Isengrijn sprac: »Hebdi gheleert203Anuwen oom dus lieghenapeert?”204—»In hebbe daer an niet gheloghen.205Ghi hebt minen oom bedroghen206Hardedicke in menegher wise:207Ghimisleettenevandenpladisen,208Die hi u warp vanderkerren,209Doe ghi hem volghedet van verre,210Ende ghi diepladiseuplaset;211Doe ghi u daeranehadtversadet,212Ghine gaeft hem no goet no quaet,213Sonderallene eenpladisengraet,214Die ghi hemte jeghen brochtet,215Dor datghine niet ne mochtet.216Sinthoondinevan enenbake,217Die vet was, ende van goeder smake,218Dien ghi leit in uwenmuseel.219Doe Reinaert eschede sijn deel,220Antwordi hemin scerne:221»U deel willic u gheven gherne,222Reinaert, scone jonghelinc:223Diewisse, daer die bake an hinc,224Becnause,soees so vet.”225Reinaerdewaslettelte bet,226Dat hi den goedenbakeghewan,227In sulkersorghedattene een man228Vinc, ende warp in sinen sac:229Desepineende ditonghemac230Hevet hiledendorIsengrine,231Ende hondert werven mere pine.232Ghi heren, dinct u ditghevoech233Nochtan, oft meeronghevoech,234Dat hiclaghet omsijnwijf,235Die Reinaert hevet al haerlijf236Ghemint? so doet hi hare;237Al nemaectensijt nietmare,238Ic dartwel segghenover waer,239Dat langher es danVIIjaer,240Dat Reinaert hevet hare trouwe.241Om dat Hersint, die scone vrouwe,242Dorminneendedorquadesede243Reinaerde sinen wille dede,244Wattan? soe wassciereghenesen:245Wattalenmach daer omme wesen!246Nu maket hier Cuwaert, die hase,247Eneclaghevan ere blase;248Oft hi denCredeniet wel en las,249Reinaert, die sijn meester was,250Mochte in sinenclercnietblouwen?251Dat ware onrecht,entrouwen!252Cortois claghet om ene worst,253Die hiverloosin enenvorst:254Die claghe warebetverholen.255En hoordi dat soe was ghestolen?256Male quesite male perdite:257Om rechtwertmen qualicquite258Dat men hevetqualicghewonnen.259Wie sal Reinaerde datveronnen,260Dat hi ghestolen goetghinc an?261Niemen die rechtverscedencan.262Reinaert es een gherecht man:263Sintdat die coninc sinenban264Hevet gheboden, ende sinen vrede,265So wetic wel, dat hine dede266Dinc neghene, dan oft hi ware267Hermite ofte clusenare.268Naestsiere huut draecht hi diehare.269Binnen desen naesten jare270Sone at hi vleesc, no wilt notam;271Dat seide die ghistrendanequam.272Malcrois hevet hibegheven273Sijn casteel, ende hevetup heven274Enecluse, daer hi leghet in.275Anderbejach, no ander ghewin276Sowanicwel dat hine hevet,277Dancaritate, die men hem ghevet.278Hijs bleec ende magher vander pine;279Hongher, dorst, scerpecarine280Doghethi vor sinen sonden281Rechtte desen selven stonden.”282Doe Grimbertstont in deser tale,283Saghen si van berghe te dale284Canticleer comenghevaren,285Ende brochte up ere bare286Ene dodehinne, hiet Coppe,287Dier Reinaert hadde bi den croppe288Hooft ende hals af ghebeten.289Dit moeste nu die coninc weten.290Cantecleer quam vore gaende,291Sine vederen sere slaende.292In wedersiden vander bare293Ghinc ene hanewidemare:294Die een hiet Cantaert,295Daerwilenna gheheten waert296VrouweAlenten goede hane;297Die ander hiet,na minen wane,298Die goede hane Craiant,299Die scoonste diemen vant300Tusschen Portaengen ende Polanen.301Elkerlijcvan desen hanen302Droech eenbernendestallecht,303Dat lanc was ende recht.304Daer waren Coppen broeders twee,305Die riepenowiende wee.306Om haerre suster Coppen doot307Drevensiclagheendejamergroot.308Pinte ende Sproete droeghen die bare:309Hem was te moedehardesware310Vander suster, die si hadden verloren.311Men mochthardeverre horen312Haerretweercaerminghe.313Dus sijn sicomenintghedinghe.314Cantecleer spranc in denrinc,315Ende seide: »Here coninc,316Dor God endedorghenade,317Nuontfarmetmierescade,318Die mi Reinaert heeft ghedaen,319Ende minen kindren, die hier staen320Seretharen onwille.321Teninganevan Aprille,322Doe die winter wasvergaen,323Ende men sach die bloemen staen324Over al die velde groene,325Doe was ic fier ende coene326Van minen groten gheslachte:327Ic hadde jongher sonen achte,328Ende jongher dochtren sevene,329Dien wellustete levene,330Die mi Rode die vroede331Hadde brocht tenenbroede.332Si waren alle vet endestarc,333Ende ghinghen in een sconenparc,334Dat wasbelokenin ere mure;335Hier binnenstoetene scure,336Daer vele honden toe horden.337Dat si menich dier felscorden,338Dies waren mine kindre onvervaert.339Ditbenijddedus Reinaert,340Dat sire waren sovastebinnen,341Dat hire negheen ne consteghewinnen.342Want Reinaert, diefelleghebure,343Hoe dicke ghinc hiom diemure344Ende leide ons sine laghen!345Alsene dan die honde saghen,346Liepen si na met haerrecracht.347Enewarfwart hi uptie gracht348Bi avonturedaerbelopen,349Datic hem sach een deel becopen350Sinediefteende sinen roof,351Dathem diepelseserestoof.352Nochtanquam hi bibarate353Dane; dattene Godverwate!354Doewaerwisijns langhequijt.355Sintquam hi als een hermijt,356Diemoordadeghedief,357Ende brochte mi seghele ende brief358Te lesene, here coninc,359Daer u seghele ane hinc.360Doe ic die letteren lesen began.361Dochtemi ghescreven daer an,362Dat ghi haddet coninclike363Over al uwen rike364Allen dieren gheboden vrede,365Ende ooc allen voghelen mede.366Ooc brochte hi anderniemare,367Ende seide, dat hi ware368Eenbeghevenclusenare,369Ende hadde ghedoghet,twaren,370Vor sinen sonden meneghepine;371Hitoochdemipalsterendeslavine,372Die hi brochte vander Elmare,373Daer onder enescerpehare.374Doe sprac hi: »Here Cantecleer,375Nu moghedi welvorwaertmeer376Van misonder hoedeleven:377Ic hebbebiderscolevergheven378Al vleesc endevleeschsmout.379Ic bemvortmeerso out,380Ic moet miere siele telen.381Gode willic ubevelen!382Ic ga daer ic hebbe te doene:383Ic hebbe middach endenoene384Endeprimete segghene vanden daghe.”385Doe nam hinevenerehaghe386Sinen wech, ende tienghescede387Ghinc hi lesen sinencrede.388Ic wart blide endeonvervaert,389Ende ghinc te minen kindrenwaert,390Ende was so wel alsonder hoede,391Dat ic ghinc met minenbroede392Sondersorgheal buten mure:393Daer gheviel mi quade avonture;394Want Reinaert, die fellesaghe,395Was ghecropen dor diehaghe,396Ende hadde die porteondergaen:397Doe waert miere kindresaen398Eengheprondenuten ghetale,399Dat leide Reinaert in sinemale.400Mesval mi doe nakede:401Want sint dat hise smakede402In sinenghiereghenmont,403Ne conste ons wachtre nochte hont404Nobewachten, no bescaermen.405Here, des laet uontfaermen!406Reinaert leide sine laghe407Beidebi nachte ende bi daghe,408Ende roofde emmer mine kindre;409So vele es tghetal nu mindre,410Dant ghewone was te sine,411Dat dieXVkindre mine412Sijnghedeghenal tote viere,413So suver heeftse dieonghiere414Reinaert in sinen mont verslonden:415Noch ghistren wart hem metten honden416Ontjaghet Coppe, die hinnemare,417Die hier leghet up deser bare.418Dit claghic u met grotensere:419Ontfaermt u mijns, wel soete here!”420
Isengrijn sprac: »Hebdi gheleert203Anuwen oom dus lieghenapeert?”204—»In hebbe daer an niet gheloghen.205Ghi hebt minen oom bedroghen206Hardedicke in menegher wise:207Ghimisleettenevandenpladisen,208Die hi u warp vanderkerren,209Doe ghi hem volghedet van verre,210Ende ghi diepladiseuplaset;211Doe ghi u daeranehadtversadet,212Ghine gaeft hem no goet no quaet,213Sonderallene eenpladisengraet,214Die ghi hemte jeghen brochtet,215Dor datghine niet ne mochtet.216Sinthoondinevan enenbake,217Die vet was, ende van goeder smake,218Dien ghi leit in uwenmuseel.219Doe Reinaert eschede sijn deel,220Antwordi hemin scerne:221»U deel willic u gheven gherne,222Reinaert, scone jonghelinc:223Diewisse, daer die bake an hinc,224Becnause,soees so vet.”225Reinaerdewaslettelte bet,226Dat hi den goedenbakeghewan,227In sulkersorghedattene een man228Vinc, ende warp in sinen sac:229Desepineende ditonghemac230Hevet hiledendorIsengrine,231Ende hondert werven mere pine.232Ghi heren, dinct u ditghevoech233Nochtan, oft meeronghevoech,234Dat hiclaghet omsijnwijf,235Die Reinaert hevet al haerlijf236Ghemint? so doet hi hare;237Al nemaectensijt nietmare,238Ic dartwel segghenover waer,239Dat langher es danVIIjaer,240Dat Reinaert hevet hare trouwe.241Om dat Hersint, die scone vrouwe,242Dorminneendedorquadesede243Reinaerde sinen wille dede,244Wattan? soe wassciereghenesen:245Wattalenmach daer omme wesen!246Nu maket hier Cuwaert, die hase,247Eneclaghevan ere blase;248Oft hi denCredeniet wel en las,249Reinaert, die sijn meester was,250Mochte in sinenclercnietblouwen?251Dat ware onrecht,entrouwen!252Cortois claghet om ene worst,253Die hiverloosin enenvorst:254Die claghe warebetverholen.255En hoordi dat soe was ghestolen?256Male quesite male perdite:257Om rechtwertmen qualicquite258Dat men hevetqualicghewonnen.259Wie sal Reinaerde datveronnen,260Dat hi ghestolen goetghinc an?261Niemen die rechtverscedencan.262Reinaert es een gherecht man:263Sintdat die coninc sinenban264Hevet gheboden, ende sinen vrede,265So wetic wel, dat hine dede266Dinc neghene, dan oft hi ware267Hermite ofte clusenare.268Naestsiere huut draecht hi diehare.269Binnen desen naesten jare270Sone at hi vleesc, no wilt notam;271Dat seide die ghistrendanequam.272Malcrois hevet hibegheven273Sijn casteel, ende hevetup heven274Enecluse, daer hi leghet in.275Anderbejach, no ander ghewin276Sowanicwel dat hine hevet,277Dancaritate, die men hem ghevet.278Hijs bleec ende magher vander pine;279Hongher, dorst, scerpecarine280Doghethi vor sinen sonden281Rechtte desen selven stonden.”282Doe Grimbertstont in deser tale,283Saghen si van berghe te dale284Canticleer comenghevaren,285Ende brochte up ere bare286Ene dodehinne, hiet Coppe,287Dier Reinaert hadde bi den croppe288Hooft ende hals af ghebeten.289Dit moeste nu die coninc weten.290Cantecleer quam vore gaende,291Sine vederen sere slaende.292In wedersiden vander bare293Ghinc ene hanewidemare:294Die een hiet Cantaert,295Daerwilenna gheheten waert296VrouweAlenten goede hane;297Die ander hiet,na minen wane,298Die goede hane Craiant,299Die scoonste diemen vant300Tusschen Portaengen ende Polanen.301Elkerlijcvan desen hanen302Droech eenbernendestallecht,303Dat lanc was ende recht.304Daer waren Coppen broeders twee,305Die riepenowiende wee.306Om haerre suster Coppen doot307Drevensiclagheendejamergroot.308Pinte ende Sproete droeghen die bare:309Hem was te moedehardesware310Vander suster, die si hadden verloren.311Men mochthardeverre horen312Haerretweercaerminghe.313Dus sijn sicomenintghedinghe.314Cantecleer spranc in denrinc,315Ende seide: »Here coninc,316Dor God endedorghenade,317Nuontfarmetmierescade,318Die mi Reinaert heeft ghedaen,319Ende minen kindren, die hier staen320Seretharen onwille.321Teninganevan Aprille,322Doe die winter wasvergaen,323Ende men sach die bloemen staen324Over al die velde groene,325Doe was ic fier ende coene326Van minen groten gheslachte:327Ic hadde jongher sonen achte,328Ende jongher dochtren sevene,329Dien wellustete levene,330Die mi Rode die vroede331Hadde brocht tenenbroede.332Si waren alle vet endestarc,333Ende ghinghen in een sconenparc,334Dat wasbelokenin ere mure;335Hier binnenstoetene scure,336Daer vele honden toe horden.337Dat si menich dier felscorden,338Dies waren mine kindre onvervaert.339Ditbenijddedus Reinaert,340Dat sire waren sovastebinnen,341Dat hire negheen ne consteghewinnen.342Want Reinaert, diefelleghebure,343Hoe dicke ghinc hiom diemure344Ende leide ons sine laghen!345Alsene dan die honde saghen,346Liepen si na met haerrecracht.347Enewarfwart hi uptie gracht348Bi avonturedaerbelopen,349Datic hem sach een deel becopen350Sinediefteende sinen roof,351Dathem diepelseserestoof.352Nochtanquam hi bibarate353Dane; dattene Godverwate!354Doewaerwisijns langhequijt.355Sintquam hi als een hermijt,356Diemoordadeghedief,357Ende brochte mi seghele ende brief358Te lesene, here coninc,359Daer u seghele ane hinc.360Doe ic die letteren lesen began.361Dochtemi ghescreven daer an,362Dat ghi haddet coninclike363Over al uwen rike364Allen dieren gheboden vrede,365Ende ooc allen voghelen mede.366Ooc brochte hi anderniemare,367Ende seide, dat hi ware368Eenbeghevenclusenare,369Ende hadde ghedoghet,twaren,370Vor sinen sonden meneghepine;371Hitoochdemipalsterendeslavine,372Die hi brochte vander Elmare,373Daer onder enescerpehare.374Doe sprac hi: »Here Cantecleer,375Nu moghedi welvorwaertmeer376Van misonder hoedeleven:377Ic hebbebiderscolevergheven378Al vleesc endevleeschsmout.379Ic bemvortmeerso out,380Ic moet miere siele telen.381Gode willic ubevelen!382Ic ga daer ic hebbe te doene:383Ic hebbe middach endenoene384Endeprimete segghene vanden daghe.”385Doe nam hinevenerehaghe386Sinen wech, ende tienghescede387Ghinc hi lesen sinencrede.388Ic wart blide endeonvervaert,389Ende ghinc te minen kindrenwaert,390Ende was so wel alsonder hoede,391Dat ic ghinc met minenbroede392Sondersorgheal buten mure:393Daer gheviel mi quade avonture;394Want Reinaert, die fellesaghe,395Was ghecropen dor diehaghe,396Ende hadde die porteondergaen:397Doe waert miere kindresaen398Eengheprondenuten ghetale,399Dat leide Reinaert in sinemale.400Mesval mi doe nakede:401Want sint dat hise smakede402In sinenghiereghenmont,403Ne conste ons wachtre nochte hont404Nobewachten, no bescaermen.405Here, des laet uontfaermen!406Reinaert leide sine laghe407Beidebi nachte ende bi daghe,408Ende roofde emmer mine kindre;409So vele es tghetal nu mindre,410Dant ghewone was te sine,411Dat dieXVkindre mine412Sijnghedeghenal tote viere,413So suver heeftse dieonghiere414Reinaert in sinen mont verslonden:415Noch ghistren wart hem metten honden416Ontjaghet Coppe, die hinnemare,417Die hier leghet up deser bare.418Dit claghic u met grotensere:419Ontfaermt u mijns, wel soete here!”420
Isengrijn sprac: »Hebdi gheleert203Anuwen oom dus lieghenapeert?”204—»In hebbe daer an niet gheloghen.205Ghi hebt minen oom bedroghen206Hardedicke in menegher wise:207Ghimisleettenevandenpladisen,208Die hi u warp vanderkerren,209Doe ghi hem volghedet van verre,210Ende ghi diepladiseuplaset;211Doe ghi u daeranehadtversadet,212Ghine gaeft hem no goet no quaet,213Sonderallene eenpladisengraet,214Die ghi hemte jeghen brochtet,215Dor datghine niet ne mochtet.216Sinthoondinevan enenbake,217Die vet was, ende van goeder smake,218Dien ghi leit in uwenmuseel.219Doe Reinaert eschede sijn deel,220Antwordi hemin scerne:221»U deel willic u gheven gherne,222Reinaert, scone jonghelinc:223Diewisse, daer die bake an hinc,224Becnause,soees so vet.”225Reinaerdewaslettelte bet,226Dat hi den goedenbakeghewan,227In sulkersorghedattene een man228Vinc, ende warp in sinen sac:229Desepineende ditonghemac230Hevet hiledendorIsengrine,231Ende hondert werven mere pine.232
Ghi heren, dinct u ditghevoech233Nochtan, oft meeronghevoech,234Dat hiclaghet omsijnwijf,235Die Reinaert hevet al haerlijf236Ghemint? so doet hi hare;237Al nemaectensijt nietmare,238Ic dartwel segghenover waer,239Dat langher es danVIIjaer,240Dat Reinaert hevet hare trouwe.241Om dat Hersint, die scone vrouwe,242Dorminneendedorquadesede243Reinaerde sinen wille dede,244Wattan? soe wassciereghenesen:245Wattalenmach daer omme wesen!246Nu maket hier Cuwaert, die hase,247Eneclaghevan ere blase;248Oft hi denCredeniet wel en las,249Reinaert, die sijn meester was,250Mochte in sinenclercnietblouwen?251Dat ware onrecht,entrouwen!252Cortois claghet om ene worst,253Die hiverloosin enenvorst:254Die claghe warebetverholen.255En hoordi dat soe was ghestolen?256Male quesite male perdite:257Om rechtwertmen qualicquite258Dat men hevetqualicghewonnen.259Wie sal Reinaerde datveronnen,260Dat hi ghestolen goetghinc an?261Niemen die rechtverscedencan.262
Reinaert es een gherecht man:263Sintdat die coninc sinenban264Hevet gheboden, ende sinen vrede,265So wetic wel, dat hine dede266Dinc neghene, dan oft hi ware267Hermite ofte clusenare.268Naestsiere huut draecht hi diehare.269Binnen desen naesten jare270Sone at hi vleesc, no wilt notam;271Dat seide die ghistrendanequam.272Malcrois hevet hibegheven273Sijn casteel, ende hevetup heven274Enecluse, daer hi leghet in.275Anderbejach, no ander ghewin276Sowanicwel dat hine hevet,277Dancaritate, die men hem ghevet.278Hijs bleec ende magher vander pine;279Hongher, dorst, scerpecarine280Doghethi vor sinen sonden281Rechtte desen selven stonden.”282
Doe Grimbertstont in deser tale,283Saghen si van berghe te dale284Canticleer comenghevaren,285Ende brochte up ere bare286Ene dodehinne, hiet Coppe,287Dier Reinaert hadde bi den croppe288Hooft ende hals af ghebeten.289Dit moeste nu die coninc weten.290Cantecleer quam vore gaende,291Sine vederen sere slaende.292In wedersiden vander bare293Ghinc ene hanewidemare:294Die een hiet Cantaert,295Daerwilenna gheheten waert296VrouweAlenten goede hane;297Die ander hiet,na minen wane,298Die goede hane Craiant,299Die scoonste diemen vant300Tusschen Portaengen ende Polanen.301Elkerlijcvan desen hanen302Droech eenbernendestallecht,303Dat lanc was ende recht.304Daer waren Coppen broeders twee,305Die riepenowiende wee.306Om haerre suster Coppen doot307Drevensiclagheendejamergroot.308Pinte ende Sproete droeghen die bare:309Hem was te moedehardesware310Vander suster, die si hadden verloren.311Men mochthardeverre horen312Haerretweercaerminghe.313Dus sijn sicomenintghedinghe.314
Cantecleer spranc in denrinc,315Ende seide: »Here coninc,316Dor God endedorghenade,317Nuontfarmetmierescade,318Die mi Reinaert heeft ghedaen,319Ende minen kindren, die hier staen320Seretharen onwille.321Teninganevan Aprille,322Doe die winter wasvergaen,323Ende men sach die bloemen staen324Over al die velde groene,325Doe was ic fier ende coene326Van minen groten gheslachte:327Ic hadde jongher sonen achte,328Ende jongher dochtren sevene,329Dien wellustete levene,330Die mi Rode die vroede331Hadde brocht tenenbroede.332Si waren alle vet endestarc,333Ende ghinghen in een sconenparc,334Dat wasbelokenin ere mure;335Hier binnenstoetene scure,336Daer vele honden toe horden.337Dat si menich dier felscorden,338Dies waren mine kindre onvervaert.339Ditbenijddedus Reinaert,340Dat sire waren sovastebinnen,341Dat hire negheen ne consteghewinnen.342Want Reinaert, diefelleghebure,343Hoe dicke ghinc hiom diemure344Ende leide ons sine laghen!345Alsene dan die honde saghen,346Liepen si na met haerrecracht.347Enewarfwart hi uptie gracht348Bi avonturedaerbelopen,349Datic hem sach een deel becopen350Sinediefteende sinen roof,351Dathem diepelseserestoof.352Nochtanquam hi bibarate353Dane; dattene Godverwate!354Doewaerwisijns langhequijt.355Sintquam hi als een hermijt,356Diemoordadeghedief,357Ende brochte mi seghele ende brief358Te lesene, here coninc,359Daer u seghele ane hinc.360Doe ic die letteren lesen began.361Dochtemi ghescreven daer an,362Dat ghi haddet coninclike363Over al uwen rike364Allen dieren gheboden vrede,365Ende ooc allen voghelen mede.366Ooc brochte hi anderniemare,367Ende seide, dat hi ware368Eenbeghevenclusenare,369Ende hadde ghedoghet,twaren,370Vor sinen sonden meneghepine;371Hitoochdemipalsterendeslavine,372Die hi brochte vander Elmare,373Daer onder enescerpehare.374Doe sprac hi: »Here Cantecleer,375Nu moghedi welvorwaertmeer376Van misonder hoedeleven:377Ic hebbebiderscolevergheven378Al vleesc endevleeschsmout.379Ic bemvortmeerso out,380Ic moet miere siele telen.381Gode willic ubevelen!382Ic ga daer ic hebbe te doene:383Ic hebbe middach endenoene384Endeprimete segghene vanden daghe.”385Doe nam hinevenerehaghe386Sinen wech, ende tienghescede387Ghinc hi lesen sinencrede.388Ic wart blide endeonvervaert,389Ende ghinc te minen kindrenwaert,390Ende was so wel alsonder hoede,391Dat ic ghinc met minenbroede392Sondersorgheal buten mure:393Daer gheviel mi quade avonture;394Want Reinaert, die fellesaghe,395Was ghecropen dor diehaghe,396Ende hadde die porteondergaen:397Doe waert miere kindresaen398Eengheprondenuten ghetale,399Dat leide Reinaert in sinemale.400Mesval mi doe nakede:401Want sint dat hise smakede402In sinenghiereghenmont,403Ne conste ons wachtre nochte hont404Nobewachten, no bescaermen.405Here, des laet uontfaermen!406Reinaert leide sine laghe407Beidebi nachte ende bi daghe,408Ende roofde emmer mine kindre;409So vele es tghetal nu mindre,410Dant ghewone was te sine,411Dat dieXVkindre mine412Sijnghedeghenal tote viere,413So suver heeftse dieonghiere414Reinaert in sinen mont verslonden:415Noch ghistren wart hem metten honden416Ontjaghet Coppe, die hinnemare,417Die hier leghet up deser bare.418Dit claghic u met grotensere:419Ontfaermt u mijns, wel soete here!”420