Iets over de vruchten.Het is lang niet onverschillig,welkevruchten men gebruikt bij de maaltijden. Laat ik er bijvoegen dat in Indië de kinderen, ook buiten de vastgestelde tijden voor het eten, dikwijls vruchten gebruiken, omdat zij, in het vruchtenland bij uitnemendheid zoo goedkoop en overal gemakkelijk verkrijgbaar zijn.Gedachtig aan de leer, dat de vegetariëraltijd rijpe, gezonde vruchten zal nemen en dat matigheid een zijner hoofdbeginselen is, moet er toch nog gewezen worden op zeer veel, dat hem, als oningewijde, pas in Indië aangekomen vegetariër, onbekend is en van veel belang geacht moet worden voor de instandhouding der gezondheid.Het plantenzuur b.v. behoort ook tot de zoo noodzakelijke voedingsstoffen, even als zetmeel; het is dan ook in de vruchten aanwezig, maar in vele soorten, inzoo groote hoeveelheid, dat het schadelijk werkt op darmen en maag.De nieuweling heeft, vóór zijn aankomst in Indië, reeds zooveel vernomen van den overvloed en de goedkoopte der vruchten, dat hij, uit vegetarisch beginsel, zich voornamelijk met vruchten zou willen voeden, afkeerig als hij is van al het vreemde, dat de Indische tafel aanbiedt. Die trek, dat verlangen naar vruchten moet hij beslist bedwingen.De raad, om, in tijden van cholera of andere épidemische ziekten, geen of weinig frissche, verkoelende vruchten te gebruiken, om het drinkwater te koken, schijnt in Indië dikwijls te worden aangemerkt als een banaliteit.En hoewel die raad, van hooger hand, als hygiënische maatregel, wordt gegeven, zelfs als bevel uitgevaardigd, wordt hij door Inlander en Europeaan in den wind geslagen.Vooral wordt dan gezondigd tegen het gebruik van vruchten, liefst van vruchten die in dederdeorde staan, wat de schadelijkheid betreft.De hygiëne heeft in onze Oost, in de laatste jaren, ontzettend veel gedaan tot verbetering van den algemeenen gezondheidstoestand. Naast de vele en groote werken van algemeen nut, waterafvoer, waterboringen, hydranten, klinieken, moderne gezondheidsétablissementen, geeft zij, zoo noodig, behartigingswaardige wenken. En zij rekent daarbij op medewerking, algemeen en individueel. Maar het is dikwijls of onverschilligheid den mensch bezielt. Het doel van dit hoofdstuk is dan ook in het bijzonder, de nieuwelingen in Indië bekend te maken met de goede onschadelijke, de minder goede en de schadelijke—vaak zeer gevaarlijke—vruchten.Zooals reeds hierboven is aangehaald, eet de vegetariër bij voorkeur goede,rijpe, gezonde vruchten, zoodat van zelf vervalt het weinig aan te bevelen gebruik van de zoo bijzonder gewilde „roedjak”, de bekende versnapering (?) bestaande uit allerlei onrijp ooft, hoe wranger en zuurder hoe smakelijker, netjes gesneden en op een bord gerangeerd, waarvan men allerlei stukjes neemt en waarbij een zeerpikantsausje wordt voorgediend van scherpe sambals (lombok),trassie en verdere vegetarische ongerechtigheden van den hoogsten graad.Maar ook onder de rijpe vruchten schuilt dikwijls veel kwaad en wordt derhalve de raadpleging der ondervolgende lijsten den vegetariër aanbevolen.Vele vruchten hebben, in hunne familiën of soorten, goede enschadelijkeproducten.Zoo is de rijpe mangga—met mate gebruikt, b.v. eenige afgesneden stukken (dusnieteen heele mangga) wel aan te bevelen, terwijl een inferieure soort, de „kembembem” wordt ontraden. Hetzelfde geldt voor de pisangs, de djeroeks, de djamboe’s, enz.De volgende lijst geeft de goede, onschadelijke vruchten aan. Zelfs voor kinderenonschadelijkzijnaenb.Den vegetariër aanbevolen vruchten zijn:a.rijpePisangvan de volgende soorten: pisang radja, p. mas, p. soesoe, p. radja seréh, p. gembor. Men eet hoogstens 2 pisangs.b.rijpePepajaaltijd goed en gezond, zelfs ook voor kinderen. Men werpt de pitjes weg en gebruikt slechts het vleesch en holt niet te veel weg van de schil.c.rijpeMangga1Groengeel van schil, in vele soorten. Wordt geschild en van de groote pit het vleesch afgesneden. Goede soorten: m.dòdòl, m. daging, m. wangi, m. Cheribon, m. sengir, m. Bengala.d.MangistanEen goede en gezonde prachtvrucht, waarvan het witte binnenste wordt gebruikt. De schil wordt weggesneden, door haar op het midden in de rondte open te snijden.e.Djeroeksin vele goede soorten als: dj. manis, dj. Bali, (citroenen) dj. keprok—de groote soort: dj. matjan. (sinaasappels)f.AnanasDe beste soort is de ananas of „nanas Bogor.” Van deze saprijke en rijpe vrucht ete de nieuwelingniette veel.De minder goede soorten, dus vruchten van den 2en rang, zijn: doekoe’s, ramboetans, zuurzak, boewah nonna, sirikaja, blimbing besi, sawo manila, sawo, druiven (boewah-anggoer), terwijlontradenwordt: het gebruik, althans in den beginne als men in Indië komt, van:3e rang: langsep, kòkòsan, salak, nangka, djoewet of djamblang, kedondong, moendoe, delima, kawèsta, gendaria, semangka (zéér verkoelend), siwalan (idem), kwènnie en kebembem (inférieure manggasoorten), boewah rotan, klappa kopjor, gòwòk, doerian (zeer verhittend), ketjapie.Er zijn vele vegetariërs, die beweren, dat verkoelende vruchtengeenkwaad hoegenaamd doen en dat de kwestie van ziek worden, in tijden van besmettelijke ziekten—waartoe ook de cholera behoort—de schuldnietligt aan de vruchten, wel aan de gebruikers zelf. Men vergete nimmer, dat de vruchten op de markt van hand tot hand gaan, dat velender handelaren geïnfecteerde handen (kunnen) hebben en dat men dus: 1o. de vruchten goed moetafwasschen, 2o. ze even, metschilen al, in warm water moet dompelen en afdrogen, 3o. de handen reinigen met zeep en warm water en dàn eerst de vrucht moet schillen. Het vruchtvleesch bevatgeensmetstoffen. Hoe het zij, men doe met deze raadgevingen zijn voordeel en, gebruikt men al eens een vrucht van de 2e of 3e soort, men er slechts een „proefje” van neme.1Men zij bij deze vrucht voorzichtig met zwarte torretjes in de vrucht.↑
Iets over de vruchten.Het is lang niet onverschillig,welkevruchten men gebruikt bij de maaltijden. Laat ik er bijvoegen dat in Indië de kinderen, ook buiten de vastgestelde tijden voor het eten, dikwijls vruchten gebruiken, omdat zij, in het vruchtenland bij uitnemendheid zoo goedkoop en overal gemakkelijk verkrijgbaar zijn.Gedachtig aan de leer, dat de vegetariëraltijd rijpe, gezonde vruchten zal nemen en dat matigheid een zijner hoofdbeginselen is, moet er toch nog gewezen worden op zeer veel, dat hem, als oningewijde, pas in Indië aangekomen vegetariër, onbekend is en van veel belang geacht moet worden voor de instandhouding der gezondheid.Het plantenzuur b.v. behoort ook tot de zoo noodzakelijke voedingsstoffen, even als zetmeel; het is dan ook in de vruchten aanwezig, maar in vele soorten, inzoo groote hoeveelheid, dat het schadelijk werkt op darmen en maag.De nieuweling heeft, vóór zijn aankomst in Indië, reeds zooveel vernomen van den overvloed en de goedkoopte der vruchten, dat hij, uit vegetarisch beginsel, zich voornamelijk met vruchten zou willen voeden, afkeerig als hij is van al het vreemde, dat de Indische tafel aanbiedt. Die trek, dat verlangen naar vruchten moet hij beslist bedwingen.De raad, om, in tijden van cholera of andere épidemische ziekten, geen of weinig frissche, verkoelende vruchten te gebruiken, om het drinkwater te koken, schijnt in Indië dikwijls te worden aangemerkt als een banaliteit.En hoewel die raad, van hooger hand, als hygiënische maatregel, wordt gegeven, zelfs als bevel uitgevaardigd, wordt hij door Inlander en Europeaan in den wind geslagen.Vooral wordt dan gezondigd tegen het gebruik van vruchten, liefst van vruchten die in dederdeorde staan, wat de schadelijkheid betreft.De hygiëne heeft in onze Oost, in de laatste jaren, ontzettend veel gedaan tot verbetering van den algemeenen gezondheidstoestand. Naast de vele en groote werken van algemeen nut, waterafvoer, waterboringen, hydranten, klinieken, moderne gezondheidsétablissementen, geeft zij, zoo noodig, behartigingswaardige wenken. En zij rekent daarbij op medewerking, algemeen en individueel. Maar het is dikwijls of onverschilligheid den mensch bezielt. Het doel van dit hoofdstuk is dan ook in het bijzonder, de nieuwelingen in Indië bekend te maken met de goede onschadelijke, de minder goede en de schadelijke—vaak zeer gevaarlijke—vruchten.Zooals reeds hierboven is aangehaald, eet de vegetariër bij voorkeur goede,rijpe, gezonde vruchten, zoodat van zelf vervalt het weinig aan te bevelen gebruik van de zoo bijzonder gewilde „roedjak”, de bekende versnapering (?) bestaande uit allerlei onrijp ooft, hoe wranger en zuurder hoe smakelijker, netjes gesneden en op een bord gerangeerd, waarvan men allerlei stukjes neemt en waarbij een zeerpikantsausje wordt voorgediend van scherpe sambals (lombok),trassie en verdere vegetarische ongerechtigheden van den hoogsten graad.Maar ook onder de rijpe vruchten schuilt dikwijls veel kwaad en wordt derhalve de raadpleging der ondervolgende lijsten den vegetariër aanbevolen.Vele vruchten hebben, in hunne familiën of soorten, goede enschadelijkeproducten.Zoo is de rijpe mangga—met mate gebruikt, b.v. eenige afgesneden stukken (dusnieteen heele mangga) wel aan te bevelen, terwijl een inferieure soort, de „kembembem” wordt ontraden. Hetzelfde geldt voor de pisangs, de djeroeks, de djamboe’s, enz.De volgende lijst geeft de goede, onschadelijke vruchten aan. Zelfs voor kinderenonschadelijkzijnaenb.Den vegetariër aanbevolen vruchten zijn:a.rijpePisangvan de volgende soorten: pisang radja, p. mas, p. soesoe, p. radja seréh, p. gembor. Men eet hoogstens 2 pisangs.b.rijpePepajaaltijd goed en gezond, zelfs ook voor kinderen. Men werpt de pitjes weg en gebruikt slechts het vleesch en holt niet te veel weg van de schil.c.rijpeMangga1Groengeel van schil, in vele soorten. Wordt geschild en van de groote pit het vleesch afgesneden. Goede soorten: m.dòdòl, m. daging, m. wangi, m. Cheribon, m. sengir, m. Bengala.d.MangistanEen goede en gezonde prachtvrucht, waarvan het witte binnenste wordt gebruikt. De schil wordt weggesneden, door haar op het midden in de rondte open te snijden.e.Djeroeksin vele goede soorten als: dj. manis, dj. Bali, (citroenen) dj. keprok—de groote soort: dj. matjan. (sinaasappels)f.AnanasDe beste soort is de ananas of „nanas Bogor.” Van deze saprijke en rijpe vrucht ete de nieuwelingniette veel.De minder goede soorten, dus vruchten van den 2en rang, zijn: doekoe’s, ramboetans, zuurzak, boewah nonna, sirikaja, blimbing besi, sawo manila, sawo, druiven (boewah-anggoer), terwijlontradenwordt: het gebruik, althans in den beginne als men in Indië komt, van:3e rang: langsep, kòkòsan, salak, nangka, djoewet of djamblang, kedondong, moendoe, delima, kawèsta, gendaria, semangka (zéér verkoelend), siwalan (idem), kwènnie en kebembem (inférieure manggasoorten), boewah rotan, klappa kopjor, gòwòk, doerian (zeer verhittend), ketjapie.Er zijn vele vegetariërs, die beweren, dat verkoelende vruchtengeenkwaad hoegenaamd doen en dat de kwestie van ziek worden, in tijden van besmettelijke ziekten—waartoe ook de cholera behoort—de schuldnietligt aan de vruchten, wel aan de gebruikers zelf. Men vergete nimmer, dat de vruchten op de markt van hand tot hand gaan, dat velender handelaren geïnfecteerde handen (kunnen) hebben en dat men dus: 1o. de vruchten goed moetafwasschen, 2o. ze even, metschilen al, in warm water moet dompelen en afdrogen, 3o. de handen reinigen met zeep en warm water en dàn eerst de vrucht moet schillen. Het vruchtvleesch bevatgeensmetstoffen. Hoe het zij, men doe met deze raadgevingen zijn voordeel en, gebruikt men al eens een vrucht van de 2e of 3e soort, men er slechts een „proefje” van neme.1Men zij bij deze vrucht voorzichtig met zwarte torretjes in de vrucht.↑
Iets over de vruchten.
Het is lang niet onverschillig,welkevruchten men gebruikt bij de maaltijden. Laat ik er bijvoegen dat in Indië de kinderen, ook buiten de vastgestelde tijden voor het eten, dikwijls vruchten gebruiken, omdat zij, in het vruchtenland bij uitnemendheid zoo goedkoop en overal gemakkelijk verkrijgbaar zijn.Gedachtig aan de leer, dat de vegetariëraltijd rijpe, gezonde vruchten zal nemen en dat matigheid een zijner hoofdbeginselen is, moet er toch nog gewezen worden op zeer veel, dat hem, als oningewijde, pas in Indië aangekomen vegetariër, onbekend is en van veel belang geacht moet worden voor de instandhouding der gezondheid.Het plantenzuur b.v. behoort ook tot de zoo noodzakelijke voedingsstoffen, even als zetmeel; het is dan ook in de vruchten aanwezig, maar in vele soorten, inzoo groote hoeveelheid, dat het schadelijk werkt op darmen en maag.De nieuweling heeft, vóór zijn aankomst in Indië, reeds zooveel vernomen van den overvloed en de goedkoopte der vruchten, dat hij, uit vegetarisch beginsel, zich voornamelijk met vruchten zou willen voeden, afkeerig als hij is van al het vreemde, dat de Indische tafel aanbiedt. Die trek, dat verlangen naar vruchten moet hij beslist bedwingen.De raad, om, in tijden van cholera of andere épidemische ziekten, geen of weinig frissche, verkoelende vruchten te gebruiken, om het drinkwater te koken, schijnt in Indië dikwijls te worden aangemerkt als een banaliteit.En hoewel die raad, van hooger hand, als hygiënische maatregel, wordt gegeven, zelfs als bevel uitgevaardigd, wordt hij door Inlander en Europeaan in den wind geslagen.Vooral wordt dan gezondigd tegen het gebruik van vruchten, liefst van vruchten die in dederdeorde staan, wat de schadelijkheid betreft.De hygiëne heeft in onze Oost, in de laatste jaren, ontzettend veel gedaan tot verbetering van den algemeenen gezondheidstoestand. Naast de vele en groote werken van algemeen nut, waterafvoer, waterboringen, hydranten, klinieken, moderne gezondheidsétablissementen, geeft zij, zoo noodig, behartigingswaardige wenken. En zij rekent daarbij op medewerking, algemeen en individueel. Maar het is dikwijls of onverschilligheid den mensch bezielt. Het doel van dit hoofdstuk is dan ook in het bijzonder, de nieuwelingen in Indië bekend te maken met de goede onschadelijke, de minder goede en de schadelijke—vaak zeer gevaarlijke—vruchten.Zooals reeds hierboven is aangehaald, eet de vegetariër bij voorkeur goede,rijpe, gezonde vruchten, zoodat van zelf vervalt het weinig aan te bevelen gebruik van de zoo bijzonder gewilde „roedjak”, de bekende versnapering (?) bestaande uit allerlei onrijp ooft, hoe wranger en zuurder hoe smakelijker, netjes gesneden en op een bord gerangeerd, waarvan men allerlei stukjes neemt en waarbij een zeerpikantsausje wordt voorgediend van scherpe sambals (lombok),trassie en verdere vegetarische ongerechtigheden van den hoogsten graad.Maar ook onder de rijpe vruchten schuilt dikwijls veel kwaad en wordt derhalve de raadpleging der ondervolgende lijsten den vegetariër aanbevolen.Vele vruchten hebben, in hunne familiën of soorten, goede enschadelijkeproducten.Zoo is de rijpe mangga—met mate gebruikt, b.v. eenige afgesneden stukken (dusnieteen heele mangga) wel aan te bevelen, terwijl een inferieure soort, de „kembembem” wordt ontraden. Hetzelfde geldt voor de pisangs, de djeroeks, de djamboe’s, enz.De volgende lijst geeft de goede, onschadelijke vruchten aan. Zelfs voor kinderenonschadelijkzijnaenb.Den vegetariër aanbevolen vruchten zijn:a.rijpePisangvan de volgende soorten: pisang radja, p. mas, p. soesoe, p. radja seréh, p. gembor. Men eet hoogstens 2 pisangs.b.rijpePepajaaltijd goed en gezond, zelfs ook voor kinderen. Men werpt de pitjes weg en gebruikt slechts het vleesch en holt niet te veel weg van de schil.c.rijpeMangga1Groengeel van schil, in vele soorten. Wordt geschild en van de groote pit het vleesch afgesneden. Goede soorten: m.dòdòl, m. daging, m. wangi, m. Cheribon, m. sengir, m. Bengala.d.MangistanEen goede en gezonde prachtvrucht, waarvan het witte binnenste wordt gebruikt. De schil wordt weggesneden, door haar op het midden in de rondte open te snijden.e.Djeroeksin vele goede soorten als: dj. manis, dj. Bali, (citroenen) dj. keprok—de groote soort: dj. matjan. (sinaasappels)f.AnanasDe beste soort is de ananas of „nanas Bogor.” Van deze saprijke en rijpe vrucht ete de nieuwelingniette veel.De minder goede soorten, dus vruchten van den 2en rang, zijn: doekoe’s, ramboetans, zuurzak, boewah nonna, sirikaja, blimbing besi, sawo manila, sawo, druiven (boewah-anggoer), terwijlontradenwordt: het gebruik, althans in den beginne als men in Indië komt, van:3e rang: langsep, kòkòsan, salak, nangka, djoewet of djamblang, kedondong, moendoe, delima, kawèsta, gendaria, semangka (zéér verkoelend), siwalan (idem), kwènnie en kebembem (inférieure manggasoorten), boewah rotan, klappa kopjor, gòwòk, doerian (zeer verhittend), ketjapie.Er zijn vele vegetariërs, die beweren, dat verkoelende vruchtengeenkwaad hoegenaamd doen en dat de kwestie van ziek worden, in tijden van besmettelijke ziekten—waartoe ook de cholera behoort—de schuldnietligt aan de vruchten, wel aan de gebruikers zelf. Men vergete nimmer, dat de vruchten op de markt van hand tot hand gaan, dat velender handelaren geïnfecteerde handen (kunnen) hebben en dat men dus: 1o. de vruchten goed moetafwasschen, 2o. ze even, metschilen al, in warm water moet dompelen en afdrogen, 3o. de handen reinigen met zeep en warm water en dàn eerst de vrucht moet schillen. Het vruchtvleesch bevatgeensmetstoffen. Hoe het zij, men doe met deze raadgevingen zijn voordeel en, gebruikt men al eens een vrucht van de 2e of 3e soort, men er slechts een „proefje” van neme.
Het is lang niet onverschillig,welkevruchten men gebruikt bij de maaltijden. Laat ik er bijvoegen dat in Indië de kinderen, ook buiten de vastgestelde tijden voor het eten, dikwijls vruchten gebruiken, omdat zij, in het vruchtenland bij uitnemendheid zoo goedkoop en overal gemakkelijk verkrijgbaar zijn.
Gedachtig aan de leer, dat de vegetariëraltijd rijpe, gezonde vruchten zal nemen en dat matigheid een zijner hoofdbeginselen is, moet er toch nog gewezen worden op zeer veel, dat hem, als oningewijde, pas in Indië aangekomen vegetariër, onbekend is en van veel belang geacht moet worden voor de instandhouding der gezondheid.
Het plantenzuur b.v. behoort ook tot de zoo noodzakelijke voedingsstoffen, even als zetmeel; het is dan ook in de vruchten aanwezig, maar in vele soorten, inzoo groote hoeveelheid, dat het schadelijk werkt op darmen en maag.
De nieuweling heeft, vóór zijn aankomst in Indië, reeds zooveel vernomen van den overvloed en de goedkoopte der vruchten, dat hij, uit vegetarisch beginsel, zich voornamelijk met vruchten zou willen voeden, afkeerig als hij is van al het vreemde, dat de Indische tafel aanbiedt. Die trek, dat verlangen naar vruchten moet hij beslist bedwingen.
De raad, om, in tijden van cholera of andere épidemische ziekten, geen of weinig frissche, verkoelende vruchten te gebruiken, om het drinkwater te koken, schijnt in Indië dikwijls te worden aangemerkt als een banaliteit.
En hoewel die raad, van hooger hand, als hygiënische maatregel, wordt gegeven, zelfs als bevel uitgevaardigd, wordt hij door Inlander en Europeaan in den wind geslagen.
Vooral wordt dan gezondigd tegen het gebruik van vruchten, liefst van vruchten die in dederdeorde staan, wat de schadelijkheid betreft.
De hygiëne heeft in onze Oost, in de laatste jaren, ontzettend veel gedaan tot verbetering van den algemeenen gezondheidstoestand. Naast de vele en groote werken van algemeen nut, waterafvoer, waterboringen, hydranten, klinieken, moderne gezondheidsétablissementen, geeft zij, zoo noodig, behartigingswaardige wenken. En zij rekent daarbij op medewerking, algemeen en individueel. Maar het is dikwijls of onverschilligheid den mensch bezielt. Het doel van dit hoofdstuk is dan ook in het bijzonder, de nieuwelingen in Indië bekend te maken met de goede onschadelijke, de minder goede en de schadelijke—vaak zeer gevaarlijke—vruchten.
Zooals reeds hierboven is aangehaald, eet de vegetariër bij voorkeur goede,rijpe, gezonde vruchten, zoodat van zelf vervalt het weinig aan te bevelen gebruik van de zoo bijzonder gewilde „roedjak”, de bekende versnapering (?) bestaande uit allerlei onrijp ooft, hoe wranger en zuurder hoe smakelijker, netjes gesneden en op een bord gerangeerd, waarvan men allerlei stukjes neemt en waarbij een zeerpikantsausje wordt voorgediend van scherpe sambals (lombok),trassie en verdere vegetarische ongerechtigheden van den hoogsten graad.
Maar ook onder de rijpe vruchten schuilt dikwijls veel kwaad en wordt derhalve de raadpleging der ondervolgende lijsten den vegetariër aanbevolen.
Vele vruchten hebben, in hunne familiën of soorten, goede enschadelijkeproducten.
Zoo is de rijpe mangga—met mate gebruikt, b.v. eenige afgesneden stukken (dusnieteen heele mangga) wel aan te bevelen, terwijl een inferieure soort, de „kembembem” wordt ontraden. Hetzelfde geldt voor de pisangs, de djeroeks, de djamboe’s, enz.
De volgende lijst geeft de goede, onschadelijke vruchten aan. Zelfs voor kinderenonschadelijkzijnaenb.
Den vegetariër aanbevolen vruchten zijn:
a.rijpePisangvan de volgende soorten: pisang radja, p. mas, p. soesoe, p. radja seréh, p. gembor. Men eet hoogstens 2 pisangs.b.rijpePepajaaltijd goed en gezond, zelfs ook voor kinderen. Men werpt de pitjes weg en gebruikt slechts het vleesch en holt niet te veel weg van de schil.c.rijpeMangga1Groengeel van schil, in vele soorten. Wordt geschild en van de groote pit het vleesch afgesneden. Goede soorten: m.dòdòl, m. daging, m. wangi, m. Cheribon, m. sengir, m. Bengala.d.MangistanEen goede en gezonde prachtvrucht, waarvan het witte binnenste wordt gebruikt. De schil wordt weggesneden, door haar op het midden in de rondte open te snijden.e.Djeroeksin vele goede soorten als: dj. manis, dj. Bali, (citroenen) dj. keprok—de groote soort: dj. matjan. (sinaasappels)f.AnanasDe beste soort is de ananas of „nanas Bogor.” Van deze saprijke en rijpe vrucht ete de nieuwelingniette veel.
De minder goede soorten, dus vruchten van den 2en rang, zijn: doekoe’s, ramboetans, zuurzak, boewah nonna, sirikaja, blimbing besi, sawo manila, sawo, druiven (boewah-anggoer), terwijlontradenwordt: het gebruik, althans in den beginne als men in Indië komt, van:
3e rang: langsep, kòkòsan, salak, nangka, djoewet of djamblang, kedondong, moendoe, delima, kawèsta, gendaria, semangka (zéér verkoelend), siwalan (idem), kwènnie en kebembem (inférieure manggasoorten), boewah rotan, klappa kopjor, gòwòk, doerian (zeer verhittend), ketjapie.
Er zijn vele vegetariërs, die beweren, dat verkoelende vruchtengeenkwaad hoegenaamd doen en dat de kwestie van ziek worden, in tijden van besmettelijke ziekten—waartoe ook de cholera behoort—de schuldnietligt aan de vruchten, wel aan de gebruikers zelf. Men vergete nimmer, dat de vruchten op de markt van hand tot hand gaan, dat velender handelaren geïnfecteerde handen (kunnen) hebben en dat men dus: 1o. de vruchten goed moetafwasschen, 2o. ze even, metschilen al, in warm water moet dompelen en afdrogen, 3o. de handen reinigen met zeep en warm water en dàn eerst de vrucht moet schillen. Het vruchtvleesch bevatgeensmetstoffen. Hoe het zij, men doe met deze raadgevingen zijn voordeel en, gebruikt men al eens een vrucht van de 2e of 3e soort, men er slechts een „proefje” van neme.
1Men zij bij deze vrucht voorzichtig met zwarte torretjes in de vrucht.↑
1Men zij bij deze vrucht voorzichtig met zwarte torretjes in de vrucht.↑
1Men zij bij deze vrucht voorzichtig met zwarte torretjes in de vrucht.↑