Die coninc sprac: »Grimbaert421U oom, die clusenare waert,422Hi hevet ghedaen so goedecarine!423Levic een jaer, het sal hemscinen.424Nu hort hier, Cantecleer,425Wat sal dertalenmeer?426U dochter leghet alhier verslegen:427(God moet haerresiele pleghen!)428Wine moghense niet langher houden,429(God moeter afghewouden!)430Ende sullen onsevigiliensinghen;431Daerna sullen wisebringhen,432Den lichame,ter eerdenmet ere.433Dan sullen wi met desen heren434Onsberadenendebespreken,435Hoe wi ons bestghewreken436An Reinaerde van deser mort.”437Doe highespracdese wort,438Beval hi jonghen ende ouden,439Dat sivigiliensinghen souden.440Dat hi gheboot wassciereghedaen.441Doe mochtemen horenane slaen442Ende beghinnen, hardeho,443Dat placebo Domino,444Ende die verse die daer toe horden.445Ic seide ooc, in waren worden,446Newarehet ware ons te lanc,447Wie daer der siele vers sanc,448Ende wie diesielelesselas.449Doe dievigilieghehentwas,450Doe leidemen Coppen in dat graf,451Dat biengieneghemaket was,452(Onder die linde in een gras,)453Van marberstene, dieslechtwas:454Die letteren, die men daer ane sach,455Ane den sarc, die daer up lach,456Deden ane tgrafbekinnen,457Wie daer lach begraven binnen.458Dus spraken dieboecstave459Anden sarc upten grave:460»Hier leghet Coppe begraven,461Die sowaleconstescraven,462Die die vos Reinaertverbeet,463Ende haren gheslachte was te wreet.”464Nu leghet Coppe ondermoude.465Die coninc sprac te sinen ouden,466Dat si hem alleHem bespraken,467Hoe si alrebestghewraken468Dese groteoverdade.469Doe wartsi alle te rade470Dat si den conincrieden,471Dat hine soudeombieden,472Dat hi te hove soude comen;473Nodorscade, nodorvrome474Ne liete, hine quame intghedinghe,475Ende men Brunen van diendinghe476Diebodscapsoudeladen.477Dies was hisciereberaden,478Dat hi dus sprac te Bruun den bere:479»Here Bruun, dit segghic vor dit here,480Dat ghi desebodscapdoet:481Ooc biddic u, dat ghi sijt vroet,482Dat ghi u wacht vanbaraet;483Reinaert esfelendequaet:484Hi sal usmekenendelieghen,485Machhi, hi sal u bedrieghen486Met valscen worden ende met sconen;487Machhi, bi Gode, hi sal uhonen.”488—»Here, seit hi,laetucastien!489Somoetemi Godvermalendien,490Oftmi Reinaert so salhonen,491Inne salt hemwederlonen,492Dat hijsan den dulsten si;493Nu nesorghetniet om mi!”494Nu nemt hiorlof, ende salnaken495Daer hi sere salmesraken.496Nu es Bruneuptie vaert,497Endehevetin siere hertenonwaert,498Ende hetdochtehemoverdaet,499Datiemensoude sijn soquaet,500Ende hem Reinaerthonensoude.501Dor denkeervan enen woude502Quam hi ghelopen in enewoestine,503Daer Reinaert hadde diepadesine504Ghesleghencrom endemenichfoude,505Also als hi uten woude506Hadde ghelopen om sijnbejach.507Beneden derwoestinenlach508Een berch, hooch ende lanc,509Daer moeste Brune sinen ganc510Temiddewaerdeover maken,511Sal hi te Maupertuus gheraken.512Reinaert hadde so menich huus;513Maer die casteel van Maupertuus514Was die beste van sinenborghen:515Daer trac hi in, als hi insorghe516Ende innodewasbevaen.517Nu es Brune die bere ghegaen518Dathi te Maupertuus es comen.519Doe hi die porte hevetvernomen,520Daer Reinaert uteplachte gane,521Doe ghinc hi vor diebarbecane522Sittenoversinen staert,523Ende sprac: »Sidi in huus, Reinaert?524Ic bemBrune, des coninx bode,525Die hevet ghesworen bi sinen goden,526Ne comdi niet tenghedinghe,527Ende ic u niet vor mi bringhe,528Recht te nemene ende te ghevene,529Ende in vrede vort te levene,530Hi doet ubreken ende raden.531Reinaert, doet dat ic urade,532Ende gaet met mite hovewaert.”533Ditverhordeal nu Reinaert,534Die vor sine porte lach,535Daer hi vele te liggheneplach536Dorwarmhedevander sonnen.537Bi dertale, die Brune heeft begonnen,538BekendenaltehantReinaert,539Endetartbette dalewaert,540In sine donkerstehaghedochte:541Menichfoutwas sijnghedochte,542Hoe hivondesulkenraet,543Daer hi Brune, denfellenvraet,544Te scernemede mochtedriven,545Ende selvebi siere erebliven.546Doe sprac Reinaertover lanc:547»Uus goetsraetshebbet danc,548Here Bruun, welsoete vrient;549Hi hevet uqualikeghedient,550Die uberietdesenganc,551Ende udesen berch lanc552Over te lopene dedebestaen;553Ic soude tehovesijn ghegaen,554Al haddet ghi mi nietgheraden;555Maer mi es die buuc so gheladen556In so utermaten wise,557Met ere vremder niewer spise,558Icvruchte, in sal nietmoghengaen:559Innemachsitten noghestaen,560Ic bem so utermatensat.”561—»Reinaert, wat aetstu? wat?”562—»Here Brune, ic atcrankehave,563Arem mandannesgheen grave:564Dat moghedibimi wel weten.565Wi arme liede, wimoeteneten,566Haddenwijsraet, dat winodeaten:567Goeder versscer honichraten568Hebbiccoeverhardegroot:569Diemoeticeten, dor dennoot,570Als icelniet machghewinnen.571Nochtanals icse hebbe binnen572Hebbicker afpineendeonghemac.”573Dit horde Brune, ende sprac:574»Helpe, lieve vos Reinaert,575Hebdihonich dusonwaert?576Honich es enesoetespise,577Die ic vore allen gherechtenprise,578Ende vore allen gherechten minne.579Reinaert, helpt mi, dat icsghewinne!580Edele Reinaert,soete neve,581Also langhe als ic sal leven582Willicu daer omme minnen:583Reinaert, helpt mi, dat ics ghewinne!”584—»Ghewinnen, Bruun? ghi hout u spot!”585—»In doe, Reinaert; so waric sot,586Hildic spot; neen ic niet.”587Reinaert sprac: »Bruun,mochtijsiet?588Oft ghi honich moghet eten,589Bi uwer trouwe, laet mi weten;590Mochtijs iet, ic souts usaden.591Ic sals u also veleberaden,592Ghine atet niet met u tiene,593Waendicuhuldedaer met verdienen.”594—»Met mi tiene? hoemachdat wesen?595Reinaert, hout uwen mont van desen;596Ende sijts seker ende ghewes,597Haddic al thonich, dat nu es598Tusscen hier ende Portegale,599Ic aet al up, tenenmale.”600Reinaert sprac: »Wat sechdi?601Eendorper, heet Lamfroit, woont hierbi,602Hevet honich so vele,te waren,603Ghine atet niet in VII jaren.604Dat soudic gheven in ughewout,605Here Bruun, wildi mi wesenhout,606Ende vor midinghente hove.”607Doe quam Brune, ende ghincgheloven608EndesekerdeReinaerde dat,609Wildine honichs makensat,610(Des hicumeombitensal)611Hi wilde wesen over al612Ghestadevrient ende goetgheselle.613Hier omme loech Reinaert, diefelle,614Ende sprac: »Bruun,heletmare,615VergaveGod, dat mi nu ware616Also bereit een goetgheval,617Alse u dit honich wesen sal,618Al wildijs hebben VII amen!”619Dese wort sijn hembequame,620Bruun, endedadenhem sosochte!621Hi loech, dat hinemmeenemochte.622Doe peinsde Reinaert, daer histoet:623Bruun, es midavonturegoet,624Icwaneu daer noch hedenlaten,625Daer ghi lachen sultte maten.”626
Die coninc sprac: »Grimbaert421U oom, die clusenare waert,422Hi hevet ghedaen so goedecarine!423Levic een jaer, het sal hemscinen.424Nu hort hier, Cantecleer,425Wat sal dertalenmeer?426U dochter leghet alhier verslegen:427(God moet haerresiele pleghen!)428Wine moghense niet langher houden,429(God moeter afghewouden!)430Ende sullen onsevigiliensinghen;431Daerna sullen wisebringhen,432Den lichame,ter eerdenmet ere.433Dan sullen wi met desen heren434Onsberadenendebespreken,435Hoe wi ons bestghewreken436An Reinaerde van deser mort.”437Doe highespracdese wort,438Beval hi jonghen ende ouden,439Dat sivigiliensinghen souden.440Dat hi gheboot wassciereghedaen.441Doe mochtemen horenane slaen442Ende beghinnen, hardeho,443Dat placebo Domino,444Ende die verse die daer toe horden.445Ic seide ooc, in waren worden,446Newarehet ware ons te lanc,447Wie daer der siele vers sanc,448Ende wie diesielelesselas.449Doe dievigilieghehentwas,450Doe leidemen Coppen in dat graf,451Dat biengieneghemaket was,452(Onder die linde in een gras,)453Van marberstene, dieslechtwas:454Die letteren, die men daer ane sach,455Ane den sarc, die daer up lach,456Deden ane tgrafbekinnen,457Wie daer lach begraven binnen.458Dus spraken dieboecstave459Anden sarc upten grave:460»Hier leghet Coppe begraven,461Die sowaleconstescraven,462Die die vos Reinaertverbeet,463Ende haren gheslachte was te wreet.”464Nu leghet Coppe ondermoude.465Die coninc sprac te sinen ouden,466Dat si hem alleHem bespraken,467Hoe si alrebestghewraken468Dese groteoverdade.469Doe wartsi alle te rade470Dat si den conincrieden,471Dat hine soudeombieden,472Dat hi te hove soude comen;473Nodorscade, nodorvrome474Ne liete, hine quame intghedinghe,475Ende men Brunen van diendinghe476Diebodscapsoudeladen.477Dies was hisciereberaden,478Dat hi dus sprac te Bruun den bere:479»Here Bruun, dit segghic vor dit here,480Dat ghi desebodscapdoet:481Ooc biddic u, dat ghi sijt vroet,482Dat ghi u wacht vanbaraet;483Reinaert esfelendequaet:484Hi sal usmekenendelieghen,485Machhi, hi sal u bedrieghen486Met valscen worden ende met sconen;487Machhi, bi Gode, hi sal uhonen.”488—»Here, seit hi,laetucastien!489Somoetemi Godvermalendien,490Oftmi Reinaert so salhonen,491Inne salt hemwederlonen,492Dat hijsan den dulsten si;493Nu nesorghetniet om mi!”494Nu nemt hiorlof, ende salnaken495Daer hi sere salmesraken.496Nu es Bruneuptie vaert,497Endehevetin siere hertenonwaert,498Ende hetdochtehemoverdaet,499Datiemensoude sijn soquaet,500Ende hem Reinaerthonensoude.501Dor denkeervan enen woude502Quam hi ghelopen in enewoestine,503Daer Reinaert hadde diepadesine504Ghesleghencrom endemenichfoude,505Also als hi uten woude506Hadde ghelopen om sijnbejach.507Beneden derwoestinenlach508Een berch, hooch ende lanc,509Daer moeste Brune sinen ganc510Temiddewaerdeover maken,511Sal hi te Maupertuus gheraken.512Reinaert hadde so menich huus;513Maer die casteel van Maupertuus514Was die beste van sinenborghen:515Daer trac hi in, als hi insorghe516Ende innodewasbevaen.517Nu es Brune die bere ghegaen518Dathi te Maupertuus es comen.519Doe hi die porte hevetvernomen,520Daer Reinaert uteplachte gane,521Doe ghinc hi vor diebarbecane522Sittenoversinen staert,523Ende sprac: »Sidi in huus, Reinaert?524Ic bemBrune, des coninx bode,525Die hevet ghesworen bi sinen goden,526Ne comdi niet tenghedinghe,527Ende ic u niet vor mi bringhe,528Recht te nemene ende te ghevene,529Ende in vrede vort te levene,530Hi doet ubreken ende raden.531Reinaert, doet dat ic urade,532Ende gaet met mite hovewaert.”533Ditverhordeal nu Reinaert,534Die vor sine porte lach,535Daer hi vele te liggheneplach536Dorwarmhedevander sonnen.537Bi dertale, die Brune heeft begonnen,538BekendenaltehantReinaert,539Endetartbette dalewaert,540In sine donkerstehaghedochte:541Menichfoutwas sijnghedochte,542Hoe hivondesulkenraet,543Daer hi Brune, denfellenvraet,544Te scernemede mochtedriven,545Ende selvebi siere erebliven.546Doe sprac Reinaertover lanc:547»Uus goetsraetshebbet danc,548Here Bruun, welsoete vrient;549Hi hevet uqualikeghedient,550Die uberietdesenganc,551Ende udesen berch lanc552Over te lopene dedebestaen;553Ic soude tehovesijn ghegaen,554Al haddet ghi mi nietgheraden;555Maer mi es die buuc so gheladen556In so utermaten wise,557Met ere vremder niewer spise,558Icvruchte, in sal nietmoghengaen:559Innemachsitten noghestaen,560Ic bem so utermatensat.”561—»Reinaert, wat aetstu? wat?”562—»Here Brune, ic atcrankehave,563Arem mandannesgheen grave:564Dat moghedibimi wel weten.565Wi arme liede, wimoeteneten,566Haddenwijsraet, dat winodeaten:567Goeder versscer honichraten568Hebbiccoeverhardegroot:569Diemoeticeten, dor dennoot,570Als icelniet machghewinnen.571Nochtanals icse hebbe binnen572Hebbicker afpineendeonghemac.”573Dit horde Brune, ende sprac:574»Helpe, lieve vos Reinaert,575Hebdihonich dusonwaert?576Honich es enesoetespise,577Die ic vore allen gherechtenprise,578Ende vore allen gherechten minne.579Reinaert, helpt mi, dat icsghewinne!580Edele Reinaert,soete neve,581Also langhe als ic sal leven582Willicu daer omme minnen:583Reinaert, helpt mi, dat ics ghewinne!”584—»Ghewinnen, Bruun? ghi hout u spot!”585—»In doe, Reinaert; so waric sot,586Hildic spot; neen ic niet.”587Reinaert sprac: »Bruun,mochtijsiet?588Oft ghi honich moghet eten,589Bi uwer trouwe, laet mi weten;590Mochtijs iet, ic souts usaden.591Ic sals u also veleberaden,592Ghine atet niet met u tiene,593Waendicuhuldedaer met verdienen.”594—»Met mi tiene? hoemachdat wesen?595Reinaert, hout uwen mont van desen;596Ende sijts seker ende ghewes,597Haddic al thonich, dat nu es598Tusscen hier ende Portegale,599Ic aet al up, tenenmale.”600Reinaert sprac: »Wat sechdi?601Eendorper, heet Lamfroit, woont hierbi,602Hevet honich so vele,te waren,603Ghine atet niet in VII jaren.604Dat soudic gheven in ughewout,605Here Bruun, wildi mi wesenhout,606Ende vor midinghente hove.”607Doe quam Brune, ende ghincgheloven608EndesekerdeReinaerde dat,609Wildine honichs makensat,610(Des hicumeombitensal)611Hi wilde wesen over al612Ghestadevrient ende goetgheselle.613Hier omme loech Reinaert, diefelle,614Ende sprac: »Bruun,heletmare,615VergaveGod, dat mi nu ware616Also bereit een goetgheval,617Alse u dit honich wesen sal,618Al wildijs hebben VII amen!”619Dese wort sijn hembequame,620Bruun, endedadenhem sosochte!621Hi loech, dat hinemmeenemochte.622Doe peinsde Reinaert, daer histoet:623Bruun, es midavonturegoet,624Icwaneu daer noch hedenlaten,625Daer ghi lachen sultte maten.”626
Die coninc sprac: »Grimbaert421U oom, die clusenare waert,422Hi hevet ghedaen so goedecarine!423Levic een jaer, het sal hemscinen.424Nu hort hier, Cantecleer,425Wat sal dertalenmeer?426U dochter leghet alhier verslegen:427(God moet haerresiele pleghen!)428Wine moghense niet langher houden,429(God moeter afghewouden!)430Ende sullen onsevigiliensinghen;431Daerna sullen wisebringhen,432Den lichame,ter eerdenmet ere.433Dan sullen wi met desen heren434Onsberadenendebespreken,435Hoe wi ons bestghewreken436An Reinaerde van deser mort.”437Doe highespracdese wort,438Beval hi jonghen ende ouden,439Dat sivigiliensinghen souden.440
Dat hi gheboot wassciereghedaen.441Doe mochtemen horenane slaen442Ende beghinnen, hardeho,443Dat placebo Domino,444Ende die verse die daer toe horden.445Ic seide ooc, in waren worden,446Newarehet ware ons te lanc,447Wie daer der siele vers sanc,448Ende wie diesielelesselas.449Doe dievigilieghehentwas,450Doe leidemen Coppen in dat graf,451Dat biengieneghemaket was,452(Onder die linde in een gras,)453Van marberstene, dieslechtwas:454Die letteren, die men daer ane sach,455Ane den sarc, die daer up lach,456Deden ane tgrafbekinnen,457Wie daer lach begraven binnen.458Dus spraken dieboecstave459Anden sarc upten grave:460»Hier leghet Coppe begraven,461Die sowaleconstescraven,462Die die vos Reinaertverbeet,463Ende haren gheslachte was te wreet.”464
Nu leghet Coppe ondermoude.465Die coninc sprac te sinen ouden,466Dat si hem alleHem bespraken,467Hoe si alrebestghewraken468Dese groteoverdade.469Doe wartsi alle te rade470Dat si den conincrieden,471Dat hine soudeombieden,472Dat hi te hove soude comen;473Nodorscade, nodorvrome474Ne liete, hine quame intghedinghe,475Ende men Brunen van diendinghe476Diebodscapsoudeladen.477Dies was hisciereberaden,478Dat hi dus sprac te Bruun den bere:479»Here Bruun, dit segghic vor dit here,480Dat ghi desebodscapdoet:481Ooc biddic u, dat ghi sijt vroet,482Dat ghi u wacht vanbaraet;483Reinaert esfelendequaet:484Hi sal usmekenendelieghen,485Machhi, hi sal u bedrieghen486Met valscen worden ende met sconen;487Machhi, bi Gode, hi sal uhonen.”488—»Here, seit hi,laetucastien!489Somoetemi Godvermalendien,490Oftmi Reinaert so salhonen,491Inne salt hemwederlonen,492Dat hijsan den dulsten si;493Nu nesorghetniet om mi!”494Nu nemt hiorlof, ende salnaken495Daer hi sere salmesraken.496
Nu es Bruneuptie vaert,497Endehevetin siere hertenonwaert,498Ende hetdochtehemoverdaet,499Datiemensoude sijn soquaet,500Ende hem Reinaerthonensoude.501Dor denkeervan enen woude502Quam hi ghelopen in enewoestine,503Daer Reinaert hadde diepadesine504Ghesleghencrom endemenichfoude,505Also als hi uten woude506Hadde ghelopen om sijnbejach.507Beneden derwoestinenlach508Een berch, hooch ende lanc,509Daer moeste Brune sinen ganc510Temiddewaerdeover maken,511Sal hi te Maupertuus gheraken.512Reinaert hadde so menich huus;513Maer die casteel van Maupertuus514Was die beste van sinenborghen:515Daer trac hi in, als hi insorghe516Ende innodewasbevaen.517Nu es Brune die bere ghegaen518Dathi te Maupertuus es comen.519Doe hi die porte hevetvernomen,520Daer Reinaert uteplachte gane,521Doe ghinc hi vor diebarbecane522Sittenoversinen staert,523Ende sprac: »Sidi in huus, Reinaert?524Ic bemBrune, des coninx bode,525Die hevet ghesworen bi sinen goden,526Ne comdi niet tenghedinghe,527Ende ic u niet vor mi bringhe,528Recht te nemene ende te ghevene,529Ende in vrede vort te levene,530Hi doet ubreken ende raden.531Reinaert, doet dat ic urade,532Ende gaet met mite hovewaert.”533Ditverhordeal nu Reinaert,534Die vor sine porte lach,535Daer hi vele te liggheneplach536Dorwarmhedevander sonnen.537Bi dertale, die Brune heeft begonnen,538BekendenaltehantReinaert,539Endetartbette dalewaert,540In sine donkerstehaghedochte:541Menichfoutwas sijnghedochte,542Hoe hivondesulkenraet,543Daer hi Brune, denfellenvraet,544Te scernemede mochtedriven,545Ende selvebi siere erebliven.546
Doe sprac Reinaertover lanc:547»Uus goetsraetshebbet danc,548Here Bruun, welsoete vrient;549Hi hevet uqualikeghedient,550Die uberietdesenganc,551Ende udesen berch lanc552Over te lopene dedebestaen;553Ic soude tehovesijn ghegaen,554Al haddet ghi mi nietgheraden;555Maer mi es die buuc so gheladen556In so utermaten wise,557Met ere vremder niewer spise,558Icvruchte, in sal nietmoghengaen:559Innemachsitten noghestaen,560Ic bem so utermatensat.”561—»Reinaert, wat aetstu? wat?”562—»Here Brune, ic atcrankehave,563Arem mandannesgheen grave:564Dat moghedibimi wel weten.565Wi arme liede, wimoeteneten,566Haddenwijsraet, dat winodeaten:567Goeder versscer honichraten568Hebbiccoeverhardegroot:569Diemoeticeten, dor dennoot,570Als icelniet machghewinnen.571Nochtanals icse hebbe binnen572Hebbicker afpineendeonghemac.”573
Dit horde Brune, ende sprac:574»Helpe, lieve vos Reinaert,575Hebdihonich dusonwaert?576Honich es enesoetespise,577Die ic vore allen gherechtenprise,578Ende vore allen gherechten minne.579Reinaert, helpt mi, dat icsghewinne!580Edele Reinaert,soete neve,581Also langhe als ic sal leven582Willicu daer omme minnen:583Reinaert, helpt mi, dat ics ghewinne!”584—»Ghewinnen, Bruun? ghi hout u spot!”585—»In doe, Reinaert; so waric sot,586Hildic spot; neen ic niet.”587Reinaert sprac: »Bruun,mochtijsiet?588Oft ghi honich moghet eten,589Bi uwer trouwe, laet mi weten;590Mochtijs iet, ic souts usaden.591Ic sals u also veleberaden,592Ghine atet niet met u tiene,593Waendicuhuldedaer met verdienen.”594—»Met mi tiene? hoemachdat wesen?595Reinaert, hout uwen mont van desen;596Ende sijts seker ende ghewes,597Haddic al thonich, dat nu es598Tusscen hier ende Portegale,599Ic aet al up, tenenmale.”600
Reinaert sprac: »Wat sechdi?601Eendorper, heet Lamfroit, woont hierbi,602Hevet honich so vele,te waren,603Ghine atet niet in VII jaren.604Dat soudic gheven in ughewout,605Here Bruun, wildi mi wesenhout,606Ende vor midinghente hove.”607Doe quam Brune, ende ghincgheloven608EndesekerdeReinaerde dat,609Wildine honichs makensat,610(Des hicumeombitensal)611Hi wilde wesen over al612Ghestadevrient ende goetgheselle.613Hier omme loech Reinaert, diefelle,614Ende sprac: »Bruun,heletmare,615VergaveGod, dat mi nu ware616Also bereit een goetgheval,617Alse u dit honich wesen sal,618Al wildijs hebben VII amen!”619Dese wort sijn hembequame,620Bruun, endedadenhem sosochte!621Hi loech, dat hinemmeenemochte.622Doe peinsde Reinaert, daer histoet:623Bruun, es midavonturegoet,624Icwaneu daer noch hedenlaten,625Daer ghi lachen sultte maten.”626