97 't Vleesch van een Sot[23]Is eer verrot,Als in den Pot.
98 Niewe daden,Niewe raden.
99 De Koning dood,Het Rijck in nood.
100 Het oude woord en kan niet missen:In onklaer Water is goed vissen.
101 Naer een Pot die ziedt,Komt de Vliege niet.
102 Dat Been is voor den mondVan eenen andren Hond[24].
103Mompeer[25] magh wel bewaren;Mon filsen kan niet sparen.
104 Het Hout doof, dat geroockt heeft,De man dood, die 't gestoockt heeft.
105 Tot malle Praetjens hoorenEen paer gestopte Ooren.
106 Tot veerthiendagens Brood te breken,Behoort een honger van dry weken.
107 Leert hoogh en laegh op alle Veelen,En danst al, dat de Tijd wil spelen.
108 Moet ghy de Kunst met schreyen halen,De Vreughd sal 't in de winst betalen.
109 Die niet kan Naeyen en wil Snijen,En kan in 't ambacht noyt bedijen.
110 Vraeght men u te ras,Antwoordt op uw pas.
111 Let op, een groote Jagers Door[26],Daer light noyt groote Mishoop voor.
112 De Dochter heet ick wel getrouwt,Die Schoon-moer noch Nicht en behouwt.
113 't Is een recht welsprekend Man,Die sich selfs bered'nen[27] kan.
114 't Is uw Vriend, wie dat ghy zijt,Die u van gerucht bevrijdt.
115 't Gaen is gesondOp effen grond.
116 't Zij een leur, het zij een seur[28],Die men schenckt en heeft geen keur[29].
117 Dien den Hemel heil wil geven,Krijght wel Biggen van sijn Teven.
118 Dien gh'uw geheim hebt uytgebrocht,Dien hebt gh'uw Vryigheit verkocht.
119 De Kies die seer doet,Is 't die om veer moet.
120 Die bouwt of trouwt,Sijn Bors verkout.
121 Dien sijn Degen en sijn HertNiet genoegh zijn om te vechten,Sal niet sonderlings[30] uytrechten,Schoon een Lans sijn Wapen werdt.
122 Die geen Brood te veel en heeft,Hoeft geen Hond, die met hem leeft.
Die niet veel Broods en heeft te breken,En hoeft geen Honden aen te queken.
123 Die niet en heeft,Die niet en beeft.
124 Die veel wil waecken,Doorgrondt veel saecken.
125 Wilt gh' een' Booswicht sien verlegen,Brenghter anderhalven tegen.
126 Neemt uw Kleed,Ghy zijt in 't sweet.
127 Rood in den Morgenstond sal 's Avonds Water zijn;Rood in den Avondstond, des Morgens Sonneschijn.
128 Tot Wapenen en GeldGoed' handen van geweld.
129 't Vyer brandt, naer 't HoutKomt uyt het Woud[31].
130 Ploegen onder 't vriesenDoet het gras verliesen.
131 De Merrie met een VeulenGaet niet recht na den Meulen.
132 't Peerd, dat kreupel is in 't gaen,Moet wat vroeger op de baen.
133 Een ouden Ezel met een kreupel been,Een ros Man en een Duyvel, is al een.
134 Den Ezel die aen velen hoort,Werdt van de Wolven eerst vermoort.
135 Den Ezel die daer graest in ander Lieden weiden,En komter sonder vracht van Hout niet uyt te scheiden.
136 Daer kan geen arger Sieckte wesen,Als niet te willen zijn genesen.
137 De Maeltijd komt te kort,Daer 't al gegeten wordt;
Genoegh en isser niet,Daer heel niet overschiet.
138 't Is seker een swack Man,Die niet eens dreigen kan.
139 Naer een sijn Voeten plant,Ontdeckt men sijn Verstand.
140 Soo schielicken geval komt een[32] somtijds te vooren,Als na de Merckt te gaen en keeren sonder Ooren.
141 Des Sondaghs siet de VrouwAls 't Koren in de Douw.
142 Een Boer in 't midden van twee Advocaten,Is of twee Katten om een Visken saten.
143 Soo werdt[33] er somtijds uytEen Edelman een Guyt.
144 Hoe grooter Visch, hoe grooter leugen,Hoe visch en leugen beter deugen[34].
145 Geeft ghy te veel Broods aen uw Knecht,Hy dwinght u, dat gh' er Kaes op leght.
146 Tot hier toe is 't geen nood:Men eet noch Bruylofts brood.
147 't Is in de Keucken al van 't mal,Men braedt niet en men droopt' er al.
148 't Isser mee gemaelt,Rijdt gh' al eer ghy zaelt
149 Ghy zijt noch qualick uyt den dop,En setgh' alreeds 't Zeil in den top?
150 Hoe schoon de logen zij versonnen,In 't einde werdt sy overwonnen.
151 Hoe hoogh den Arend vliegen kan,Het Valckstuck werdt' er meester van.
152 De Vijl, hoe scherp sy bijt',Werdt wel een tandje quijt.
153 Offer uw Hond mack uytsiet,Bijt hem in sijn lippen niet.
154 Al houdt men my voor geck,Ick wil med' in 't gespreck.
155 Al zijt ghy oud en wijs in velen,Laet u noyt goeden raed vervelen.
156 Al zijn de Ringetjens verlooren,De vingertjens staen, daerse hooren.
157 Dry die malkandren helpen willen,Zijn machtigh ses Mans wicht te tillen.
158 De Vrienden, d' Oly, en de Wijn,Elck moet wat oud van jaeren zijn.
159 Nat en geseept te voren,Soo goed als half geschoren.
160 Dryverwigh in den Baerd,Verrader in den aerd.
161 Daer 's geen Barbier bynaer,Als geck of kaeckelaer.
162 Het buyckje goed gevoedt,Het slaepen in den Voet.
163 Dans ick soo wel als yemand danssen magh,Wat hebt ghy my te stooten uyt het lagh?
164 Een schoon Man by de Vrouwen,Is niet voor arm te houwen.
165 't Is de beste vriend die 'ck weet,Die sijn Broodje met my eet.
166 't Lecker beetjen is wel soet,Waer het niet soo dieren goed.
167 Wel geluckigh is de Man,Die sich selven straffen kan.
168 Het Beestje, dat gemacklick gaet,Voor my, niet voor mijn Cameraed.
169 Goed Eten en goe Dranck in 't lijf,Maeckt t' samen een soet tijd-verdrijf.
170 Quaed gebruyck in doen of leggen,Is seer quaelick af te leggen.
171 Hy is 't, die van beminnen weet,Die noyt sijn Vrienden en vergeet.
172 Niet wel gebrast,Is wel gevast.
173 't Is wel, sonder Doctoor te weten:Van veel eten komt qualick eten.
174 Sy rekent red'lick wel, het Wijf,Maer 't Kind noch beter in haer lijf.
175 Uw Mantel is u niet te kort,Indien hy maer niet nat en wordt.
176 Soo goed, soo quaed als 't kan,'k Ben een getrouwde Man.
177 Men kent het Goed, dat quijt is,Niet eer, dan als 't geen tijd is;
Men kent verloren GoedEerst als men 't missen moet;
Al die sijn Goed verquist,Kent het niet, eer hy 't mist.
178 De Doren weet seer wel,Waer dat hy steeckt in 't Vel.
179 De wijse Man weet, dat hy niet en weet,De sotte meent, hy weet van als[35] bescheed.
180 De Vos, die sich vermaeckt,Weet wel met wien hy schaeckt.
181 St. Pieter is heel wel te Roomen,Wordt hem de Kroon slechts niet genomen.
182 Laet de Kat eerst brassen,Daer na sals' haer wassen.
183 'k Weet wel, wat ick wil bedieden,Als ick Brood bid[36] van de lieden.
184 Het is wel goed op goed gehoopt,Een Botram, diem' in Honigh doopt.
185 Ongeluck is wellekomMits het maer alleen en komm'.
186 Laet ons bly en rustigh wesen,En niet eens voor schulden vreesen.
187 Wit vriesend weerBrengt Water neer.
188 Ongesond Brood in den mond,Noch voor u, noch voor uw Hond.
189 Hoe? moeyt' in Huys en moeyt' op 't Land?Wat Drommel, moeyt' aen alle kant!
190 Die dreight en slaet,Doet noyt groot quaed.
191 Keer om dat blad,Daer staet noch wat.
192 In goede en quade ledenBestaet de kracht der Steden[37].
193 Die wil van Water droncken wesen,Hoeft geen kort tijd-verdrijf te vreesen.
Wilt gh' om een Rous[38] te water gaen,Uw leven hebt ghy niet gedaen.
194 Veel gegeews en veel gegaeps,Of veel Hongers of veel Slaeps.
195 Schoon Water is heel goed gedronken,'t En kost niet, en 't en maeckt niet droncken.
196 De Sneeuw en geeft geen ongeval,Mits dats' op rechte tijden vall'.
197 't Land-leven is bevallick, maerVoor weinigh tijds, niet voor een Jaer.
198 Sommigen staet stelen vry:Goed gerucht deckt Dievery.
199 Mooren[39] waerenGoede waeren.Kostens' eten sonder 't Geld,Daer m' haer eten voor bestelt.
200 Een Krengh wordt een goed Paerd, in een' goe hand gestelt,Een goed Paerd wordt een' Krengh, als 't een quae hand bestelt.
201 Mijn Kater is mijn redelick goed vriend,Behalven dat my 't krabben niet en dient.
202 Veel smeeren op sijn' RentenMaeckt slechte Testamenten.
203 Goede woorden en quae treckenStrijcken Wijsen uyt en Gecken.
204 Sorgh voor 't voedsel van uw kind,'t Is een' goe webb' die ghy spint.
205 Het lecker levenKan rimpels geven.
206 Geduld is licht te weegh gebracht,Daer een' goe maeltijd werdt verwacht.
207 't Is goed slaen op een Vent vol wind,Al daer m' hem maer alleen en vindt.
208 De jonge lieden moeten 't hooren:Een ouden Os maakt rechte Vooren.
209 Een langen Os en een rond PaerdZijn by de kenners 't meeste waerd.
210 Goede mergen, groote Heeren,Maer ick hadt mijn geldje geeren.
211 Goed Oor, goe Voet,De[40] Beest is goed.
212 Is maer 't begin ter degen,Soo is men al halfwegen.
213 'k Wens, dat hy in den Hemel komm',Die eerst het woord vond vanKeerom.
214 Backer! past ghy op uw Koecken,Sonder ander werck te soecken.
215 Al spelende van 't een in 't ander jock,Geraekt de Wolf den Ezel aen sijn rock.
216 En jockt niet met den Ezel licht,Of wacht sijn steert in uw gesicht.
217 Die binnens huys 't spel van een Geck bemint,Verwacht' het buiten, waer de Geck hem vindt.
218 Ghy soeckt vijf voeten aen een Kat,Die er noyt meer als vier en had.
219 Moeter meer als KoorenTot uw Brood behooren?
220 Anders buyten, anders binnen:Langh van Locken, kort van Sinnen.
221 Wel singen en schoon HaerProfijteloose waer.
222 De Geit die wel herkauwen kan,Daer komt de Melck met hoopen van.
223 Een snapper is als of men sey:Veel kaecks[41] op 't nest en noyt een Ey.
224 Of de Kraemer is een bloedje,Of hy prijst sijn eigen goedje.
225 Elck Haertje, bruyn of blond,Sijn schaduw[42] op den grond.
226 Alle Papen-kappenStoffen[43] op haer lappen.
227 Maeckt geen staet op een anders Goed,Elck schaep hangt aen sijn eigen voet.
228 't En kan niet anders zijn:Elck Vat rieckt naer sijn Wijn.
229 Elck Musken sleept om bestSijn stroyken naer sijn nest.
230 Yeder ManHeeft sijn Van[44].
231 Elcke MierMaeckt haer getier.
232 Al is het Vlieghsken noch soo klein,Het geeft sijn schaduw op het plein.
233 't Zijn gecker booswichten, en booser[45] gecken treken:Tot sijnent niet dan quaed van 's naesten goed te spreken.
234 Elck Schaep soeckt in de HeidenMet sijns gelijck te weiden.
235 Een yeder ManSpreeck', wat hy kan.
236 Elck voelt of 't koud of heet is,Naer dat sijn lijf gekleedt is.
237 Elck magh na sijn maniere doen,Den Ezel houdt sijn oud fatsoen.
238 Daer elck gekipt is, is hy best,En yeder Musken in sijn nest.
239 Een yeder moet sijn Beenen strecken,Soo verr' sijn Deken uyt kan recken.
240 Een yeders levens tijd gaet met het schreyen aen;Daer zijnder weinige van lacchen uytgegaen.
241 Een Queepeer en een strontZijn bey geel en bey rond.
242 Een Koortsjen in de May,Het heel Jaer fris en fray[46].
243 Najaers Koortsen noodelick[47]:Of heel langh of doodelick.
244 Houdt den Mond en roert de Hand,Soo te Water als te Land.
245 Doet d'Oogen op en houdt u Tongen,Wy krijgen 't Moerhoen met de jongen.
246 Geeft en swijght,Spreeckt en krijght.
247 Laet Tongen stille leggen,En laat Papieren seggen.
248 Een Reiser[48] moe gegaen,Soo hy geen Paerd en krijght, slaet wel een Ezel aen.
249 Den Ezel manck, de Borse plat,En dienen niet op 't Roomsche pad.
250 Laet eens de Klock geborsten wesen,Geen handen konnense genesen.
251 Met[49] als 't Licht uytgesnoten werdt,Werdt alle dingen[50] even swert.
252 Daer den Hond te harde leckt,Komt wel, dat hy 't bloed uit treckt.
253 Des morgens vroegh schreeuwt het Patrijs,'t Sou blijven slapen, waer het wijs.
254 Het Haentje kraeyt, en 't Hoentje wil t' wel weten:Het huys vergaet, daer Meel gebreeckt om t' eten.
255 De Kickvorsch singht gerust en stijf,En heeft, noch haer noch wol om 't lijf.
256 Veeltijts op eenen dagh doen wy verscheiden werck:Wy schreyen binnens Huys, en singen in de Kerck.
257 De Kan, die veel te water gaet,Licht, dats' een scherfken achter laet.
258 De slechtste wil sijn singenEen yeder overdringen[51].
259 Niew Schoentjen, hoe langh sult ghy 't herden?Tot dat ghy 't smeeren moe sult werden.
260 Goe Schoenen, 't zijse niew genaeyt zijn of verouden,Zijn beter aen den Voet als in de Hand gehouden.
261 Capoenen van acht Maenden oud,Zijn Koningen haer rechte bout[52].
262 Siet gh' een traegh Schip achter blijven,Laedt het wel, 't sal beter drijven.
263 Wat is naer de Liefde leven?Wel betalen, wel vergeven.
264 Men hoeft my niet te noodenTot Schotelen geladenMet Vleesch, dat eens gesodenEn dan eens is gebraden.
265 Is de WagenOmgeslagen,Laet hem steken, laet hem breken,Niemand wilder hand aen steken[53].
266 Die 't Huys uyt veeght, en deckt den Dis,Wacht gasten, of mijn gis is mis.
267 't Huys, dat twee Deuren open houwen,En kan men niet altoos betrouwenAen allerhande slagh van Vrouwen.
268 Ons huys sal eerst na desenVolmaeckt in alles wesen.
269 Bruyd! ick hebb' u heftig lief,Om uw goed en fijn gerief.
270 't Is redelick gewenscht, als yemands luck[54] soo groot waer:'t Huys van een Vader, en een Wijngaerd van een Groot-vaer.
271 Trouwt uw Soon, als ghy 't hem gunt,En uw Dochter, als ghy kunt.
272 Hebt Huysingh min noch meer, als u ter wooningh dien',Hebt Wijnen min noch meer, als uw Gesin met eerenTen oorboor kan verteren;Hebt Landen min noch meer, als ghy kont oversien.
273 Een Huys kiest, dat gemaeckt is,Een Wijngaerd, die gestaeckt[55] is.
274 Daer Vred' is uytgegaen,Kan 't Huys niet langh bestaen.
275 Wat Drommel! trouwt my dan, als 't emmers wesen sal;'t Is beter yet, als niet met al.
276 Als alle dingen worden swert,Is 't tijd, dat 't Licht ontsteken werd'.
277 Trouwen, trouwen, schoon geluyd,Is soo soet niet als het luydt.
278 'k Gae trouwen; wilt ghy weten Waerom? Ick stae 't bekent: 'k Sal 't beste beetjen eten, En sitten aen 't hoogh end.
279 Trouwt, ongeluckigh man! Het sorgen komt' er van.
280 Leert u, bey Mans en Vrouwen! In Peterschap en Trouwen, Aen uw's gelijcken houwen.
281 't Kan een in een dagh wedervaeren,Getrouwt te zijn en qualick vaeren.
282 Een leegh Huys, op sijn best:Een levend Ratten Nest.
283 Isser op 't Huys niet veel dacks:Veel kous, en niet veel gemacks.
284 't Huys prachtiger dan 't hoort:De Dieven voor de poort.
285 Bestraft den quaden in sijn quaed,Terstond geraeckt ghy in sijn haet.
286 Daer alles is in staet,Is 't Slot vry van verraed.
287 Geeft een Ruyter een goed Paerd,'t Quaed is noch goe noch quaden waerd.
288 Is 't Paerd geteekent aen vier voeten, Seght, dat het Gecken rijden moeten; Is 't Paerd geteeckent aen de dry, 't Is waerd, dat het een Koningh ry. Is 't Paerd geteeckent aen maer eenen, Laet het u nemmermeer ontleenen.
289 't Paerd, dat geen Paerden voor wil lijden,Is goed, om mee voorby te rijden.
290 Geeft de slagen daer sy hooren,'t Paerd dat vlieght, en hoeft geen Spooren.
291 't Paerd, dat het minste komst van Stal,Is 't Paerd, dat meeste briescht van all'.
292 't Is wel geluckt en na behooren:Den Ezel viel, en viel in 't Kooren.
293 Stracks na den eten gaet te Bedd',Soo gh' op wat hoofd-pijns niet en let.
294 Gaen alle dingen soo sy deen,Zijn Vlamm' en Roock niet verr' van een.
295 Een ringh rond om de MaenSal op een Regen slaen.
296 Laet 's Lands bestiering loopen,Met Mond toe en Bors open.
297 Is de Haver vol gedragen,Laetse snijden in acht dagen.
298 De Haver op de Mis,Houdt het gewas gewis;En, soo 't Jaer vochtig is.En vreest niet, dat het miss'.
299 Klein is de Doorn, die niemand siet,Maer dien hy steeckt, vergeet hem niet.
300 Die in niewe Schouwen koken,Moeten lijden datse rooken.
301 Wat is een schoorsteen sonder Vier?Land sonder Haven of Rivier.
302 Als honderd Molenaers by honderd Snijders quamenEn honderd Wevers, 't waer dry honderd Dieven 't samen.
303 Kost een Vrouw t'eener dracht een honderd kind'ren winnen,Sy scheelden een voor een hoofden en van sinnen.
304 Doet toe de Poort, en laet den Sleutel hier by my.'t Volck dat in wesen wil, magh roepen: "hier zijn wy".
305 Wat doen de Menschen met vijf ving'ren aen een Hand?Somtijds eer en profijt, en somtijds schae en schand.
306 Leert u aen Monicken, aen Joden, of aen PapenHaer vriendschap niet vergapen.
307 Een goeden naem neemt voor uw Wapen,En gaet gernstjens liggen slapen.
308 Sy bloost gelijck een Roosje,Maer s'haelt het uyt een Doosje.
309 Vol van Bloed en vol van VleischIs een Meisjen, als ick eisch.
310 Swart en gebloost staet wel,Maer 't is verw van de Hel.
311 Gevaer, die staegh aen 't loopen zijt,Waer ick u soeck, ick ben u quijt.
312 Eet met den Man,Maer wacht'r u van.
313 De Kat en rooft noch Vleesch noch Vis,Dan die niet wel bewaert en is.
312 Eet 's Middags weinigh, 's Avonts meer,Slaept boven, en en vreest geen zeer.
315 Aen een goe Tafel wel geseten,Een Mes in schee, is half gegeten.
316 Ghy lijckent allerbest een ouden Koolsack, Heer!Van buyten quaed en vuyl, van binnen nog veel meer.
317 Hoe komt uw Vrouw soo dick en menighmael met Kind?Door dien ick 't jonghst van all' altoos meest heb bemint.
318 Hoe 'ck dieper ben in gunst geraeckt,Hoe my meer quellingh heeft genaeckt.
319 Waerom en grimt u Meester niet?Om dat gh' em ongehylickt siet.
320 Gaet sus of soo te werck,De Herbergh valt altoos veel naerder dan de Kerck[56].
321 Hoe komt ghy kael van Hoofd en Kin?Met nu en dan een haerken min.
322 Hoe gaet u leven, Man?Met schreyen altemet, met lacchen nu en dan.
323 Soo sietmen 't somtijds gaen:Dry Meiskens tot een Schoen, de vroegst' op, treckt hem aen.
324 Geselschap maer van een,Geselschap als van geen;Geselschap van een meer,Geselschap van den Heer;Geselschapken van dry,Dat heet geselschap vry;Geselschap van twee tween[57],De Duyvel op de been.
325 Keurt alle ding met onderscheit;Dier koopen is geen mildigheit.
326 En loopt niet op een ydel hoop,De Wolf en heeft geen Vleescn te koop.
327 't Is meesterlick profijt, ghy mooghter wel op uyt zijn:Twee Viskens ingekocht, voor vijf die wel gefruyt[58] zijn.
328 Noyt saghmen een onschoone Vrouw,Als s' opgeschickt was, soo se souw.
329 Met Suycker en met Honigh soud' een StrontSoet worden in den Mond.
330 Het Water, eens voorby gevloeyt,En maeckt niet, dat de Meulen spoeyt.
331 Met kunst en met bedrogh beleeft men 't halve Jaer;En met bedrog en kunst het ander halv' daer naer.
332 Slechten Adel kan men deckenMet goe Kleeren aen te treeken.
333 Gebruyckt een yeder lit, daer toe 't sijn last ontfong:Spreeckt met de Hand niet, want ghy naeyt niet met de Tong.
334 Goede Vriend en goede WijnMoeten eenerhande zijn.
335 'k Heb met een Koning liggen mallen,En op een Hoer is 't uyt gevallen.
336 Noch Oogh, noch Trouw en kan yet velen;Ick wil met geen van beiden spelen.
337 Een goed Knecht betert, als gh' hem slaet,Een quade werdt noch eens soo quaed.
338 De Mispel rijpt, en werdt haer trecken quijt,In weinig Stroo en in geen langen Tijd.
339 De Borstel kan het Laken,De Hand de Zy schoon maken.
340 Gaet vry uw oude gangen,Die Windhond heeft u wel een ander Haes gevangen.
341 Siet, hoe men aen verandringh raeckt,Van dat Stof is dit Slijck gemaeckt.
342 In Weelde sietm'er veel gewennen,Haer selven nauwelicks te kennen;Soo haest mens' uyt de weelde siet,En kentse weder niemand nief.
343 Gaet te biechten en betaelt,Mergen werdt ghy wegh gehaelt.
344 Met Keerssen en goe WachtenKan m' hem voor Horens wachten.
345 Neemt Yser en Azijn,Daer goeden Int moet zijn.
346 Die met Geld jockt of met Vrouwen,'t Sal hem vroegh of laet berouwen.
347 Het Wapen van uw krachtStelt noyt in Vyands macht.
348 Dat de Lever kan genesen,Kan de Milt ondienstigh wesen.
349 Dat Claertjen kan genesen,Kan Maertjen schad'lick wesen.
350 Het Huysgesin en heeft geen tier,Daer Spinrock baes is van Rapier.
351 Luyden van Krackeel en Haer[59],Veel lands tusschen u en haer.
352 Aen Sangh en Spel en Peerden mennen,Kan m' yder een sijn' sotheit kennen.
353 Al stond u Vriendenraed niet aen,Stelt hem te boeck, en laet hem staen.
354 Sy eet met u, sy light met u in 't Bed,Die u twee tacken op het voorhoofd set.
355 Met langh druppen achter een,Boort de Goot wel door den Steen.
356 Leert noch Gebuer noch Vriend geloven,Die u in 't aensicht derven loven.
357 Wordt een Pion een Koningin,Daer magh geen Schaeckstuk tegen in.
358 Men suyvert met den Wind het Koren van het Kaf,De Sonden met de Straf.
359 't Is geen slagh, om een Wolf te nooden,Om een ander mee te dooden.
360 Soo gaet het met veel saecken:Men derft wat onrechts doen, om aen wat rechts te raecken.
361 Een Hert, van valsche kunsten vry,En hoedt sich voor geen schelmery.
362 Een Hert, dat naer sijn Hoofd wil leven,En lijdt niet, dat men 't raed mag geven.
363 Man! ghy hebt twee Horens aen;Vrouw! waer weet ghy dat van daen?
364 Een taeye Snel-riem van goed leerGeeft een qua jongen een goe Leer.
364 Mond-beleeftheit is een kost,Die veel geldt en weinigh kost.
366 En saeyt niet in uw Land't Saed, dat ter Merckt blijft aen de hand.
367 Wat goe manieren en wat GeldMaeckt Sonen Jonckers met geweld.
368 Al staet de Schoone Meer[60], 't En doet den Hengst geen zeer; Maer hy verlieft te meer.
369 Slaet een Ey wel, het groeyter van;So vaert een Vrouw by een goed Man.
370 Een Paep, een Munnick, met een Exter en een Kauw,De Duyvel gunn' ick die Juweelen in sijn klauw.
371 'k Geloov' u, Hoentje! dat 's te seggen:Ick hebb' u daer een Ey sien leggen.
372 Sy sien wel toe, die Kraeyen queecken:Die sullens' eerst een oogh uyt steecken.
373 Bedeckt u, ghy, maer met een Schild,En die wil schreewen schreew in 't wild.
374 't Quaed Mes snijdt niet in 't Hout,Maer in de Hand, die 't houdt.
375 'k Hoor Koeckoeck roepen in der tijd;Siet toe, dat ghy het niet en zijt.
376 Daer spreeckt een als een heiligh vat,En heeft vast klauwen als een Kat.
377 Praet van uw eigen pijn;Laet yeder een de sijn.
378 Het Leer is 't, dat sich reckt en wijdt,Maer Hout en kan dat niet—dat splijt.
379 Daer 's vrede tusschen Dief en Dief en Guyt en Guyt,Noyt en piekt d'eene Kraey aen d'ander d'oogen uyt.
380 Met sijn quae Oogen te genesenSchijnt onse Schout verdooft te wesen:Hy voelde wel, wat ick hem gaf,Maer wat ik seg, daer weet hy weinig af.
381 Denckt, wat ghy doet, so lang ghy hoeft,Maer en vertrouwt op geen geboeft.
382 De Dief meent, waer hy by is,Dats' alle zijn als hy is[61].
383 Soo gy uw Kind geeft quaed voor quaed,Denckt, dat het naer het Gasthuys gaet.
384 Wat magh God Amandels geven,Daer de tanden een begeven?
385 Dien de Tanden meer niet kunnen,Siet men God wel Boonen gunnen.
386 Siet, wie u wat gegeven heeft,De gift gelijckt aen diese geeft.
387 Gaven sonder sprekenKonnen Rotsen breken.
388 Een quae Gift kan vier handen krencken,Twee diese nemen, en twee and're diese schencken.
389 Geef m' een Stoel, daer ick op rust';'k Weet, waer te leenen als 't my lust.
390 Thoont my een Klaverblad van tween, ick sal u thoonen,Waer ghy een Meisjen moogt verkiesen uyt veel schoonen.
391 Hoe ghy liever Leven leeft,Hoe ghy meer voor vallen beeft.
392 Leert geven en houden,Soo blijft ghy behouden.
393 Ick hebb' geen recht van WraeckVan wie 't zy; 't is Gods saeck:
Moet ick my van een Herder wreken,Mijn Hoofd is daerom niet te breken;Dat laet ik Sneeuw en Regen doen,Die sullen 't wel te degen doen[62].
394 Soo u de Duyvel niet en dient,Wacht u van een versoenden Vriend.
395 Onder Coiffe[63] en onder Huyck, Meestal eenerhande pruyck: Ofse bruyn is, ofse blanck is, 't Is soo breed schier, als het lanck is.
396 Daer schuylt wel onder een goed KleedEen Booswicht, dat men 't niet en weet.
397 Men siet haest aen een Kalf sijn wesen,Wat dat het voor een Os sal wesen.
398 Die op de Feest de Bruyd het Huys afwinnen,Zijn Sotten en Sottinnen.
399 Een Roover, die een Roover heeft verwonnen,Voor all' sijn buyt en krijght niet als de Tonnen.
400 Diens brood ick breeck,Diens lof ick spreeck.
401 Een duym-breed op 't Rapier, een hand-breed op de Lans,Is in 't gevecht een groote kans.
402 Van waer zijt ghy, brave quant?Van mijn Huysvrouws Vaderland.
403 Daer m' uyt tapt en niet in en giet,Daer gaet het vaetjen haest te niet.
404 Twee Koffers had een Vent van amoureusen kop,'t Een liet hy open staen, het ander brack m'em op.
405 Alle dingen op sijn pas:Denckt wat langh, en doet wat ras.
406 Daer mijn Beursjen hanght op zy,Houdt mijn Wijfjen meest van my.
407 Zy komen ons van buyten,Die ons ten huyse uit fluiten.
408 Die wel lijdt, is een moedigh man;Een kloeckert, die wel hooren kan.
409 Groote Vieren aen den Haerd,Kleine Schueren vol gegaert.
410 In groot water groote Vissen;Past maer, niet uw grond te missen.
411 Van eten rakender veel duysenden ter dood;Van hondert duysenden niet een van hongers-nood.
412 Ontsiet de lieden die veel spelen,En met uw meerder te krackeelen.
413 Schouwt mannen-volck, dat slecht gebaerdt is,En Wind, die door een spleet vergaert is.
414 Weest op uw hoed', 't is sorghlick, om te gaenMet Mensch of Hond, die geen geluyd en slaen.
415 Een Knecht, die grommelt en suer siet,En is de beste Dienaer niet.
416 Tast gh' uw getroude Vrouw of een Salaetjen aen,Twee beetjens en niet meer, en daermee laetse staen.
417 Wacht u seer voor quade Vrouwen,En van goede te betrouwen.
418 Van de Hand af tot de Lip,Heeft men altemet wel slip.
419 Gelijck Sout uyt See-water spruyt,Soo geeft de Vrouw de boosheit uyt.
420 Voor sien ick 't volck sich vattenAls Honden doen en Katten;Van achter soet en fijn,Als Broeders konnen zijn.
421 De Vijgen en NotenZijn goede Lands-genoten.
422 Of ziedt de Sneew of doetse stampen,Daer komt maer Water uyt en dampen.
423 Van 't stille Water wacht u vry,Het loopende gaet haest verby.
424 Van Hoeren en van as-graeuw laken,'t Best, daer men bestkoop aen kan raken.
425 Voor toornigh volck weest somtijds bang;Voor Swijgers al uw leven langh.
426 Lange mijlen leggenTusschen doen en seggen.
427 Die 't scherp end van den Trecht[64]In 't Vat steeckt, neemt het recht.
428 Voor Brand bewaert men licht sijn vel,Maer voor een Booswicht niet soo wel.
429 't Water komt al verr' van daen,Dat den Molen om doet gaen.
430 't Is altijd winst,Van 't quaed het minst.
431 En denckt geen Vriend soo goed,Dien ghy getuyge neemt van 't quade dat ghy doet.
432 Het quaed, daer yemand meest voor vreest,Is menighmael sijn Dood geweest.
433 Gaet op 't getal niet liggen slapen,De Wolf eet wel getelde Schapen.
434 En wilt noyt Vechtelingen by zijn,Wilt ghy Getuyge noch Party zijn.
435 Van mijn Gevaers Brood aen mijn Pil[65],Een stuck soo groot als hij self wil.
436 Goed' of quade, hoese komen,Stelt noyt geen geloof in droomen.
437 Weest op u hoe,En wacht u koe,Voor een beroyt Soldaat,Die sonder Mantel[66] gaet.
438 De Tong, die lieffelick wel spreken kan,Maeckt een Verrader tot een eerlick Man.
439 Van veel geswets niet veel verheugens,Van lange Reisen lange Leugens[67].
440 Van den OudenRaed behouden.
441 Of hy een Ezel wat gelijck is,God gev' my maer een Man, die rijck is.
442 Laets' haer' lust met seggen boeten,Die mijn aelmoes eischen moeten.
443 Den Hemel stae ons by, daer Meisjens kundigh zijnIn konst van Waerseggen, en Vrouwen in Latijn.
444 Voor een jong Bidder en een ouden Vaster,Houd' ick mijn Mantel meestendeel wat vaster.
445 't Is by de Kaers noch meer noch min:Een Joffer of een Ezelin.
446 Den Hemel will' den goeden,Tot aller tijd behoeden,Van een niew Officier,En van een oud Barbier.
447 't Beurt, dat een Vaer, die Heiligh leeft,Een Duyvel tot een Soontjen heeft.
448 Hetzij met Hoy,Hetzij met Stroy,Hebb' ick mijn meugh gekregen,Aan 't Voer is niet gelegen.
449 Weest op uw hoe voor een geteeckent Man,En voor een Vrouw, die tweemael trouwen kan.
450 Is 't Veulen schorft en weinigh waerd,Noch werdt het wel een lustigh Paerd.
451 Die meer niet als een Boon en geeft,En is niet schuldigh[68], is beleeft.
452 Een Man, die altoos neerwaert siet,Betrouwt uw Capitaeltje niet.
453 Die luy blijft leggen op sijn nest,Sijn Capitaeltje voelt het best.
454 Noyt goe Pijl, sonder bocht,Uyt Verckens Steert gewrocht.
455 Hy werdt het, of hy is beroyt,Die d' Asch vergaert en 't Meel verstroyt.
456 Twee quaede tegen een gestelt,Die eerst toe slaet, behoudt het veld.
457 Van een quaed hout,Noyt goede bout.
458 Van eenen lap quaed Laecken,Is noyt goed Kleed te maecken.
459 Hebt gh' een gehangen man verlost,Hy soud u hangen als hy kost.
460 Is 't wijntjen in,Elck seght sijn sin.
461 Ten einde van de Sop,Gaet oock de Lepel op.
462 't Is een goe les voor groote Heeren:Na 't schrappen valt er niet te scheeren.
463 Van dat het niew huys is gemaeckt,Siet toe, dat ghy der uyt geraeckt.
464 Het Stroo is binnen,Ouw Wijfs, aen 't spinnen!
465 In mijn geboort liet ick mijn schreyen hooren,De reden werdt noch alle daeghs geboren.
466 Wy kregen Kleeren om de Lenden,Soo quam het, datw' ons niet en kenden.
467 De Tongh is als een Blind' op straet,Die haer geleidt, heet Goede raed.
468 Sulcke Waer uyt sulcke hoecken;Sulcke Feesten, sulcke Koecken.
469 De Pap en 't Meel zijn all' gelijck:Van sulcken Stoff komt sulcken Slijck.
470 Van uw Vyand, van uw Vriend,Geld in handen als 't u dient.
471 Soo van uw Vrouw, als van uw Vrind,Gelooft al, dat ghy waer bevindt.
472 Hebt ghy schulden die vermeeren?Looght ghy noyt, ghy sult het leeren.
473 Soo ghy te Paeschen schuldigh zijt,De Vasten valt geen lange tijd.ofHebt Geld te Paeschen uyt te tellen;U sal geen lange Vasten quellen.
474 Uyt slechten praetWel goeden raed.
475 Die tot het Beecksken gaet, en niet daer 't Beecksken spruyt,En haelter niet als slijck, in plaets van water, uyt.
476 Verlaet uw Huys en komt in 't mijn;Ghy sulter niet seer lustigh zijn.
477 Laet ons niet fier op Vaer of Grootevaer of Oom zijn:De rechten Adel is, soo wy maer selver vroom zijn.
478 Ick liet volck in mijn werck,En gingh self naer de Kerck.
479 Wat seght ghy, Meester, salder Haer op komen?Waer 't maer het vel, het waer goed mee genomen[69].
480 Doen al wat men seggen kan,Is geen werck voor alle man.
481 Een Vriend, die gh' u geheim gelooft[70],Staet met de Voeten op uw Hoofd.
482 Het Huys is wel beheert,Daer maer een in verteert.
483 Prijst een Vrouw haer schoone kaken,Wilt gh' er een Sottin af maken.
484 Seght my, met wien ghy omme gaet,'k Sal seggen, wat ghy doet en laet.
485 Spreeckt een Loogen, wilt ghy maeckenAen de Waerheit te geraecken.
486 Wilt gh' uw eigen Goed vergeten,'k Sal 't u niet eens danck sien weten.
487 't Geld van een gierigh hertGaet tweemael aen de Mert.
488 Geld en Verstand en menschen-Trouw,Veel minder dan men dencken souw.
489 Godt gev' my, in proces te tredenMet lieden van verstand en reden.
490 God is 't, die de genesingh geeft,De Doctor, dieder Geld af heeft.
491 God doet geen klachten die men hoort,Maer houdt wel, dat hem toebehoort.
492 Seght vrylick uw bescheit,Maer niet wie 't heeft geseit.
493 De Melck sprack tot den Wijn:"Vriend, ghy moet welkom zijn!"
494 De Pan sprack tot den Ketel: "fy!Wat doet het swartgat hier by my?"
495 Een Geck sprack alle dese woorden,Maer 't was geen doove diese hoorden.
496 Te Roomen weetm'er van:Spint eerst, Vrouw! en eet dan.
497 't Is een seggen van ouw' Wijven:Houdt de pelsen van uw lijven.
498 Men houdt u voor een eerlick man:Hand over Hert, wat isser van?
499 Het oude waere Spreeck-woord seit:De Voeten gaen, daer 't Hert haer leidt[71].
500 De Boosheit is een dobbel quaed,Die onder schijn van Vrientschap gaet.
501 Als 't Geluck niet med' en doet,Helpter Neerstigheit noch Spoed.
502 Daer eene Duyt sich vinden laet,Soeckt, of die een alleenigh gaet.
503 Wijn in de huyd,Verstand daer uyt.
504 Tot de Poort toe duert de rouwVan een overleden Vrouw.
505 Meest sult ghy 't soo bevinden:Veel Kind'ren, weinigh Vrinden.
506 Die goede Potten breken kan,Behoudt er goede Scherven van.
507 't Was daer sich een Geck verliep,Daer de Wijse raed uyt schiep.
508 Daerder veel pist te gelijck,Werdt het Sand wel haest tot Slijck.
S09 Daer geen eer en is,Daer geen zeer en is.
510 Daer een Deur werdt toegedaen,Sal een ander open gaen.
511 Waer henen ghy u wendt en gaet,Maeckt, dat ghy met bekenden gaet.
512 Daer 't niet en roockt,Wert niet gekoockt.
513 De Schaemt' om veer,Geen Deughden meer.
514 Daer de Koningh niet en is,Loopen alle soeckers mis.
515 't Is genoegh, als ick my hoeVoor het gen' ick selver doe.
516 De Luyaert seght: "'k wil slapen gaen,Goe tijdingh komt van selver aen".
517 Vertrouwt twee Waerseggers in al uw onderwindingh,Den eenen heet Vernuft, en d'ander Ondervindingh.
518 Roof-vogels zijn noch vrinden,Noch veel by een te vinden.
519 Twee goede Eelten heb ick, daer ick hoor:Een in mijn Mond, het ander in mijn Oor.
520 Tot een paer Hoenders en een HaenGaet al, dat aen een Paerd kan gaen.
521 Twee slechte Mael-getijden,Kan eene Maegh wel lijden.
522 Daer de Wat'ren diepste gaen,Komt het minst gerucht van daen.
523 Daer teeringh boven neeringh gaet,Weet, dat de saeck op 't vallen staet.
524 Daer d' oude lieden geerne gaen,En staet het jonge lien niet aen.
525 Maeckt een end van krullen, Neel!Die veel spiegelt, spint niet veel.
526 Men slaept wel met een weinigh pijn,Maer met veel schulds en wil 't niet zijn.
527 Mest uw Terw met Duyven-mest,'t Land betaelt het al in 't les.
528 't En kan niet zijn, de man moet rasenDie teffens suygen wil en blasen.
529 Gaet liggen in uw Bedd' van Sieckt' of van Verdriet,Ghy sult haest weten, wie uw Vriend is, en wie niet.
530 Te bedd', en overslaet[72]Wat dat uw huys aen gaet.
531 Brengt Aerd op Aerd, ghy sult vernemen,Hoe dat de Brood-korf toe sal nemen.
532 Men vindt aen alle kantenDe Son, en Schouts Trauwanten[73].
533 Ezels min begint met smijtenEn met bijten.
534 Tot het minnen en het winnenGroot geweld en kloecke sinnen.
535 Lange ooren, lange rocken,Moet men meesteren met stocken.ofMen moet Ezelen en VrouwenBey met Stocken onderhouwen.
536 Die gierigh is en rijck,Heeft Vriend noch Vriends gelijck.
537 Hoe de gierige meer heeft,Hoe hy meer in armoe leeft.
538 Op wel geneerenPast rustigh teeren.
539 Het goed en 't quaedBlijckt aen 't gelaet.
540 Een Geck, indien hy swijgen kan,Gaet uyt voor een verstandigh Man.
541 Die goe betalingh doet,Beerft een anders goed.
542 Schort het u aen een goed Soldaet,De Ploegh is 't, daer hy achter gaet.
543 Het Land, dat vet en vruchtbaer is,Soo 't niet en rust, soo draeght het mis.
544 De Slack, om 't suer gesicht van quelling t'overkomen,Heeft voor twee Oogen een paer Hoornen aengenomen.
545 Dien ghy voor uw Vyand telt,Wenscht hem al sijn goed in Geld.
546 't En is noch Hengelroe, noch Visscher die 't beschickt,'t Bedrogh is in het Aes, daer 't Visken aen verstikt.
547 Dry dagen duren Noorde-Winden,Wanneerse haer geweld ontbinden;Maer blasen sy met all' haer macht,Soo durens' er wel meer als acht.
548 Het Konijn en het PatrijsSaust men al op eene wijs.
549 De wond in 't Hert gegaen,Daer is geen helpen aen.
550 Een aelmoes, die men doet,En mindert Bors noch Goed.
551 De Lust maeckt schoon en fris,Dat vuyl en leelick is.
552 Is 't heel warm weer,Kleedt u te meer.
553 't Opschicken quam my juyst niet eens in mijn gedachten,Als ick Volck t' mijnent kreegh, daer op ick niet en wachten.
554 De Penningh maecktDen Man volmaeckt.
555 Men kan geen Tanden heelenMet Luyten en met Veelen.
556 Die 't verdrincken is ontkomen,Past op 't ondiep van de Stroomen.
557 De Mis en is geen Heiligheit,Maer doet mirakel, waerse leit.
558 De cure[74] is goed, den Dokter komt de eer:De Man is dood, hy voelt geen Kortse meer.
559 Indien de Monick bidt[75] om Brood,Hy neemt wel Vleesch in tijd van nood.
560 De Liefd' en seght noyt, noch het Vyer:Past op uw werck en gaet van hier.
561 De Wind-hond, op sijn pas, leght meer weghs af,Dan 't Joffer-hondeken doet op sijn draf.
562 Al doense niet veel zeer de slagen van de Pan,Het Vel versenght en kist er van.
563 Die wel gevoedt en vol is,Past op geen Vriend, die hol is.
564 Honighraet werdt soet gesmaeckt,Maer de Bie steeckt, die hem maeckt.
565 Het is de kloeckste Soon die leeft,Die kennis van sijn Vader heeft.
566 Van den Muyl en 't Bastaert-kind,Alle daegh een niewe quint.
567 Die op sijn eere let,Blijft van een anders bedd'.
568 De Man kan voor het Vyer, de Vrouw voor 't Vlas uyt gaen:Dat blaest de Duyvel aen.
569 Verliest een Jongman van sijn Geld,Hij wordter wijs af[76] met geweld.
570 Een man, die word voor rijk gehouwen,Kan met den naem sijn Soon uit trouwen.
571 Weet dat de Gast, en dat de VisDen derden dagh aen 't stincken is.
572 De Roock, de Vrouwen, en de Gooten,Zijn 't die de Mans ten huys uytstooten.
573 De niewe Kruyck is eerAen 't drincken, als haer Heer.
574 Wilt ghy, dat ick speel?Goed Spel, en niet veel.
575 Eerst van de Naelde tot het Ey,Van daer aen 't Osken in de Wey,Van 't Osken hoogh en droogh gehangen,Dat zijn der Dieven eigen gangen.
576 De Wolf soeckt noch een Lam,Daer hy het eerste nam.
577 De Wolf en eet niet al, wat hy wel geeren at,Hy eet maer, wat hy vat.
578 De Wolf verliest sijn tanden wel,Maer blijft van aerd al even fel.
579 Een oude Wolf die quaed is,En huylt niet, dan als 't laet is.
580 De Sot pronckt met sijn Hoornen als een Hert,De Wijse draeghts' onsichtbaer in sijn Hert.
581 Door de straffe die wat raeckt,Werden Gecken wijs gemaeckt.
582 Die 't qualick weet te halen,En sal noyt wel betalen.
583 Men meestert een quaed OoghBest met den Elleboogh.
584 Het Ongeluck komt met arm-vollen aen;Met klein hand-volletjens siet men 't vergaen.
585 De boos' helpt goeden in 't verdriet;Maer sijns gelijck en derft hy niet.
586 't Quaed, dat uw Mond ontschoot,Valt in uw eigen Schoot.
587 De Quellingh raeckt met troosten uyt den weegh,Maer Voorspoeds-pack draeght niemand niet ter deegh.
588 Wewenaers zijn meer bemintMet een Oogh, als met een Kind.
589 De booste van 't getalIs ruchtighste van all',En breeckt een yeders ooren,Om dat m' hem aen sou hooren.
590 De beste Teerlingh-worp van velenIs, met geen Teerlingen te spelen.
591 Meloenen en VrouwenZijn qualick te schouwen.
592 Die een Vrouw keuren wil, of een Meloen,En kan 't niet beter als by 't steert-stuck doen.
593 Van de Logen gaet geen tol af;Daerom iser 't Land soo vol af.
594 't Is de schuld van 't Knechtjen niet,Dat het Meisken naer hem siet.
595 Weet, dat u Knecht of VriendNoch arm noch rijck en dient.
596 Over asers[77] moeten 't weten:Van veel-eten komt niet-eten.
597 De Muys, die maer een gat en kent,Is van de Kat haest overrent.