesP|| iaceamus] aceamusCac|| 4 queri] loquiIM2ul|| 5 nostrae] semperIac|| 6 Alpinis] ArpinisVerpoorten (Lenz)|| 8 uina] ruraF2ul|| 9 ut ducat IazyxBCMFHIT[IazyxMerula (Burman)iahisBayzysC1iazysC1?uliatisMiazisFyacisHhiacisIyasesT] trahat ut glatiatiLeducat ut altasP|| 10 bubulcus] bububcusB||11-12 post 13-14 ponit T|| 11 et mitti] et mitiIacadmittiF2ul|| adunco] aduucoLac|| 12 telum] ferumTuulnusF2ul

atque utinam pars haec tantum spectata fuisset,non etiam proprio cognita Marte tibi!tenditur ad primum per densa pericula pilum,15contigit ex merito qui tibi nuper honor;sit licet hic titulus plenis tibi fructibus ingens,ipsa tamen uirtus ordine maior erit.non negat hoc Hister, cuius tua dextera quondampuniceam Getico sanguine fecit aquam,20non negat Aegissos, quae te subeunte receptasensit in ingenio nil opis esse loci;

atque utinam pars haec tantum spectata fuisset,non etiam proprio cognita Marte tibi!tenditur ad primum per densa pericula pilum,15contigit ex merito qui tibi nuper honor;sit licet hic titulus plenis tibi fructibus ingens,ipsa tamen uirtus ordine maior erit.non negat hoc Hister, cuius tua dextera quondampuniceam Getico sanguine fecit aquam,20non negat Aegissos, quae te subeunte receptasensit in ingenio nil opis esse loci;

13 spectata] speculataL|| 14quid proetiamH, incertum|| proprio] propriaB|| 15 tenditurOwentenditisBCMFHIpcLtendis etTtendetIac, ut uidtendistiMerkeltendit isOberlin ('sc. Mars, cf. 45'—Owen 1894)tendis at [uelet] adtemptauit Castiglioni (Lenz)|| 17 plenis] plenus(Fac)I|| plenis tibi fructibus ingens,eddplenus tibi fructibus, ingensEhwald|| ingens'corruptum'—Riese; om Mac|| 18 erit] eratduo codd BurmanniinestHeinsiusadestHeinsius|| 19 hoc] hicB2chaecI, ut uid|| 19-21 negat ... negat] neget ... negatunus ex Thuaneis Heinsii (=Parisinus lat. 8256 uel 8462)neget ... negetBurman|| 21 AegissosuideCILIII pag. 1009egisosI1TecisosI2, ut uidegirosFLPegyrosHegilosCegylosBegypsosM|| recepta] receptoF1HP|| 22 opis] opisI1copusFH(Iac)

nam, dubium positu melius defensa manune,urbs erat in summo, nubibus aequa, iugo.Sithonio regi ferus interceperat illam25hostis, et ereptas uictor habebat opes,donec fluminea deuecta Vitellius undaintulit exposito milite signa Getis.at tibi, progenies alti fortissima Donni,uenit in aduersos impetus ire uiros;30nec mora: conspicuus longe fulgentibus armisfortia ne possint facta latere caues,ingentique gradu contra ferrumque locumquesaxaque brumali grandine plura subis.nec te missa super iaculorum turba moratur,35nec quae uipereo tela cruore madent:

nam, dubium positu melius defensa manune,urbs erat in summo, nubibus aequa, iugo.Sithonio regi ferus interceperat illam25hostis, et ereptas uictor habebat opes,donec fluminea deuecta Vitellius undaintulit exposito milite signa Getis.at tibi, progenies alti fortissima Donni,uenit in aduersos impetus ire uiros;30nec mora: conspicuus longe fulgentibus armisfortia ne possint facta latere caues,ingentique gradu contra ferrumque locumquesaxaque brumali grandine plura subis.nec te missa super iaculorum turba moratur,35nec quae uipereo tela cruore madent:

23 dubium] dubium estCLdubumIac|| manuneBCTmanuueMpcFHILmanuMac|| 24 urbs/F2c|| iugo] locoI|| 25 Sit(h)onioBCMFITsidonioHscithonioL|| 26 ereptas] erectasBaceruptasC|| 27 deuecta] deuectusL|| 29 DonniCB1?uldomniIT, M ut uiddōniHdompniLdauniFdomuB1|| 30 uiros] globosHeinsius|| 31 conspicuus] conspicuisIP|| 34 saxaque ... plura] pluraque ... saxaF|| subis] su/bisH|| 35 moratur] miraturC|| 36 madent] rubentGottorphianus HeinsiiuirentHeinsius

spicula cum pictis haerent in casside pennis,parsque fere scuti uulnere nulla uacat.nec corpus cunctos feliciter effugit ictus,sed minor est acri laudis amore dolor;40talis apud Troiam Danais pro nauibus Aiaxdicitur Hectoreas sustinuisse faces.ut propius uentum est admotaque dextera dextrae,resque fero potuit comminus ense geri,dicere difficile est quid Mars tuus egerit illic,45quotque neci dederis quosque quibusque modis:ense tuo factos calcabas uictor aceruos,impositoque Getes sub pede multus erat.pugnat ad exemplum primi minor ordine pili,multaque fert miles uulnera, multa facit,50

spicula cum pictis haerent in casside pennis,parsque fere scuti uulnere nulla uacat.nec corpus cunctos feliciter effugit ictus,sed minor est acri laudis amore dolor;40talis apud Troiam Danais pro nauibus Aiaxdicitur Hectoreas sustinuisse faces.ut propius uentum est admotaque dextera dextrae,resque fero potuit comminus ense geri,dicere difficile est quid Mars tuus egerit illic,45quotque neci dederis quosque quibusque modis:ense tuo factos calcabas uictor aceruos,impositoque Getes sub pede multus erat.pugnat ad exemplum primi minor ordine pili,multaque fert miles uulnera, multa facit,50

37 haerent] horrentL|| pennis] pinnisC|| 38 parsqueexpasqueM|| fere] feroHeinsius|| uacat] caretPM2(gl)F2(gl)|| 39 ////ictusI|| 40 minor] minusBacP|| acri] acroBacerPactaeIunianus Heinsiialtaeauctor electorum Etonensium|| 41 Aiax] iaiaxC|| 42 Hectoreas] hectoasBac|| 43 ut] etM2ul|| propius] propriusFacH|| dextera dextrae] dextre dexteraIacdextera dextre estB (dextre ē)dextera dextra estC (dextraē)|| 44 potuitom C|| ense] esseC|| 46 quotque] quodqueCP|| dederis] dederasL|| quosque] quotqueH|| 47 aceruos] acerbosC, Macut uid|| 48 multus] uictusH|| erat] eatCac

sed tantum uirtus alios tua praeterit omnesante citos quantum Pegasus ibat equos.uincitur Aegissos, testataque tempus in omnesunt tua, Vestalis, carmine facta meo.

sed tantum uirtus alios tua praeterit omnesante citos quantum Pegasus ibat equos.uincitur Aegissos, testataque tempus in omnesunt tua, Vestalis, carmine facta meo.

51 tantum] tamen etM|| aliosM2?c|| 52 ibat] ibitBP|| 53 Aegissosuide ad 21egisosTegirosCFHLegyrosBegipsosIegypsosM|| 54 sunt] sintF1|| facta] fictaC

Littera sera quidem, studiis exculte Suilli,huc tua peruenit, sed mihi grata tamen,qua, pia si possit superos lenire rogandogratia, laturum te mihi dicis opem.ut iam nil praestes, animi sum factus amici5debitor: et meritum uelle iuuare uoco.impetus iste tuus longum modo duret in aeuum,neue malis pietas sit tua lassa meis.ius aliquod faciunt adfinia uincula nobis(quae semper maneant inlabefacta precor),10nam tibi quae coniunx, eadem mihi filia paene est,et quae te generum, me uocat illa uirum.ei mihi, si lectis uultum tu uersibus istisducis, et adfinem te pudet esse meum!

Littera sera quidem, studiis exculte Suilli,huc tua peruenit, sed mihi grata tamen,qua, pia si possit superos lenire rogandogratia, laturum te mihi dicis opem.ut iam nil praestes, animi sum factus amici5debitor: et meritum uelle iuuare uoco.impetus iste tuus longum modo duret in aeuum,neue malis pietas sit tua lassa meis.ius aliquod faciunt adfinia uincula nobis(quae semper maneant inlabefacta precor),10nam tibi quae coniunx, eadem mihi filia paene est,et quae te generum, me uocat illa uirum.ei mihi, si lectis uultum tu uersibus istisducis, et adfinem te pudet esse meum!

swillioB2suillo amico suoMad suilliumFsuilloH2ad suillumI2hanc epistulam mittit suilloL|| 1 exculte] excultaLexulteM|| Suilli] suilleTP|| 3 possitGothanus II 121, saec xiii (Lenz), Barberinus lat. 26, saec xiii (Lenz)possetBCMFHILT|| rogando] precandoT|| 5 iam nil] mihi nilHTmihi nonILP|| 6 uoco] uoloB1C|| 7 modo] mihiMFT||duretF2c|| 12 generum] gerumH1, ut uid|| 14 te] t*B1(tu?)

at nihil hic dignum poteris reperire pudore15praeter fortunam, quae mihi caeca fuit;seu genus excutias, equites ab origine primausque per innumeros inueniemur auos,siue uelis qui sint mores inquirere nostri,errorem misero detrahe, labe carent.20tu modo si quid agi sperabis posse precando,quos colis exora supplice uoce deos.di tibi sunt Caesar iuuenis: tua numina placa.hac certe nulla est notior ara tibi.non sinit illa sui uanas antistitis umquam25esse preces; nostris hinc pete rebus opem.

at nihil hic dignum poteris reperire pudore15praeter fortunam, quae mihi caeca fuit;seu genus excutias, equites ab origine primausque per innumeros inueniemur auos,siue uelis qui sint mores inquirere nostri,errorem misero detrahe, labe carent.20tu modo si quid agi sperabis posse precando,quos colis exora supplice uoce deos.di tibi sunt Caesar iuuenis: tua numina placa.hac certe nulla est notior ara tibi.non sinit illa sui uanas antistitis umquam25esse preces; nostris hinc pete rebus opem.

15 at] etT|| nihil] nilI|| reperire] re/perireF|| pudore] pudorisT|| 16 caeca] saeuaRieselaeuafort legendum|| 17 seu] siM1|| excutias] inquirasF1M2ul|| 18 inueniemurHILB2ulF2ulinuenienturMF1TperueniemusB1C|| 19 uelis/F2c|| qui sint mores] qui sunt moresI, ut uidmores qui sintM|| inquirere] inquireM|| nostri] nostrosI, probante Heinsio|| 20 detrahe] deteI1|| 22 exora] excolaBac|| 23 di] atC|| sunt] sintBCFM2ul|| 24 nulla est] nullaFT|| notior] certiorI|| 25 non] necI|| sinit] sinetI|| illa] araM1|| 26 rebus] *ebusB

quamlibet exigua si nos ea iuuerit aura,obruta de mediis cumba resurget aquis;tunc ego tura feram rapidis sollemnia flammis,et ualeant quantum numina testis ero.30nec tibi de Pario statuam, Germanice, templummarmore; carpsit opes illa ruina meas.templa domus facient uobis urbesque beatae;Naso suis opibus, carmine, gratus erit.parua quidem fateor pro magnis munera reddi,35cum pro concessa uerba salute damus;sed qui quam potuit dat maxima gratus abunde est,et finem pietas contigit illa suum,

quamlibet exigua si nos ea iuuerit aura,obruta de mediis cumba resurget aquis;tunc ego tura feram rapidis sollemnia flammis,et ualeant quantum numina testis ero.30nec tibi de Pario statuam, Germanice, templummarmore; carpsit opes illa ruina meas.templa domus facient uobis urbesque beatae;Naso suis opibus, carmine, gratus erit.parua quidem fateor pro magnis munera reddi,35cum pro concessa uerba salute damus;sed qui quam potuit dat maxima gratus abunde est,et finem pietas contigit illa suum,

27 quamlibet] qualibetIqua libetBpcC|| iuuerit] paueritunus Vaticanus, undefoueritHeinsius|| 29 tunc] nuncC|| 30 ualeant quantum] quantum ualeantF|| 31 Pario] pharioLF2H2I2|| 32 carpsit] carsitCaccarp*itB2ccapsitFac|| meas] meosL|| 33 facient uobis] facient nobisCfaciant uobisFI, probante Heinsiouobis faciantM2c, ut uid|| urbesque] urbequeF1|| beatae] batȩCacbateF|| 37 sed] siT|| quam] quantumB2|| abundeCab undeBhabundeMHILT, F2cin ras|| estom I1

nec quae de parua pauper dis libat acerratura minus grandi quam data lance ualent,40agnaque tam lactens quam gramine pasta Faliscouictima Tarpeios inficit icta focos.nec tamen officio uatum per carmina factoprincipibus res est aptior ulla uiris.carmina uestrarum peragunt praeconia laudum,45neue sit actorum fama caduca cauent;carmine fit uiuax uirtus, expersque sepulcrinotitiam serae posteritatis habet;tabida consumit ferrum lapidemque uetustas,nullaque res maius tempore robur habet.50

nec quae de parua pauper dis libat acerratura minus grandi quam data lance ualent,40agnaque tam lactens quam gramine pasta Faliscouictima Tarpeios inficit icta focos.nec tamen officio uatum per carmina factoprincipibus res est aptior ulla uiris.carmina uestrarum peragunt praeconia laudum,45neue sit actorum fama caduca cauent;carmine fit uiuax uirtus, expersque sepulcrinotitiam serae posteritatis habet;tabida consumit ferrum lapidemque uetustas,nullaque res maius tempore robur habet.50

39 nec quae] nequȩC|| pauper dis libat] pauper delibatFdis pauper libatML|| acerra] acerbaC (=acerua)|| 40 minus] minosC|| lance] luceM|| 41 lactens] lactansF1|| 43 officio] in uitaC|| 44 aptior] altiorPaptiorF2cgratiorHeinsius ex tredecim codicibus|| ulla] illaB1C|| 45 uestrarum] uastarumBurmancertarumHeinsius|| laudum] laudemIac, ut uidrerumM2ul|| 46 actorumMFITauctorumBCHL|| 47 sepulcri] sepul**riMac||49-50 in marg add F2; post 51-52 ponit B1|| 49 t//abidaI2c, ut uid|| consumit] cumsumitF2, fort BCI

scripta ferunt annos: scriptis Agamemnona nosti,et quisquis contra uel simul arma tulit;quis Thebas septemque duces sine carmine nossetet quicquid post haec, quicquid et ante fuit?di quoque carminibus, si fas est dicere, fiunt,55tantaque maiestas ore canentis eget:sic Chaos ex illa naturae mole priorisdigestum partes scimus habere suas;sic adfectantes caelestia regna Gigantasad Styga nimbiferi uindicis igne datos;60sic uictor laudem superatis Liber ab Indis,Alcides capta traxit ab Oechalia;et modo, Caesar, auum, quem uirtus addidit astris,sacrarunt aliqua carmina parte tuum.

scripta ferunt annos: scriptis Agamemnona nosti,et quisquis contra uel simul arma tulit;quis Thebas septemque duces sine carmine nossetet quicquid post haec, quicquid et ante fuit?di quoque carminibus, si fas est dicere, fiunt,55tantaque maiestas ore canentis eget:sic Chaos ex illa naturae mole priorisdigestum partes scimus habere suas;sic adfectantes caelestia regna Gigantasad Styga nimbiferi uindicis igne datos;60sic uictor laudem superatis Liber ab Indis,Alcides capta traxit ab Oechalia;et modo, Caesar, auum, quem uirtus addidit astris,sacrarunt aliqua carmina parte tuum.

51-54 om F|| 51 Agamemnona] agamenonaILnosti] nostisMH|| contra]quid B2, non liquet|| 54 haec] hasHeinsius|| 55 dicere] credereT|| 58 suas] duasF2ul: 'id est oriens et occidens' (F2gl)|| 59 GigantasHeinsiusgigantescodd|| 60 nimbiferiscripsi; possis etnimbigerilegerenimbiferoBCInibiferoTnubiferoMFHLfulmineoPfumosoM2(gl)|| uindicis] uindiceB|| datos] dasM1|| 62 capta traxit] traxit captaIac|| OechaliaeddoethaliaBIethaliaC(Fac)LetholiaMHPTFpc|| 63 addidit] addiuitBacadditF1IacabdiditL

si quid adhuc igitur uiui, Germanice, nostro65restat in ingenio, seruiet omne tibi.non potes officium uatis contemnere uates;iudicio pretium res habet ista tuo.quod nisi te nomen tantum ad maiora uocasset,gloria Pieridum summa futurus eras.70si dare materiam nobis quam carmina mauis,nec tamen ex toto deserere illa potes:nam modo bella geris, numeris modo uerba coerces,quodque aliis opus est, hoc tibi lusus erit,utque nec ad citharam nec ad arcum segnis Apollo,75sed uenit ad sacras neruus uterque manus,sic tibi nec docti desunt nec principis artes,mixta sed est animo cum Ioue Musa tuo.

si quid adhuc igitur uiui, Germanice, nostro65restat in ingenio, seruiet omne tibi.non potes officium uatis contemnere uates;iudicio pretium res habet ista tuo.quod nisi te nomen tantum ad maiora uocasset,gloria Pieridum summa futurus eras.70si dare materiam nobis quam carmina mauis,nec tamen ex toto deserere illa potes:nam modo bella geris, numeris modo uerba coerces,quodque aliis opus est, hoc tibi lusus erit,utque nec ad citharam nec ad arcum segnis Apollo,75sed uenit ad sacras neruus uterque manus,sic tibi nec docti desunt nec principis artes,mixta sed est animo cum Ioue Musa tuo.

65 igiturom Hac|| uiui] riuiHertzberg ad Prop IV i 59|| 68 iudicioB2c|| tuoexsuoT, ut uid|| 69 quod] quiT|| nomen] numen'unus Heinsii cum prima editione, ut Augustus intelligatur'—Burman|| tantum] tantoC|| 71 siR. J. Tarrantsedcodd|| mauisIF2ulmaiusBF1utrumque legere possis in CMHLT|| 72 nec] nonI|| 74 quodque] quodBac|| lusus] ludusMLI2leueL2(gl)|| 75 citharam] citharumC|| ApolloFILTapollo estBCMH|| 77 docti desunt necBF1Tdocte desunt necLF2docti nec desuntCMdesunt docti necHI

quae quoniam nec nos unda summouit ab illaungula Gorgonei quam caua fecit equi,80prosit opemque ferat communia sacra tueriatque isdem studiis imposuisse manum,litora pellitis nimium subiecta Corallisut tandem saeuos effugiamque Getas,clausaque si misero patria est, ut ponar in ullo85qui minus Ausonia distet ab urbe loco,unde tuas possim laudes celebrare recentesmagnaque quam minima facta referre mora.tangat ut hoc uotum caelestia, care Suilli,numina, pro socero paene precare tuo.

quae quoniam nec nos unda summouit ab illaungula Gorgonei quam caua fecit equi,80prosit opemque ferat communia sacra tueriatque isdem studiis imposuisse manum,litora pellitis nimium subiecta Corallisut tandem saeuos effugiamque Getas,clausaque si misero patria est, ut ponar in ullo85qui minus Ausonia distet ab urbe loco,unde tuas possim laudes celebrare recentesmagnaque quam minima facta referre mora.tangat ut hoc uotum caelestia, care Suilli,numina, pro socero paene precare tuo.

79 nos] uosHac|| summouit] dimouitH|| 81 tueri] tuentiBpcF1|| 82 atque] at sitF2ul|| isdemCFIaciisdemThi(i)sdemMHIpcLhis demB1his detB2, ut uid|| 83 pellitis] peditisexproditisC, ut uid|| Corallis] coraulisM|| 84 effugiamque] effugi*mF1|| 85 misero patria est] misero est patriaH|| inadd M2|| ulloMilloBCFHILT|| 86 minus] minorF2ul|| Ausonia] ausonioCausoniaF2c|| distet] distatBCTdistetM2c, ut uid|| loco] locusF|| 87 recentes] recenterHeinsius|| 88 quam] cumH|| minimaBCHILTM2, F2in rasnimiaM1|| 89 tangat] tangantCacH|| care] caraBacC|| Suilli] suilleT|| 90 soceroexceroM|| paene] penaBac

Vnde licet, non unde iuuat, Graecine, salutemmittit ab Euxinis hanc tibi Naso uadis;missaque di faciant auroram occurrat ad illambis senos fasces quae tibi prima dabit,ut, quoniam sine me tanges Capitolia consul,5et fiam turbae pars ego nulla tuae,in domini subeat partes, et praestet amiciofficium festo littera nostra die.atqui ego si fatis genitus melioribus essem,et mea sincero curreret axe rota,10quo nunc nostra manus per scriptum fungitur, essetlingua salutandi munere functa tui,

Vnde licet, non unde iuuat, Graecine, salutemmittit ab Euxinis hanc tibi Naso uadis;missaque di faciant auroram occurrat ad illambis senos fasces quae tibi prima dabit,ut, quoniam sine me tanges Capitolia consul,5et fiam turbae pars ego nulla tuae,in domini subeat partes, et praestet amiciofficium festo littera nostra die.atqui ego si fatis genitus melioribus essem,et mea sincero curreret axe rota,10quo nunc nostra manus per scriptum fungitur, essetlingua salutandi munere functa tui,

racinoB2grecino amico suoMad grecinumFI2grecinoH2hanc epistulam mittit grecinnoL|| 1 unde] indeT|| iuuat] uiuatF|| Graecine] grecinneLT|| 2 Euxinis] exinisC, ut uid(ecinisLenz, André) || 3 diBCdiiMFHILT|| 4 fasces] fascisCfacesF1IacPac|| 5 ut] etMITF2ulH2ul|| 7 domini] dominoIacom M1|| partes et praestetF2in ras|| partes] partisC|| praestet] pr̅ātL|| 8 officium] officium etMac, ut uid|| festoBurmaniustoT, sicut coni MerkeliussoBCMFHIL|| littera] litoraC|| 9 atquiunus e duobus Hafniensibus HeinsiiatqueBCM1FHILTastM2ul|| genitus] genitisF1|| 12 lingua] lingaI1|| salutandi] salutantiC

gratatusque darem cum dulcibus oscula uerbis,nec minus ille meus quam tuus esset honor;illa, confiteor, sic essem luce superbus15ut caperet fastus uix domus ulla meos.dumque latus sancti cingit tibi turba senatus,consulis ante pedes ire iuberer eques,et quamquam cuperem semper tibi proximus esse,gauderem lateris non habuisse locum;20nec querulus, turba quamuis eliderer, essem,sed foret a populo tum mihi dulce premi.prospicerem gaudens quantus foret agminis ordo,densaque quam longum turba teneret iter;quoque magis noris quam me uulgaria tangant,25spectarem qualis purpura te tegeret;

gratatusque darem cum dulcibus oscula uerbis,nec minus ille meus quam tuus esset honor;illa, confiteor, sic essem luce superbus15ut caperet fastus uix domus ulla meos.dumque latus sancti cingit tibi turba senatus,consulis ante pedes ire iuberer eques,et quamquam cuperem semper tibi proximus esse,gauderem lateris non habuisse locum;20nec querulus, turba quamuis eliderer, essem,sed foret a populo tum mihi dulce premi.prospicerem gaudens quantus foret agminis ordo,densaque quam longum turba teneret iter;quoque magis noris quam me uulgaria tangant,25spectarem qualis purpura te tegeret;

14 minus ... meus quam] meus ... minus quamMminus ... meusqueCminor ... meus quamT|| tuusadd I in marg|| 16 ulla] illaBacMac|| 17 cingit] cingetMIF2tangetF2ul|| tibiadd F2|| 18 iuberer] uidererunus Vaticanus, probante Heinsio|| 19 cuperemadd F2cuper**H|| 20 lateris] lateriMFL|| 22 sed] sicF|| tum] tuncMFH|| 23 prospicerem] aspiceremBrespiceremRiese||25-26 damnant Heinsius Bentley|| 25 quoque] quodqueLutqueF2ulM2gl|| tangantBCtanguntMFHILT|| 26 tegeret] regeretL

signa quoque in sella nossem formata curuliet totum Numidae sculptile dentis opus.at cum Tarpeias esses deductus in arces,dum caderet iussu uictima sacra tuo,30me quoque secreto grates sibi magnus agentemaudisset media qui sedet aede deus,turaque mente magis plena quam lance dedissem,ter quater imperii laetus honore tui.hic ego praesentes inter numerarer amicos,35mitia ius urbis si modo fata darent,quaeque mihi sola capitur nunc mente uoluptas,tunc oculis etiam percipienda foret.

signa quoque in sella nossem formata curuliet totum Numidae sculptile dentis opus.at cum Tarpeias esses deductus in arces,dum caderet iussu uictima sacra tuo,30me quoque secreto grates sibi magnus agentemaudisset media qui sedet aede deus,turaque mente magis plena quam lance dedissem,ter quater imperii laetus honore tui.hic ego praesentes inter numerarer amicos,35mitia ius urbis si modo fata darent,quaeque mihi sola capitur nunc mente uoluptas,tunc oculis etiam percipienda foret.

27-28 damnat Merkel (1884)|| 27 curuli] curiliI|| 28 NumidaeeddnumidiBCMHILTnimidiF|| sculptile] scalpuleCscutileF1sculptileM2c|| opus] eburT|| 29 at] etHL|| arces] artesBac|| 30 dum] cumCL|| iussu] iussoB|| 31 gratesexmagnusT|| 33 plena quam] plenaqueCF1quam plenaI|| 34 ter] terqueB2|| laetus] plenusT|| 35 hic] tuncHousman (Owen 1894)hincMerkel (1884), Schenkl (Owen)sicMerkel (1853)|| ego] mihiC|| 36 ius urbis sieditio Aldina 1502ius uerbis siB1CMF1ITius uerbi siHius nobis siF2uim uerbis siB2, F3ut uidsi uerbis uimL|| 37 quaeque] quoqueC, ut uid

non ita caelitibus uisum est, et forsitan aequis:nam quid me poenae causa negata iuuet?40mente tamen, quae sola domo non exulat, ususpraetextam fasces aspiciamque tuos.haec modo te populo reddentem iura uidebit,et se decretis finget adesse tuis,nunc longi reditus hastae supponere lustri45cernet et exacta cuncta locare fide,nunc facere in medio facundum uerba senatupublica quaerentem quid petat utilitas,

non ita caelitibus uisum est, et forsitan aequis:nam quid me poenae causa negata iuuet?40mente tamen, quae sola domo non exulat, ususpraetextam fasces aspiciamque tuos.haec modo te populo reddentem iura uidebit,et se decretis finget adesse tuis,nunc longi reditus hastae supponere lustri45cernet et exacta cuncta locare fide,nunc facere in medio facundum uerba senatupublica quaerentem quid petat utilitas,

39 aequis] aequosC|| 40 causa] culpaHeinsius|| negata] nagataC|| iuuet] foretBac, 'unde uerum eliciendum'—Riese|| 41 domoscripsilococoddfocofort legendum|| ususHeinsiusutorBCLutarMFHITutensWilliams (utens ... aspiciamque)|| 42 aspiciamque] aspiciensqueWilliams (utar ... aspiciensque)|| 43 haec] necBac|| 44 decretisKornsecretiscoddsecretoWheeler|| finget] fingitB, C ut uid|| tuis] locisEtonensis B. k. 6.18, saec xiii (Lenz), probante Heinsio (secretis ... locis)|| 45 longi] longeTF2(=longae)|| lustri] lutriHaclustraF2ul|| 46 cernetP, Gothanus membr. II 121, saec xiii (André)credetBCFHILTcernetM2c|| exacta] perfectaM2(gl)I2(gl)||47 om C|| 48 publica] puplicaLP|| petat] petitM

nunc pro Caesaribus superis decernere grates,albaue opimorum colla ferire boum.50atque utinam, cum iam fueris potiora precatus,ut mihi placetur principis ira roges;surgat ad hanc uocem plena pius ignis ab ara,detque bonum uoto lucidus omen apex.interea, qua parte licet, ne cuncta queramur,55hic quoque te festum consule tempus agam.altera laetitiae est nec cedens causa priori:successor tanti frater honoris erit.nam tibi finitum summo, Graecine, Decembriimperium Iani suscipit ille die,60quaeque est in uobis pietas, alterna feretisgaudia, tu fratris fascibus, ille tuis;

nunc pro Caesaribus superis decernere grates,albaue opimorum colla ferire boum.50atque utinam, cum iam fueris potiora precatus,ut mihi placetur principis ira roges;surgat ad hanc uocem plena pius ignis ab ara,detque bonum uoto lucidus omen apex.interea, qua parte licet, ne cuncta queramur,55hic quoque te festum consule tempus agam.altera laetitiae est nec cedens causa priori:successor tanti frater honoris erit.nam tibi finitum summo, Graecine, Decembriimperium Iani suscipit ille die,60quaeque est in uobis pietas, alterna feretisgaudia, tu fratris fascibus, ille tuis;

50 albaueBCIalbaqueMFHLT|| opimorum] primorumIT|| 51 iam] tuFT|| potiora] maioraP|| 52 principis] numinisM|| 53 pius] priusIac|| 57 laetitiae estLTlaetitia estBCFHIletici* estMlaetitiaeHeinsius e tribus codd|| cedensBCLpcTcredensLaccendensMcedetFHI||59-60 fort spurii|| 59 Graecine]degrecineM1c(= grecineexdecembri[-is?]) || Decembri] decembrisM|| 60 suscipit] suspicit(Bac)CsuscipietM2(gl)|| 61 uobis] nobis(F1)H|| alterna] aternaC, ut uid

sic tu bis fueris consul, bis consul et ille,inque domo binus conspicietur honor,qui quamquam est ingens, et nullum Martia summo65altius imperium consule Roma uidet,multiplicat tamen hunc grauitas auctoris honorem,et maiestatem res data dantis habet;iudiciis igitur liceat Flaccoque tibiquetalibus Augusti tempus in omne frui!70cum tamen a rerum cura propiore uacabit,uota precor uotis addite uestra meis,et si quae dabit aura sinum, laxate rudentes,exeat e Stygiis ut mea nauis aquis.

sic tu bis fueris consul, bis consul et ille,inque domo binus conspicietur honor,qui quamquam est ingens, et nullum Martia summo65altius imperium consule Roma uidet,multiplicat tamen hunc grauitas auctoris honorem,et maiestatem res data dantis habet;iudiciis igitur liceat Flaccoque tibiquetalibus Augusti tempus in omne frui!70cum tamen a rerum cura propiore uacabit,uota precor uotis addite uestra meis,et si quae dabit aura sinum, laxate rudentes,exeat e Stygiis ut mea nauis aquis.

63 fueris consul] consul fuerisTfuerisB1|| bis consul et ille] bis consul et ipseHet illeMac|| 64 binus] bimusGudianus 228 (Owen 1894), probante Heinsio|| honor] honosL|| 65 quamquam] quamqueC|| nullum] nulliumBacP|| 67 auctoris] actorisMFI|| 69 Flaccoque] flaccoT|| 71 cumFILTquodBCutMHquumWeise (EhwaldKB48)|| a] abB|| propiore] proprioreCFL|| uacabit] uacabisRiese|| 72 uotis] uestrisMac|| 73 et]quid B, incertum|| quaescripsiquaCMFHILquemBT|| sinum] sonumWilliams|| laxateeditio princeps Romana 1471iactatecodd|| rudentes] rudentisB|| 74 exeat] et exeatC|| eBCHaMFILT|| Stygiis] stigisCac

praefuit his, Graecine, locis modo Flaccus, et illoripa ferox Histri sub duce tuta fuit:hic tenuit Mysas gentes in pace fideli,hic arcu fisos terruit ense Getas,hic raptam Troesmin celeri uirtute recepit,infecitque fero sanguine Danuuium.80quaere loci faciem Scythicique incommoda caeli,et quam uicino terrear hoste roga,sintne litae tenues serpentis felle sagittae,fiat an humanum uictima dira caput,mentiar, an coeat duratus frigore Pontus,85et teneat glacies iugera multa freti.

praefuit his, Graecine, locis modo Flaccus, et illoripa ferox Histri sub duce tuta fuit:hic tenuit Mysas gentes in pace fideli,hic arcu fisos terruit ense Getas,hic raptam Troesmin celeri uirtute recepit,infecitque fero sanguine Danuuium.80quaere loci faciem Scythicique incommoda caeli,et quam uicino terrear hoste roga,sintne litae tenues serpentis felle sagittae,fiat an humanum uictima dira caput,mentiar, an coeat duratus frigore Pontus,85et teneat glacies iugera multa freti.

75 praefuit] praefugitC|| 77 Mysas gentesBTmisas gentisCmissas gentesFImissus gentesLgentes missasMHsibi commissasF2(gl)commissasH2(g1)|| 78 fisos] fortesM2ul|| 79 TroesminHeinsius; uideCILV 6183-88, 6195troesmenCtroesenenB1troienLtroezenHITB2troezemFtrozenamM|| 80 infecitque] infecitM1|| DanuuiumKorndanubiumcodd|| 81 quaere] queriT|| Scythicique incommoda caeliadd F2|| Scythicique] siticiqueI|| 82 terrear] terreatC|| hoste] enseH|| 83 serpentis] serpentesIac|| felle] solaC|| 85 mentiar] effluatFLanfluatP* fluatM2c

haec ubi narrarit, quae sit mea fama require,quoque modo peragam tempora dura roga.non sumus hic odio, nec scilicet esse meremur,nec cum fortuna mens quoque uersa mea est;90illa quies animo quam tu laudare solebas,illa uetus solito perstat in ore pudor,[sic ego sum longe, sic hic, ubi barbarus hostisut fera plus ualeant legibus arma facit,]re queat ut nulla tot iam, Graecine, per annos95femina de nobis uirue puerue queri.

haec ubi narrarit, quae sit mea fama require,quoque modo peragam tempora dura roga.non sumus hic odio, nec scilicet esse meremur,nec cum fortuna mens quoque uersa mea est;90illa quies animo quam tu laudare solebas,illa uetus solito perstat in ore pudor,[sic ego sum longe, sic hic, ubi barbarus hostisut fera plus ualeant legibus arma facit,]re queat ut nulla tot iam, Graecine, per annos95femina de nobis uirue puerue queri.

87 ubi] ubiueltibiB|| narrarit] narraretCnarrauitF1|| fama] fataF2|| 90 nec] hecC|| uersa mea] mea uersaH1rapta meaF|| 91 animo'optimus Vaticanus', probante HeinsioanimiBCMFHILT|| 92 perstat] praestatBC||93-94 damnat Merkel; 93 'uersus suspectus'—Heinsius; postlongehexametri finem, pentametrum, hexametri initium excidisse putat Ehwald|| 93 sic ego sum longe [-ȩC] sic hicBCMFHILTsic ego sum, sic hic sanctisKornsic ego sum longe, ScythicisOwen (ed. Tristium 1889, p. xxxviii)|| longe] lenisNémethy|| 95 re ... nullaMHILrem ... nullamBCFTtot iam] iam totL|| 96 uirue] uirqueM

hoc facit ut misero faueant adsintque Tomitae(haec quoniam tellus testificanda mihi est):illi me, quia uelle uident, discedere malunt;respectu cupiunt hic tamen esse sui.100nec mihi credideris: extant decreta quibus noslaudat et immunes publica cera facit;conueniens miseris quae quamquam gloria non sit,proxima dant nobis oppida munus idem.nec pietas ignota mea est: uidet hospita terra105in nostra sacrum Caesaris esse domo.

hoc facit ut misero faueant adsintque Tomitae(haec quoniam tellus testificanda mihi est):illi me, quia uelle uident, discedere malunt;respectu cupiunt hic tamen esse sui.100nec mihi credideris: extant decreta quibus noslaudat et immunes publica cera facit;conueniens miseris quae quamquam gloria non sit,proxima dant nobis oppida munus idem.nec pietas ignota mea est: uidet hospita terra105in nostra sacrum Caesaris esse domo.

97 hoc] hecHquies animiH2(gl)|| facit ut] facit etBCfacitutF2cfaciunt(F1)|| misero faueant adsintque] faueant assint miseroqueT|| adsintque] adsinqueCacadsintqueF2cabsintque(F1)|| 98 quoniam]quid M2cin ras, incertum (ipsum?)|| mihi est] michiM|| 99 illi] illeIac|| malunt] malintHeinsius|| 100 respectu ... sui] respectu ... suoML|| cupiunt] cupiantHeinsius|| 101 nec] neuHeinsius|| mihi] siB2(gl?)|| 102 immunes] in munemB|| publica] puplicaLP|| ceraBCMHILF2ulcuraTcausaF1F2ul(sic)terraF2ul|| 103 quaeR. J. TarranthaecL, probante HeinsioetBCMFHITeaHeinsius|| gloria] gratiaHeinsius|| sitGestCMFHILT quid B, non liquet

stant pariter natusque pius coniunxque sacerdos,numina iam facto non leuiora deo,neu desit pars ulla domus, stat uterque nepotum,hic auiae lateri proximus, ille patris.110his ego do totiens cum ture precantia uerba,Eoo quotiens surgit ab orbe dies;tota (licet quaeras) hoc me non fingere dicetofficii testis Pontica terra mei.[Pontica me tellus, quantis hac possumus ora,115natalem ludis scit celebrare dei,]nec minus hospitibus pietas est cognita talis,misit in has si quos longa Propontis aquas;

stant pariter natusque pius coniunxque sacerdos,numina iam facto non leuiora deo,neu desit pars ulla domus, stat uterque nepotum,hic auiae lateri proximus, ille patris.110his ego do totiens cum ture precantia uerba,Eoo quotiens surgit ab orbe dies;tota (licet quaeras) hoc me non fingere dicetofficii testis Pontica terra mei.[Pontica me tellus, quantis hac possumus ora,115natalem ludis scit celebrare dei,]nec minus hospitibus pietas est cognita talis,misit in has si quos longa Propontis aquas;

107 pariterGBMFHILTpariterqueC|| coniunxqueGBCMpcFHILTnatusqueMac|| 108 iam ... nonGBCMFHLTnon ... iamI|| facto] fatoG|| 109 neu] neBC|| 110 auiaeBCILM2ulliuieM1FHTI2gl|| proximus] protimus [sic]H1|| 112 surgit] fugitM|| orbe] oreH1||113-14 damnat Williams|| 113 licet] uelimfort legendum|| hoc me nonBCT,Hac?hec me nonFHILme numquamM||115-16 damnat R. J. Tarrant|| 115 possumus] nos possumusI|| ora] araB|| 116 dei] diemHP|| 117 cognita] conditaF|| 118 longa] logaM

is quoque, quo laeuus fuerat sub praeside Pontus,audierit frater forsitan ista tuus.120fortuna est impar animo, talique libenterexiguas carpo munere pauper opes,nec uestris damus haec oculis, procul urbe remoti,contenti tacita sed pietate sumus;et tamen haec tangent aliquando Caesaris aures:125nil illum toto quod fit in orbe latet.tu certe scis haec, superis ascite, uidesque,Caesar, ut est oculis subdita terra tuis;

is quoque, quo laeuus fuerat sub praeside Pontus,audierit frater forsitan ista tuus.120fortuna est impar animo, talique libenterexiguas carpo munere pauper opes,nec uestris damus haec oculis, procul urbe remoti,contenti tacita sed pietate sumus;et tamen haec tangent aliquando Caesaris aures:125nil illum toto quod fit in orbe latet.tu certe scis haec, superis ascite, uidesque,Caesar, ut est oculis subdita terra tuis;

119 is] hicM1hisP|| laeuus fueratTF2ulletus fueratBCleuius fueratLPleuuus fueratMleuior fueratF1Hfuerat letuusI|| 120 audierit] audieratF|| ista] illaM|| 121 fortuna est] fortunaH1|| 122 exiguas] exiguusBac|| 123 haec] hocF|| urbe] orbeIac|| 124 sed pietate] haec pietateexhaec pietate haec pietateI|| /sumusB2c|| 125 et] utCsetL|| tamen haec tangent] tanget tamen hocF|| aures] iramIac|| 126 nil] nonCL|| illum] illiB1|| fitBFIsitLT possis alterutrum legere in CMH|| 127 tu certe] tu cseruat Gspatium quinque litterarum reliquit Cen certeM2ul|| haec] hocFIT|| ascite] adsciteBacciteMacṣciteF|| 128 ut'legendum ex ueteribus'—NaugeriusetBCMFHILT

tu nostras audis inter conuexa locatussidera sollicito quas damus ore preces.130perueniant istuc et carmina forsitan illaquae de te misi caelite facta nouo;auguror his igitur flecti tua numina, nec tuimmerito nomen mite parentis habes.

tu nostras audis inter conuexa locatussidera sollicito quas damus ore preces.130perueniant istuc et carmina forsitan illaquae de te misi caelite facta nouo;auguror his igitur flecti tua numina, nec tuimmerito nomen mite parentis habes.

129 conuexa] onuseruat GconnexaL|| 130 sollicitoGB2CMFHILTsollitoB1|| precesCMHITpraecesGp̅cesBFL|| 131 perueniantGBCperuenientFHILTperueniuntM|| istucGBCMFHIillucLT|| forsitanGBCFHILTforsitaM|| 132 misi] missG|| factaGBCpcMFHILTfactoCac|| 133-34 nec ... immerito] necseruat Gnam ... e merito [undeex meritoC. P. Jones]fort legendum|| 134 mite] mitteFac|| habes] habetB1

Haec mihi Cimmerio bis tertia ducitur aestaslitore pellitos inter agenda Getas.ecquos tu silices, ecquod, carissime, ferrumduritiae confers, Albinouane, meae?gutta cauat lapidem, consumitur anulus usu,5atteritur pressa uomer aduncus humo.tempus edax igitur praeter nos omnia perdit;cessat duritia mors quoque uicta mea.

Haec mihi Cimmerio bis tertia ducitur aestaslitore pellitos inter agenda Getas.ecquos tu silices, ecquod, carissime, ferrumduritiae confers, Albinouane, meae?gutta cauat lapidem, consumitur anulus usu,5atteritur pressa uomer aduncus humo.tempus edax igitur praeter nos omnia perdit;cessat duritia mors quoque uicta mea.

albinouanoB2albino uanoH2albinouano amico suoMad albino uanomFad albinouanumI2hanc epistulam mittit albinouanoL|| 1 Haec] hicMF|| CimmerioBritish Library Harley 2607 (Tarrant)cumerioM1in etiam memoriCin **********B1in hemonioHITPin euxinoFinexinoB2cbistonioLM2ul|| aestas] aetasC|| 2 pellitos] pellitasBHpellitoC|| 3 ecquos ... ecquodLaurentianus 36 2, saec xv (Lenz)et quos ... et quodBMFHILTat quos ... et quodC|| carissime] ḣin̅eL|| 4 Albinouane] albino uaneH|| 6 atteriturHeinsiuset teriturcodddeteriturHeinsius||post 6 hos uersus habet M:set cum nostra malis uexentur corpora multis / aspera non possum perpetiendo mori || 7 perditIperdetBCMFHLT|| 8 cessat duritia] duritia cessatCaccesset duritiaCastiglioni (Lenz)|| mea.eddmea?Riese, Castiglioni

exemplum est animi nimium patientis Vlixesiactatus dubio per duo lustra mari;10tempora solliciti sed non tamen omnia fatipertulit, et placidae saepe fuere morae.an graue sex annis pulchram fouisse Calypsoaequoreaeque fuit concubuisse deae?excipit Hippotades, qui dat pro munere uentos,15curuet ut impulsos utilis aura sinus,nec bene cantantes labor est audisse puellas,nec degustanti lotos amara fuit:hos ego qui patriae faciant obliuia sucosparte meae uitae, si modo dentur, emam.20

exemplum est animi nimium patientis Vlixesiactatus dubio per duo lustra mari;10tempora solliciti sed non tamen omnia fatipertulit, et placidae saepe fuere morae.an graue sex annis pulchram fouisse Calypsoaequoreaeque fuit concubuisse deae?excipit Hippotades, qui dat pro munere uentos,15curuet ut impulsos utilis aura sinus,nec bene cantantes labor est audisse puellas,nec degustanti lotos amara fuit:hos ego qui patriae faciant obliuia sucosparte meae uitae, si modo dentur, emam.20

9 exemplum est animiBCMFLT(aniniT) exemplum animi estHexemplum animiI|| 10 dubio ... mari] ćbio ... moriC|| 11 non] quae'liber unus Bers[manni]. & ego inueni in editione Vicentina. & Ciofano pro textu est'—Auctor Electorum Etonensium|| 12 pertulit] non tulitAuctor Elect. Eton. (quae tamen ... non tulit)|| morae] m-oreF|| 13 pulchramexpulchamM|| Calypso] calipsonFH|| 14 aequoreaeque] equorequeIacAeaeaequeMerkel|| concubuisse] incubuisseT|| deae] deoC|| 15 Hippotades] hypodatesFHT|| 17 cantantes] cantantisB|| audisseFaudireBCMHILT|| 18 lotosB1ClothosMFLTH2I2lethesI1PsucusH1quid B2, incertum (votos?)|| amara] amarusH1|| fuit] eratH|| 19 faciant] faciuntH|| sucos] lucosC|| 20 meae] meȩ estC


Back to IndexNext